SCHRIJVER EN PUBLIEK.
Reading edition
Als de menschen razend vlug lezen en alleen om te weten wat 'r gebeurt—zooals ze 'n prul-romannetje zouden lezen—dan voelen ze de intenties van den schrijver toch niet. Dan gaan ze, er op attent gemaakt, sommige kleinigheden misschien afzonderlijk voelen en ze zeggen: "Kijk wat is dat artistiek!" Nu, vergeef mij de snoodheid, ik vind dat misselijk…. Zonder dat ze misschien ieder détail voelen, moeten de menschen toch onder den indruk komen van wat ik ze te zeggen heb. Ieder wóórd is natuurlijk wel uitgekozen, maar de indruk mag toch niet 'n ontleden van elk détail zijn. Ik ben er veel meer op gesteld, dat men de zaken voele met d' atmosfeer die er om is. Kunt g' er mee om? Ehwel daar tracht ik naar.
Mijn soberheid heeft dan ook ten gevolge dat de ritmus van den zin, en vooral de ritmus die door verscheiden zinnen gaat, veel zuiverder blijft, want ze wordt niet ieder oogenblik afgekapt door allerlei indrukken waar men afzonderlijk van geniet. Dat moet men noodzakelijk voelen, wanneer men 't eind van ieder hoofdstuk leest. Daar is 't ritme gestegen tot een climax; dat zijn gewoonlijk van die brokken, die er zoo achter elkaar, in éénen vlucht, uitgekomen zijn, zuiver lyrisch. Dat is 'n golf van begin tot eind, die altijd voortgaat. Vermeldt men ieder détail afzonderlijk, dan krijgt men meer 'n mozaïk. Maar begrijp nu wel, wat ik nu allemaal zeg, dat was gevoel, en pas later heb ik 't beredeneerd….