DE ALBLASSERWAARD EN DE VIJFHEERENLANDEN.

Thans rest ons van het vasteland van de provincie nog het land tusschen de groote rivieren: de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden.

De groote rivieren

81. SASSENHEIM, Park Rusthof 82. LISSE, Kasteel Keukenhof

83. LEIDEN, De Burcht 84. NUMANSDORP, Kerkstraat

Dat zijn in dit geval de Lek en de Merwede.

Vooral de Lek is schoon. Die kronkelt er van Schoonhoven af naar de Nieuwe Maas en stuwt er de wateren van den Rijn zoo majestueus zeewaarts. Grillig kronkelen de hooge dijken mee, nu eens dichtbij, dan weer wegbuigend ver van het water, latend een groote open groene ruimte tusschen zich en het kalm voortstroomende water.

Veer- of Lekpoort te Schoonhoven

Langs deze rivier aan den Zuidkant liggen Streefkerk (pl. 56), Groot-Ammers (pl. 58) en Nieuwpoort en Ameide. En nog hooger op Leksmond en Vianen, tegenover Vreeswijk in Utrecht.

Vianen vooral is belangrijk als beginpunt van het Zederikkanaal, dat—als voortzetting van den Vaartschen Rijn en als zoodanig onderdeel van de Keulsche vaart—een belangrijke scheepvaartweg vormt door de Vijfheerenlanden naar Gorinchem. Vlak bij Vianen ligt het vroegere kasteel Batenburg (pl. 2); het stadje zelf bevat een goed bewaarde middeleeuwsche poort; in de kerk met den fraaien toren (pl. 26) kan men een zestiende-eeuwsche graftombe met oud gesmeed-ijzeren hek bewonderen.

85. MOERDIJKBRUG 86. HELLEVOETSLUIS, Oostlandplein

87. HILLEGERSBERG, De Rotte 88. NIEUWE TONGE, Kerkring

De Merwede en de Beneden Merwede zijn breede stroomen reeds, het resultaat van massa’s water uit Maas en Waal, tezaamgevloeid bij Gorcum.

In Gorcum of Gorinchem waar aan de Oostzijde eenmaal het kasteel van Arkel stond.

Van de uit de zeventiende eeuw dateerende omwalling der stad is alleen nog maar over de Dalemsche Poort (pl. 17). Een wandeling door het oude stadje toont vele geschiedkundige merkwaardigheden: het fraaiste daarvan is het Museum voor Oudheden in de Gasthuisstraat, vroeger het Huis Bethlehem (pl. 45) dat door zijn fijn bewerkten gevel herinnert aan onze gouden eeuw.

Sliedrecht, beneden Gorcum aan de Merwede gelegen, is een belangrijk scheepswerf-centrum: daar worden ook vele stoomschepen, die uit de vaart genomen zijn, gesloopt. Een nijvere plaats met een hard-werkende bevolking.

Alblasserdam (pl. 89) aan de Noord, Ottoland en Goudriaan, Hoornaar, Noordeloos, Nieuwland en Meerkerk, het laatste vooral zijn alle dorpen, die een—zij het dan vluchtig—bezoek zeer waard zijn. Interessant zijn ook Giessen-Nieuwkerk (pl. 70) en Giessen-Oudekerk.

De Giessen is hier in dit landsdeel het kleine rivierke, dat de geheele omgeving beheerscht en dat er kleur aan geeft. En te schilderachtiger is deze kleine kronkelende rivier, omdat zij zich slingert door boomgaarden en door weilanden en door goeddeels heel aardige dorpen, een tooneel dat men kwalijk in deze lage landen zou zoeken. Het mooist is de Giessen bij Noordeloos en in de buurt bij Giessendam, vanwaar het kanaal van Steenenhoek naar Gorcum voert.

89. ALBLASSERDAM 90. OOLTGENSPLAAT, Voorstraat

91. BOSKOOP, Biezen 92. Oorsprong van de Rotte

Leerdam aan de Betuwsche rivier de Linge, een der voornaamste plaatsen in dit schoone deel van Zuid-Holland is bekend om haar glasblazerijen. Daardoor is een sterk ontwikkelde handel ook ontstaan: de haven (pl. 80) getuigt daar dagelijks van.

Aan den anderen kant van de rivier de Linge—nog in de provincie—ligt het dorp Heukelom met het fraaie kasteel van dien naam (pl. 78).

[

Inhoud

]