Part 3 — Appendix.
Reading edition
[
Contents
]
A collection of phrases from daily life, in the modern dialects, romanized.
[
Contents
]
Reading Exercise.
[
Contents
]
a) Four-rooted verbs.
Pres. Perf. Fut. Imperv. WT
འགེགས་པ་ བཀག་ དགག་ ཁོག་ stop, hinder. kag-c̀e
འགེངས་པ་ བཀང་ དགང་ ཁོང་ fill. kaṅ-c̀e
འགེལ་བ་ བཀལ་ དགལ་ ཁོལ་ lade, put on … kal-c̀e
གཅོད་པ་ བཅད་ གཅད་ ཆོད་ cut. c̀ad-c̀e imprv. c̀od
འཆིང་བ་ བཅིངས་ བཅིང་ ཆིང་ tie, bind.
འཆོ་བ་ བཅོ(ས)༌ བཅོ་ ཆོས་ make. c̀o-c̀e pf. and imp. c̀os
འཆོས་པ་
འཇིག་པ་ (བ)ཤིག་ གཞིག་ ཤིགས་ destroy. s̀ig-c̀e
འཇུག་པ་ བཅུག་ གཞུག་ ཆུག་ put in. c̀ʽug-c̀e
འཇོག་པ་ བཞག་ གཞག་ ཞོག་ put, place. (C: z̀ag-pa)
འཇོག་པ་ བཞོགས་ གཞོག་ ཞོག་ cut. z̀og-c̀e
གཏོང་བ་ བཏང་ གཏང་ ཐོང་ give. taṅ-c̀e imp. toṅ
ལྟ་བ་ བལྟས་ བལྟ་ ལྟོས་ look. (l)ta-c̀e
འདེགས་པ་ བཏེག་ གདེགས་ ཐེག་ lift; weigh. tag-c̀e imp. tog
འདེབས་པ་ བཏབ་ གདབ་ ཐོབ་ throw. tab-c̀e imp. tob
འདོགས་པ་ བཏགས་ གདགས་ ཐོགས་ tie, bind. tag-c̀e imp. tog, tag toṅ
འདོན་པ་ བཏོན་ གདོན་ ཐོན་ get, drive, out. ton-c̀e always for འབྱིན་པ་
འཕེན་པ་ འཕངས་ འཕང་ ཕོང་ throw, hurt. pʽaṅ-c̀e
བྱེད་པ་ བྱས་ བྱ་ བྱོས་ do, make. for it c̀o-c̀e
འབེབས་པ་ ཕབ་ དབབ་ ཕོབ་ bring, let, down. pʽab-c̀e
འཚག་པ་ འཚགས་ བཙག་ ཚོག་ filter, sift. tʽsag-c̀e
བཙགས་
འཚོང་བ་ བཙོངས་ བཙོང་ ཚོང་ sell. tsoṅ-c̀e
འཛིན་པ་ གཟུང་, ཟིན་ གཟུང་ ཟུང་ seize. zum-c̀e
ལེན་པ་ བླངས་ བླང་ ལོང(ས)༌, ལོན་ take. len-c̀e, laṅ-c̀e
སློབ་པ་ བསླབ(ས)༌ བསླབ་ སློབ་ learn; teach. lab-c̀e
b) Three-rooted verbs.
Pres. Perf. Fut. Imperv. WT
འཁུར་བ་ བཀུར་ ཁུར་ carry. kʽur-c̀e
འཁྱོང་བ་ ཁྱོངས་ ཁྱོང་ bring. kʽyoṅ-c̀e for འཁྱེར་བ་
རྒྱབ་པ་ བརྒྱབ་ རྒྱོབ་ throw, cast. gyab-c̀e imp. gyob for འདེབས་པ་
རྒྱུག་པ་ (བ)རྒྱུག(ས)༌ རྒྱུག་ run. gyug-c̀e
གཅོག་པ་ བཅག་ ཆོག་ break. c̀ag-c̀e, imp. c̀og
འཆད་པ་ བཤད་ ཤོད་ tell, explain. s̀ad-c̀e
རྟེན་པ་ བརྟེན་ རྟོན་ hold. ten-c̀e
འདྲེན་པ་ དྲང་ དྲོངས་ draw. to lead: ran-c̀e to remove: ḍeṅ-c̀e
འབབ་པ་ བབ(ས)༌ བོབ(ས)༌ descend.
འབུད་པ་ ཕུ(ས)༌ དབུ་ ཕུས་ blow (act.). pʽu-c̀e
འབུད་པ་ ཕུད་ དབུད་ ཕུད་ put off, drop (act.). pʽud-c̀e
འབྱིན་པ་ ཕྱུང་ དབྱུང་ ཕྱུང་ take, pull out. pʽin-c̀e
འབྱེད་པ་ ཕྱེ(ས)༌ དབྱེ་ ཕྱེ(ས)༌ open (act.). pʽe-c̀e, imp. pʽe(s).
སྨྲ་བ་ སྨྲས་ སྨྲོས་ say. s. ཟེར་བ་
ལང་བ་ ལངས་ ལོང་ rise. laṅ-c̀e
c) Two-rooted verbs.
Pres. Perf. Imperv. WT
སྐྱེ་བ་ སྐྱེས་ be born. skye-c̀e
སྐྱེད་པ་ བསྐྱེད་ bear, beget. skye-c̀e
འཁྱེར་བ་ ཁྱེར་ ཁྱེར་ carry. kʽyer-c̀e
འགྱུར་བ་ གྱུར་ གྱུར་ become. gyur-c̀e
འགྲོ་བ་ སོང་ སོང་ go; become. [only in certain sentences. ḍo-c̀e
སྒྱུར་བ་ བསྒྱུར་ སྒྱུར་ alter. gyur-c̀e
ངུ་བ་ ངུས་ weep. ṅu-c̀e
འཆི་བ་ ཤི་ die. s̀i-c̀e
འཆོར་བ་ ཤོར་ flee. s̀or-c̀e
འཇུག་པ་ ཞུགས་ ཞུགས་ enter. z̀ug-c̀e
ཉོ་བ་ ཉོས་ buy. ño-c̀e
སྡོད་པ་ བསྡད་ སྡོད་ sit; stay. dad-c̀e imp. dod
འཕེལ་བ་ ཕེལ་ increase (neutr.) pʽel-c̀e
བླུག་པ་ བླུག(ས)༌ བླུག(ས)༌ pour. lug-c̀e
འབུད་པ་ བུད་ blow (neutr.) pʽu-c̀e
འབོད་པ་ བོས་ བོས་ call. bo-c̀e, imp. bos (boi, bō̤).
འབྱུང་བ་ བྱུང་ appear, originate. j̀uṅ-c̀e
མྱོང་བ་ མྱང་ enjoy. ñaṅ-c̀e
རྩིག་པ་ བརྩིགས་ བརྩིགས་ build up. tsig-c̀e
ཞུ་བ་ ཞུས་ ཞུས་ ask. z̀u-c̀e (j̀u-c̀e)
སླེབ་པ་ བསླེབས་ arrive. leb-c̀e
d) One-rooted verbs.
WT
དགའ་བ་ be glad, to like. Ld. γa-c̀e, W besides འཐད་པ་
འགྲིལ་བ་ fall, drop. ḍil-c̀e, also འདྲིལ་(བ་)
མཆོང་བ་, མཆོངས་པ་ leap, jump. c̀ʽoṅ-c̀e
ཉལ་བ་ lie down. ñal-c̀e
ཐུག་པ་ meet. tʽug-c̀e
ཐུབ་པ་ be able. tʽub-c̀e
ཐོབ་པ་ find, get. tʽob-c̀e
ཐོས་པ་ hear. (tʽsor-c̀e)
མཐོང་བ་ see. tʽoṅ-c̀e
འཐད་པ་ be glad, to like. tʽad-c̀e, nearly always for དགའ་བ་ and འདོད་པ་
འཐོན་པ་ come out, go out. tʽon-c̀e, usual for འབྱུང་བ་
འདོད་པ་ wish, like, desire. rare.
ནུས་པ་ be able. s. ཐུབ་པ་
གནས་པ་ stay, dwell, remain. nas (nai, nā̤)-c̀e, but usually: dad-c̀e
འབར་བ་ burn. bar-c̀e
ཚོར་བ་ perceive. tʽsor-c̀e, and usual for ཐོས་པ་
མཛད་པ་ do, make (resp.). dzad-c̀e, imp. dzod.
ཟེར་བ་ say. zer-c̀e, usual for སྨྲ་བ་
ལུས་པ་ remain, be left. lus-c̀e
ལོག་པ་ turn back, return. log-c̀e
ཤེས་པ་ know. s̀es (s̀ē)-c̀e
(ཧ་)གོ་བ་ understand. há-go-c̀e