SPEL

EERSTE DEEL

DORILEA.

Het vinnich stralen van de Son

Ontschuyl ick in’t Bosschage;

Indien dit Bosje klappen kon,

Wat melde’t al vryage*!

5Vryage? neen. vryage jae,

Vryage sonder meenen;

Van hondert Harders (ist niet schae*?)

Vindtm’er ghetrouw niet eenen.

9Een wullepsch Knaepjen altijdt stuyrt

Nae nieuwe lust sijn sinnen,

Niet langher als het weygheren duyrt,

Niet langher duyrt het minnen.

13Mijn hartje treckt my wel soo seer,

Soo seer, dorst ick° het waeghen,

Maer neen, ick waeg’ het nemmermeer*,

Haer minnen* zijn maer vlaeghen.

17Maer vlaeghen, die t’hans* overgaen,

En op een ander vallen;

Nochtans ick sie mijn Vryer aen,

Voor trouste van haer allen.

21Maer oft’t u miste* domme maeght,

Ghy siet hem niet van binnen.

Dan ’tschijnt wel die gheen rust en waeght,

Kan qualijck lust ghewinnen.

25Oft ick hem oock lichtvaerdich von,*

En ’tbleef in dit Bosschage,

Indien dit Bosje klappen kon,

Wat melde’t* al boelage!*

DORILEA. DAIFILO.

DORILEA.

Daer is hy. och hoe ben ick inde saeck beladen*!

30Best dat ick my versteeck onder de bruyne* bladen

In’t diepste van° het Bosch, al eer dat hy my siet.

Best is het, best ist jae, maer vondt hy my dan niet?*

Weet ick wel wat ick wil? ick ben vervaert voor’t minnen,

Ontschuyl mijn lief, en vrees dat hy my niet sal vinnen.

35Neen, beter blijfdy hier dan of ghy verder gingt,

Hier komt hy doch voorby; maar luyster wat hy singt.

DAIFILO.

Die gheboden dienst versmaet,

Wenscht’er wel om als ’t is te laat.

39Windeken daer het Bosch af drilt*,

Weest mijn Brack, doet op* het Wilt

Dat ick jaghe,

Spreyt de haghen,°

En de telghen van elckaêr,

Moghelijck schuylt mijn Nymphe daer.

45Nymphe soo ras als ghy vermoedt,

Dat mijn gangh tot uwaerts spoedt,

Loopt ghy schuylen,

Inde Kuylen,

En het diepste van het Woudt,

Daer ghy met rêen vervaert zijn soudt.

51Vreesdy° niet dat de Satyrs, daer

V eens mochten nemen waer*,

En beknellen,

’T zijn ghesellen,

Die wel nemen t’uwer spijt*

’T geen daer een Harder langh om vrijt,

57Sonder te dencken, dat in’t kruydt,

Dickwils Slanghen gladt van huydt,

Zijn verholen,

Loopt ghy dolen,

Maer nochtans hoe seer ghy vliedt,

Dat ghy mijn haet, en dunckt my niet.

63Want doe wy laest van ’s avonts laet

Songhen tot den dagheraet,

Met elck-ander,

En uyt d’ander,*

Tot den dans ick u verkoos,

Bloosden u wanghen als een roos.

69Mompelen hoord’ ick op dat pas,

Dat dat gheen quaedt teecken was,

En wanneer „ick

Heel begeerlijck

Kussen quam u mondtje teer,

Repten u lipges, dochtme, weer.

75’T weygheren, en d’afkeericheydt,

Voecht soo wel niet, alsmen seydt,

Voor de Vrouwen,

’T kan haer rouwen,

Die gheboden dienst versmaet,

Wenschter wel om als ’t is te laet.

81Sus, sus, wat of ick daer mach hooren

Ritselen inde haghedooren?

Is zy’t, zij sal my niet ontvlien.

Neen Dorilea, al ghesien.

85Nu suldy° hier met gheen een kusjen of „raken.*

DORILEA

Daifilo seg ick, ghy sult het te grof „maken.°

Daifilo, laet my staen.

Daifilo, laet my gaen.°

DAIFILO.

Maer Dorilea, moochdy* soo afkeerich „zijn

90Van ’t gheen daer alle menschen nae begeerich „zijn?

En vlieden stuyrs van sin?

DORILEA.

Wat doch?

DAIFILO.

De soete Min.

DORILEA.

Ghy noemt het soete Min, en segt dat gene lieden

95Behalven ick alleen, de soete Minne vlieden,

Voort* hoor ick van de Min soo veel quaets, dat ick gruw

Van yder een, en die gheloof ick bet als u.

Dus Daifilo, van nu,

Laet my voortaen te vreden*.

DAIFILO.

100Ach suldy dan dus schuw*

U groene* jeucht besteden?°

Dees teeder schoone leden

En zijn u niet ghegunt*,

Dat ghyse sonder vrundt

105Afgunstich* soudt verslijten,

En eens te laet bekrijten,

Dat ghy, om niemandt jonst, of wellust* te doen aen,

Versuymelijcken* hebt u selfs te kort ghedaen.

Wilt rekeninghe maken,

110Dat dese roose-kaken.

En dese lippen varsch,

Die gloeyen als een Kars,

Die nu een yder wenscht te kussen en te stroocken,

Sullen van ouderdom verwelcken, en verschroocken*.°

115Dit effen voorhooft net,°

De diepe rimpels met

Ter tijdt sullen ontslechten*;

En dees welighe vlechten,

Die met veel strickjens gail*, soo dertel zijn vertuyt*,

120Sullen haer gouden rock allensgens trecken uyt;

En ’tgeen ghy voor fijn goudt moghelijck hielt voor desen,°

Suldy bevinden maer silver vergult te wesen.°

Dees wacker ooghen bly,*

Veileeren sullen zy

125Haer lodderlijcke* treken,

Die soo veel brandts ontsteken.

Dees vlugghe gauwicheydt*,

Daer grijse’ aelwaricheydt*,

Gaet sonder reên op gnorten*,

130Dien sal den ouderdoom°

Die’t al maeckt suf, en loom*,

Zijn vleughels dapper korten.°

Dan compt onnut berouw, als betrens tijdt ontbreeckt.

DORILEA.

Daifilo ick weet niet van wiens schoonheydt dat ghy spreeckt.*°

135Nae dat ick kan bevijnen*°

En ist niet vande mijnen,°

Want onlanghs heb ick dien°

Inde Fonteyn* ghesien;

En’t beelt in’t water stil, my op dat pas verscheenen,°

140Quam met u segghen niet al te wel over eenen.

Maer siedy ’t groene woudt, hoe lustich dat het staet,

Hoordy de Vogeltjens die voor den dageraet

Danckbaerder zijnd’als d’onvernoechelijcke menschen,

De wellekome Son met sang goe morgen wenschen.

145Siedy dees heuvels blondt,* en het begraesde* dal°

Met Bloempjes veelerley ghemarmort over al,

’T wellustighe banket* van de ruyschende Bijen?°

Hoe vrolijck lacht het al in dese Somer-tijen?

Maer als den guyren Herfst komt met zijn buyen aen,

150Sal dese dinghen al haer vrolijckheyt vergaen,

En dees bloeyende jeucht des Werelts, sal verkeeren

In dorren ouderdom, en haer cieraet ontbeeren.

Nochtans, indien dat al

De Bouwliên* spanden t’samen*,

155En met° groot gheschal*,

De Goden bidden quamen,

Dat Donder, Blixem, Windt, en Haghels groot gheweldt

Mocht komen metter yl vrybuyten over ’t veldt,

Beroven d’Aerde van haer ghespickelde° rocken*,

160De Berghen van haer cruyn, de Boomen van haer locken,

Om dies wil*, dat doch eens d’aenstaende Winter wreedt

Het Aertrijck plaghen sou met dierghelijcken leedt;

Soudy niet segghen, ’twas haer nutter dat zy baden

Om redelijck verstandt?

DAIFILO.

165Iae, trouwen

DORILEA.

Soudy raden

Dat ick door Min een buy met sonne-schijn vermomt,

Die lichtelijck vernielt, wie dat zy overkomt,

Dan krencken sou mijn jeucht, om dies wil dat de jaren

170Dese schoonheden mijn (ghenomen° datse waren

Ghelijck als ghyse maeckt) my souden maken quijt?

Soud’ ick de schae des tijdts gaen soecken voor de tijdt?

DAIFILO.

Dit doedy vast*, want ick, o Dorilea, reken

De leelickheyt soo goedt als schoonheyt onbekeken;

175En al bekeken onbelonckt*; en al belonckt Noch onghenoten van den Minnaer dien zy’ ontfonckt.

Wat’s jeughde sonder Min vol onbeweechde coutheyt

Doch beter als versufte’ en stijfbevrosen oudtheyt?°

En dat de soete Min van u beschuldicht wort,

180Als die de schoonheydt krenckt, daer doedy hem te kort:

Want noyt en sachmen hem het suyvere besmetten,

Maar wel recht anders, ’t geen dat saluw* was, blanketten,

En legghen blosend’ root op teedre* wanghen bleeck,°

En ’t hayr vergulden, dat te vooren vael gheleeck:

185En geene sachmen oyt, het geen dat zy beminden,°

Leelijcker dan° het was, maer wel veel schoonder vinden.

Maer segdy yder een

Beklaecht hem met gheween,

Over de Min vol swaerheydt*?°

190Sy spreken buyten waerheydt,

Al wordt de Min bescheldt*,

’T is Onmin die haer° quelt,

Onmin van Lief verkoren,*

Want quam haer° Min te vooren*

195Van haer bemindes zy°,

Sy wierden’t eens met my,

En souden ras bekennen

Dat Minne niet kan schennen,

Maer dat ghebreck van Min alleen den Minnaer krenckt,

200Die minnes honich soet° met bittre galle mengt.

Dus Dorilea, denckt

Dat Min van beyde zijen,

Niet anders voort en brengt

Als wellust* en verblijen.

205Daerom in dese tijen, Schijnt dat de Werelt dus blygeestich opghepronckt

In’t harte Min ghevoelt, en t’eenemael verjongt.

Den Hemel schijnt verlieft; de Visschen in de stroomen,

De Dieren in het kruydt, ’t ghevogelt in de boomen,

210De Nymphen in het bosch, natuyren* van de Min.

Dat Vogeltjen, dat nu vliecht uyt den Dennen, in

Den Boecke-boom, en schijnt onmoghelijck om vermacken*,

Dan uyt de Boecke-boom weer inde Myrte-tacken,

En hippelt quelende soo licht soo wilt soo wuft*,

215Waer’t van natuyr begaeft met menschelijck vernuft,

Het soud’ segghen ick brand’ van Min, ick brand’ van minnen,°

Tjilpende door het Woudt; maer wel brandt het van binnen,*°

En singt in sijne tael op lieffelijcke maet,

Dat* het zijn soete Lief, zijn lieve lust verstaet.

220En luyster, juyst of zy’t om u te leeren dede,

Antwoordt zijn lieve lust: van minnen brand ick mede.

De Min het al verwint,

Hemel en Aerde mint,°

Sal Dorileaes siel Mins krachten groot van waerden

225Alleene weder staen, in Hemel en op Aerden?°

Neen; want een yder mensch wordt van de Min gheraeckt,

En diese jongh ontgaet, bejaert zijn krachten° smaeckt*:

De minne wil doch eens doen blijcken in ons harten

Hoe veel dat hy vermach: dus vreest hem vry te tarten,

230En weet dat grooter smart noyt yemand overquam,

Als jeuckeringh van Min° in oude leden stram.°

Het jonck hart, dat hy quetst, gheneest de minne weder,

En hoop hellept° het op, als ’t leydt van pijne neder: Maer d’oude Minnaer is gheplaecht met dobble rouw,

235Die willend niet en mach*, en mogend* niet en wouw.

Drooch hout ontsteken*, brandt feller als groene spruyten.°

DORILEA.

Ghy ander* Vryers kent dees praetjens al van buyten,

En brengt’er veel in’t net;

Maer ick heb wel ghelet

240Op ’t geene dat ghy seyde,

Dat als de Min van beyde

De zijden is gheplant,

Soo valt* het soeten brandt.

Of ick dat schoon* toestonde,

245Verklaert my met wat vonde*°

Soud’ick doch kennen my

Versekeren, dat dy

De vlammen t’harte blaecken,

Die ghy my diets wilt maecken?

250Of als dat alsoo was,

Dat ghy niet soudt, soo ras

Ghy weer-mins jonst mocht voelen,

Verkeeren, of verkoelen?

Ghelijck wy Vrouwen slecht*°

255Vaeck worden uytgherecht*,

Dewijl gheveynsde min, en lichte* wispeltuyricheyt

Ons troonen met het soet, en loonen met de suyricheyt.

DAIFILO. GRANIDA. DORILEA.

DAIFILO.

Nymphe, maer.°

GRANIDA.

Schoone Nymph’ en hebdy niet ghesien

260Met breydeloose ren, hier eenighe Edelliên

Vervolghen een wildt Swijn? weet ghy niet of zy’t vinghen?

Of werwaerts rêên sy op?

DAIFILO.

Iaghers, noch Hovelinghen°

En hebben wy ghesien, maar wel ghehoort gherucht:

265Dan ’tscheen soo ver van hier te wesen dat ick ducht,

Edele° Maeght ghy sult haer swaerlijck rijden inne*,

Zijdy een aertsche Maecht, en anders* geen Godinne,

U aenschijn noch u stem geensins de menschen slacht.°

GRANIDA.

Soo grooten eer voorwaer° ick my niet waerdich acht.

270Ick ben Granida’ indien’t u liên bekent is, hoemen

Ten Hove’ hoort de Princes des Conings dochter noemen.

Dewijl ’s gheselschaps spoor u niet en is bekent,

Soo bid’ ick, wijst my doch waer dat ick hier ontrent

Om ’s heeten middachs brandt een weynich te verfresschen,

275Wt koele Beeck, of Bron, mijn drooghe dorst mach lesschen,

Dat Ceres u ghewas, en Pan u Vee behoe.

DAIFILO.

Het bidden* laet voor ons, t’ghebieden komt u toe,

Alderheuste Princes, siet° hier om u t’ontladen*:

Diana moe-ghejaecht, en soude niet versmaden

280Dees suyvere Fonteyns cristallinighe vloedt.°

Al zijn wy Harders slecht, eenvoudich opghevoedt,*

Noch* onse sorghen laech, door hoogher vlucht te kiesen,°

Ons aengheboren bosch uyt haer ghesicht verliesen:*

Wy weten lijckewel* dat wy dees groene laen,

285Dat wy de schaduw koel van dees dienstighe blaen,°

Dees vrolijcke heuvels, dit heldere° waters vlieten,

En al ons levens lust van ’s Conings handt ghenieten.

’Ten waer die ’t wijsselijck al te versorghen wist,*

’Tverwoeste*° metter haest, door verquistende* twist.

290’Tis hy, die de begeerten van sijn Ondersaten

Maticht* bescheydelijck* in soo* verscheyden maten,°

Dat niemandts minders list zijn meerder yet ontruck,*

Dat niemandts meerders° macht zijn minder en verdruck.

’T is hy die sorghe draecht alleene voor ons allen,°

295Dat Vreemdelinghen wreedt ons niet en overvallen

Met vernielende krijgh,° en schennen* in een uyr

De dracht* van menich jaer, door ’t yser en het vuyr.

Danckbaer° behoortmen voor een aertschen Godt te eeren

Dien ’t lust om anders lust zijn eyghen lust t’ontbeeren:

300Maer ons eerbieden* is te laech nae zijn waerdy.

GRANIDA.

Beleefden* Harder, noyt eenighe Wijnen my

Boven den frisschen dauw van dees Fonteyn ghevielen.° Ach gheluckighe° rust van licht-vernoechde sielen,

Die nijt noch spijt des Hoofs versteurt haer soete vree!

305Wiens* sorghen wijder niet en weyden dan haer Vee.

De lusten daer sich ’t Hof met moeyten om beslommert,

Werpt u nature toe en is voor u bekommert.*

Ghy treckt door hongher, en door dorst uyt dranck, en spijs,

De lust van ’t Hof ghelockt door soo veel leckernijs;

310Het Hof door drincken dorst, en hongher soeckt door ’t eeten

En jaecht de lusten voor*, u zijnse toeghesmeten;

’T lustsoeckend Hof ontvliên de lusten daer ’t om slóóft;

Ghy vollicht de natuyr, wy sien haer over ’thóóft.

Eer sal dit lichaem in een duyster graf vernachten

315Beleefden Harder, als my gaen uyt de ghedachten

U weltepasse dienst, en oft ghebeurde, dat

Mijn hulp u nut mocht zijn in ’t Hof, of inde stadt,

Vertrout dat my geen saeck soo wichtich sal verletten*,

Of ick en salse’ om u wel aen een sijde setten.

320Nu voecht my wederom te keeren, daer* ick acht

Dat my ’t gheselschap van mijn staet-dochters° verwacht,

Welck ick ghebood, van haer vermoeyde Tellen*, neder

Te sitten in het gras, tot dat ick keerde weder;

Dewijl my niemandt van haer allen volghen mocht*,

325En my de lust des jachts niet te versuymen docht.

Den hemel die bedauw u jaren menichvuldich

Met gheduyrighe*° rust.

DAIFILO.

Wy zijn’t u alle schuldich

Alwaerdighe Princes. helaes! hoe leedt is my

330Dat ons vermoghen min als ons begeerte zy!

Den Hemel wil u staet in eeuwicheyt behouwen.

GRANIDA.

Vaert eeuwelijcken wel.

DAIFILO.

Is onder d’aertsche Vrouwen

Dan een, die waerdich is dat om haer dienst alleen

335Al d’ander men versweer*?

DORILEA.

Hoe koel gaet hy daer heen,

Sonder dat hy van my zijn afscheydt heeft ghenomen;

Best volghe ick hem, en sie° wat hem mach overkomen.

GRANIDA.

Hoe vrolijck is den geen die danckbaerlijcken leeft

340By d’ondanckbare° mensch die geen vernoegingh heeft!

Dees Harder toont meer dancks voor not* van bosch, en boomen

Als menich Eelman voor gheschoncken Vorstendoomen,

Die vaeck zijn Prince* danckt met oproer oft verraet,

En acht maer elcke staet, een trap tot hoogher staet.

345Met welckeen yver komt my dees zijn dienste bieden?°

Al de dienstwillicheyt gheveynst der Edellieden°

Is my soo veel niet waert; want dese die betoont

Sijn heusheyt, niet uyt hoop van die te sien beloont:

Ten Hoof op hoop van loon is ’t aenschijn vol ghenegenheyt,

350Maer het onheus ghemoet vol onwillighe° tegenheyt.

Ghy grootsche Princen, die door u uytheemsche* pracht

Verwonderingh soeckt by ’t volck, om van het hooch geslacht Der Goden afghedaelt te schijnen, u cieraden,

U Scepters, Croonen, en u purpere ghewaden,

355En maken u niet soo grootachtbaer aenghesien*,

Als de natuyre maeckt een laech-gheboren, dien- ’T haer lust, om lieffelijck de Werelt te verbasen,*

Een edel geest in ’t hart en in ’t ghesicht te blasen:

En cieren het aenschijn vol vrolijckheden soet

360Met defticheyt* ghemengt, van hoofde tot de voet

Besprengend’ over al de welghemaeckte leden

Met goddelijcker glans als princelijcke kleden.

Ghelijck d’eerwaerde* Son is by ons aertsche vuyr,

Sulcx is by d’arme kunst, de kunst-rijcke natuyr.

365Wat handt heeft oyt haer soo vernuftich mercken* laten,

Dat zy, bootserende de Conincklijcke vaten,

Vormde ’tghewrochte° goudt in aerdigher* manier,

Als de natuyr de Schulp, daer ick uyt dronck alhier?

Dan* ’t Hof en siet niet* schoons in dinghen licht verkreghen,

370Natuyrs gheboden dienst is hen onwaert* en teghen;

Maer ghy eenvoudich volck ontfangt haer gaven rijck°

Met open armen, en ghebruycktse° danckbaerlijck.

REY VAN IOFFEREN.

373Ghy lodderlijcke* Nymphen soet,°

Die nauwelijcx een roosen-hoedt*

Om gouwe kroon soudt geven,

Hoe wel lust u uw leven?

377Uw lusten is u als een wet,

Uw loncken is een ty-gheset,*

Uw kouten is vryage,

Uw minnen is boelage.

381De schaduw die de kuylen heelt,

Waerin ghy u ghenoechjens steelt,

En soudt ghy niet verwinssen*,

Om schaduthroons van Prinssen.*

385Wanneer ghy aen de reye gaet,

En dat* het schalcke Lietje raedt°

Het diepst van u ghepeynsen,

Hoe qualijck kundt ghy veynsen.

389Maar soo* ’t u lief niet beter kan,

En toont u dat sijn harte,° van-

Uw hartjen is° ghedreven,

Wat isser om te geven?*

393Soo* ruylden ghy dat deuntjen niet

Om avondt-spel*, of morge-liedt*,

Dat voor Princessen deuren,

Haer dunne* slaep komt steuren.

397Een appel, die met jonste groot

U boeltje werrept in u schoot,*

Daerom soudt ghy versmaden

’S Hofs tafel-overdaden.

401Als van u Lief ghemeldet* wert,°

Zijn ’tuwaerts* overgeven hart,

Soo zijt ghy bet te vreden,

Als Prinssen aenghebeden.

405’T eenvoudich leven haylich*, leydt

Ghyliên in vreed’ en vaylicheydt,

Uw vryheyt gaet te boven

De schijn-wellust der Hoven.

REY. GRANIDA.

REY.

Mijn Vrouw, God zy ghedanckt dat ghy ons hier ontmoet.

410’T gheselschap is een deel te paerd, een deel te voet,

Verstroyt om soecken naer u op° bysond’re* straten*,

En haer by-eenkomst is daer ghy ons hadt ghelaten,

In ’t naeste dal, en zijn in ’t keeren al misschien.

GRANIDA.

En ’t Wilt?

REY.

415Ghevanghen is ’t, mijn Vrouw*, en sult het sien.

DORILEA. DAIFILO.

DORILEA.

Daifilo, beydt wat, hoe?

’Ten gaet ten Hoof niet toe

Ghelijck ghy u laet veurstaen*.

En wilt soo licht niet deurgaen

420Met dat u wel ghevalt;

Hoort hoe Palemon kalt,*

Die seydt dat hy verdoorde*,

Doen hem de lust bekoorde

Van ’t Hof te volghen; hy

425Meende, ghelijck° als ghy,

Dat heusheyt soet van zede,*

Vrientschap, en weelde*° mede

Daer was in overvloedt,

Ghelijck de rijckdom doet.

DAIFILO.

430En als hy’t quam te proeven?

DORILEA.

Doe vandt hy met bedroeven,

Dat daer die dinghen zijn

Niet anders als in schijn.

Wat sneuvel* (seyt hy) och wast voor mijn groene jaeren,

435Als ick mijn soete buyrt*, en vryheyt liete° vaeren!*

En dienen ghingh ten Hoof; ick meende ’t was al klaer-

Goudt datter blonck, maer ’t is een momme-vollick daer;

Het aenschijn vol sachtmoedicheyts,

’Tghemoedt° vol felle woedicheyts,

440Een minnelijck ghelaet*,

’T hart vol van nijdt en° haet:

Saechdy de Visschers oyt* om lichst de visch te trecken

Den scharpen Angel-hoeck met lockend’ aes bedecken?

Recht gaet het soo ten Hoof. De dienstbaerheyt, die zy

445Soo mildt u bieden aen, is lockbedriegery;

Haer dienst, en hullep streckt maer om u te verrassen

Met onvermoede slach, en door u val te wassen.

Oprechte vrientschap, Godtsvrucht, onbevleckte trouw,

Veylighe’ onnoselheyt*,° rechtuytheyt sonder vouw,

450Waerheyt van woorden, goedicheyt*,°

Worden daer° voor kleynmoedicheyt*,

Voor slechtheyt* yl* veracht,°

Beguychelt*, en belacht.

’T is al geveynst ten Hoof watmen’er° siet vertoogen*,

455Gheveynst is haer ghelaet *, gheveynst haer mondt, haer oogen,° Geveynst haer Godsvrucht,° jonst, haer vrientschap en haer vree,

En g’lijck haer deuchden zijn, soo is haer weelde* mee.

Wanneer de Hovelinghen

Een vrolijck Liedtjen singhen,

460’T en is van vreuchde niet,

Maer ’t is, om het verdriet

Daer ’t hart af wordt verbeten,

Een weynich te vergeten.

Haer lachen is van spijt,

465Of ’t duyrt de korte tijdt

Eens ogenblix, tot dat ’s ghemoedts staedige° plaghen,

Die ’t weeren uyt het hart, ’t oock uyt het aensicht jaeghen.

Wat’s al des werelts lust

Als ’t hart niet is gherust?

470Hierom, Daifilo, staeckt u opset voorghenomen,°

Ghy weet waer dat ghy zijt, maer niet waer ghy sult komen.

Die wel is, blijf.

DAIFILO.

Iae, maer

Of* ick niet wel en waer,

475Of of° ick beter winste?

DORILEA.

Soo soudy doch ten minste

Het Hof niet volghen, dan

Slaet yet wat anders an*

Sonder het groene Woudt en dees Landouw’ te laten.°

DAIFILO.

480Iae Dorilea, ghy noch al Palemons praten,

En sult my meer sijn raedt doen volghen dan sijn daedt.

DORILEA.

Soo mocht het u wel gaen ghelijck het hem nu gaet,

Die nae ’t verdrach* van soo veel slaverny en° snóótheyt,

Als hy verwachte ’t lóón van inghebeelde gróótheyt,

485Is wijs gheworden dat sijn hoop niet was dan windt;

En klaecht, nu ’t ommekomt*, dat hy sich selven vindt

In plaets van een jonck Hoveling

Gheworden een oudt schoveling*.

TWEEDE DEEL

DAIFILO.

Hoe aenghenaem is in een schoon lichaem de deucht!°

490Hoe lieflijck heusheyt in die geen die mach ghebieden!

En ghy die ’t goedt doen lust, daer ghy wel quaet doen meucht*,

Hoe heerlijck is den strael des goetheyts in u lieden!*°

Hoe veel schoonheden heeft de schoonheyt ’tsaem gheveucht,

Eer s’haer vernoeghen liet aen° ’tschoon van een Granide!

495O schoone Son,° als ghy verscheent in mijn ghedacht,*

Doe leerde my den dach dat ick in duystre nacht,

Met vliesen overschaeuwt zijnde mijn ooghen beyde,°

By ’t rookrich licht eens° lamps mijn dromich* leven leyde.

Want als begeerlijckheyt in eyghen lust verblindt,

500Die schoonheyts lichaem meer als lichaems schoonheyt mindt,*

My tot vereenigingh van aertsch met aertsch dee póóghen,

Doen suyverde’uwe glans de° dickheyt* van mijn óóghen,

Optreckende’ haer ghesicht tot uwaerts, waer door mijn

Siel kennende’* haer waerdy, poocht met haer een te zijn;

505Al* sou zy kleene mug, om in glans te verwanderen,

Vliend’ in de Son met die vereenen door ’t veranderen.°

Maer belcht u schoone siel haer dat mijn siele kleen

Al te vermetel poocht met u° te wesen een,

Soo sal de wil mijns siels in als* met d’uw ghemeen „zijn.°

510Behalven in (dat sy niet kan) niet willen een „zijn.

Sy wil al willen dat ghy wilt, dat kan zy niet,*

Sonder haer eyghen doodt,° soo langh ghy’t haer verbiedt:

Maer gaefdy haer verlof, en wilde ghy dat mede,

Soo maeckten liefd, en weerliefd ons vereende vrede,

515Dat sou de vrientschap zijn waer nae mijn liefde tracht,

Dan vingh ick dat ick jaegh; doch alhoewel mijn jacht

Is sonder hoop van vangst, nochtans my lust te talen „van-*°

Naeby te volghen ’t geen dat ick niet achternalen „kan.

Hoe qualijck vat ick selfs mijn eyghen siels beroer!

520Ick heb de waerheyt, maer ick heb haer aen een snoer,

En sy vliecht om end’om met haer snorrende vlerken,

Toonende’een° ander zijde, eer ick wel d’een kan merken*.

TISIPHERNES. DAIFILO.

DAIFILO.

Houdt Daifilo te hooch.* maer siet hier komt mijn Heer.

Hoe onbekent voor my was dese naem wel eer!*

525Maer om aen ’tgeen dat my behaecht weer te behaghen,

Moet ickse leeren, met dienstbaerheyt te verdraghen.°

Een ander soeckt om winst te dienen, en ick ly

Om gaerne* dienst te doen ongaerne° slaverny.

Ick soeck geen ander loon van dienst, als dienst; mijn leven

530Granide, tot u dienst ick over heb ghegeven:

Dees Prins te dienen schijnt om daer te raken an

Het naeste middel, want° wort hy u echte-man,

Ick word’ u staeghe slaef, en krijgh mijn hoop door desen;

En mach ick u niet zijn, ick sal dan d’uwe wesen.*°

TISIPHERNES.

535Siet hier de dienaer daer ick my best op vertrouw.

Daifiló hoort° hier.

DAIFILO.

Mijn Heer.

TISIPHERNES.

Gaet knielen voor mijn Vrouw

Wt mijnen naem, en meldt, dat ick door’t vier ghedreven

540’Twelck staech hoochaerdich* klimt, en wallecht vanden dael,

In dese borst ontfonckt van haere° schoonheyts strael*

De croon van Persen* eysch voor my, om haer te geven

Indien dat zy, dewijl* ick eyndelijck* bescheyt

Op mijn versoeck* verbid, van ’s Conings mogentheyt,*

545Een windeken van jonst liet in haer harte waeyen

Tot mywaerts, ’t waer een wenck voor ’s hemels Goden bly*,

Waerop zy passende* souden ’t gheluck tot my°

Van duysent aenghesichten ’t lachenste doen draeyen.*

Bidt haer ootmoedelijck, dat zy daer’t al aen staet,

550Van mijn vernedert* hart haer dit ontsmeken laet.

Gaet heen, ick gae ten Hoof terstont de Coningh spreecken

DAIFILO.

Aen mijn dienstwillicheyt mijn Heer sal’t niet ghebreecken.

TISIPHERNES.

Mijn yverighe* moedt*, door moeyelijcke* quel

Van lang vertoef, is sadt van uytstel op uytstel;

555En mijn ghedachten, die ten top van eeren strecken,

Kunnen uyt ydel hoop niet langher voetsel trecken;°

Dat dese dach den draet mijns hoops in° stucken kort,

Of my vergelde’t bloedt met ruymte° uytghestort

In dienste van het rijck; voor soo veel swaricheden,

560Voor arbeydt*, lijfs ghevaer, voor hoogh en laegh gheleden,*

My loonende (naer eysch van saken uytgherecht)

Met ’s Conings hoochste jonst, en de Prinsses ten echt;

Op dat de Persen sien, wie, als des Conings daghen

Verloopen sullen zijn, de groote croon sal draghen.

565De Raedt is al vergaert, ’t is tijdt om in te trêên.

DAIFILO.

Ayme wat soeticheyt vloeyt my door al mijn lêen!

Mijn voorbarighe siel haer wentelt in’t verheughen,

Al eer de sinnen haer dat mededeelen meughen,

En loopt haer bôon voorby onlijdsaem* van vertoef,*

570Waer door ick vreuchd’ gheniet al eer dat ickse proef.

Hemelsche Venus,*° drijft mijn tong door uwe goedicheyt*,

Dat ick uytdrucken mach° het minst van mijn ootmoedicheyt,*

Van d’overgevenheyt mijns harts tot haer, en van

D’eerbiedicheyt, die niet als haer verwondren kan.*

CONINGH. OSTROBAS. TISIPHERNES.

CONING.

575Loflijcke Prinssen, tot noch toe heb ick ghelaeten

Yemandt te noemen,° die mijns dochters huwelijck

Waerdt zijnd’ aenvaerden mocht de breydel van dit Rijck,

En heerschappie van soo veel verscheyden staeten;*

Om d’ingheseten door voorsichtich* kloeck beleyt

580Teghen uytheemsch ghewelt sorchvuldich te bewaeren*,°

En voor my nae’t verloop van mijn slippende jaeren,°

Te stieren met ontsich*, en met lieftallicheyt.

D’oorsaeck, O Tisiphernes, dat ghy niet en troude°

Te samen overlang, naer u verdienst en wins,°

585Is niet dat ick ontken*, mijn grootmoedighe Prins,°

Hoe veel dit Coninckrijck is in u deucht ghehouden*;°

Maer ’t is dat Ostrobas van hooch verheven stam,

Wiens vroomheyts* lofgeklanck verdooft al ’s werelts kanten,

Dit oock door brief op brief, Ghesanten op Ghesanten,

590Versocht heeft tot nu toe dat hy, hier selve quam.

Ons deucht*-vruchtbare tijt, heeft, schijnt het, willen draeghen*

Twee mannen even groot van achtbaerheyt by my,

Den eenen in verdienst, den andren in waerdy,

Den welcken even seer ick wensche te behaeghen;

595Maer dat en kan niet zijn; nochtans ick boven al

Niet meer op d’eene zijd’, als d’ander zijd sal hellen,°

Maer ick begeer dat ghy in ’t vrijen meeghesellen

Komt overeen, wie dat den andren wijeken sal.

Een yder doe den andren° blijeken sijne reden,*

600De bestgegrondste win, de swackste willich wijck,

Of dat het lot u schey, zijn uwe rêên ghelijck;

Soo blijft binnen het rijck in rust, buyten in° vreden.°

OSTROBAS.

Hoe nu? een Onderdaen, een Slaef dien de voochdy*

Van hoogher wetten dwingt, ghelijcktmen die by my?

605By’t bloedt van Arsaces?* wiens grootheyt hooch gheresen

De Parthen ’s werelts vrees alleen ontsien en vresen;

De Prins voor wiens ghewelt*, d’opgaende Sonne swicht,

En nau zijn vrees ontslaet*° als hy sijn hielen licht.

Den donder van mijn naem sal Persen die versmaden

610Tot dat het siet en voelt, de blixem van mijn daden?

Ick wijcken? Iae soo wijckt de Nijl wanneer hy vliet

Met onbetoomde loop, noch* letsel aen en siet

Wat hy vindt inde weech, versleept boschagie’ en dijcken.

Puinberghen opghehoopt van uytgheroyde° rijcken,

615Die sullen my den wech banen° tot hoocheyts top,

Daer mijn ghemoedt* nae staet, en om te klimmen op

Den throon van mijn opset, sullen dat zijn de° trappen.

En of den Hemel viel? Ick salder overstappen,

Eer zijn ghetuymels drang mijn strenghe* moedt verdruck:

620Hy spuw zijn krachten uyt, en ’t buldrende gheluck*

Klatre vry met° sijn sweep, ’t sal my geen vrees in prenten;

Ick trotse sijn ghewelt, en puf* sijn dreyghementen.

Maer ghy o tedre* Pers, wat stady nae mijn eysch?*

Die niet een senu taey° hebt aen v weecke vleysch,

625Ghy halve-vrouw, laet mans d’oefning* van ’t° heerschen houwen.

Maer ’t is u om de vrouw: Ghy vindt wel ander vrouwen

Waer mee ghy oeffenen* de troetel-kunste meucht.

Daer ghy u op verstaet, en die ghy van u jeucht

Met geyle zeden leert bedampt* van wijn en róósen.*

630Sardanapalus komt en wil Atlas° verpóósen,*

O Goden wacht u hals! Ghelijck ’t onedel bloedt,

Sulck u hantering* is. Maer ick ben opghevoedt

Onder ’t ghekners van ’t stael, ’t gheberst van helm en swaerden,

’T gekrijs van ’t oorloochsvolck, en ’t briesschen van de paerden;

635De dulle trommel,* en d’opstekende trompet°

Zijn mijn dertelste spel;° d’hard’ aerd’, als ’t nauwt*, mijn bedt.

Aensiet u swackheyt om u selven te verschoonen:

Ghy ’t rijck van Persen? hoe? de last van soo veel croonen

Kneusde’ u het° beckeneel; het pack van sulck ghebiedt

640Druckte’ u de schouders° in, gheeft u daer onder niet:

De voorstandt* van soo veel ’tsamenghegroeyde° landen

Vereyscht een kloecker borst, en klem van grover handen.

Voorts die sich wil by my ghelijcken in waerdy

Moet daer geen proef* van doen door lot of pratery,

645Maer door de deucht* alleen: Dat vroomheyt in het vechten

Sich teghens vroomheyt* stel, om ons gheschil te slechten,

Het Rijck en de Prinsses zy des verwinners prijs.

Dan* ghy sult, mijnen raet volghende, zydy wijs,°

(Hoewel een Onderdaen geen dienst soo menichvuldich

650Kan doen, of hy en blijft noch veel sijn Prinsse schuldich)

U laten loons ghenoech voor u verdiensten zijn

Dat u de Koningh hier gheleken heeft by mijn.°

TISIPHERNES.

Wanneer ’s moeds* buyen dul des redens toom ontslippen,

Ghelijck de storm, dien ghy blaest uyt verwaende lippen,

655Ist onbesuysde windt die vaeck het minste schaedt,

Maer scheurt sijn eyghen kracht op onbeweechde klippen;

Soo doet u rasery op Coning, my, en Raedt.*

De ry van Prinssen oudt,° uyt welcker brave* saedt

Ghy u ghesproten roemt, en wort hier niet versmeten;

660Maer dat ghy d’eer van mijn doorluchtich huys versmaedt,

Om dat een Oppervoocht is boven my gheseten,

Ick en dees Persen al u bittren ondanck* weten.

Want onse Coning valt ons niet soo wreedt en wrang,

Noch wy den onsen, als ghy, die trots en vermeten*

665U verblufte* Ghemeent* in slavernije strang

Ondrachelijck verheert* met hart gheweit en dwangh:°

Waer door u moed* verheft, dat* ghy ’t met u braveren

Den Goden, soo ghy waendt, des hemels maeckt te bang,

Die, (lachens’ er niet om) ’t u ras sullen verleeren:

670Maer ons bysonder* volck rechtvaerdich wy verheeren*,

En met bescheydenheyt* de Coning ’t alghemeen:

Dees deuchden houden wy op ’t alderhoochst in eeren,°

Die ghy verkeert*, vervreemt van alle recht en reên,

Soo smadelijck ghewoon met voeten zijt te treên,

675En moedeloosheyt* noemt een ondeucht inde helden:

Waer door ten aensien* van u overdwaelsche* zeên*

Ghy my en dese, komt voor halve Vrouwen schelden

Maer niet meer als uw dulle gramschaps yl ghewelden.°

Vrees ick sonder belul* uw groove° lichaems kracht;

680En ’t viel* licht dat ghy noyt tot uwent nae vertelde

De troetelinghen van dees halve vrouwen sacht.

Dan of ’t ghebeurde, dat° ghy my al ommebracht,

Soo souden u nochtans dees Persen kloeck, en moedich*

Niet kennen* voor haer Prins (ken ick haer)*° maer verwacht

685Van al het Rijck, en elck bysonder wrake bloedich:

Want syliên nemmermeer sullen het heerschen° woedich,

En u uytheemsche trots lijden in° plaets van my,

Noch laten wraeck te doen over een Prinsse goedich*,°

Van wiens verdiensten en loflijcke° daden, zy

690Gunstigher oordelaers*° en kenners zijn als ghy.

OSTROBAS.

Een lecker* trotst mijn kracht (wat sal my noch ontmoeten*?)

En hy leydt niet vertrêên aen mortel van mijn voeten?

Ostrobas wat u beurt?° Ghy dreycht my met ghevaer

Van uwe wraeck; ick tart de Persen allegaêr.

695Daer leydt den handtschoen, d’eerst van soo veel onvervaerden

Tast sonder beven aen, en hef hem van der aerden.°

Soo lang’er een sal zijn, die my darf teghenstaen*

Van allen, en sal ick niet weygheren te slaen.

Ghy meucht u vry met keur van wapenen versorghen.

TISIPHERNES.

700Mijn is dan d’eerste beurt. Nu, dat dan teghen morghen

Rechtvaerdich° Coning, ons een plaetse werd bestelt*,

Op dat de bleecke doodt in een besteken* veldt,

Een van ons beyden doe sijn stijf opset vergeten.

CONINGH.

Zijn u gramschappen op elckander soo ghebeten,

705Dat sachter middel niet kan eynden u krackeel,

Soo laet ten minsten u de roof* van ’t afghereten

Harnas uws vyants, sonder hem te moorden heel,°

Volle verwinning zijn, en slechting van ’t verscheel.°

GRANIDA.

Wanneer het aertrijck° van des ruwen winters plaghen,

710En zijn ontydich* koudt omhelsen wordt ontslaghen,

Ghevoelt zy in haer hart oprekenen* de schier

Heel uytghedoofde kracht van haer begraven vier;

Door dien de Lenten soet, in zijn verliefde weecken,°

Haer streelt, en ondergaet* met minnelijcker treken,

715Wanneer dat hy° vernieuwt den outs-bekenden brandt;

Levende ritseling*° doorkruypt haer ’t inghewant:

Alsoo ghevoel ick veel ghepeysen in my wecken

Wt haren diepen slaep, en door mijn leden trecken,

Die oorspronck namen in mijn teer-beweechde* geest,

720Als ick eerst wierd ghewaer het schoone, dat my meest

Behacchde, van al ’t gheen dat my oyt is verscheenen;

Want nae ’t verlies van dien,* allensjens zy verdweenen,

Met de ghedaente, die my in den sinne lach,

En nu door dien ick ’t eens behaechde schoon hersach

725Met meerder hefticheyt sy op een nieu verrijsen,

Om my de schoonheyt van een Harder aen te prijsen.

Maer sacht Granida,* houdt op, houdt op, want waer toe dient

Dus hooch te setten een die ghy tot Heer en Vriendt

Geensins verkiesen meucht*? maer leyden moet u leven°

730Met, dien u andren keur uyt weynighe sal geven.*

Wat leyder boodtschap,* uyt wat aenghenamer mondt

Helas! was, Daifilo, die ick van u verstondt?

Ayme! wat vriendtschap in u voorhooft stondt° gheschreven?

Helas! het schijnt dat op de staten*° hooch verheven

735Wy sitten met ghebiedt, maer die’t wel ondertast,

Vindt ons verheert verdruckt onder haer overlast*.°

Helas! meer droefheyt vreest mijn hart dan ’t hoop° verblyding:

Ick gae vernemen doch nae de verlangde tyding.

REY VAN IOFFEREN.

739Wat stort al gaven groot,

Bewoonders vander aerden,

Den hemel in u schoot,

Als ghys’ ondanckbaer snoodt

Niet met de voet en stoot,

Maer vorder* sorghen doodt,

Om ’t aengheboôn ’t aenvaerden.°

746Maen, Starren, ’s nachts cieraet,

D’eerwaerde* Sonne-straelen,

’t Aertrijck met vloedt doorwaedt*,

Daer kruydt, en boom beblaedt,

By blye Bloemkens staet,

’T schoon menschelijcke saedt

Met lust u ’t ooch onthaelen.

753Het braef* of soet ghespeel

Van windt of tedre snaeren,

Het lieffelijck ghequeel

Van mensch of voghels keel,

Spel en sang-menging eel

Door ’t oor met lust, gheheel

Ter sielen innevaeren:*

760De Wieroock, diemen met

De Myrrhe plach* te veughen,

Musc, Ambre, scharp Civet,

Groen kruydt, en Bloemkens net,

Roos, Lely, Violet

Met reuken onbesmet

Ver stercken, en verheughen.*

767Een vollen overvloedt°

Van veele dranck, en° spijsen,

Des menschen lichaem voedt

Als hy met lusten soet

Sijn graghen hongher boet;

Maer bruyckt hy ’s meer,* daer moet

Ghebreck*, en last uyt rijsen.

774Van alle ’s werelts lust

Is soete brandt van Minne

Voor d’heftichste bewust*,

Wanneer zy wordt gheblust

Als lief by lieve rust;

Daer aertsche mondt ghekust

Voldoet voor een Godinne.

781Dees lusten allegaer,

En duysent van ghelijcken,

Als oefnen, aesmen maer,*

En d’onghetelde schaer

Van al ons handtghebaer,

Voor Liefd’ oprecht, en waer,

Nochtans in vreuchde wijcken.°

788Sy doet dat vreuchd’ ontspring,

In twee verbonden harten;

En maeckt dat yder dingh

Dubbele lust in bring,°

Door haer vereeniging;

Iae ’t draghen onderling

Treckt soetheyt uyt de smarten.

795Dees salighende deucht*

Op aerden kan doen smaken

Een goddelijcke vreucht,

Die luttel liên verheucht,

Want meest een yder veucht*

Sich omme sijn gheneucht

Van leur*, of niet te maken.

802Och hoe swaer ist te raken

Aen vrientschap onbevleckt,

Daer vrienden keur ontbreekt!*

805Dien lust tot staet en eeren

Boven de maet verheft,

Moet dese lust ontbeeren

Die ’t alles overtreft.

809Want onder luttel lieden

Daer hy uyt kiesen gaet,

Can ’t swaerelijck gheschieden,

Dat een hem annestaet.

813Wat vrientschap vol van trouwen

En van gheneuchten bly

Kan Liefd’ en Minne bouwen,°

Daer gheen behaghen zy?

817De nacht komt opter aerden

Ghevallen met haer schim*,

En met haer bruyne* paerden°

Berijden onse kim.

821Morghen ’t ghevecht sal maken

Mijns Vrouwen huwlijck klaer,

En in soo grooten sake°

Kiest het gheluck voor haer.°

GRANIDA. DAIFILO.

GRANIDA.

825Ach wat bekommeringhen°

Comen mijn siel° bespringhen!

De nacht, die ’t al ontlast,

Maeckt dat mijn sorghe wast.

De swaricheyt ghenakende

830Houdt mijn ghedachten wakende:

Villicht* dat hier voorby

Koom sang of spel, om my

Wat uyt den sin te stellen

De sorghen die my quellen.

835Maer wie komt gins ghegaen

By ’t schijnen van de Maen?

Wat soudt Daifilo° zijn, ick sal de venster sluyten,

Van binnen kan ick sien door ’tglas, hy niet van buyten.

DAIFILO.

Kond ’t lichaem als de siel vervolghen daer ’t nae staet,

840’T was nu by mijn Godin, en niet hier op de straet:

Maer ’t soeckt, nae zijn vermeughen,

Sich, volghende te veughen*

Daer ’t van sijn leydtsman ’t hart

Henen° ghetrocken werdt.

845Ayme° Granida! doel van mijn ghenegentheyden,

Hoe nood’ is liefde van haer lieve lief° verscheyden*?

Maer wat vertoeve ick langh? best ist dat ick vertreck,

Eer yemandt my ghewaer hier wordende, begeck

Mijn lieven als verwaent, en sonder grondt verheven

850Kasteelen inde lucht.* Dan ick ben niet ghedreven°

Door een begeerte van besit ghelijck als zy,

Nae dienst is dat ick tracht, en niet naer heerschappy.

Iuppijn, Princesse waerdich,

Zy voor u sorrechvaerdich,

855En ’t heyr van ’s hemels Goôn

De wacht van u Persoon.

GRANIDA.

Hoe menich klaecht van liefd’ een onbeproefde smarte?*

Dees openbaertse niet daer* hyse voedt in ’t harte:

Maer sy ontdeckt haer selfs, en ongheveynsde vlam

860Wierd noyt verborghen dat zy niet te voorschijn quam.

O rechten sonder reên! o wetten sonder weten!

Met recht mach ’t opperst recht wel ’t opperst onrecht heten:

Besit van staet, van landt, van gelts ontelbre som,

Dat deylt ghy nae ’t gheluck, niet nae de reden om,

865Des vaeck, de slechste krijcht° hier van de grootste winste,

En die het meeste waert is lijdt* hem met het minste:

Van d’erfgoên die natuyr ons achterliet ghemeen,

Deyldy den eenen veel den andren ganslijck geen.

O rechten sonder reên!

870Verkeerder* menschen lust, en snoode schelmerijen,

Hebben u° voortghebracht; want in de gulden tijen,

Doen ’s werelts kintsheyt soet niet deed, dan sliep, of loech,

Doe niemandt vorder als voor noodruft* sorghe droech,

En hadder niemandt veel, maer yder had ghenoech.

875Doe waerdy onbekent, maer nu, door boosheyts woeden.

Zydy een noodich quaet, om quader te verhoeden.

Doe koos men Lief nae lust, nu dwingt het onderscheydt

Van staten*, vaken* ons te maken lief van leydt:

En d’overvloedt die maeckt den aldermeest van machten°

880Behoeftich in het geen dat aldermeest is t’ achten.

Twee eyschen my tot Lief, de strijdt sal rechter zijn,

En wie dat wint, helas! ’t verlies is altoos mijn.°

Want wien my ’t blindt gheluck van beyden toe sal legghen

Het kost mijns levens rust. Soo luttel heeft te segghen

885Een Coningin, in saeck, die haer soo seer betreft.

De spits is hooch, maar eng, daer ’t luck ons op verheft.

DARDE DEEL

TISIPHERNES. DAIFILO.

TISIPHERNES.

Ghy lieft Granidá, en hebt ten Hove dienst ghenomen

Om haer te dienen?

DAIFILO.

Iae, mijn Heer, en ben ghekomen

890In uwen dienst, op hoop, dat zy u echte Vrouw,

En door dat middel ick haer dienaer worden souw,

Om te besteden, in alsulcken dienst, mijn jaren,

Daer alle menschen toe docht my, gheschapen waren;°

Dat my de reden wijst, kan ick niet laten nae,

895Versuymen’t anderliên haer eyghen schuit en schae;*

Dies, dat ick voor haer stry,° jae sterve, dats mijn leven.

TISIPHERNES.

Voorwaer van edel Godt is u ghemoedt ghedreven:

Dan* dat ghy voor my vecht, mijn eere niet en lijdt.

DAIFILO.

Maer wie sal weten, Heer, dat ghy het niet en zijdt?

900Wt een besloten helm sal’t niemandt kunnen ramen.

TISIPHERNES.

Ick selfs soudt weten, en my in mijn harte schamen.

DAIFILO.

Men vecht hier om u Lief, en ’t Rijck, en niet om eer.

TISIPHERNES.

Dats waer.

DAIFILO.

Kiest, wijslijck, dan het sekerste mijn Heer.

TISIPHERNES.

905Maer of hy u versloech?

DAIFILO.

Dat hy dan u verbeyde.°

Soo ’t u belieft.

TISIPHERNES.

Iae: want gans Persen hy ontseyde*.

Maer proev’ ick het soo goedt dan niett en eersten?*

DAIFILO.

910Neen:

Want hy lijdt meer ghevaers van twee liên, als van een.

En of de wreede Parth niet en was te° vernielen,

Als met den onderganck van bey de Vechters sielen;

Want kond ’t u baten dat ghy hem ter hellen sondt,

915Indien ghy (God behoets*) bleeft dootelijck ghewondt?

Maer soo dat my ghebeurt, wat isser aen gheleghen?

De vruchten van de winst door mijne doodt verkreghen

En sullen niet met my verrotten in het graf,

Maer erven ghy, mijn Heer, sult het° ghenot daer af.

920En de Princesse, dien ’t veel saligher sal wesen

Te leven met een Prins der Persen uytghelesen,

Als met een walscher* raeu, en overdwaels Tyran.

TISIPHERNES.

Daifiló u reen zijn groot, doet° dese wapens* an.

De Goden willen* u en my het best verleenen.

DAIFILO.

925’T is hooghe tijdt,° mijn Heer, vaert wel, ick spoey my heenen.

Op dat my niemandt ken van die ons vechten sien.

Soo sal ick sonder spraeck ’t gheselschap eere biên*.

OSTROBAS. DAIFILO. CONINGH.

OSTROBAS.

Waer blijft mijn vyandt? leydt hem ’t hart in yle reden?*

Heeft hy berouw? of (is) het harnas noch te smeden;°

930Om datter geen ghemaeckt in ’t heele Persen zy

Daer hy sich in gherust vertrouwe teghens my?°

Maer al beswoer° ’t Vulcan met dubbel hardichede,*

Soo sal het wederstaen° mijn punte, noch mijn snede.

Die sorch verlet hem niet, dacht hy soo ver’, ick acht

935Veel eer dat hy sich bet sint gister heeft bedacht.*

Dan*, soud’ hy daer wel zijn? soo wilt tot bloedich teecken

Van den aengaenden strijdt flucx de Trompette steecken.

DAIFILO.

Eeuwighe Goden groot, verstreckt° my nu de kracht,

Waermede, doen ick noch was Harder, ommebracht

940De vreesselijckste van de wreede wilde dieren;

Voor al Granida ghy, die my gaet herwaerts stieren,

Verdubbelt my den moedt, en krachten onder ’t slaen:

Mijn vyandt wacht op my, daer gaet het teecken aen.

CONINGH.

Persen, u Prinsse wint,° verheucht* mijn Ondersaten,

945Den hemel vecht voor u. Ontslaeghen zijn mijn staten

Van d’ysselijcke vrees, daer leyt de Parth ghevelt.

Dat Tisiphernes leef; gheluck grootmoedich* helt,

Den grooten Scepter ghy sult voeren nae mijn leven,

En u ghewenschte Lief* ick u ten echt sal geven.

950Ontwapent u terstont en nae de ruste tracht,

Op dat u wonden, of vermoeytheyt zy versacht.

Laet ons de Goden gaen met danckbaerheyt vereeren,

Die op des vyants hooft zijn dreygementen keeren.

DAIFILO.

Opperste Goden, en° ghy opperste Godin

955Granida, die u throon in ’t diepst hebt van mijn sin,

U komt de zeghe toe, oock sult gh’er ’t nót af erven,

En my ist nóts ghenoech om u nót*, nót te derven.

Wat naeckt u blijde maer, O Tisiphernes, sal

U siele cunnen wel de blijschap draeghen al?

960Het sal schier zijn van nood* dat ick u die verberghe,

Op dat haer hefticheyt niet al te veel en verge

U inghenomen hart met overighe* feest*,

En haer omhelsen° strengh* verdelgh u swacke geest.*

REY VAN IOFFEREN.

964Lof goedertieren

Goden, waert te vieren,°

Die, doen wy weenden,

Cracht, en moed verleenden

Over ons zije,

In het bitter strijen

Om d’heerschappie.*°

971Doen ’s werelts jaeren

Iongh, en onervaeren

In boosheyts listen,

Van geen eyghen* wisten,

Kenden de lieden

Dienen, noch ghebieden,

Wat het bedieden.°

978Ider behoefde

Luttel, d’aerde proefde*,

Ploeghen noch delven,

Willich, uyt haar selven,°

Droechse de goeden*,

Die de menschen voeden

In overvloeden.

985Maer ’t overtreden

Van nootdrufticheden,

Dat dompt’ een yder

Inde sorghen wyder,°

Doende, met pijnen,

’T veele luttel schijnen,

Hen* quam het mijnen*.

992Want, doen het vechten

Daers’ haer eerst nae rechten*,

Haerlie beswaerde,

Sy verdeelden d’Aerde:

Grachten en staeken*

Sachmen doen eerst maeken,

Muyren en daken.

999Voorts met elckandren,

Om met krijch den andren

Niet meer te stooren,

Sy een Coningh kooren,

Die haere twisten

Met zijn oordeel* slisten,

Dats’ oprecht* gisten:°

1006Die haar oock teghen

Volcken bygheleghen,

Die’r overvielen

Om haer te vernielen.

Leyde ten strijde,

Daer hy ’t geenen tijde,*

Sich selven mijde*.

1013Dese rechtvaerdich*

Waren ’t rijcke* waerdich,

Maer haer naesaten

Hebbende verlaten

D’oprechte° weghen,

Lust int heerschen kreghen,

En ’t ontucht* pleghen.

1020Soo dat (daer* d’ouden

Liever dienen souden)

Een Coningh heden

Nauw en is te vreden°

Met sijne plecken,

Om ’t ghebiedt te recken

Haer sinnen strecken*.

1027D’oude niet gaeren

Heerschten, daerse waeren

Daer toe ghebeden,*

Dese, niet te vreden°

Met die ’t haer bieden,

Dwinghen oock die lieden

Die voor haer vlieden.

1034Wat onghelucken

Komen ’t Landt verdrucken

’T welleck moet lijen

Vreemde tyrannijen!

Nevens het plaghen

Des Tyrans, ’t moet draghen

Sijns vollix* knaghen.

1041Lof goedertieren

Goden waert te vieren,

Die, doen wy weenden,

Kracht en moet verleenden

Over ons zije,

In het bitter strijen°

Om d’Heerschappije.

DAIFILO.

Al peynsend’° op sijn bed ick legghen vandt mijn Heer

Ghemat van hoop, en vrees, door ’t trecken heen en weer.*

1050Mits* hy my wiert ghewaer, vlooch op met heftich vraeghen,

Wats d’uytgangh van den strijdt? uw vyandt is verslaeghen

Seyd’ick, waer op hy my omhelsend’ heeft gheseydt,

Gheen eeuw* sou wisschen uyt sijn heete danckbaerheyt;

Noch mijn ghetrouwe dienst uyt sijn ghedachten vlieden.

1055Soo langh als in syn siel Granida sou ghebieden;

De welcke morghen hy te gaen besoecken dacht,

Indien sijn blijschap hem liet leven dese nacht.

Morghen dat waer te° langh, indien sijn ingheboren

Gheneychtheyt ’t’ haerwaerts hem met aenhoudende sporen°

1060Prickeld’ als doet de mijn.° De naere* nacht verspreydt

Haer schaduw over ’t kruydt, en d’eedel Sonne weydt

Sijn afgheronnen* jacht* achter de° steyle berghen;

De sorghen, die des daechs het woelich vollick terghen*,

Die slapen met de mensch; ’t Ghevoghelt en het Vee

1065Zijn stom, de Mane slaept, en licht Granida mee:°

Maer altijt leeft mijn liefd. Een treck om te vereenen

Drijft my nae mijn Godin, zy drijft my herwaerts° heenen

Soo naer als ’t lichaem kan. Dit zijn de vensters dees,

Daer, als de Son opging, de teghen-Son verrees,

1070En joech hem schaemte aen.° Wt dese vensters plach

Te toghen mijn Godin haer aenschijn op den dach:

Als op ’t onwaerde volck haer jonste zij laet regenen,

En ’t haer belieft daermeed’ Hemel en Aerd° te segenen.

Ach salich ick die ’t sie! soo salich niet misschien

1075Is die ’t ghenieten* sal, en niet soo wel sal sien.

Ay my! ick vocht, ick wan, een ander sal braveeren*!

Dats niet*; maer die ’t sal zijn kan u niet vol waerdeeren.

GRANIDA. VOESTER. DAIFILO.

GRANIDA.

Hoe nu Granida? kloeck, en vaerdichlijck besluyt.*

Voester.

VOESTER.

1080Mijn Vrouw.

GRANIDA.

Daer gaet Daifilo, treedt eens uyt,°

Om hem te roepen, ras, want ick uyt° sijnen monde,

Gaeren, de staet, waer in zijn Heer mach zijn verstonde.°

VOESTER.

Dochter ick vlie.°

GRANIDA.

1085Nu dan, dat swackheyt van ghemoe

U niet het minst ghegrondt in reden kiesen doe,

Siet dapperlijcken* toe.

Dat inghesoghen waen, die ’t merch en ’t hart soo naer „leyt,

Door dien van kintsheyt af zy ons wort ingheplant,

1090Niet met haer nevel deck de klaere naeckte waerheyt,

Die de natuyre prent in ’t redelijck verstandt.°

Voorganghen*° overlegh met reden van ghewicht,

En d’ondervindingh selfs heeft my wel onderricht

Dat soeter lust en rust ghemeenlijck wordt ghenoten

1095In Hutten, als ten Hoof, of op beveste* Sloten,

Als dat al niet en waer,* maer dat een Harders staet°

Was vol van arbeyt, moeyt, vol sorchs en kommers quaet,°

En ick daerinne mocht soo trouwe liefd bejaghen,

Wat vreuchde soud’t my zijn, daeromme smart te draghen?

VOESTER.

1100Daifilo. Hy keert.°

GRANIDA.

Hy keert. Ayme! Ayme! wat beswaer,*

Cond my quetsen by u, ten waer’t het uwe waer?*

Granida dese tijdt* is jonst van Godt verkreghen,

Dient’er u van.° Hy naert. Ick gae beneên hem teghen.

1105Het swaerste meest moet weghen.

DAIFILO.

Mijn Vrouwe, siet my hier tot uwen dienst bereyt,

Belieft u yet van my?

VOESTER.

Niet anders als bescheyt,

Daifilo, van de wel of qualijckvaert° uws heeren,

1110Mijn vrouw komt sellefs of, en seyt dat zy begeeren

Heeft, om uyt uwen mondt het selve te verstaen.

GRANIDA.

Voester ’t believ’ u aen° een zijde wat te gaen.*

DAIFILO.

Hooghe Prinsses ick bid den hooghen Prins* der Goden,°

Dat hy u wenschen geev’ de kracht van zijn gheboden.

1115En danck hem° dat mijn dienst u yet wat komt te stae,

GRANIDA.

Ach Daifilo!

DAIFILO.

Hoe mijn vrouw? Voester.°

GRANIDA.

Neen, laet dat nae.*°

Daifilo en hadt ghy my niet° verre boven allen,

1120Doen ick u eerstmael sach, verheucht en welbevallen,

En u te passe dienst mijn hart gheneycht tot dy,

Soo soud’ u heusheyt° trouw ghepleecht ten Hoof, by my

De jonst hebben verweckt die ick u° droech* te vooren,

Nu heeftse° die vermeert; maer in my is ghebooren

1125Een lust om weten wat het zijn mach, dat u hier

Dus in de naere nacht ontrent mijn venster stier;

Ontdeckt het vryelijck, en antwoordt op mijn vraeghen.

DAIFILO.

Een oprecht hart, mijn Vrouw, derf* van zijn grondt gewaegen.

Princesse’ als my verscheen dat° heylsaem* aenschijn schóón,

1130Dit seltsaem wesen, dat soo rijcklijck stelt ten tóón

De grootheden uws siels,° haer hooge’ en heussche goedicheyt*,

Haer ernst*, oprechticheyt, bescheydenheyt*, cloeckmoedicheyt,

Had een vierighen Godt mijn hart doe niet gheleert,°

Dat u den hemel aen de werelt had vereert

1135Op voorwaerde, dat al, die kenden u waerdije,°

Souden voor ’t hoochste goedt kiesen u° slavernije,*

Soo moest ick van ’t gheslacht der eycken-boomen hardt,

Of wel een rootse* zijn,° die niet beweecht en werdt*.

Grootachting* uws persoons° is voocht* van al mijn sinnen.

1140Die dreef my van het veldt, en deed my ’t hof beminnen,

Om de ghenegenheyt mijns siels° te wt’ren; want

Die soeckt haer aen het schoonst te geven dat sy vandt°

En met dat een te zijn. Maer waerdste der Godinnen

Hoe wel ick daer nae wensch, ick hoop het niet te winnen;

1145Soo waerdt en acht ick niet by een Godin een mensch:

Om mijn ootmoedighe’ hoop, verschoont mijn trotse wensch.

Ick wensch het niet, maer sou daer wenschen aen te raeken,

Mocht ick door wenschen eerst mijn self dies waerdich maeken.

Dit doet, mijn vrouw, dat ick op ’t naest u by zijn soeck,

1150En ver van u te zijn my valt de swaerste vloeck.

GRANIDA.

Ach Daifilo! door ’t glas verstond* ick de gheruchten*

Van u verliefde klacht, en ongheveynsde suchten:

Noch* ’t is nu d’eerstemael dat ick die heb verstaen,

Noch ’t is nu d’eerstemael dat ick bespeurdt heb aen°

1155Uw uyterlijcke jonst, uw innerlijcke vlammen.

’K en acht geen beuseling van onderscheydt der stammen*,

De deucht* maeckt eedel; u en overtreffet dan

Ter werelt, dat ick weet, geen Prins noch Edelman.

Daifiló ick heb u lief, en° sal u liefd betaelen

1160Het dierste dat° ick kan.* De tijdt verbiedt te draelen

In ’t openbaeren van mijn onghemeten vier.

Daifilo. dits mijn raedt*, leydt my° terstont van hier,

Een Harderinnen kleedt, in plaets van goudt, en zijde,

Ben ick vrolijck ghetroost: Indien ghy u kundt lijden*°

1165Met my in sulcken staet, soo vliên we’ eer dat het daecht.

DAIFILO.

Ick kus d’aerde, mijn° Vrouw, die uwe voeten draecht.

Een hartseer doodt my, groot, maer lieflijck boven maeten,

Dat ick soo grooten jonst moet onvergolden laten,

Door dien my macht ghebreeckt. Maer overlegt mijn Vrouw,

1170(Want liever als uw druck* had ick mijn eyghen rouw)

Van welcken hoocheyt ghy soudt dimmen gansch beneden:

Een Coninginne, niet geeert, maer aenghebeden,

Haer geven tot een staet,

Daer niemandt acht op slaet?

1175Het braef*, opsichtich*, groots, en hemel-hooch verheven,

Van duysenden ghewenscht voor salich-makend leven,*

Soudy verlaten, om een leven soet, en sacht,

Maer onghesien, en laech, slecht*, nedrich*, ongheacht,°

Het welck u mocht bedroeven,

1180Wanneer ghy ’t quaemt te proeven.

Men raekt’er lichtlijck in, maer swaerelijcker uyt.

GRANIDA.

Daifiló en houdt het mijn° voor geen verylt besluyt.

Eer ick met dese saeck dus ver ben voortghetoghen,

Heb ick in juyste schael de dinghen overwoghen.

1185De Prinsselijcke staet veel nutheyts innebrengt.

Maer (Goon!) wat teghenwicht is met dat nut ghemengt!

Ach eenvoudige rust, der Harders° laech gheseten,

Die luttel van ’t gheswint ramps overromplen weten!

Ick sie nau, dat ick yet, o Daifilo, verloor,

1190Indien dat ick die staet slechs om haer selven koor;

Nu kies’ icks niet alleen om ’t schuwen der verdrieten,

Die my naekende zijn, maer° meer, om te ghenieten*

En te vergelden dier uw liefd, die my verwan;

De waerdste vreuchde, die den Hemel deelen* kan:

1195Om welcke’ in midden ’t vyer ick sou te leven dóógen*.

Maer wat, ick doe ’t alree, ghij siet de proef voor óóghen.

Wat last? wat smarte? wat quellagie soud’ op mijn

Hart heften* connen als ick° een met u mocht zijn.

Daifilo, hoe dus verbaest*? heeft u dees maer* verslaeghen?°

DAIFILO.

1200Verslaghen? jae, mijn Vrouw, noyt droefheyt in mijn daegen

Vermeesterde mijn hart met sulcken overlast*,

Ghelijck de blijschap nu dat heftich annetast.

Wat eer? wat lof? wat danck can u de werelt geven?

Mijn ghedacht is te cleyn.° Ach lief, en salich leven

1205Mijns ootmoedighe siels!° Ach mocht mijn siel, van nu

Eeuwelijck metter woon vaeren uyt my in u!°

En, in dees wooningh schoon uws siels, altijt nae desen°

Onscheydelijck, haer trouw-nechtige* dienstboo wesen!

GRANIDA.

Daifiló, ons corte tijdt moet zijn ghenomen waer*.°

1210Vindy mijn voorslach goedt?

DAIFILO.

Mijn Vrouwe, dat wy daer

Niet langher op beraên. U voorsicht* heeft veel verder,°

Prinsses, en bet ghesien, als uwen slechten Harder.°

Wat u belief, gheschie.

GRANIDA.

1215Nu Daifilo, dat wy

Mijn Voester dan terstont gaen winnen op ons zy,

En onderrechten haer de sake te bestellen*,

Dat mijn verlies op ’t minst mach mijn Heer vader quellen.

VIERDE DEEL

DAIFILO.

Onder soo veel, soo veel° cieraden eel en braef*

1220Van ’t vrouwelijck gheslacht, en ist de minste gaef°

Des hemels niet, dat sy schielijck° een raedt* versinnen,

Die nae veel overleghs, een man, nau soude vinnen.

Soo ras de Voester had haer teghen-reên gheseyt,

Waerense° van mijn vrouw wel crachtich wederleyt.

1225Soo ras de Voester sach dat van verandring spreken

In haer voornemen, was voor steene rootsen preken

En ons haer dienste bood, soo hadden zy om ’t stick*

Lichst uyt te voeren, in min als een oogenblick,

Listighen raedt° bedacht, om soo seer te verblenden

1230Coning, en heele Hof, dat sy niet eens haer wenden°

Souden, om ondersoeck nae de Prinsses te doen.°

De saken zijn bestelt*, en niemant sal vermoên

Hebben op my. Neen, want° in ’t west noch niet gedaen „zijn,

De bruyne* grijnsen* van des hemels vrolijck aenschijn;

1235Scharp ’s uchtens gouden cruyn* in ’t oosten schittert, mit

Haer verschghevlochten krans van roosen roodt, en wit.

Niemandt van ’t hofghesin* is weet ick noch gheresen,

En acht mijn Heer sal mee noch by sijn bedde wesen.

Maer later diende ’t niet, siet, waer hy my ontmoet,*

1240De blijschap steurt de slaep meer dan de droefheyt doet.

TISIPHERNES. DAIFILO.

TISIPHERNES.

Spoeyt u eerwaerdich licht om op my uyt te spreyden

’T beginsel*, en ’t vervul van mijn gheluckicheyden;

O blosend’ Uchtent boet* mijn onrustich ghewach*,°

Voorloopster van de Son, Vroemoeder van den dach.

1245En ghy glinstrende star deckt u verliefde stralen*

Wat eer als u ghewoont, en om weer te verhalen*°

U tijtverlies, soo wilt u ’t’ avondt liever spoên

Wat vroegher, als u licht mijn beter dienst sal doen:

Stelt u brageeren* uyt soete Godin tot° t’avondt,

1250En neemt soo veel ghy nu te kort komt aen den avond;*

Indien ick willich volch der minnen heete brandt,*°

Noch Godtheyt boven d’uw verhef in mijn verstandt.

DAIFILO.

Ick wensch mijn Heer van daech ’t hoochste geluck° te proeven*.

TISIPHERNES.

Daifilo zydy daer?° gaen wy ten Hoof vertoeven,

1255Tot dat de Coning rijs’, om dan van stonden aen,

Ghelijck besloten is, voort nae mijn Vrouw te gaen.

Maer siet haer Voester. Wat of haer dus vroech mach quellen?

DAIFILO.

Misschien, mijn Heer, ist om de staessy* te bestellen*,

Die teghens uwe koomst moet heerlijk* zijn bereêt.

TISIPHERNES.

1260Roept haer; op dat ick yet van de Princesse weet.

DAIFILO. VOESTER. TISIPHERNES.

DAIFILO.

Mijn Vrouw.

VOESTER.

O groote Goôn!

DAIFILO.

Mijn Heer soud’ u yet vragen.

VOESTER.

Waer is de Coning?

TISIPHERNES.

1266Wel? Voester, hoe dus° verslaghen!

Wats van Granida? he?

VOESTER.

O Goden wonderbaer!

Waer is de Coning?

TISIPHERNES.

Hoe, en ist niet wel met haer?

1270De saeck betreft my mee, segt wat’er mach ghebreken.

VOESTER.

Datmen den Coning weck, ick moest den Coning spreken.

TISIPHERNES.

Datmen den Coning weck. Maer geeft ons wat bescheyts,

Ist qualijck of ist wel?

VOESTER.

Qualijck, en wel, van beydts.°

TISIPHERNES.

1275Qualijck en wel? hoe soudmen hier bescheyt uyt mercken?°

VOESTER.

O eeuwelijcke macht? o wonderlijcke wercken,

Die d’aertsche sinnen, en vernuft* te boven gaen?

TISIPHERNES.

O Goön wat sal dit zijn?

DAIFILO.

Terstont suldy ’t verstaen,

1280Mijn Heer, de Coning is gheweckt, en voort gheresen*.

TISIPHERNES.

Siet of hy komt.

DAIFILO.

Mijn Heer, hy sal terstondt hier wesen.

TISIPHERNES.

Daer is de Coning, nu u bootschap, Voester, doet.

CONINGH. VOESTER. TISIPHERNES.

CONING.

Voester wat brengdy ons dus schichtich*? quaedt of goedt?°

VOESTER.

1285’T believe’ u Heer, uyt my te hooren de gheschiedenis*,

En selfs te oordlen of ’t voor quaet of goedt te dieden „is.

De Coning met ghedult aenhoore mijn vertreck*.

CONING.

Spreeckt klaerlijck, niemandt en sal steuren u ghespreck*.

VOESTER.

Hoewel een eedel hart van uytghenomen* sinnen*

1290Alle’eedel harten vroom, en deuchtsaem moet beminnen,

Soo heeft natuyr nochtans ghehecht aen ons ghemoedt

Een treck, die verre, d’een voor d’ander kiesen doet,°

Om door vereende liefd daer mee te zijn verbonden.

Als sulcken wederpaer* ghetreft wordt, of ghevonden,

1295Wast liefd’ heftich en ras, doo datse naermen vijndt*,°

Geen nieuwe vrientschap, maer vrientschaps vernieuwing schijnt:

Recht of die sielen met elckander onderlinghen°

Ghepaert hadden gheweest, al eer zy lijf* ontfinghen.°

Des Tisiphernes sich niet belghe, dat mijn Vrouw,

1300Als sy gistr’avondt haer tot slapen geven souw,

Om ’t aenstaend’huwelijck was droevich en t’onvrede*,

Alsoo ’t aen haer° ghemoedt* niet ganschlijck en voldede.

De treurighe Prinsses seer veel, en yvrich* badt

De groote Goden, haer te jonnen ’t geene dat

1305Die beter dan zy selfs voor ’t best en schoonste kenden,

En konden, was het haer Godlijck believen senden.°

’Twoelend ghedacht*° had nau van ’t bidden eyndt ghemaeckt,

Als zy, en korts daer op, ick ben in slaep gheraeckt.

Ick lach in diepe rust, mijn leden overgoten

1310Met sachten slaep, en al mijn sinnen toeghesloten,

Mijn siel ghedompelt in een grondeloos vergeet,

Soo dat de droomen oock, die buytens tijdts met leedt

En daechschen arrebeyt des lichaems,* komen quellen,

Met haer vernieuwingh niet vermochten die t’ontstellen*;

1315Wanneer een groot gheluyt schielijck mijn ooren sloech,°

En overklaere glans mijn vaeck uyt d’ooghen joech.

Ick hoorde soo, en sach, (O Goden leert my segghen)

Dat* d’opghetooghen* siel ’t lijf onbeweecht liet legghen.

Siet daer, de kamer leeft, en tsiddert op de klanck,

1320En lieffelijcke maet van hemelsch spel en sanck

Der Godinnen ghekroont met groene lauren telghen.°

D’ontspronghen vensters op* en kunnen niet verswelghen

Het helle licht waer van de volle kamer blaekt,*

Vloer, Want, Tapissery*, het welfsel° vlammen braeckt

1325En alles sonder brandt, niet om° vernielen móórdich,

Maer tot erkentenis des Godtheyts° teghenwóórdich.*

De Sangsters schicken haer int ronde, en midden in

Den fraeyghevoechden ringh, verheft haer een Godin;

Granid’ in als ghelijck; van* welgheschickte leden,

1330Van eerwaerdich*° ghelaet, van trony net* besneden,

Van oly-kleurt° ghesicht,* van dichte vlechten blondt,*

Van bleeckheyt des ghedaents,* en roo coralen mondt.

Het hooft, tot teecken van haer mannelijcke luymen*,

Dat deckt een blancken° helm, en blickert door de pluymen.

1335Haer voorsichtighen arm° ghewapent schijnt te zijn

Met eenen schilt van klaer doorsichtich cristallijn;*

Maer dat zy ’s wijslijck bruyekt, en° niet en soeckt door desen

Als soete vrede, blijckt aen haer besaedicht wesen,

En den olyventack, een° teghenteecken van ’t

1340Crijchsduyend gras,* die zy reyckt met haer rechterhandt.

Sy wendt haer tot Granid’ en goddelijcke zeden*

Ontsluyten haeren mondt, met dusdanighe reden;

Welck goddelijcke kracht°

Diep druckt’ in mijn ghedacht*.°

1345Granidá ontwaeckt, dat rust u buyten slaepe vinde,°

Siet hier Minerva die noch inde wiech u minde,*°

En haer ghenaede sandt. Geen mensch valt u te lót,

Maer in des hemels throon, de Liefd een eewich Gódt.

Uw liefde tot de Liefd, doet Liefd in liefde blaken,

1350Die kiest u tot sijn Lief; ick sal het huwlijck maken,

Ghy sult de weerliefd zijn, sijn Bruydt, en sijn Godin,

Een Vrouw van staeghe liefd, niet van de wulpsche Min.

U vryer wacht ’om hooch, wy zijn u koomen haelen.

Godinnen voert haer mee, de doorschynighe saelen

1355Des hemels sullen haer niet schaemen dit cieraet.

Nieuwe Godin, u° hart van aertsche last ontslaet.

Wt hadse. mit ontsteeckt het wellustighe* speelen

Der neghen Sangsters, daer zy lieflijck onder queelen:

Nu ontslaet u d’Aertsche last,*°

1360Beter past

U de Godtheyt aen te trecken*.

Salighe Godinne, wy

Voeren dy,

Nae des hemels hoochste plecken*,

1365Plecken al tij t hel en klaer,

Plecken, daer

Nemmer last kan lust bevlecken.

Soo ras sy desen sanck met spelen heffen óp*,

Ontlaskt* sich het Palays tot boven in den tóp,

1370Het gulde welfsel splijt, en de ghemetste dacken.

Granida voerens’ op Olijf en Laurentacken,

Dus singend’ hemelwaerts, al hooch, en hoogher heen,

Vervolcht van mijn ghesicht, tot dats’ er uyt verdween.

Doe voechden sich ’t ghebouw en alles in sijn stede,

1375Bedaerend’* als ick mee ten langen lesten deede.

Suffe verbaestheyt van° mijn leên allensjens streeck,

Ick rees’ en ’t geen ick wel besien* had overkeeck.

Granidaes leeghe Coets tuycht dat der oude vrouwen

Ghesichten niet altijt voor droomen zijn te houwen.

1380Hier is mijn geest af vol, dit coom ick dienen aen,

De Coning oordeel nu nae dat hy ’t sal verstaen.

CONINGH.

Mijn Dienaers, gaet terstont wat’er af is bespooren*.°

TISIPHERNES.

Mijn Heer, de Vrouwe raest.

CONINGH.

Soo deed zy noyt te vooren.

TISIPHERNES.

1385Voor seker raestse nu, al raesdse noyt misschien.

VOESTER.

Noch oyt, noch nu.

CONINGH.

’K en weet.

TISIPHERNES.

Men salt haest* cunnen sien.

Ick spoey my derwaerts heen.

CONINGH.

1390Doet daer in u behaghen.

En laet op ’t rascht aen ons de tyding herwaerts draghen.

CONINGH.

O Goden groot, soudt ghy my wel° hebben ghespaert

Tot ’t alderlaetste van den ouderdoom bejaert,

Op dat ick troosteloos daerin soude° versmachten*,

1395Berooft van ’tgeene dat alleen haer leet kon sachten?*°

Maer hoe? indien alsoo de saken zijn ghestelt,

Als ons de Voester voor de waerheyt heeft vertelt,

Soo loov’ ick dancbaerlijck uw goedtheyt hooch van waerden*,

Hoewel ick eensaem blijv’ en mis mijn lust op aerden.°

1400Want als ghy my onttrockt dit eenich pandt soo soet

Door onghe val of doot, ghelijck misschien ghy doet,

Soo soud’ ick teghens u en my misdoende dwalen,

Indien ick op u wil, en wetenschap* ging smalen,

My steurende* dat ghy quaemt wedereysschen, ’t geen,

1405Dat ick soo langh van u ghenoten* had te leen:

Recht of ick bet als ghy wat oorbaer* was verstonde,

Recht of ick my en haer meer goets, als ghy ons, jonde.

Men soeckt;° en soomen haer noch doodt noch levend vindt,

Soo neem ick ’t blijcklijcxt aen, en houd dat sy besint*

1410Van een verheven Godt ten hemel is ghevaeren:

Want de bescheyden* reên, en ’t deftighe* verklaren

Des Voesters brengen ’t mee, wiens troubevonden mondt

Noyt spreken was ghewoon versuft of onghegrondt.

Maer siet de Vrouwen daer, die brenghen nieuwicheden.

REY VAN IOFFEREN. CONINGH.

REY.

1415Grootachtbaer Heer het Slot, van boven tot beneden,

Hebben wy° heel doorsocht, en omghekeert ter vlucht*,

Granida’ is nieuwers, maer een lieffelijcke lucht,

Met goddeliicke reuck vervult haer’ gansche camer.

CONINGH.

O gróóte Pallas, noyt was mensch u aenghenaemer*

1420Als Perseus door u jonst ghesegend wonderlijck;

En noch ter tijdt op sijn naesaeten in het rijck

’T welck van hem naeme voert, Godinne wijs van raede,*

Ghy duyren laet u jonst, en anhoudt u ghenaede.

Lof seechbare* Godin, Lof hooch verheven Godt

1425Eewighe liefde, die° van aertsche bruyloft, tót

Een hemels huwelijck Granida comt verheffen,

Geen danckbaerheyt, geen lof u prijs can overtreffen.*

REY.

1428Lof, eewige Liefde, wy°

Geven dy,

Die u hooghe goetheyts straelen,

Door de dicke wolcken heen,

Al beneên,

Laet tot opter aerden daelen.

1434Die op uwe° crachten let,*

Ende set

Boven al op u het óóghe,°

Treckt u goetheyt overschoon

Inden throon°

Des besonden hemels hóóghe.°

1440Heylich, goedertieren, eel

Zydy heel,

Die in uwe vlammen blaken,

Cundy oock op aerden hier,°

Door uw vier,

Met een hemel salich maken.

1446Soo, wie dat u lieven sal,

Suldy al,

Niet alleen Granida schaeken.

TISIPHERNES. DAIFILO. CONING. REY VAN IOFFEREN.

TISIPHERNES.

Daer leydt mijn throon in d’asch, en de beloften mildt

1450Van ’t schoonpratich gheluck, en° te vergheefs ghespilt

Soo veel moeylijcke last, ter nauwer noot deurkroopen,

Soo veel ghevaers, soo veel te leurghestelde hoopen,

Soo veel anxstighe vrees en arbeyt* uytghestaen,*

Soo veel treffende sorch, en soo veel weers ghedaen,

1455Soo veel ghesochte ramps, soo veel verdriets gheleden,

Soo veel verbeten smarts, soo veel vertwijfeltheden.

Ay dul gheluck, ick ken u onbescheyden* cracht!

DAIFILO.

Maer op een vroom ghemoet, mijn Heer, heeft zy geen macht.

TISIPHERNES.

Niet langher dan het selfs haer overlast wil lijen.

1460Dit sal° my ’t laeste zijn. Mijn handt sal my bevrijen,

’T is langh ghenoech gheleeft. Gaenwe. Mijn hart verstout

U tot een kort verdrach*.

DAIFILO.

Mijn Heer, besindt u, houdt.*

CONINHG.

Houdt Tisiphernes.

REY.

1465Ach.

DAIFILO.

Heer geeft de reden plaetse.

TISIPHERNES.

’T gheluck en gheeft haer geen.*

DAIFILO.

Iae ’t.

CONINHG.

Hoe?

DAIFILO.

1470Bedaert, en vaetse.*

CONINGH.

Hoe nu toe* brave Prins?

TISIPHERNES.

Ghelijck mijn ramp my jaecht.

CONINGH.

Is dit de liefde die ghy tot Granida draecht?

TISIPHERNES.

Ick liefde’ haer niet, ten waer ick my ’t verlies liet rouwen.°

CONINGH.

1475Niet haer verlies, maer ’t uw, want sy is hooch behouwen.°

TISIPHERNES.

Soo spuwt het wreedt gheluck op my haer crachten uyt.

DAIFILO

’T gheluck en steurt* u niet, maer dat ghy ’t qualijck duydt*.

CONINGH.

Misjondy aen u lief Granid’ een hemels houwelijck?

TISIPHERNES.

Neen, maer ick vlie de smert van mijn misvallen* grouwelijck.

DAIFILO.

1480Liefde ghy haer, mijn Heer, ’t geen dat u is gheschiedt,°

Soud u om haer gheluck, lief zijn, en rouwen niet.

TISIPHERNES.

Haer ben ick quijt, en sie voort* al mijn toelegh slechten*.

DAIFILO.

De Goden vinden ’t goet, wie sal haer onderrechten?

TISIPHERNES.

Sy vinden ’t goedt; maer dat ick doof het sterven my

1485Bevry, dat sullen oock geensins beletten zy.°

DAIFILO.

Ghy kundt leven dat u ’t gheluck soo° seer niet hinder.

TISIPHERNES.

Het is te wanckelbaer, en licht*.

DAIFILO.

Vertrouwt het minder.

TISIPHERNES.

Vertrouwen? ick vertrout nae desen nemmermeer.

1490Ick sie wel ’t en verheft maer,* om van boven neêr,

Met ysselijcker slach ’t verhevene te smijten;

Ghelijck den Arent trots, die° niet in stucken rijten

Den Schiltpad yserhardt met felle claeuwen kor,

Hem strenghelijck* om hooch, schier voert tot in de Son,

1495Van waer zijn scharp ghesicht kennende berch en° dallen,

Hy dan op rootsen hardt, hem laet° te berste vallen.

My wallecht van de werlt; en sal ick nu voortaen°

Leven, soo sal ick my° die levendich ontslaen.

De last, en het ghebiedt* van mijn beseten Landen,*

1500Daifilo, lever ick van nu af in u handen.°

Zijt ghy° voortaen de Prins. Ick levers’ u, door dien

Daermede niemandt can waerdigher zijn versien.°

U trouwe dienst is meer dan yemandt can versinnen;

’T heeft u belieft voor my° uw eyghen lief te winnen.

1505Dese versloech den Parth, en° gaf hem in ghevaer

Des vreesselijcke doodts, willich om my en haer.°

Grootachtbaer Heer, wilt hem in mijnen staet * bevesten.

CONINGH.

O wonderlijck beleydt! maer ’t is beleydt * ten besten

TISIPHERNES.

Voor my, * ick ben terstont het Hof te laten, ree,

1510Mijn peynsachtich° ghemoedt wil geen blijvende stee;

Maer mijn voorneemen is van d’eene tot den anderen,°

Met eensaem selschap cleyn te reysen en te wanderen.

Ick bid om oorlof voorts, want hier vertoev’ ick niet

DAIFILO.

Ick danck mijn Heer, die my soo grooten eere biedt.

1515Een hooch en waerde* gaef wordt my van hem ghegeven;

Maer hy weet tot wat eyndt ick coos’ het hoofsche leven,

Te weten om de dienst van de Prinsses, geensins

Op hoop van voordeel, min van selfs* te worden Prins,

Welck pack voor mijnen hals zijnde te swaer om draghen,*°

1520Een laghen Harders rust my beter doet behaghen.*

Maer wel sal ick, mijn Heer, blijvend’ uw trouwe knecht,°

Uw dinghen gaede slaen, nae mijn bequaemheyt slecht*,

Tot dat ghy wat ontlast van ’t schielijcke* beswaeren,

Met hulpe vanden tijt sult comen te bedaeren*,

1525Om met vernoeging weer te keeren tot den staet,

Die ’t lusteloos ghemoedt door tegenheyt* verlaet:

Mijn Heer soeck het, ghelijck hy ’t goedt vindt, te besadigen*.

CONINGH.

Ach luttel wenschend hart! luttel can u° beschadighen*.

Ach wat onttreckt ghy, met begeerlijckheyts verhoên,*

1530Het speelsiecke gheluck al stofs om quaet te doen?

Dats Prinslijck, Daifilo, geen prinslijckheyt begeeren.

TISIPHERNES.

Ick bid u oorlof, Heer, om tot mijn reys te keeren.

CONINGH.

Vaert wel mijn Prins, vaert wel, en° zijt ghetroost*.

TISIPHERNES.

Ick ty

1535Van stonden aen op reys; Vaert wel mijn Heer, en° ghy

Daifilo wel.°

DAIFILO.

Ick sal mijn Heer tot huys versellen,

Om t’reddeloos* ghesin* verbaest* in rust te stellen.

VIIFDE DEEL

OSTROBAS. ARTABANUS.*

OSTROBAS.

Artabanus, siet hier uw Prins soo braef* vernaemt*,

1540Maer, hey, geweest! met wien ghy hier in Persen quaemt,

Wien, doen hy leefde, ghy ghetrouw pleecht* aen te cleven,

En nu versuymt sijn wraeck te nemen nae sijn leven.

Artabanus siet hier uw Prins soo braef wel eer

Vernaemt, wiens hooghe roem nu leydt ghevelt ter neer,

1545Ghevelt, niet van den Prins, (ay spijt! (en cundy slapen?)

Maer van een Harder slecht vervalscht in Prinssen waepen*.

Hey laster*! hey! flux rijst Artabanus, en boet

Mijn wraeckrasenden dorst,° ten minsten met sijn bloedt.

ARTABANUS.

Wapen*! Ick volch mijn Prins,° ’t ghebodt dat ghy verclaerde*,

1550Ick volgh, mijn Prins, ick volgh, al waer’t tot inde aerde,°

Ghy zijt vertrocken,* maer inwendich ick aenschouw

Uw beeldt, en vast gheprent in mijn ghedachten houw

U hayr ’t samen ghegroeyt met bloedt, u bleeckgheschonden°

Trony, u cranck* ghesicht, en u gapende wonden.°

1555Hey wapen! wapen hey! mijn Prinsse roept° om wraeck.

Flux op Artabanus verhaelt terstondt de saeck

Aen u gheselschap, en ontsteeckt haer° met uw woorden,

Om op gheleghen plaets den moorder te vermoorden.

DAIFILO.

Lang over middernacht ick ’t al te wesen gis,

1560Het licht dwerrelt ghemengt onder de duysternis,°

De blonde dageraet° met haer blosende kaeken,

En d’uyr dat mijn Godin mijn coomst verwacht, ghenaken.

Want, doen icks’ op het Landt ghebracht had, liet ick haer

In het gheselschap van mijn trouwe suster daer,

1565En soo* de korte tijdt ons haestich dwongh te scheyden,

Besloten wy, dat sy mijn weercoomst souw verbeyden,

Eer dat de tweede Son soud’ aen den hemel staen.

Siet hier de naesten wech, dit dient my in te slaen.

GRANIDA.

1569Vaert wel scepters, vaert wel, vaert wel verheven thróónen,°

Verheven soo, dat my van uwe steylheyt yst,

Vaert wel dwingend* ghewaedt, en al te sware° cróónen,

Afgoden die met windt uw ydle dienaers spijst.

1573Uw ydle dienaers ghy duysenderleye noot, breyt*,°

Door uw beloften loos* die ghy soo qualijck houdt,

Want zy, besietmen ’t wel, verkleenen inde grootheyt,

Slaven in d’heerschappy, verarmen in het goudt.°

1577Een laegh’en diepe rust my beter mach verquicken

Die my te saemen smelt met een lief ander-ick;

Ick laet u warrich Hof, en kies voor soo veel stricken,

Een al veel strengher*, maer och hoe veel soeter strick!

1581Bedauwde bloemkens versch, en ghy bloosende° róósen

Die uwen mantel groen nu effen open doet,

Welcoom, en danck dat ghy verquickt mijn amelóósen,

En afgepijnden* geest, met uwen aesem soet.

1585Nu biggelt op het gras, en cruydtjens onbetreden,

Mijn laeuwe traentjens die den dauw soo wel ghelijckt;

Traentjens niet meer° van smart, niet meer van bitterheden,

Maer van een teêr ghemoedt, dat schier van vreucht beswijckt.

1589O boomen schaduw-mildt, ootmoedelijck laet daelen

Uw nygend’ hooft, als ghy ’t eerwaerdich aenschijn siet,

Leydstar* en Morgenstar met weerlichtende* straelen,°

Indien mijn blijschap slaept, waerom weckt ghy hem niet?

1593Vroliicke Vogeltjens die nu° ’t begint te daeghen,

Met uytghelaeten sangh het stille woudt ontrust*,

Ghy Nachtegael voor heen,* vlied° uyt de bootschap draeghen,

Dat hy sich haest, ick wacht alhier mijn lieve lust.

DAIFILO. GRANIDA.

DAIFILO.

Ach! om mijn vlieghend hart snellijcker° te doen spoeyen,

Hoeftmen geen Vogeltjens noch nieuwe boôn te moeyen,

De liefde port dat staech, en drijft tot sijn Godin

1600Mijn eerwaerdighe Vrouw.

GRANIDA.

Uw dienstmaecht, uw slavin,

Die ’t nemmermeer * aen u te slaven*° sal verdrieten,

Die om uw minste dienst haer leven souw vergieten,*

Handelt en leeft met my naer uw sin, hoe ghy doet,°

1605Vercoopt my, doodt me’, ick wil’t.

DAIFILO.

Mijn Vrouw, en al mijn goedt.

Hoe onlangs noch soud’ ick niet hebben derven dencken

De vreucht die ’t u belieft ghenadelijck te schencken

Aen die’s onwaerdich was, die niet en had verdient

1610Uw dienst, ik swyghe uw ionst.

GRANIDA.

Ayme, mijn groote vriendt,

D’onwaerdeerlijcke° prijs, en uytghenomen* crachten

Van uwe deuchden deên, dat noyt uyt mijn ghedachten

O Daifilo’ u ghedaent van siel en lichaem ghingh,

1615T’sint ick door ’s hemels ionst daer kennis af ontfing.

Het sal voor uw waerdy altyt te luttel vallen,

Wat ick u geven can.

DAIFILO.

En ick u niet met allen,

Al ’t mijn van recht en reên u toegheeygent wart.*

1620Ach mijn Godinne’ hoe vol is van u al mijn hart!

GRANIDA.

Mijns hartsen* bloedt.

DAIFILO.

Mijn Son die boven

d’ander claer „is,

Ick houd’ u in mijn arm, in twyfel of het waer „is.

Mijn siel is soo beroert (ayme!)* dat ick daer van°

1625De grond(e)loose vreuchd niet° vol ghenieten can.

Ick en gheloove nauw mijn staet dus hooch gheresen,

En denck vast* of ick wel Daifilo niet° sou wesen.*

ARTABANUS. GRANIDA. DAIFILO.

ARTABANUS.

Nu toe ghesellen,* maer dat ghy niet dootlijck krenckt,

Den valschen Moordenaer, die noch op boelen* denckt;

1630Val aen ghelijck, en crijcht hem levendich in handen,

Ghy zijt ghevanghen. Stae. knoopt hem in vaste banden.

GRANIDA.

Ach, ach!

DAIFILO.

Hoe nu toe*? wat wort’er vereyscht op my?

ARTABANUS.

Het leven.

GRANIDA.

1635’T leven? och! dat het geen onrecht zy.°

Draecht beter kennis* van uw vyandt, eer gh’u verder°

Vergrijpt.

ARTABANUS.

Kennis ghenoech,° het is de valschen Harder,

De moorder van de Prins der Parthen wijt vermaerdt.

DAIFILO.

1640Verwinner.

GRANIDA.

De Tyran was sulcken straffe waerdt.

DAIFILO.

Wie eyscht mijn leven? dat hy coom alleen en maeck „strijdt.

ARTABANUS.

Dats Ostrobas, wiens bloet, en bleecke schim om wraeck „krijt.

Wy sullen, hem voldoende’ u offren aen* sijn graf.

GRANIDA.

1645Laet hem, hy heeft geen schuit, en keert op my de straf

Siet hier Granide’, om wien de Prinsse leyt verslaghen,°

Dees Godt heeft my gheschaeckt, en willich wech ghedraghen*.

Verschoont hem, woedt op my den oorspronck van het quaet.

ARTABANUS.

Granida? jae Granidá. O wonderlijck verraet!

1650Wy sullen (wilt haer oock met banden vast belaeden)

De Princelijcke siel met beyder bloedt versaeden.

DAIFILO.

Daifilo wat ghy siet,° Granida lijdt, zy lijdt,

En staet het aen (een) koordt dat ghy haer niet bevrijdt?

Dat’s stucken. Goden nu, nu crachten, nu cloeckmoedicheyt.

1655Nu arbey* al wat mach*.

GRANIDA.

Och ’t is vergeefsche woedicheyt!

ARTABANUS.

Gef* hem maer, gef hem maer, doot beter als ontvloôn.

GRANIDA.

Och laet my voorgaen!

TISIPHERNES. ARTABANUS. GRANIDA. DAIFILO.

TISIPHERNES.

Houdt, houdt op wert u gheboôn,

1660Houdt op, houdt op ’t ghekrijs, vechters, en scheydt u drangen*.°

ARTABANUS.

Vlienwe, zy zijn ontset, vlienwe.°

TISIPHERNES.

Ghy zijt ghevanghen.

Artabanus met wien ist dat ghy twistich zijt?

Zijdt ghy hier Daifilo? hebdy alleen den strijdt

1665Teghen soo veel?°

ARTABANUS.

Verstaet, Prinsse de° valsche treken

En wilt u onghelijck nevens het onse° wreken.

TISIPHERNES.

Hoe dat?

DAIFILO.

Ach ramp op ramp! uyt d’een in d’ander last!

GRANIDA.

1670Och ’t scheen ontset, maer las*!

DAIFILO.

Een meerder vyant wast.

GRANIDA.

Ach hard ghelucx besluyt!

ARTABANUS.

Prinsse ghy° zijt bedroghen,

Siet hier Granida’, en al des Voesters reden loghen.

1675Siet hier den valschen Godt, van wien zy is gheschaeckt,

En trouwheyt daer ghy soo veel wercks af hebt ghemaeckt.*

Sy kiest een Boer voor u, tot haer en uw verminderen*,

Een Boer den Adel hoont, en schaeckt der Prinssen kinderen.

Ick quam om Ostrobas te wreken, wreeckt ghy nu,

1680Op beyde, beyder leet van onsen Prins en u.

TISIPHERNES.

Wats dit?

DAIFILO.

Ach wilt u leet op my alleen vergelden!

GRANIDA.

Sijn trouw is onbevleckt, hem canmen niet beschelden*;

Maer u op my verhaelt, en koelt uw gramme moedt,

1685Met wraeke, niet van ’t quaet dat u Granida doet,

Maer van het welck, op dat de doot haer ’t ooch souw luycken,

Den Goden ’t heeft belieft tot oorsaeck haer te bruycken.

TISIPHERNES.

O liefde! O vreemt beloop! Daifilo segt my hoe°

De dinghen wonderlijck dus zijn ghecomen toe;

1690Mijn geest en can ’t beleyt noch het vervolch* niet vaten.

DAIFILO.

Mijn Heer, den laesten nacht, passeerd’ ick by der straten

Onder de venster° van mijn Vrouw, ghelijck ghy weet,

Dat ver van haer te zijn my was het meeste leedt,

En om haer by zijn, ick ten Hove was ghecomen,

1695En om haer dienst, van u ick hadde dienst ghenomen:

Mijn Vrouwe stondt voor ’t glas, en soo* sy my sach gaen,

Sondt zy haer Voester af, om my te roepen aen.

Mijn Vrouw vernederde’ haer, en° quam* my selve vraeghen,

Wat oorsaeck inder nacht my daer ontrent mocht jaeghen;

1700Ghevraeght heb ick ontdeckt° van mijn ghemoedt de grondt,

Waer op, o mijn Godin, ghy blijcken liet terstondt

De jonst die ghy my droecht, door dien ghy van te veuren

De róóck van mijne vlam wel hadt cunnen° bespeuren.

Te laten, boodse my haer Conincklijcke staet,

1705Om met my naer het landt° te trecken op ter daet*;

Onwaerdich kend’ ick’s my, en hiel de swaricheden

Van sulck bestaen, haer voor: maer haer ghegronde reden

Vertoochden* my haer liefd’, en dat zy bet met mijn

Soo cleenen staet, als met een Prins vernoecht souw zijn.°

1710Den Hemel zy ghetuygh van ’t gheen dat ick oorkonde*,°

Dat ick, tot die tijdt toe, Granid’ aen niemant jonde,°

Als u, mijn Heer, want mijn ghedacht dus hóóch niet steegh.

Maer, doen ick onderrecht van haer, ’t ghevoelen creech

Dat dit haer best sou zijn, bestond ick het ten lesten,

1715(De Goden weten ’t) meer om haer, als mijnen besten.°

Maer, ach verblende mensch, hoe luttel kundy sien

Of uwe wijste raedt* tot schaed’ of voordeel dien!

GRANIDA.

Prinsse dus ist mijn schult, straft my ’t wert* u ghebeden.

DAIFILO.

Neen eedel Prins, maer zijdt met my alleen te vreden.°

TISIPHERNES.

1720O wonderlijck beloop! o raedt* der Goden rijck*!°

O liefde gansch volmaeckt, en sonder zijns ghelijck!°

Om haer ghetrouwe lief een groote Coninginne

Verwisselt haeren staet, en wordt een Harderinne.

Een Harder weyghert, om sijn Lief te laten niet,

1725Een Prinsselijcke staet diemen hem annebiedt,

’T geen om elckanders wil ghy zijt t’ontbeeren vaerdich*,

Bet met elckander ghy zijt te besitten waerdich.*

’T is recht dat ghy gheniet*, Daifilo, dat ghy wont,°

En ghy Granid’, uw Lief die ghy de waerdste vondt.

1730Den hemel u vereent, den hemel deed bereyden

Den wech tot u gheluck. Neen ick en sal niet scheyden

Het echste paer dat oyt ter werelt is ghesien.

Ghelieven zijt ghetroost*, u sal geen leet gheschien.

Prinssesse rijst, en ghy Daifilo van° der aerden.

GRANIDA.

1735Ach eedele ghemoedt!

DAIFILO.

Ach heusheyt hooch van waerden!°

GRANIDA.

Ach onverwachte troost! recht Prinslijck, eedel bloedt,

Wie sal u dese deucht* loonen, als uw ghemoedt?°

Dat sal u lof en loon nae deuchts waerdije geven.

TISIPHERNES.

1740Dits niet ghenoech, dat ick u hier behoude ’t leven,

Maer ick begeere dat de Coning selfs volvoer

U lieden huwelijck, nae dien ’t den hemel swoer.

En op dat hy daer toe sich lichtelijcker leyde*,°

Soo schenck ick u noch eens de staet die ghy ontseyde.°

1745Ick weet ick sal van hem verwerven ulie vree,

En dat hy u verhef tot swagher* in mijn stee.

Mijn vollick wilt voor heen* u gangh nae ’t Hof versnellen,

En aen den Coningh al dit vreemt beloop vertellen.

En mijn begeerte mee; want valt het my niet swaer.

1750Ick acht het min voor hem sal zijn een droeve maer;

Dat mijn ghemoedt beweecht, sal sijn ghemoedt beweghen.

Wy volghen sachtelijck.

GRANIDA.

Ach groote troost! vercreghen

Op ’t aldertroosteloost! lof Prince die ’t° dus veucht.

TISIPHERNES.

1755Het lust my dus te doen.

DAIFILO.

Mijn Heer, u lust de deucht.

Maer al verheft ghy my boven uw eyghen° saken,

Ghy sult my nemmermeer meer als uw dienaer maken.

REY VAN HARDERINNEN.

1759Groote Goden, niet om raken*

Is de grondt van uw besluyt,

’T was uw lust dit° huwlijck maken,*

Comt en voert de Bruyloft uyt*.

1763Harder die in lasten druckich*,

Van ’s ghelucx ghenae bestort,

O gheluckich! overluckich!

Hemel-hooch verheven wort!

1767Niet dat u een staf van gouwe*

Soeter voorstaet* als een bloem,

Maer dat ghy vereent in trouwe*,

Met u waerdich hartsen roem.*

1771Liefd koos, doen ghy wiert ghebooren,

U voor eyghen uytghesocht,*°

En den hemel, al te vooren,

Had zijn jonst u toeghedocht.

1775Alsmen by u wiech quam queelen,

Soo bevallijck, loecht gh’er in,

Dat u, vaeck, om mee te speelen,

Staelen watr’en bosgodin.

1779Corts daer nae begon te blijcken,

(Want de tijdt haest* henen vaert)

Dat ghy van uw tijts-ghelijcken

Meester, gheen ghelijck en waert.

1783T’hans* als d’eerste wol u kaeken

Vanden baert beschaeuwen dee,

Harderinnen en ontstaeken

Niet alleen, maer Nymphen mee.

1787Duysent wenschten om uw paeren

Duysent quijnden om uw min,

Maer den Hemel wild’ u spaeren,

Voor een groote Coningin.

1791Groote Goden, niet om raken

Is de grondt van u besluyt,

Lusten ’t u dit huwlijck maken?

Voerdt met jonst de bruyloft uyt.

REY VAN IOFFEREN.

1795Liefd en Min aen een vertuyt*,

Beyde siel en lichaem-menghers,

Heylighe’ oppervriendtschap strenghers*

Salicht Bruydegoom en Bruydt.

1799Boven de ghemeene maeten

Wild’ by sien een lievend paer,

Des den hemel keurich*, haer°

Las uyt soo verscheyen staeten*.

1803Dat ghy twee vereenicht blijft

Blijckt de Goden te begeeren,*

En de Coningh wil niet keeren

’Tgeen den hemel mercklijck drijft.

1807Lang, al lang ghenoech gheleden,*

Blijcx ghenoech van vaste tróuw;

Dat uw overleden* róuw°

Dien tot meerder vrolijckheden.

1811O gheluck zijdt eenmael sadt,

Van ellenden op ellenden,

En ten laesten moe van wenden,

Schut* de loop hier van uw radt.*

1815God en Coning willen* staeken

Der ghelieven teghenspoedt,

Liefd’ en Minne lof u gloedt,

Die nu sonder smart sal blaeken.

1819Liefd’ en Min aen een vertuyt

Beyde siel en lichaem-menghers,

Heylighe’ oppervrientschap-strenghers

Salicht Bruydegoom en Bruydt.

TISIPHERNES. GRANIDA. DAIFILO. CONINGH. REY VAN IOFFEREN. REY VAN HARDERINNEN.

TISIPHERNES.

Verheucht, met bly ghelaet* comt ons het Hof te moet.

Siet daer den Coningh selfs.

GRANIDA.

1825Dat ick hem val te voet.

Ach Vader!

CONINGH.

Wellekoom mijn Dochter, staeckt u vresen;

En ghy die my voortaen een waerde Soon sult wesen;

Der Goden wille volch ick.°

TISIPHERNES.

1830Heer,° houdt dese voor

De schoonste tempels, die de liefde sich verkoor,

Om eens voor al ten toon sijn° heerlijckheyt te stellen.

Gunt, Heer, dat eewelijck elckander sy versellen,

En dat den hemel bindt, mijn Coningh, niet en scheydt.

1835Dit loon eysch ick alleen van uw grootachtbaerheydt*,

Voor al de diensten die mijn leven haer oyt dede.

DAIFILO.

Ach eedel Prinsse!°

CONINGH.

Nu stelt u ghemoedt in° vrede,

Ach twijfelt langher niet, mijn kindren! niet soo blindt

1840En ben ick. of ick sie, dat sonderlingh* bewindt*

Der Goden besich is met u te samen hechten.

GRANIDA.

Ach onverdiende troost!

CONINGH.

Dochter, u op wilt rechten,°

En ghy Daifilo rijst.°

DAIFILO.

1845Laet, Goden, het gheluck,

In teghendeel van dit,* met den voorgaenden druck

Vernoeghen*, oft, en ist daermee niet te betaelen,

Laet het de rest op my, niet op mijn Lief verhaelen;

Soo ’t zijn can dat ick smaeck* het geen sy niet en smaeckt.

1850Ach Coningh!

CONINGH.

Daifilo, mijn Dochter is gheschaeckt

Van wijsheyt en versocht* verstandt, die haer bereyden

Den alderhoochsten wech, en tot de Liefde leyden.

Sy liet om uwent wil het overladend* rijck,

1855Besit het nu met haer voortaen min commerlijck*;

Dits mijne, dits de wil der Goden wijs van rade.

DAIFILO.

Cleen souw de danckbaerheyt, en lof van u ghenade

O Coningh by my zijn, indien dat ick verstondt*

1860Datse verclaerbaer* waei met menschelijcke mondt.

Des ick het minste niet bestaen* mach uyt te spreken.

CONINGH.

Een soon van Persen* can ’t aen genen staet* ghebreken,

Des, Tisiphernes, niet u heerschappij verlaet.

Wy dancken u, dat ghy u selven, noch uw staet

Verschoont en hebt, om dees ghelieven ’t saem te veughen:

1865Ghy hiellept int verdriet, nu hellept int verheughen.

En ghy ghelieven comt, verquickt u van u moeyt*.

TISIPHERNES.

Ick sie mijn wensch. Den Parth ghevanghen, en gheboeyt

Vergeeve’ ick sijn misdaet, wil° ’t Daifilo vergeven.

DAIFILO.

Sijn voorghenomen moordt ons diende tot het leven,

1870Iae trouwen*, ick vergeeft; en Prinsse doet u sin.°

GRANIDA.

Lof Goden wonderwijs!

DAIFILO.

Lof groote Liefd en Min!

REY VAN IOFFBREN.

1873Godt en Coningh willen staeken

Der ghelieven teghenspoet,

Liefd en Minne lof u gloedt

Die zy sonder smarte smaeken!

REY VAN HARDERINNEN.

1877Groote Goden, niet om raeken

Is de grondt van uw besluyt,

’T was uw lust dit huwlijck maken,

Voert met jonst de bruyloft uyt.

REY VAN IOFFEREN.

1881Liefd en Min aen een vertuyt,

Beyde siel en lichaem-menghers,

Heylighe’ opper-vriendtschap-strenghers

Salicht Bruydegoom, en Bruydt.

EYNDE.