CARTA PARTE EN QUE SE DECRARAN OS SACRAMENTOS QUE SE HAN DE RECIBIR.

Xa vimos como sabedes o que habedes de creer, pidir e obrar; vexamos como sabedes o que habedes de recibir, qu'é o derradeiro: decide os sacramentos.

OS SACRAMENTOS D'A IGRESIA LABREGA SON SETE.

O primeiro, Bautismo.

O segundo, Confirmacion.

O terceiro, Penitencia.

O carto, Comunion.

O quinto, Extrema Uncion.

O sesto, Orden.

O sétimo, Matrimonio.

P.--¿Pra que é o Bautismo?

R.--Pra hos facer cristianos anque logo nos traten como mouros, e pra que teñamos un nome c'o que se nos coneza n-os recibos d'a contribucion, n-as listas d'o sorteo de quintas, n-as citaciós á xuicio e n-outros documentiños por este xeito.

P.--¿Pra que é a Confirmacion?

R.--Pra que non botemos de perda o noso nome e pra que, co-a lufiada que nos dan n-a cara ô confirmarnos, nos vayamos afacendo âs que mais adiante nos han de dar n-o lombo.

P.--¿Pra que é a Penitencia?

R.--Pra purgar os pecados alleos, que os nosos ben purgádol-os temos co-a vida arrastradiña que levamos.

P.--¿Pra que é a Comunion?

R.--Pra que manteñ'as nosas almas xa que os corpos andan famentos, como Dios e nosoutros sabemos.

P.--¿Qué se precisa pra comulgar?

R.--Pr'os que non son labregos estar en aunas dendesd'as doce d'a derradeira noite; nosoutros como sempre temos o estómago valeiro podemos comulgar á calquer hora.

P.--¿Pra que é a Extrema-Uncion?

R.--Pra tres cousas.

P.--¿Cáles son?

R.--A primeira pra quitar os rastros e reliquias d'a mala vida que nos fixeron pasar; a segunda pra dar esforzo â alma contr'as malas tentaciós; a terceira pra dar salú ô corpo si lle conven.

P.--¿Qué sentides cando recibides a Extrema-Uncion?

R.--Unha grande legría porque conecemos que logo nos vamos á quitar d'o lombo a pesada carga d'a vida; algo así como sinte o que pousa un feixe de leña despois de traelo desd'o monte hastr'a casa, ou com'o que pasados doce anos de presidio s'atopa libre. Ò poñerlle á un a Extrema-Uncion acórdase de que s'acabaron pra sempre os dias enteiros de turrar pol-o sacho, de pasar fames negras, d'andar pouco menos qu'en coiros, de pagar a territorial â Facenda, os consumos ô Auntamento, as rendas os señoríos, as costas ôs xuzgados, os fillos ô Rey, os direitos ô Abade, as consultas ô abogado, as visitas ô médeco, as recetas ô boticario, sin contar c'o panadeiro, c'o taberneiro, c'o xastre, c'o zapateiro, e con outros moitos, porque os labregos parés que non viñemos ô mundo mais que pra pagar sempre, e inda que nos chamemos cristianos non deixamos de ser os paganos eternos. Pol-a Extrema-Uncion sabe un que se vai á ver libre d'o Alcalde, d'o Sacretario, d'o Cacique, d'os aduanantes de todal-as crás; sabe que s'acabaron os madrugós y-os traballiños todos; y-ô recibila vé o labrego que logo chega o dia en que despois de tantos anos de fozar n-a terra pra facela producir, vaille á servir de cama onde poida descansar pra sempre, dempois de decirlle ó mundo: «¡ahí queda eso!»

P.--¿Pra que é a Orden?

R.--Pra que algús fillos de labregos cheguen á ser xente.

P.--¿Pra que é o Matrimonio?

R.--Pra nada bó, señor. O matrimonio é unha cousa que facemos, como se fan outras tantas burradas. Ven á ser algo somellante con xunguirse á un carro, e turrar d'él hastra morrer. Cando un non ten pan que meter n-a boca acúrreselle levar pr'a casa unha muller que lle axude á pasar fame, que é como dicir: «tí que non podes lévame âs costas.» Despois veñen os fillos, que non faltan nunca n-os matrimonios labregos, y-estonces si qu'é ela. Hay que mantelos, hay que vestilos, hay que mandalos â escola si cadra, hay que atendelos n-as suas enfermedás, hay en fin que facelos homes. E cando xa empezan a servir pra algo y-axudarnos n-as angueiras d'a casa, lévannos pr'o servicio, e mentras eles van á facerse matar á guerra, e si volven é c'un brazo ou unha perna de menos, nosoutros quedamos vellos e acabadiños sin podernos valer, y-espostos á morrer esquecidos como cas.

P.--¿Tenen que estar en gracia de Dios os que se casan?

R.--Eso din, pro eu coido qu'o que hay que estar é deixados d'a sua mau.

P.--¿Cales son os pecados capitales?

R.--Soberba, avaricia, luxuria, ira, gula, envexa e preguiza.

P.--¿Que ó soberba?

R.--É un verme que se lles mete n-a cabeza ôs que agarran un anaquiño de mando.

P.--¿Que é avaricia?

R.--Unha cuchumíllada que nos dá moito que rascar e que roe, roe, vainos despelexando pouco á pouco.

P.--¿Que é luxuria?

R.--Unha mala fada que nos leva ô matrimonio, com'os bois ô matadeiro.

P.--¿Que é ira?

R.--Unha cousa que si nos deixáramos levar d'ela...

P.--¿Que é gula?

R.--Eso non llo pergunte ôs labregos: as xentes acomodadas lle poderán responder.

P.--¿Que é envexa?

R.--Un aguillon que se nos crava n-a alma cando vemos os bés y-a facenda d'os veciños.

P.--¿Que e preguiza?

R.--Un luxo que non podemos permitirnos òs que traballamos.

OS NEMIGOS D'A ALMA, DE QUE TEMOS QUE FUXIR, SON TRES:

O primeiro, é o mundo.

O segundo, o demo.

O terceiro, a carne.

P.--¿Quen é o mundo?

R.--Todol-os malos homes que comen, viven, trunfan e campan â conta d'o noso traballo.

P.--¿Quen é o demo?

R.--Un coitadino que n-outros tempos foi espantallo d'as xentes, e que agora veu tan á menos que nin xiquera caso lle fan os rapaces d'a escola.

P.--¿Que é a carne?

R.--Unha cousa que din que se come, e que sabe ben, e que manten moito, d'a que temos ouvido falar á miudo, pro que no n-os pasa pol-as gorxas inda que n-os pase pol-as mentes.

AS BENAVENTURANZAS SON OITO:

1.ª Benaventurados os probes, porque serán tratados como bestas d'arrieiro.

2.ª Benaventurados os mansos, porque tod'o mundo mallará n-eles.

3.ª Benaventurados os que choran, porque mamarán.

4.ª Benaventurados os que teñen fame e sede d'a xusticia, porque os fartarán de presidio.

5.ª Benaventurados os misericordiosos, porque os amolarán canto podian.

6.ª Benaventurados os limpos de corazon, porque tamen estarán limpos de faltriqueira.

7.ª Benaventurados os pacíficos, porque todos lles farán a guerra.

8.ª Benaventurados os que padecen persecucion pol-a xusticia, porque ademais de ir â cadea pagarán as costas.

P.--¿Qué dixemos agora?

R.---Oito verdades como oito pás centeos.

P.--Quén son os probes?

R.--Os coitados labregos que non saben o que é un dia de fartura.

P.--¿Quén son os mansos?

R.--Somos tamen nosoutros, porque nos amansan á fungueirazos.

P.--¿Quén son os que choran?

R.--Os que saben pidir a tempo e baixarse á todo o mundo pra lograr o que cobizan.

P.--¿Onde mamarán?

R.--N-a ubre d'o persupuesto.

P.--¿Quén son os que teñen fame e sede de xusticia?

R.--Os que non teñen padriño.

P.--¿Quén son os misericordiosos?

R.--Catro pipiolos, que non saben con quen aran.

P.--¿Quén son os limpos de corazon?

R.--Os que nunca foron nada, nin tiveron xeito d'emporcar as maus.

P.--¿Quén son os pacífecos?

R.--Os bois e nosoutros.

P.--¿Quén son os que padecen persecucion pol-a xusticia?

R.--Os que lle fan a contra ôs que mandan.