ANG̃ AKING̃ HULING̃ PAALAM

Paalam, sintá kong̃ Lupang̃ Tinubuan Bayang̃ sinaganà ng̃ sikat ng̃ araw Marikit na mutyâ ng̃ dagat silang̃an Edeng maligayang̃ sa ami'y pumanaw. Sa iyó'y handóg ko ng̃ ganap na tuwâ Malung̃kót kong̃ buhay na lantá at abâ Naging̃ dakilà man, boóng̃ pagnanasang̃ Ihahandóg ko rin sa iyóng̃ paglayà. Ang̃ nang̃asa digmáng̃ dumog sa paglaban Alay din sa iyó ang̃ kaniláng̃ buhay Hirap ay dî pansín at dî agam agam Ang̃ pagkáparoól ó pagtatagumpáy. Bibitayá't dusang̃ linikhâ ng̃ bang̃is O pakikibakang̃ lubháng̃ mapang̃anib Waláng̃ kailang̃an kung̃ itó ang̃ nais Ng̃ bayan at madláng̃ pinakaiibig. Mamámatáy akó, ng̃ayóng̃ námamalas Ang̃ bukang̃ liwayáy na nang̃ang̃aninag Ng̃ minimithî kong̃ araw na sísikat Sa likód ng̃ dilím na kagulat gulat. Kung̃ ang̃ kulay pula'y kinákailang̃an Upáng̃ itinà mo sa iyóng̃ liwaywáy Dugô ko'y ibubò pang̃iti kong̃ alay Nang̃ iyáng̃ sinag mo ay lalong̃ duming̃al. Lagi kong̃ pang̃arap muláng̃ magkaisip Magpahang̃gá ng̃ayóng̃ maganáp ang̃ bait Ay mápanoód kang̃ hiyás na marikit Nang̃ dagat silang̃ang̃ dito'y lumiligid. Matá mong̃ marikit sana'y lumigaya Waláng̃ bakás luha't puspós na ng̃ siglá Ting̃alâ ang̃ noó, balisa'y walâ na Waláng̃ bahid poót walâ nang̃ pang̃ambá. ¡Pang̃arap ng̃ buhay! Marubdób kong̃ nais, Ikaw ay lumusóg, hiyáw ng̃ pagibig Ng̃ kálulwá kong̃ gayák sa pagalis Upáng̃ lumayà ka, buhay ay lumawig. Kay tamís málugmók, mátang̃hál ka lamang̃ Mamatáy ng̃ upáng̃ mabigyán kang̃ buhay Mamatáy sa silong̃ ng̃ lang̃it mong̃ mahál Málibing̃ sa lupang̃ puspós karikitan. Kung̃ sakásakaling̃ sa abá kong̃ libing̃ Mayuming̃ bulaklák ay iyóng̃ mápansing̃ Sumilang̃ sa gitnâ ng̃ damóng̃ mahinhín Hagká't ang̃ halík mó'y aking̃ tátang̃gapin. Sa noó kong̃ hapô na doó'y ninidlíp Sa libing̃ang̃ hukay na lupang̃ malamig Ay tátang̃gapín ko ang̃ iyóng̃ pagibig Init ng̃ pagiliw ng̃ nínintáng̃ dibdib. Bayaan mong̃ akó'y malasin ng̃ buwan Nang̃ kanyáng̃ liwanag na lubháng̃ malamlám Bayaáng̃ ihatíd sa aking̃ libing̃an Mahinahong̃ sinat ng̃ kanyáng̃ liwaywáy. Bayaang̃ humibik ang̃ simoy ng̃ hang̃in At kung̃ may dumapò sa Tandâ ng̃ libing̃ Na anó mang̃ ibon, bayaang̃ awitin Ng̃ huning̃ matimyás ang̃ payapang̃ aliw. Bayaang̃ ang̃ araw na lubháng̃ maning̃as Ulán ay tuyuin, sing̃áw ay itaás Maging̃ pang̃anuri't dalisay na ulap Kalang̃káp ang̃ hibik ng̃ aking̃ pagliyag. Bayaang̃ ang̃ aking̃ maagang̃ pagpanaw Itang̃is ng̃ isáng̃ tapát na magmahál Kung̃ payapang̃ hapon sa aki'y magalay Ng̃ isáng̃ dalang̃in, akó'y patung̃kulán. Idalang̃in mo rin ang̃ kinapós palad Na nang̃amatáy na, yaóng̃ nang̃aghirap Sa tanang̃ pasakit, at ang̃ lumálang̃áp Naming̃ mg̃a iná ng̃ luhang̃ masakláp. Iyóng̃ idalang̃in ang̃ bawa't ulila Ang̃ nang̃apipiít na nang̃agdurusa, Iyóng̃ idalang̃in sana'y matubós ka Sa pagkaaliping̃ laong̃ binábatá. Kung̃ nababalot na ang̃ mg̃a libing̃an Ng̃ sapot ng̃ gabing̃ payak kadilimán Kung̃ walâ ng̃ tanod kundî pawang̃ bang̃káy, Huwag gambalain ang̃ katahimikan. Pakimatyagán mo ang̃ hiwagang̃ lihim At mápapaking̃án lung̃kót ng̃ taginting̃ Ng̃ isáng̃ kudyapî, ito ay ako rin Ináawitan ka ng̃ boóng̃ paggiliw. Kung̃ ang̃ libing̃an ko'y limót na ng̃ madlà At walâ ng̃ kurós ni bató mang̃ tandâ Sa nang̃aglílinang̃ ay ipaubayang̃ Bung̃kali't isabog ang̃ natimping̃ lupà. Ang̃ mg̃a abó ko bago pailanláng̃ Máuwî sa walâ na pinang̃galing̃an Ay makalat ulíng̃ parang̃ kapupunán Ng̃ iyóng̃ alabók sa lupang̃ tuntung̃an. Sa gayó'y walâ nang̃ anó man sa aking̃ Akó'y limutin mó, aking̃ lilibutin Yaóng̃ himpapawid, kaparang̃a't hang̃in At akó sa iyo'y magiging̃ taginting̃. Bang̃ó, ting̃ig, higing̃, awit na masayá Liwanag at kulay na lugód ng̃ mata, Uulit ulitin sa tuwítuwî na Ang̃ kataimtimán ng̃ aking̃ pagsambá. Sintáng̃ Pilipinas, Lupang̃ Tinubuan Sákit ng̃ sákit ko, ng̃ayón ay pakingán Ang̃ hulíng̃ habilin: Sa iyó'y íiwan Ang̃ lahát ng̃ lalong̃ inirog sa buhay. Akó ay tútung̃o sa bayang̃ payapà Na waláng̃ alipi't punong̃ mapang̃abâ Doó'y di nánatay ang̃ paniniwalà At ang̃ naghahari'y yaóng̃ si Bathalà. Paalam na akó, magulang̃, kapatíd, Bahagi ng̃ puso't unang̃ nákaniíg, Ipagpasalamat na akó'y máling̃íd Sa buhay na itóng̃ puspós ng̃ ligalig. Paalam irog kong̃ Banyagang̃ hirang̃ Aking̃ sinisinta, aking̃ kasayahan. Paalam sa inyó mg̃a minámahál Mamatáy ay ganáp na katahimikan.