PORTRET van la Rochefoucauld door den Kardinaal de Retz.

In de geheele figuur van la Rochefoucauld is altijd iets, ik weet niet wat, geweest: hij heeft zich van kindsbeen af, in intriges willen mengen en toen hij de kleine belangen niet opmerkte, die nooit zijn zwak zijn geweest, en de groote niet kende, die, aan den anderen kant, nimmer zijne sterke zijde waren; hij is nimmer voor eenige onderneming geschikt geweest, en ik weet niet waarom, want hij had eigenschappen, die, bij ieder ander diegene, welke hij miste, zouden hebben kunnen vervangen. Zijn blik was niet vèrziende genoeg, en hij zag zelfs niet gelijktijdig alles, wat binnen zijn bereik lag; maar zijn gezond verstand en degelijk overpeinzen, gevoegd bij zijn zachte manieren, zijn overredingskracht, en zijn gemakkelijk optreden, dat bewonderingswaardig was, moesten, meer dan het geval was, opwegen tegen de zwakte van zijn diep inzicht. Hij had altijd een doorloopende besluiteloosheid, maar ik weet zelfs niet waaraan die is toe te schrijven: zij kan niet in hem gekomen zijn door de vruchtbaarheid zijner verbeelding, die alles behalve levendig is; ik kan haar niet wijten aan de onvruchtbaarheid van zijn oordeel, want, al beschikt hij er niet over bij zijn handelend optreden, hij bezit een goeden voorraad verstand: wij zien de gevolgen dezer besluiteloosheid zonder er de oorzaak van te kennen. Hij is nimmer krijgsman geweest, ofschoon hij een echt soldaat was; uit zich zelf was hij nooit een goed hoveling, ofschoon hij steeds de beste voornemens heeft gehad het te zijn; hij was nimmer een goed lid eener partij, niettegenstaande hij er zijn geheele leven bij betrokken was. Die bedeesdheid en verlegenheid in zijn gezicht, dat gij van hem in het burgerlijke leven kent, heeft zich in zaken in een soort van zelfverdediging omgezet; hij meende er steeds behoefte aan te hebben: hetgeen, gevoegd bij zijne Maximes, die niet voldoende deugd en geloof ademen, en aan zijn gewoonte om zich altijd uit een zaak met evenveel ongeduld terug te trekken, als hij er zich in had begeven, mij tot de overtuiging brengt, dat hij veel beter zou hebben gedaan met zich zelf te kennen en zich tevreden te stellen met, zooals hij gekund had, door te gaan voor den beleefdsten hoveling van zijn eeuw.