Journael van den tocht gedaen van Tayouan naer Manilla ao 1625.
Reading edition
Journael vande tocht ofte voijage gedaen van Taijouan naer de baey van Manilla ende custe van Luconia mette scheepen ’t Wapen van Hollandt, Noorthollant ende Orange—mitsgaders de jachten den Haen, Fortuijn ende Victoria ondert commandement van Pieter Jansen Muijser vande 27 January 1625 totten [22en Mei].
Januarij 1625, Maendach. adij 27 ditto des morgens syn wij mette voorsz. ses seylen van Taijouan naerde cust van Manilla seijl gegaen, ophebbende te samen 432 coppen ende gevictualieert voor 5 maenden. De Almachtige Godt gunne dat voorn. tocht mach gedyen tot sijner ere, dienst ende voordeel vant gemeen beste int generael ende der heeren Maijores int perticulier, ende eyntlijck tott onser aller salicheyt.
In see comende setten ons cours S. ten O. langs de wal ende sonden de jachten Fortuijn ende Victoria voorwt om de drye Chineese joncken, die met ons gedestineert waeren naer de cust te gaen ende ons een stuck weechs voorwt ondert landt souden verwachten, te waerschouwen dat wij in see waren ende daerom aff souden comen ende hun onder de vloote begeven.
Des achternoens d’wtterste hooge berch vant landt aen boort hebbende, vernamen noch al laech lant tot des avonts toe, streckende hem al S. ende S. ten Westen. Des avonts quam de Fortuijn wederom onder de schepen maer Victoria noch de joncken hebben niet vernomen. Godt geve terecht mogen comen. ’s Nachts seijlden wij langs de wal met cleene seylen S. ende S. ten Westen.
28 ditto vernamen noch Victoria noch joncken niet, waerom niet alleen verwondert maer oock bedroeft werden. Den breeden raet quam aen boort ende ordoneerde een zeijn brieff voor de vloot; oock mede dat de Fortuijn een stuck weechs om d’Oost soude loopen om te sien off geen tijdinge van Victoria conste vernemen; quam des avonts wederom, hadde niet vernomen tot middachs. Hadden hoochte van 22 gra., 22 minuten; des avonts cregen een harde regencaeck; de wint N.N.O., stijve coelte.
29 ditto des morgens waren d’ander schepen een groot stuck after wt soodat wij mr van hun allen waeren.
30 ditto hadden hoochte van 17 gra. 50 minuten; gingen suijen aen om de caep Bolinao int gesicht te loopen; die lach noch 18 mijlen van ons. ’t Was drooch maer windich weder; wij waren de scheepen wel een marsseyl te cloeck behalven de Fortuijn die hart seylde.
31 ditto hadden onse stierman des nachts hoochte van 16 gra., 10 minuten, waermede de caep opt lijf mosten loopen, maer soo wij sulcx metten dageraet niet vernamen bevonden dat ons de stroom om de West hadde geset, waerom ons cours om de wal te naecken Oost aen setten. De wint was te Oost; des middachs hadden hoochte van 10 gra., 40 minuten; wij seijlden soo hooch om d’Oost als wij conden.
Februari 1625, Saterdach.
1mo ditto hadden de hoochte van 16 gra., 28 minuten; vernamen noch geen landt, soo dat ons de stroom hart om de West hadde geleyt.
2 ditto des morgens sagen wy de caep Bolinao S. O. ten S. van ons. ’t Is laechachtich vlack landt. Wij sagen oock ’t hoogelandt van de baij van Pangassivan, wierpent datelijck op de leij ende verwachten de scheepen. Wij resolveerden alhier onder de caep tot morgen toe bij te leggen oft wij eenige tijdinge vant jacht Victoria ende joncken consten vernemen ende dat wij dan recht naer Witters eylandt souden loopen. Des achternoens begon het hart te waijen; wij lietent leggen drijven W. ende W. ten Noorden; des nachts woey het vliegende storm wtten Noorden, ons halsport brack aen stucken waerdoor, eer wij die conde stoppen, een hoope waters in cregen; die see liep overmaten cort ende onverbolgen.
3 ditto des morgens wast hantsamer weder; de scheepen waren bij malcander behalven N. Hollant, die noch niet vernamen. Hadden hoochte van 15 gra., 43 minuten; wy seylden met fock ende voormarsseyl S. O. in de wal met stijve coelte, de wint Noorden.
Des avonts sagen wij Witters eylandt voor wt ontrent 6 mijlen, ende mits dat de son laech begonst te gaen ende ’t jacht den Haen een groot stuck after wt was, vondent niet geraden voorts te laten staen, wierpent op de leij ende lieten leggen drijven. Tegens avont quamen de scheepen Orange ende Haen bij ons, claechden veel in voorleden nacht geleden te hebben; Orange meende sijn fockemast een crack hadde; hij vreesde oock dattet met Noort Hollant niet wel en was; den Haen claechde dat veel waeters in genomen hadde ende veel armoede gepasseert. Wij hieldent aff ende aen; sagen des nachts vele vieren opt landt, apparentelyck die van Manilla waerschouwende van ons compste.
4 ditto smorgens wast stilletgens, de wint wtte lande. Orange schoot een schoot ende quam aen boort, claechde dat sijn fockemast dwars door midden was; wij gaven hem een groote marsseyl ree daer hij mede wangde tot dat wij bequamelyck hem beter mochten helpen. Wij lietent voorts in staen, maer vernamen noch N. Hollant noch Victoria niet; wij conden oock Witters eylandt noch niet beseylen.
5 ditto des morgens quam Noort Hollant wederom, Godt lof, by ons; claechde mede dat in voorlede storm veel hadde wt gestaen. De wint was uijtte wal; consten Witters eylandt niet becomen, waeromme wij metten raet resolveerden ons best te doen om inde baij van Manilla te geraecken, om ons van des vijants macht t’informeren.
6 ditto des morgens was het stilletiens; wij dreven ende seylden den heelen dach, maer conden des avonts Mariavelle niet beseylen. Wy sagen dicht ondert landt een cleen vaertuijch, daer ’t jacht Fortuijn naertoe sonden, maer condent niet becomen; wy gisten het een chaloupe geweest is, wt gesonden om ons te besichtigen. Des avonts quam de wint wtte wal; wy settent in de mont vande bay op 32 vadem waesachtige gront op het eylant Mariavelle; worden geweldich geviert.
7 ditto. Deden ons best om op te laveren; de wint woey starck N.O. de baeij wt; tegen avont quamen weder ten ancker, hadden geen mijl met laveren gewonnen. Int setten quam Oranje de Fortuijn voor den bouch ende brack ’t jachts bouchspriet in drie stucken; den raet quam aen boort ende resolveerde, alsoo wij ballast ende Fortuijn een bouchspriet mosten hebben, dat Oranje syn best zoude doen om voor wt innewaert aen te peuren om, soot doenlyck was, des vijants macht te ontdecken; oock dat schipper Carel mede met Oranje soude opvaren.
8 ditto smorgens ginck Orange seijl ende metten dach lichten wy altsamen mede ons anckers, maer door de harde wint conste geen ofte weijnich voordeel doen; dies quamen des avonts onder Mariavelle wederom ten ancker op 26 vaedem; behalve Orange bleef aen de suijt syde van de baey leggen om mette lant wint bequamelyck op te commen.
9 ditto weder onder seyl gegaen; die wint woeij hart N. Oost die bay wt; wij vorderde weijnich; oock mede cost den Haen niet langer voort, liep voor de wint wederom naer Mariavelle, daer wy iegens avont mette Fortuijn bij hem quamen ende settent op 18 vadem; wy vraechden den Haen watter schort; wisten ons anders geen antwoort te geven als dattet jachts ongebaniertheijt schult was; costen qualyck voorde wint ofte by de wint; ’t is voorwaer oock een sober schip, om op dusdanighe tocht te gebruijcken; N. Hollant ende Orange waren een groot stuck de bay opwaerts aen.
10 ditto gingen weder onder seyl, maer jegens avont de scheepen N. Hollandt ende Orange, wederom afcomende, liepen gelijckelyck aen de N.W. syde van Mariavelle in een valleij ten ancker op 30 vadem moddergront, behalve N. Hollant, diet by de wint hielt ende liep van d’ander syde vant eijlant; dorst dees syde, dewijl daer onbekent ende het doncker was, niet aendoen. Den oppercoopman ende schipper van Orange mitsgaders onse schipper Carel Lievensen quamen aen boort ende rapporteerden dat sij soo naer de stadt Manilla ende fort Cavijte waeren geweest, dat sy met een gotelinge schoot het fort conde beschieten ende de menschen perfectelijck bekenden, ende dat onder ditto fort laegen 4 soo groot als gemene gallioenen, een tamelyck schip, een jacht met een galleij, alle t’samen reddeloos, behalven ’t jacht ende galley, sulcx dat wy die in d’eerste maent niet hadden te verwachten.
11 ditto quam N. Hollandt mede by ons op de reede ende de vrunden aldaer rapporteerden ons mede van des vijants macht in Manilla gelyck die van Orange gedaen hadden.
12 ditto resolveerden met 100 man ondert gebiet van Jan Pietersen Reus met alle de schippers aen landt te vaeren om ’t velt t’ ontdekken; oock mede om ballast, hout ende water voor de scheepen te besorgen.
13, 14, 15 ende 16 ditto waren doende om hout tot masten ende bouchsprieten, ballast ende water te halen, dat op dit genouch te bekommen is. ’t Was alle daegen lieffelyck schoon weder; wy meenden Noort-hollandt ende den Haen aen d’ander syde vant eijlant te senden, om den vyant, soo hij met cleyn vaertuijch daer verscheen, het landen te beletten, maer alsoo ’t gehouwen hout, bijsonder de mast voor Orange, seer wormgeten, swack ende onbequaem naert hacken bevonden worde, ende men vreesde aldaer ontrent geen beeter soo datelijck souden connen vinden, soo worde goet gevonden, naer dat de oude mast by Jan Pietersen Reus ende d’ ander schippers was gevisenteert ende geoordeelt worde dat die het noch soo wel een wijltijts soude houden, jae een torn wtstaen, dat wij den 18 deser des morgens soude t’ seyl gaen naer Witters eylant ende soo naer de caep Bolinao em te cruijsen, sulcx dat de voornoemde scheepen Noorthollant ende Haen aen d’ ander syde vant eylant niet syn gaen leggen.
17 ditto ’s Maendachs smorgens is onse boot vrouch naer lant gevaren om de rest van haer water te haelen; de vaten vullende worden door den vijant die aldaer in de ruychte lach, overvallen, schietende geweldich met musquetten naer ’t volck, die, hun water verlatende, naer de boot vluchte, ’t welck wy inde scheepen vernemende, terstont den vijant met grof geschut daer van dreven, die onse boot doen verlatende, met menichte naer N. Hollants tingal (die een stuck weechs int baytien lach om hout te haelen) toe liepen ende schooten daer menichte van schooten op tot dat eyntelyck ons geschut hun dede het vaertuych verlatende ende namen de wijck aen d’ander syde vant landt. Onse boot quam aen boort; wij misten 5 man, namentlyck vier matroosen ende een Japponder, ende N. Hollant een met drij gequetsten; wy verlooren oock 7 musquetten met haer bandelieren, die ’t volck door verbaestheyt int vechten van hun geworpen hadden; hadde den vijant wat meerder patientie gehadt ende sich wat langer bedect gehouden, ongetwijffelt hy soude een groot voordeel op ons hebben connen becomen, alsoo veel volck alreets vande respective scheepen aen lant souden gaen om de rest yder een van syn hout ende water te haelen ende apparent meestal ongewapent (alsoo men nu vast oordeelde daer was geen swaricheyt aen landt te verwachten) maer Godt de Heer heeft ons door dit ongeluck des volcx onachtsaemheyt willen betoonen, wat gebooden ende vermanen men hun doet, datse wel op haer geweer sullen passen ende hun niet bloot begeven ende hunluijder leeren op een andermael sich beeter in ordre ende bij den andre te houden, principaelijck daer perijckel te verwachten is.
Noort Hollant ende de Haen sonden wij terstont om ’t eylandt om te sien of geen van des vijants vaertuijch consten vernemen, dat sy ons dat dan met een schoot souden adverteeren, waer naer de boots aen lant voeren vol volcx, al waer commende vonden 2 dooden sonder hoofden, die sy de lichaemen begroeven, sulcx dat 4 van ons volck gevangen met hebben gevoert, waer wt ten deele onse gelegentheyt sullen cunnen verstaen.
Ons volck vonden oock alle hun lege watervaten noch heel, ende ’t gehact hout onbeschadicht op ’t strant leggen, die sij gevult mettet hout aen boort brachten; apparent isser vrees in hun geweest, daerom oock alle haest gemaeckt hebben.
Jegens avont quamen N. Hollandt ende den Haen wederom by ons ende rapporteerde Jan Pietersen, dat hun docht 2 seyltiens buijten gesien te hebben, maer van des vyants vaertuych hadden niets van cunnen ontdecken ofte vernemen, waerom wij resolveerden des nachts seijl te gaen.
18 ditto Dijnsdachs smorgens lichten wij onse anckers ende gingen t’ seyl. Metten dach sagen wy een seijltgen ondert lant van de Limbonis, daer wij al t’ samen naer toe liepen; ’t woeij een stijve coelte wtten O.N. Oosten; de Fortuijn, wel een vande harste beseijlste wesende, dede het seyltien strycken ende sont het ons aen boort; ’t was een cleijn Chinees jonckien met 5 Chineesen, geladen met hout; wilden naer Manilla. Wij lostent hout ende deeldent tot gerieff vande vloot ende namen de Chineesen over, hacten het jonckien in de gront alsoot nergens toe bequaem was.
19 ontbreekt.
20 ditto ontrent middach quamen onder Witters eylant ten ancker op 30 vadem vuijle gront.
21, 22 ditto hebben Orange sijn fockemast, die op Mariavelle gehact hadde, noch ingeset alsoo die beeter bevonden worde als d’ oude gebroocken, ende dewijl alhier geen ander te becomen is, hebben ons met die moeten behelpen.
23 ditto des avonts syn wy gelijckelyck van Witters eylandt t’ seyl gegaen naer de caep om d’ aenstaende maent van Maert aldaer te cruijsen; ’t was dagelijcx schoon, lieffelijck ende heet weder.
26 ditto hadden een moije coelte wtte lande, seijlden boven Witters eylandt. Wy vernamen een seyl commende wtte wal; daer by commende was tot ons groot vernougen ’t jacht Victoria, dat alhier ende ontrent de caep tot voor de bay van Manilla altoos alleen hadde geswormen; de joncken, seiden hij, hadden op de cust van Formosa, in een gat daer verneken saten, gevonden, ende alsoo die sonder te lossen niet wt conden comen, was hy genootsaeckt die te verlaeten ende naerde vloot te comen, hun belastende te volgen, ende soo ons volgende hadden ons gemist ende tot nu als vooren hier ontrent aff ende aen gelaveert.
27 ditto smorgens vernamen 2 seijlen; waren 2 van onse joncken, die met ons gedestineert waren; hadden het mede altoos hier ontrent gehouden; hun oversten Equan quam aen boort ende rapporteerde had hij ses dagen naert vertreck vant jacht Victoria eerst wt gecomen was met sijn drien, maer dat de derde jonck, niet willende seijlen, by hun verlaten was; vermoet die wederom naer Tayouan toegelopen is. ’t Was lieffelyck heet weder, redelycke coelte.
28 ditto smorgens conden wy de joncken niet sien; ons oordeels salt hun seer swaerlyck syn ons te voegen. Equan hielt mij gisteren al vooren om des avonts onder de wal ten ancker te comen, soo dat wijt oordeelen onnosele seeluijden te syn.
Primo Maert, Saterdach des morgens, waren wy weder dicht onder ’t landt; wij sagen beyde de joncken, die wij meenden dat op ons aff souden gecomen hebben, maer wij bevonden dat sy liever de wal hielden dan met ons verre in see te loopen; wy sonden ’t jacht Fortuijn des afternoens naer hun toe om die onder de vloot te doen comen, maer sy bleven onder de wal.
2 ditto woey het hart wtten Noorden. Des avonts quamen heel dicht onder ’t landt ontrent de caep, dat een schoone lantdouwe schijnt te weesen; de Fortuijn met eene jonck quam bij ons, maer soodrae als wij het wederom wenden van de wal t’seewaert, liep de jonck datelijck wederom bij syn macker onder ’t landt ten ancker. ’t Was heel stil weder, dan de see schoot hart.
3 ditto waren wederom ontrent de wal; wij misten Noort Hollandt, die des afternoens weder by ons quam. Wij sonden ’t jacht Fortuijn wederom by de joncken met wat amonitie, als cruijt, musquets, coegels ende lonten, ende lietent hun metten ondercoopman Abraham le Poivre weten, dat sy hun onder onse vlagge souden commen begeven; soo niet, indien hun eenich ongeluck overquam dat wy daer van ontschuldicht wilden sijn.
4 ditto woey het hart wtten Noorden; lietent leggen dryven om d’ander scheepen in te wachten.
5 ditto wast stille; wij conden alt samen boven de caep Bolinao niet commen.
6 ditto dreven wij boven de caep Bolinao voornompt open gaets vande baij van Pangassivan, een kenningh vant landt.
7 ditto quam den breden raet aen boort ende resolveerde de cust totte Doz Irmanos toe te cruijcen; iterim dat Jan Pietersen mette Fortuijn ende tingal dicht langs de wal soude loopen ende vernemen oft ergens geen bequame reede ende waeterplaetsen waeren, om ons ende andre onse hier naer commende scheepen, des noot synde, daervan te mogen dienen; ’t was heel stille ende heet weeder.
Op dato storff d’eerste man van siecte in de vloot opt jacht den Haen.
8, 9 en 10 ditto hadde ons de stroom weer om de Noort geset; wij conden van stilte totte boucht van Pangassivan niet comen, dreven mette seylen gestadich op de mast; ontrent middach cregen een labbercoeltien wtten N.Westen, soo dat wy iegens avont wtte bocht geraeckten. Mette son was de caep Z. ten W. van ons; wij seylden Z.W. ende Z.W. ten Westen.
12 ditto waeren wy ontrent de caep; Jan Pietersen Reus hadde mettet jacht Fortuijn alhier een bequame waterplaets, leggende in een baij, gevonden, maer geene ofte seer onbequame anckergront voorde grooste scheepen; wij sonden alle de boots met 42 musquettiers aen lant om water te haelen; wij ordonneerden ’t jacht Victoria soo dicht onder de wal te loopen als de boots bequamelijck soude connen beschermen, ende Jan Pietersen vooruit voer mettet jacht Fortuijn noch wat om de Suijt, om te vernemen oft geen bequame reede voorde scheepen conste vinden.
13 ditto was ick aende waterplaets aen lant; wederom aen boort comende vont Jan Pietersen aldaer, die mij seyde een seer schoone baeij ontrent 1½ mijl van dese baij gevonden te hebben, om voor groote scheepen te anckeren; daerop den raet ontboden ende resolveerden mette vloot daer naer toe te loopen; jegens avont daer comende settent after eene gebrooken, dorren, clippigen houck, een cleen gotelingh schoot vant lant op 9 ende 12 vadem schoone gront.
14 ditto voer Jan Pietersen met alle de schippers met 100 man aen landt om ’t selve te ontdecken, maer vonden geen vars water, maer wel een staende poel brack water, die wy bevonden (hoewel vant geberchte aff compt) doort overloopen vande see int suijer mousson brack te wesen; wij resolveerden, alsoo enige vande vloot water van doen hadden, ’t strant door te graven om het staende water in see te loopen ende ons dan daer van te dienen soo wij best soude connen.
15 ditto quam Jan Pietersen wederom aen boort ende verhaelde mij, dat een seer bequaem afflopende vars water hadde gevonden, waerom gesamentlijck met alle de boots aen lant voeren met een pertij musquettiers om water te haelen; aen lant comende vonden van enige inwoonders resistentie, schietende vijff ofte ses seitsen ofte pylen naer ons; doch quetsten Godt loff niemant, maer door onse musquettiers vluchten int geberchte, soodat wij innewaerts van strant aff trocken; vonden daer een tamelijck pleyn, beplant met bannanus bomen, suijcker riet met yets anders, daer dese inwoonders hunne residentie hielden, maer apparent soo wy met de vloot hier quamen de vlucht hebben genomen; wij verbooden wel strengelyck dat niemant niettegenstaende d’inwoonders onse vyantschap getoont hadden, per avontuer niet wetende wat natie, oft Spangaerden oft andre, wij waren, alsoo wy vermoeden dat noijt van onse scheepen hier geweest sijn, enige vrucht bomen ofte aert vruchten souden beschadighen, om te sien oft sy ons by dien middel hier nademaels vreedtsamer ons water souden toestaen te haelen.
Aen landt synde meetten andre om ’t volck in ordre te houden, quamen 2 seijltiens vande Suijt op comende laveren, waerom terstont Jan Pietersen Reus mette schipper vande Fortuijn aen boort sonden om mette vrunden advys ’t jacht voornt daernaer toe te senden; maer aen boort comende vernamen dattet onse 2 joncken waeren, comende op laveren, om welcke oorsaecke, als mede om dattet stil was, niemant daer naer toe sonden; maer jegens avont liepen die wederom naer de wal sonder bij ons te comen; wij gissen dat sij ons niet gesien hebben ende ’t was te stille om by hun te comen.
’t Water, dat wij hier vonden, spruijt een half musquet schoot vant strant wtter aerde wt drie aderen, ende maekt soo een loopent beeckien tot in see, wel soo starck als inde Tafel baij; ’t water is ook soo schoon ende lieffelijck ende in sulcken overvloet, dat ment nauwelyck soude verwenschen, alleenlijck dattet met laech water wat moeijlijck over enige effe clippen in de boots te brengen is.
Deze baij worde bijden raet op d’ approbatie vande Heer Generael den naem gegeven van Muijsers bay; leyt op de hoogte van 16 gra., 15 minuten Noorder breete.
De Weste baij ofte waterplaets, 1½ mijl bijnoorden, worde genaempt op gelijcke approbatie Reusen bay; sijn beyde dese bayen seer kenbaer, want vande caep Bolinao aff tot Reusen baij is ’t lant effen oft het geschaeft waere, maer aldaer valt het met een inwijck ofte bay in; wederom van daer 1½ myl suijdelijck tot Muysers bay ist wederom effe; dan ontvalt hem ’t lant in Muysers baij in 2 ofte driederley heuvelen ende int midden van de bay siet men een ruijge hoeck van boomen; tusschen dien hoeck ende de voorverhaelde dorre clippen aende noortseyde, dicht onder ’t lant, is de reede alles gelyck by der stuerluyden journaelen perfecter is geextendeert ende beschreven.
16 ditto waeren noch doende met water te haelen; de scheepen ondertussen d’een wat crengende, d’ander wat drijvende; Orange sette een nieuwe bouckspriet in, alsoo sijn oude onbequaem ende geheel vergaen was. Worde goetgevonden op morgen aen lant te gaen om de scheepen, principaelijck die naer Maccao sullen gedestineert worden, van brant ende ander hout te versien, ende alsdan gelijckerhant op 18 deser wederom in see sullen loopen.
17 ditto waeren met alle de boots aen lant ende hacten een deel brant ende timmerhout voorde vloot.
18 ditto waeren ons volck doende om ’t hout aen boort te brengen; ontrent de middach openbaerde hun wederom 8 à 10 swarten, schietende verscheyden pijlen doch quetsten Godt loff niemant, want vluchten terstont boswaerts in alsoo d’onse naer hun schooten; ende quamen ons volck altsamen met hun hout aen boort.
Wij resolveerden metten raet naerdemael wy onse Chinese joncken niet en vernamen, de jachten Fortuijn ende Victoria langs de wal tot de Doz Irmanos toe te senden om de selve joncken op te soecken ende onder de vloot te brengen.
Des nachts wast stille tot int dachquartier, wanneer veel blixem ende een harde regen viel, die ons gans ongewent was, alsoo wij sedert 28 Januarij (dat wt Taijouan seylden) noyt regen vernomen hadden.
19 ditto, Woensdachs, des morgens metten dach, de wint wtte wal sijnde, lichten ons anckers ende gingen wtte baij seijl, buijten comende woey ende regenden het hart met donder ende blixem, soodat wijt lieten drijven; de jachten liepen langes de cust om de joncken op te soecken, die wij sedert den 3 deser (alleenlijck op 15 ditto dat wy die gisten te sien, hoewel niet by ons quamen) niet vernomen hebben, sulcx dat dees joncken meer moeyte ende sorge causeren, als ick vreese dat sij de compa dienst sullen doen, want in alle manieren toonen geen genegentheyt om bij ons te sijn, oock syn se onbequaem om t’see te loopen; ende ’t is ons niet geraden gestadich ontrent de wal op hun te passen, waerom wij oock resolveerden hun noch dees reijs op te soucken ende, die niet vindende, onse cruijsinge tot opsoeckinghe vande vloot ende andre joncken comende van China naer Manilla te vorderen.
Des middachs sagen een seyltien recht voor wt S. ten W. van ons, daer wij altsamen met alle de seijlen naer toe liepen met tamelycke coelte wtte Noorden, maer alsoo een groot stuck voor wt was ende ons te cloeck int seijlen, is ons iegens avont ontduijstert. Ick oordeelde het een Chinees wangcan te sijn, ofte comende van China ofte wt Manillas, om ons te verspien.
Wij staecken bij ende setten een vuijr op om Orange ende den Haen, die een groot stuck weechs after wt waeren in te wachten.
20 ditto smorgens waeren Orange en de Haen ons wt gesicht; presumeren dat sij ons vuijr niet hebben gesien ende derhalven hebben laeten voorstaen; de Dos Irmanos waeren N. ten O. 3 mylen van ons; wy cregen een lant wintien ende deden ons best om wederom om de Noort te commen; de schippers vande Fortuijn ende Victoria quamen aen boort ende rapporteerden ons, dat sij op gisteren, alsoo dicht onder de wal loopende als hun mogelijck was, geen joncken vernomen hadden; affcomende hadden seijlten voor wt gesien, daer de Fortuijn terstont naer toeliep, maer doort vallen vanden avont verloor hem wt gesicht, soo dat genootsaeckt was wederom onder de vloot te commen.
Des middachs vernamen Orange ende den Haen omden Suijt van ons; wy wierpent op den leij ende wachten hun in; des avonts quamen Godtloff wederom by ons; de wint was Zuijen.
21 ditto des morgens waeren byde Doz Irmanos ende dreven in stilte; des avonts cregen 2 a 3 regencaecken, met wint vermengt, maer hielen cort op; des nachts dreven in stilte om de Noort.
22 ende 23 ditto cruijsten wy ontrent de caep Bolinao; ’t was stil heet weder, de see schoot seer hart als of het hier corts hart gewaeyt hadde.
24 ditto des morgens quam den raet aen boort ende resolveerde, niettegenstaende wy ons devoir genouch gedaen hadden int op soecken van onse Chineese joncken ende daerom hun ons niet eens meer behoefden te moeijen, dat Jan Pietersz Reus mettet jacht Fortuijn ende een tingal, noch eenmael ten overvloet totte Dos Irmanos toe langs de wal sou loopen om gemelte joncken op te soecken ende met eenen oock de gelegentheyt vande cust aldaer ontrent te ontdecken.
25 ditto worden eenige delinquanten gestraft volgens de sententien; wij dreven in stilte tussen de Caep ende Reusenbaij.
26 ditto hadden een redelijck coeltien wtten noorden; Jan Pietersen mettet jacht Fortuijn ende sijn tingal liepen voor wt langs de wal, om de joncken op te soecken; des avonts sagen wij de 2 broers recht voor wt, namen onse seijlen in ende lietent leggen dryven.
27 ditto des morgens quam Jan Pietersen wederom aen boort ende hadde mette tingal in een schoone groote bocht ofte ban geweest, daer de broers voor leggen, sagen een huijs ofte diergelycke oposte ontrent het strant staen, sulcx dat apparent daer goede gelegentheyt van anckeren ende water te haelen soude wesen, maer van de joncken hadden sij niets vernomen, waerom wij wederom N. W. ende W. N. W. aen see liepen om aende Caep te comen.
28 ende 29 ditto laveerden wij aff ende aen 5, 6 a 8 mijlen vande wal; de wint was N. ende N. N. O. met styve coelte; de see ginck seer hol, oorsaecke de stroom hart om de noort gaet; ’t was datelyck lieffelyck heet weder, maer wij vernamen geen joncken noch ander vaertuijch.
30 ditto, Paesdach, des morgens waeren voor Muijsersbaij ontrent 3 mijlen vant landt; ’t was lieffelijck weder, dan de zee schoot hol; den breeden raet quam aen boort ende resolveerde, alsoo wij genouchsaem ons best hadden gedaen om onse joncken op te soucken, sonder die te vernemen, dat wy hier ontrent de Caep de aenstaende maent van April (ten ware voorval van saecken anders vereijschte) aff ende aen souden cruijsen sonder onse voornoemde joncken, ten waere sij bij ons quamen, meer te bemoeijen ofte aen te trecken.
De twee baijen, op 26 deser by Jan Pietersen Reus ontrent de Dos Irmanos ontdeckt, worden byden raet genoempt de grootste ende oostelyckste, ’t Wapen van Selantsbaij, ende de cleijnste ofte westelyckste, Fortuijnsbaij, leggende t’samen op de hoochte van 16 gra., N. brete.
31 ditto worden wy des morgens een seyl onder de wal gewaer; wij velden onse seylen, schooten een schoot ende liepen naer hun toe, hij, soo wij oordeelden, quam oock op ons aff, waerom terstont de vlagge boven aff lieten waeijen, menende het was een advijs jacht vande vloot van d’Heer Admirael L’Hermite, maer een weijnich daer naer sette hy syn halsen op ende ginck voor de wint van ons wech, als oft wy stil hadden gelegen; de Fortuyn was juijst oock sulcke stuck in de wint van ons aff, als wij hem veel conden sien; wij vervolgden hem den heelen dach; somtijts liet hij sijn marsseyls loopen ende scheen ons in te wachten, maer als wy (jae selfs de Fortuijn die hem op den dach by de wercken quam) hem sterck schenen in te volgen, hijsten hy wederom syn marsseyls ende ontliep ons altsamen als vooren, sulcx dat wy altsamen niet anders consten oordeelen ofte het was een Spaens jacht, van die van Manilla express om ons t’ ontdecken wtgesonden; ’t sy dan om ons vloote verder omde Zuijt ontrent hunne scheepen (soo eenige in zee hebben) te leyden, ofte om ’t een oft ’t ander jacht van ons affhandich soecken te maecken; ’t sy dan hoet sij, wij hebben hem jegens avont, omdat wy jegens ons resolutie niet dorsten verder om de zuijt loopen, als mede om dat het een donckere maen was, ende ons ander scheepen verre after wt waeren, moeten verlaten, ende wierpent op de leij ende verwachten d’ander scheepen, Orange, Haen ende Victoria.
April, 1625.
Pro ditto Dijnsdachs, des morgens, lagen wy in stilte; smiddachs cregen een coeltgen wtte noordelijckerhant, leydent doch weder naer de wal.
2 ditto was het stilletiens; smiddachs hadden hoochte van 16 gra. 30 min., cabo Fraile Oost van ons ontrent 6 mijlen; des avonts wendent van de wal.
3 ditto waren door stroom om de noort gedreven; des middachs liepen met een coelte ontrent Reusenbaij 4 mijlen buijten de wal; lietent des avonts dryven omde West.
4, 5, 6 ende 7 do wast mooij lieffelijck weder; hieldent aff ende aen ontrent de Caep ende Muijserbaij 6, 5 ende 4 mylen buyten de wall.
8 ditto waren wederom omde noort gedreven (alsoo wy bevonden de stroom alhier gestadelijck soo loopt); wy liepen om de suijt ontrent 4 mylen van de wall.
9 ditto hadden moije coelte, laveerden om de noort; des avonts was Reusenbaij Oost van ons ontrent 3 mylen; lietent doch drijven mettet hooft om de West.
10, 11 ende 12 ditto waren wy tusschen de Caep ende Muijsersbaij 5, 4 ende 3 mijlen buijten de wal; des nachts setten ons de stroom om de noort; wy vernamen als noch geen joncken, noch eenich ander vaertuijch.
13 ditto, Sondach, smorgens metten dach sagen wy 7 seylen te landewaerts van ons; wij oordeelden terstont dattet de Spaense vloot wt Manilla most weesen, want soodrae sy ons gewaer worden, quamen op ons aff; den raet quam aen boort ende wij resolveerden ons best te doen om hun soo verre t’zee te leyden als doenlijck soude syn, om haer de couragie te benemen, alsoo altoos cleen vaertuijch bij hun hebben dat op haer past, om haer in tyt van noode mede te salveeren; sy deden den heelen dach hun best om ons in te loopen, dan conden ons dien dach niet beseijlen; nochtans waren wij metten Haen seer belemmert overmits niet voorts en conste ende wy hem niet achter mosten laeten; eijntlijck waren genootsaeckt een deel rys, syn boot, jae eenighe anckers vande bouch overboort te werpen, om ’t jacht by de seijlen te crijgen; efter mosten de Fortuijn hem noch voor onse scheepen over roeijen, soo qualijck was dat jacht beseylt. Dese armade bestont in 4 groote ende gemene gallioenen, een tamelijck schip, een jacht met een galleij van ontrent 20 bancken, doch onder wat overicheyts beleyt, hebben als noch niet verstaen.
14 ditto, des morgens vrouch waren sij altsamen after in ons vaerwater; ’t was stilletgens; den Spaenschen admirael liet hem van de galley bouchsaerden om in onse vloot te comen, dewyl d’ander scheepen haer best deden met seylen, die te mets van achteren aen quamen; derhalven siende wij nu dattet met seylen hun niet verder ontleggen conden, maer dat sy ons seeckerlyck opt lyff geresolveert waren te comen, soo worden by den commandeur ende raet mannelijck geresolveert dat wy onse schoverseijls in den bant souden nemen, de blinde reen onder de bouchspriets haelen ende soo haer met couragie in te wachten; oock wert geresolveert, alsoo het jacht Victoria voor wint qualijck beseylt is ende de macht vande galley, soo die op hem aff quam, niet soude connen wederstaen, dat sy dan in wtterste noot synde ende niet connende ontcomen, ’t jacht in den brant souden steken oft in den gront hacken, ende dat alsdan met hun volck in een vande schepen souden vluchten ende hun soo salveeren; tot dien eijnde worde hem den tingal vant wapen van Hollandt bij gevoucht om ’t volck in een reys te mogen voeren. De sonne alsnu ontrent S. S. Oost synde, quam den Spaensen admirael op de wint veringh van Noort Hollandt, die wy meenden after do N. Hollandt om soude loopen om ons schip, ’t Wapen, te abordeeren (schietende ondertusschen 3 à 4 schooten naerden Haen, die mette Fortuijn voor wt onse scheepen was), want alsoo wij op Noorthollants backboort syde waeren, conden wy ons schut int eerste niet wel gebruijcken, ende overmits de stilte conden wy de scheepen niet after malcanderen crijgen, soo dat ondertusschen den admirael vant voorsz. N. Hollant ende Orange soo met hun schut gegroet worde, dat hijt abordeeren voor die tyt excuseerde ende braste sijn groot marsseyl aen de wint om overstuijr te deijnsen. Den admirael ende vice admirael, yder een even clouck, beyde gemonteert elcx met 44 ende 46 stucken (apparent alle van metael), gaven oock geen coop, maer deden hun devoir wel met schieten soo naer onse scheepen als naer onse seylen ende ronthout; ondertusschen ons schip, ’t Wapen, een weijnich van d’ander scheepen voorts schietende, dat wij mede ons schut naer wil mochten gebruijcken, schooten wij gelijckelijck soo vreeselijck op den admirael, dat hij syn marsseyls moste neder halen ende crengen; wij worden oock alle drie gelycx de water in geschooten, behalven de schooten, die door de scheepen, masten ende seylen quamen. Orange, die alsdoen een weynich after N. Hollant was, creegh den vice admirael op sy, die ons ende Noorthollant van afteren ende Orange op syde soo trefte, datter eenighe in N. Hollant doot geschooten ende gequetst worde; maer hy worde mede met gelijcke munt soo betaelt, dat hij sijn marsseyls moste laeten loopen ende gelijck syn admirael overstuyr deijnsen; het derde schip, schout bij nacht synde, oock een schip van groot gewelt met 2 laegen schut, dede oock soo syn devoir met schieten, dat wy blyde waren dat hij mede syn admirael ende vice-admirael nootsaeckelijck volgen most; als sij nu alsoo ontrent twee glaesen een weynich after wt gelegen hadden, soo hijsten sij gelijckelyck haer marsseylen, namen haer schooverseyls in den bant ende pudsden haer blinden op, ende quamen soo alle gelijck op ons aff, waerom wy oock vaste rekeningh maeckten; wij soudense aen boort crijgen, maer soohaest sij op sij van onse scheepen quamen ende op d’oude ofte voorgaende manier wederom treffelyck gegroet wordende, soo liet den admirael terstont ende daer naer d’ander scheepen haer marsseijls loopen om after te geraecken; des admiraels vlagge worde in genomen ende wel byde 2 uijren lanck, om de stock geslaghen, vast gehouden, waer wt wij niet anders consten nemen ofte haren admirael most doot syn; aldus mette anderen wat afterwt geraeckende, lieten syt te mets over stuer drijven, ende alsoo het iegens avont begonde te gaen, begonsten allenskens van ons te veeren ende wij hielden ons onder cours t’seewaert, sulcx datsij ’s anderen daechs sulcken stuck after wt waeren, dat wij Godt dancten, dat alsoo van hun ontslagen waeren, alsoo wy een seer geringe macht, om jegens soo een armade te slaen, by ons hadden, want vant jacht der Haen ende Fortuijn geen ofte seer weijnich assistentie hadden, niet om dat sy hun devoir niet wel en deden, maer om dat wijt jacht den Haen niet after onse scheepen wilden hebben, van vreese sij souden hem alleen afteraff crygende doot gefoolt hebben, daerom de Fortuijn hem met bouchsaerden voor de scheepen moste houden sulcx, dat wy met onse 3 scheepen, namentlyck ’tWapen van Zeelandt, N. Hollant ende Orange ’t spits van de heele Spaense macht mosten affbyten.
Daer syn wt onse scheepen ontrent 400 schooten met groff geschut geschooten daer van datter den admirael ten minsten wel honddert getreft hebben; d’ander hebben oock hun portie wel gecreghen, men oordeelde eens wat dooden ende gequetsten datter geweest moeten sijn.
Het schip Noorthollant heeft 3 dooden en de 7 gequetste, Orange een doot (namentlyck syn constabel) met 5 gequetsten; wy hebben Godtloff niemant doot noch gequetst.
Als wij aen malcander geraecten, gisten wy te weesen ontrent 23 mylen vande wal: onse stuerman hadde des middachs hoochte van 16 gra., 50 minuten de Caep Bolinao O.S.O. van ons.
’t Jacht Victoria worden byden schipper Keyser int eerste, eer noch een schoot geschooten was, seer slechtelyck tegens expresse ordre, al eert in eenich peryckel was, verlaeten ende sonder iets te bergen geruijmpt ende laeten dryven; ’t schynt sulcken vreese ofte verbaestheyt in hun luyden is geweest, dat sy nergens naer dan om hun te bergen hebben gedacht; sy luyden seggen wel, dat sij menichte van poppen ende cardoesen hadden geleyt om ’t jacht aen brant t’ steecken, maer den constabel is nevens den schipper mede soo verbaest geweest, dat hij bij naer niet weet te seggen waer hy de lont geleijt heeft, den vijant roeyde daer mette galleij naer toe, schooten daer op, maer dorsten ’t niet aboordeeren; daer naer roeyden een vaertuijch daeraen ende haelden de Prince vlagh, die after aff woey, daer aff, ende soo veel wij consten bemerken lietent doen drijven ende dreeff soolang wijt conden oogen sonder eenich teycken van branden te vernemen; voorwaer een slecht stuck wercks. De saeck worde met advys van den raet aen de Heer Sonck gederigeert.
15 ditto des morgens was den vyant als vooren geseyt soo verre after wt als wy hem sien conden, loopende naer de wal; wij dancten Godt dat soo een treffelycke macht gedwongen was ons schandelijck (sonder meer op ons te attenteren) te verlaten.
Wij resolveerden, alsoo den vyant apparentelijck niet datelijck sall verlaten, maer wel een tijt als noch aldaer ontrent mocht bij houden, ende om hun volgens onse instructie soo veel te schouwen als mogelijck is, dat wy sullen de Caep Bolinao int gesicht loopen ende cruijsen dees heele maent van April tusschen de voorsz. Caep ende de 17 grad. Noorder breete, 8 a 10 mylen vande wal int vaerwater vande joncken, op hoope van eenige te becomen; des middachs hadden de hoochte van 16 grad., 42 minuten; waren alsnoch ontrent 24 mijlen vande wal.
16 ende 17 ditto wast looff stille; hoochte 16 gra., 40 minuten; op dato sturff een quartiermeester ende was d’ eerste die geduerende den tocht opt schip gestorven was; ons volck begon starck in te vallen, meest vant water gequelt sijnde.
18 ende 19 ditto wast noch al looff stille; hoochte 16 grad., 45 minuten; de see was vol vis, daer wij in de vloot te mets een van vingen; quam wel tepas.
20, 21, 22, 23 ende 24 do. hadden continueelyck stilte, somtijts een labber coeltie; schocten al nade wal toe op 17 ende 16 grad., 40 minuten Noorder breete.
25 ditto des morgens sagen wijt hooge landt van Pangassivan ontrent 6 mylen van ons; de Caep Bolinao 5 mylen S.S.O.; wy leydent wederom W.S.W. in see.
26 ende 27 ditto hadden hoochte van 16 grad., 45 min.; waren ontrent 9 mijlen vande wal; des morgens hadden vrij wat regen.
28 dito sagen noch ’t hooge lant van Pangassivan 8 a 9 mijlen van ons; hoochte van 16 gra., 45 min.; nog lietent leggen drijven.
22 ende 30 ditto was het stille, worderheet weder; des avonts cregen een coeltien wtten Noorden; namen onse seijlen in ende lietent leggen dryven mettet hooft omde West.
Maij, 1625.
Adij. Pro. ditto Donderdach des morgens wast heel stille; des middachs hoochte van 16 gra., 18 minuten, met groote hitte; des avonts was de Caep Oost ontrent 5 mylen van ons; lietent doen wederom dryven; des nachts hadden veel regens met donder ende blicxem; oock wint, maer duerde niet lange.
2 ditto smorgens sagen ’t hooge landt van de Doz Irmanos O.S.O. van ons; ’t laege landt vande Caep Oost, omtrent 6 mijlen. ’t Was claer gesicht. Den raet quam aen boort, ende worde geresolveert, alsoo wij noch niet seecker wisten dat den vijant de cust verlaten hadde, ende nochtans des lants vloot wel diende op gesocht, dat wy volgens onse instructie ons voor des vijants macht wel soude wachten, ende als noch tot 12o deser maent Oost ende West 6, 8 à 10 mijlen van de Caep t’ see sullen cruijcen om op de joncken te passen; smiddachs hoochte van 16 grad., 12 minuten; tegens avont liepen in zee.
3 ditto des morgens was de Caep Oost wel 300 noordelijck van ons ontrent 6 mijlen; wij liepen met reddelijcke coelte met ’t voormarsseyl t’ zee; smiddachs hadden de hoochte van 16 gra., 23 minuten; dreven des nachts 8 9 mijlen vande wal.
4 ontbreekt.
5 ditto, hoochte van 16 grad., 28 minuten; de caep O. ten N. ontrent 8 mijlen; ’t was stille ende wonder heet weder; vernamen geen joncken.
6 ditto, hoochte van 16 grad., 34 minuten; de caep Oost van ons; waren ontrent 10 mylen vande wal; den heelen dach stille; dreven mettet hooft om de West.
7 ende 8 ditto als vooren in stilte gedreven; de caep op de hoochte van 16 gra., 40 min. O. ten Z., ontrent 10 mylen van ons; was heet weder, wy vingen dagelycx vry wat visch.
9 ditto des morgens begon ’t hooge landt van Pangassivan; waren een stuck om de Noort gedreven; op den dach cregen een regencaeck ofte twee; smiddachs hoochte van 16 gra., 10 minuten; des avonts deden ons best om wederom om de Suijt te comen.
10 ditto waren wederom voorleden nacht mette stroom een groot stuck om de N. gedreven; wy hadden de hoochte van 17 grad., 2 minuten; naer de middach deden ons best mettet zeeluchie om wederom aen de caep te comen.
11 ditto waeren alsnoch om de Noort gedreven, sulcx dat ick vrese, soo de Noordewint ons begeert gelijck hij schynt te willen doen, dat wij beswaerlijck wederom aen de caep sullen connen comen; wy hadden hoochte van 17 grad., 10 min.; des avonts coeldent redelijck; deden gelyck ons best met seylen om aende caep te comen, maer bevonden geweldige harde stroom ons tegen te loopen.
12 ditto des smorgens, sagen ’t landt van de caep S. O. ten O., ontrent 5 mylen van ons; des afternoens cregen een deftige coelte wtte Noorden, waer mede wy de caep aen boort seijlden; des avonts was die Oost van ons; wij lietent doen leggen drijven.
13 ditto smorgens waren ondert landt van de caep, ontrent Reusenbaij, 3 mijlen vant lant; den raet quam boort ende worde geresolveert, datmen een vliegende tocht tot ontrent de Doz Irmanos ofte wat verder om de Suijt soude doen om te sien oft eenige tydinghe van onse vloote souden mogen becomen; des afternoens vernamene en seyl tusschen Muijser- ende Reusen baij langs de wal, daer wij het samen naar toe hielden, maer condent niet becomen; soo als wijt naerderden, conden anders niet bemerken ofte was een Spaens fregat, want ’t hadde een wit vierkant seijl op ende was seer laech ende cleen, waerom wij, vresende de Spaence vloot mocht noch wel hierontrent sijn, omdat gemenelijck als onse scheepen hier op de cust syn, soodanighe vaertuijgen hun ontrent de wal onthouden om onse gelegentheyt t’ontdecken ende den vyant daer van te verwittigen.
Doch mede, dat geen ofte seer weijnich hoope ofte apparentie van des lants vloote te verschynen voor oogen sagen, want wij soo naer de wal waren, dat indien eenige scheepen, alwaert totte Dos Irmanos toe geweest, in see haer hadden onthouden, wy deselve soude hebben connen ontdecken, derhalve om reden voornt ende dese vloot niet verder te peryculiteren, worden geresolveert ’t vorder om de Suijt te loopen voor dees tyt t’excuseeren, ende dat wy terstont wederom West in see souden loopen cruijsende Oost ende West, 4, 5 a 6 mijlen vande caep, wederom te see; in den avontstont schoot den Haen een schoot; wij niet wetende wat sulcx beduijde, voer onse schipper daer aen boort, seyden hem dat sy int ondergaen vande sonne 2 seijlen hadden gesien, daer wij mede aen getwijffelt hadden, maer eijntlyck bevonden wolcken te wesen; niettemin gaven ordre aende scheepen om haer wat te verspreyen ende West aen te loopen, op hoope van yets te becommen, maer des morgens vernamen niet met allen; de scheepen hadden wel gespreyt gelegen, sulcx haddent seylen geweest, conden ons niet geëschapeert hebben.
14 ditto smorgens waren Oost ende W., 4 mylen vande caep. De scheepen waren wel een groote myl van den anderen verspreyt, maer vernamen als geseyt alsnoch geen schijn van seylen, quamen op den dach wederom by den anderen; smiddachs hadden hoochte van 16 grad., 36 minuten; de mousson begon sich temets te openbaeren.
15 ditto waren tusschen Reusenbay ende de caep, 4 mylen van de wal; wy conden een groot eynde weechs sien, maer vernamen geen seylen; wy liepen t’see om de West.
16 ditto vernamen een seyl N.W. van ons; wy liepen daer naer toe, maer alsoot stilletiens was ende jegens avont ginck, sonden daer de Fortuyn met 3 boots ende een tingal naer toe, maer des avonts conden noch niets daer van vernemen.
17 ditto waren wy voor Muijser baij, 4 mylen vande wal; naer middach brocht onse boot het seyl, dat daechs te vooren gesien hadden, aen boort; was een jonck, commende wtte revier van Chincheo, gedestineert naer Manilla.
18 ende 19 ditto Pynsten, waren doende om de jonck te lossen; wy verdeelden de Chineesen, die over de 200 sterck waren, op de scheepen tot naerder ordre.
20 ditto worden de jonck los, daer wij in alles te dienste van de Coma., behalven de Chineesen, eenige weijnich ysere pannen ende wat groff porceleyn, de waerdije van hondert realen van 8en niet hebben in gevonden; des avonts staeken de jonck aen brant ende lieten die dryven.
Die Raet resolveerden, dat men de veroverde Chineesen op alderspoedigst naer Batavia soude senden; tot dien eynde worde ’t schip N. Hollandt geordonneert op 22 ditto mette voornomde Chineesen te vertrekken naer die cust van China langs de wal naer de bayen van Pandorang, Commorijn ofte Cuncheo ende aldaer tot int begin vant Noorder mousson soo om naer Batavia te vaeren als d’ nader avysen van de Ed. Heer Genel. te becommen te verwachten.
Mede resolveerden den Raet dattet jacht den Haen op 25 deser met advysen naer Tayouwan aende E. Heer Gouvr. sal vertrecken ende dat wy dan voorts mette scheepen ’t Wapen van Seelandt, Orange ende ’t jacht de Fortuyn naer de cust van China onder de eylanden van Maccau sullen loopen ende aldaer ons water ingenomen hebbende, wederom naer de Piscadores ofte Tayouan sullen oversteken, om naerder ordre van de Heer Gouvr. te verwachten.
21 ditto wast lieffelijck weder; wij deden ons best om N. Hollant aff te vaerdigen.