SCHIELAND EN DELFLAND.
Reading edition
Dat is het Zuidwestelijk deel van Zuid-Holland. Van Gouda den Hollandschen IJssel afzakkend, passeeren wij Moordrecht (pl. 51) en Ouderkerk aleer wij bij Krimpen in de Nieuwe Maas komen.
Ten Noorden van die rivier strekt zich een groot poldergebied uit, waarin weer talrijke plaatsen als Zevenhuizen, Nieuwerkerk, Pijnakker, Berkel en Hillegersberg (pl. 87). Die laatste plaats is al wel haast aan Rotterdam aangebouwd.
De Nieuwe Maas tot Rotterdam vertoont een zeer eigenaardig beeld. De oevers zijn om zoo te zeggen geheel ingenomen door allerlei werven en fabrieken. Zoo intensief wordt daar gewerkt, dat er geen metertje grond langs de rivier feitelijk ongebruikt ligt. En den heelen dag hamert het daar en davert het er van het klinken … heel wat schepen, die op onze binnenwateren rondvaren hebben daar hun ontstaan te danken gehad. Maar ook vele groote schepen zijn op die plaatsen onder sloopershanden gevallen. Langs die bedrijvige rivier naderen wij thans
[
Inhoud
]
Rotterdam.
Rotterdam ligt aan de Nieuwe Maas en heeft zich aan beide zijden daarvan sterk uitgebreid. Mooi is de stad alleen als je er van de rivier af aankomt. Dan maakt zij een trotschen indruk. De stad als zoodanig is niet aantrekkelijk.
Rotterdam is een havenstad bij uitnemendheid. Het leven op de rivier vóór de stad is soms angst-aanjagend-druk. Het is alsof daar op het water steeds een chaotische verwarring heerscht, veroorzaakt door de vele sleepbootjes en andere kleine vaartuigen en ook door de veerbooten, die hier „Heen en weer” heeten. Graan-elevators (pl. 95), kolentips, drijvende kranen, alles vindt men er op het water. Zeeschepen zonder tal. En groote. Langs de kaden en op stroom: in de vele havens die Rotterdam heeft, natuurlijk ook.
65. ROTTERDAM, Omgeving 66. OUD-BEIJERLAND, Achterzijde Raadhuis
67. ’s GRAVENHAGE, Park Zorgvliet 68. SOMMELSDIJK, Molenstraat
Koornmarkt, Delft
69. ’s GRAVENHAGE, Huis ten Bosch 70. GIESSEN-NIEUWKERK
71. SCHEVENINGEN, Kurhaus met Pier 72. KAGERPLASSEN
Waar het havenwerken aangaat durft Rotterdam heel veel aan. Het is nog niet zoo heel lang geleden, dat men de Willemsbrug de voetbrug over de Maas—in haar geheel ongeveer een meter omhoog heeft gebracht, omdat het verkeer dat noodig maakte. En de geweldige brug over de Koningshaven is zeker ook een bewijs van wat Rotterdam durft aan te pakken.
De stad zelf is niet zoo belangwekkend. Daarvoor is Rotterdam teveel werkstad. Men heeft er wel eenige aardige kerken, waaronder de Groote of St. Laurenskerk (pl. 38) de voornaamste is; een meesterstuk van Middeleeuwsche architectuur. De toren is ruim 62 meter hoog. Zij dateert van 1300.
Ook nog wel een interessant bouwwerk, maar van veel lateren datum (1764) is de Delftsche Poort, bij het Hofplein (pl. 37).
De Coolsingel, eindigende in het Calandplein, is de hoofdstraat van Rotterdam, daar staat o.a. het monumentale stadhuis. Delfshaven, Kralingen en Charlois zijn door Rotterdam omgroeid en van lieverlede in de stad opgenomen en dus als zelfstandige plaatsjes verdwenen. Maar vooral het eerste leeft toch nog wel afzonderlijk. Achterhaven (pl. 6) en het Gedempte Achterwater (pl. 10) geeft toch nog wel een beeld van hoe het er vroeger uitzag.
Wij kunnen in den tegenwoordigen tijd niet over Rotterdam spreken zonder daarbij ook te noemen de Vlieghaven: Waalhaven. Waar de burgerluchtvaart zich in de laatste jaren zoo ongelooflijk sterk ontwikkeld heeft, daar kon Rotterdam niet achterblijven. Het vliegveld bij de stad behoort met Schiphol, Amsterdams Vlieghaven, tot de best geoutilleerde van Europa.
De omgeving van Rotterdam is hier en daar heel aardig (pl. 65) al is het bijna overal vlak polderland en al heeft het verkeer met al z’n zware eischen heel wat van de schoonheid rondom bedorven.
Langs de Nieuwe Maas verder gaande, sluit onmiddellijk bij Rotterdam aan Schiedam, vroeger een visschersplaats van beteekenis, thans een wereldvermaardheid genietend om haar jeneverstokerijen. Dat het een oude plaats is, kan men zien als men langs de begraafplaats loopt: daar vlak bij ligt nog een overblijfsel van een kasteel uit de Middeleeuwen: Mathenese.
73. KIJKDUIN, Duingezicht 74. LEIDSCHENDAM
75. ZWIJNDRECHT, Houthaven 76. SCHIPLUIDEN, Dorpsstraat
Bezienswaardig is er de Groote of St. Janskerk (pl. 5) die in deze oude, nauw-stratige omgeving zeer wel op haar plaats is.
Dan komt Vlaardingen, een der oudste stedekes van Holland en een der belangrijkste voor de haringvisscherij, waarbij bijna alle inwoners betrokken zijn (pl. 77). Het stadje heeft o.m. ook een visscherijschool. Het centrum is zeer oud: men heeft daar de kerk (uit de veertiende eeuw), het stadhuis en de Vleeschhal, beide uit de zeventiende eeuw.
Verder de Nieuwe Maas afzakkend: Maassluis (pl. 47) ook een plaats van beteekenis voor de visscherij.
Maar ook in andere opzichten is deze plaats belangrijk: vlak daaraan grenst het tuindersgebied, dat er ten noorden van ligt. Daar vindt men o.a. Maasland (pl. 35).
De Nieuwe Maas eindigt tusschen Vlaardingen en Maassluis; daar begint de Nieuwe Waterweg, die in 1870 door Caland gegraven werd, ten einde Rotterdam van een beteren weg naar zee te voorzien. De oude weg, die door het Voornsche kanaal leidde was ten eenenmale onvoldoende geworden. Aan het einde van den Waterweg ligt Hoek van Holland, thans een deel van de gemeente Rotterdam.
[
Inhoud
]
Delfland en Westland
het gebied tusschen de Nieuwe Maas en Den Haag is een der meest vruchtbare en rijkste deelen van de provincie. Vooral het laatste, Westland, waar warmoezerij en vruchtenteelt hoofdzaak zijn. Loosduinen, Monster, ’s Gravenzande, Wateringen (pl. 40) en Naaldwijk zijn zoovele gemeenten, die in het Westland liggen. Men heeft daar vele fabrieken van jam, vruchtensappen en verduurzaamde groenten. In Delfland liggen o.a. Honselersdijk (pl. 94) Schipluiden (pl. 76) en als verreweg voornaamste plaats de stad
77. VLAARDINGEN, Haringpakkerij 78. HEUKELOM, Kasteel
79. NOORDEN, bij Nieuwkoop 80. LEERDAM, Ingang haven
[
Inhoud
]
Delft.
Delft is een heel oude stad en dat oude karakter is goed bewaard gebleven. Talrijk zijn de karakteristieke grachten met de vele soms heel typische bruggetjes (pl. 62). Aan de Oude Delft, eveneens zoo’n historisch grachtje, staat de Oude of St. Hypolituskerk, een bouwwerk uit de Middeleeuwen reeds—er werd in de dertiende eeuw aan begonnen—de toren van deze kerk staat een weinig scheef (pl. 98). Dat heele oude Delft trouwens is als het ware een openlucht-museum, want talrijker dan ergens anders zijn er de historische gebouwen: het museum Lambertus van Meerten, het Oude- of Prinsenhof, het Gemeenelandshuis, welk laatste gebouw ook al uit de zestiende eeuw stamt.
Bezienswaardig zijn ook het fraaie stadhuis en daartegenover de Nieuwe- of Ursulakerk, waarin zich boven den Koninklijken grafkelder het prachtige praalgraf bevindt van Prins Willem I, die op 10 Juli 1584 op het Prinsenhof door Balthasar Gerards werd vermoord.
In de Oude kerk zijn ook praalgraven van beroemde mannen, van Piet Hein en van Maarten Harpertsz. Tromp o.a.
Thans is Delft een belangrijke stad in de eerste plaats door het groote aantal industrieën—de Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek is daar wel de voornaamste van—en door de Technische Hoogeschool.
Delftsch aardewerk was vroeger zeer in trek en er waren derhalve veel plateelbakkerijen; dat is echter een industrie die er thans niet meer zoo bloeit.
[
Inhoud
]