RADHARC II.

ÁIT: Seómra ríoghachda i gCaisleán Bhaile-áth-Cliath.

UAIN: Maidin go moch.

[An Ridire BAGENAL agus SÍOGRÁBH ’na suidhe ag bórd.]

BAGENAL—Cár fhágais an bhean óg, mo dheirbhshiúr ghrádhmhar?

SÍOGRÁBH—I nGlas Neidhn lem’ shiúr. Ceapaim gur mór léi Aodh Ó Néill. D’eitigh sí triall lem’ chois aréir ó Dhroichead-Átha gur bhagaras fearg a dearbhráthar uirthi. Dubhart léi go raibh Ó Néill ar tí í fhuadach; acht, mo thruagh mhór thú! níor chuir sin garrabhuic uirthi, agus dar liaigh, chúm sí leithsgéal dó láithreach.

B.—Má mhairim, a dhuine, is amaideach í do chainnt.

S.—Má’s amaideach is fírinneach.

B.—Dar Naomh Seóirse, gidh gur mór liom í, dá gcreidfinn tú, do chuirfinn i slabhraibh láithreach í ins an gcuas is doimhne ⁊ is dorcha i bhfíor-iochtaraibh an Chaisleáin.

S.—Ná déin a leithéid; acht comharluighim thú fir faire do chur ’na feidhil nó béidh Ó Néill ’na dhearbhráthair céile agat.

10B. [ar buile le feirg]—Ní lúgha liom an deamhan ’ná an fear sain, ná luaidh arís a ainm fá’m chómhair. Méirleach ’na chroidhe istigh is eadh é, tá sé ag cabhrughadh le hÓ Dómhnaill i gan fhios; acht tá sé chomh glic le mada ruadh, agus ní fhuil againn acht amhras fós air.

S.—Is clos dom go bhfuil mórán luaidh fá dhíon an tighe aige.

B.—Is fíor sain, acht is sé a leithsgéal do Fhear Ionaid na Bainrioghna gur i gcomhair dín dá thighthibh atá an luaidh úd aige.

S.—Mar dh’eadh!

B.—Seadh, atá an butún air ’sa deireadh ámh; dhiúltuigh sé Sirriam do leigean ’na chríochaibh, ⁊ chuir an Fear Ionaid fios air láithreach bonn, agus béidh sé annso i mbárach chum cunntuis cruinn do thabhairt ar a thréighthibh.

S.—Is binn liom do ghlór. Acht fan go fóill—fillfidh sé abhaile slán, is dócha?

B.—Ní fhuil air acht amhras fós, adeirim leat, agus go mór mhór tá cloichead nó sgríbhinn coimirce ó’n bhFear Ionaid aige, agus ní leómhfar bárr méire do bhualadh air, toisg go mbéidh Cúige Uladh ag brúchta le buile ’na thaobh.

11S.—Brúchtadh sí léi. Chífeam cad do chífeam.

[Fosglann dóirseóir an doras. Seasann beirt fhear friothálta ar gach taobh de’n ursain ⁊ umhluighid. Preabann SÍOGRÁBH ⁊ BAGENAL ’na seasamh ⁊ umhluighid. Buaileann an Fear Ionaid, MAC UILLIAM, isteach ⁊ suidheann ag an mbórd. Tugann a ghiolla litreacha chuige ar mhias airgid.]

MAC UILLIAM.—Do shroich Ó Néill annso go moch. Is úmhal an fear é.

BAGENAL.—A thighearna, ceapaim go bhfuil sé ag crith ’na chroiceann.

[Bualadh ag an ndoras. Fosglann an dóirseóir.]

[Ó NÉILL agus Triúir Gallóglach ar láthair.]

Ó NÉILL [Ag umhlughadh a chinn go huaibhreach do’n Fhear Ionaid].—Dia ⁊ Muire dhuit a phríomh-Iarla Mac Uilliam. Mo mhear sár-úmhal duit-se agus dod’ chomhluadar.

[Ní chuireann an Fear Ionaid cor de acht féachann go géar ar Ó Néill].

B. [I nguth árd]—Crom do ghlún do’n Fhear-Ionaid.

[Ní chuireann Ó NÉILL suim ann].

MAC UILLIAM [go géar].—Chím Iarla Thír Eoghain ar láthair.

Ó N.—Led’ thoil do bhronn an bhainrioghain an tíodal san orm.

MAC U.—Is clos dúinn nach mór led’ mhuinntir féin an tíodal sain ⁊ go nglaodhaid go coitcheann “Ó Néill” ort. An dtaithnigheann an tsean-shloinneadh easumhail sin leat?

12Ó N.—Ná tóg orm é, do b’é siúd nós mo shinnsear rómham ar feadh na gcéadta bliadhan, agus admhuighim go mb’fheárr liom féin bheith im’ Ó Néill Uladh ’ná im’ rí ar Spáinn.

[Do dhuibh ⁊ do dhearg ag MAC UILLIAM, nocht BAGENAL ⁊ SÍOGRÁBH a gclaidheamhtha; sheasaimh dhá ghallóglach ar ghualainn UÍ NÉILL.]

MAC UILLIAM.—Gach claidheamh ’na thruaill. Éist, a Iarla, cuirfidh baoth-chainnt mar í sin do cheann i gceannrach. Tá dlighe i bhfeidhm do choisgeas ort-sa an ainm sin “Ó Néill” do ghabháil chúgat féin, ⁊ géill do’n dligheadh.

Ó N.—Géillim di, acht má’s maith le triath i gCúige Uladh Ó Néill do ghairm orm, ní choisgfead é.

MAC UILLIAM [le feirg].—Cuirfead-sa d’fhiachaibh ort é, ámh.

Ó N.—Fhiachaibh!—ní háil liom an focal. Má tá coir im’ leith agad-sa, éistfead léi ⁊ freagróchad tú, acht ní maith liom aighneas díomhaoin mar so.

MAC U.—Is clos dúinn gur ghríosuighis Ó Domhnaill chum eirghe amach. An séanann tú é?

Ó N.—Cá bhfuil do dhearbhadh?

MAC U.—An séanann tú é? a deirim leat.

Ó N.—D’fhreagras cheana le sgríbhinn do cheist. Ceapaim go bhfuil amhras miosgaiseach agat orm, acht muna gcreidir mé, tá machairí míne i dTír Eoghain, agus tabharfam sásamh duit annsúd.

13B.—Gabh é láithreach. Méirleach is eadh é.

[Séideann SÍOGRÁBH stoc, agus gluaiseann móirsheisear saighdiúirí ar láthair, “Ó Néill abú!” adeir na trí Gallóglaigh i nguth árd ⁊ casaid a dtuagha go bagarthach.]

MAC UILLIAM.—Síothcháin, adeirim. Tá an tIarla fá’m choimirc. Is é mo thoil go bhfillfidh sé chum a thighe gan mhoill, acht freagróchaidh sé do’n Bhainrioghain go héasguidhe.

Ó N. [go mín, measardha]—Freagróchad.

14