Kobus wordt gearresteerd.

“De wolken worden zwaarder, en de maan

Gaat achter hunne breede ruggen schuil,

En luider schreeuwt de wind met barsch gehuil.

Plots stroomt de regen neer, de helle vaan

Des bliksems trilt op hoogen wolkendam....

Dàn siddert alles, vreesbevangen, stom.”

(Edward B. Koster).

“De wind was door het Noorden geloopen en was toen gaan liggen....”

(Frans Netscher).

Chris hád geklopt, hád ’t bad gevuld, hád gedekt—Kobus hád de bus opgehaald.

De huishouding was normaal verloopen. ’t Ontbijt wachtte, de thee pruttelde—’t bleef stil.

“Wat slape ze,” zei Chris.

“Ik zal nog is gaan wekke,” zei Kobus.

Hard beklopte-die de slaapkamer—toen, angstig, opende-die de deur. Weerlichs! Nòg niet thuis! As ze maar geen ongeluk gekrege hadde. Vlug klauterde-die op ’t dak, keek het hemelruim af. Geen vogel. Geen stip.

Benee, voor ’t huis, passeerde ’n agent, die vreemd naar boven keek.

“Zoek je wat?”,—vroeg-ie.

“Nee,” zei Kobus: “de schoorsteen rookt.”

“Mot je daarvoor in de goot klimme?”

“’t Mot voor meneer,” riep Kobus òm wat te zeggen.

De agent, rustig-pruimend, taxeerde den rookloozen schoorsteen.

“Val d’r maar niet af,” maande-die.

“Welnee, man,” lachte Kobus gedwongen.

Op dat moment schreeuwde Chris aan de trap.

“Kobùùùs! Kobùùùùs!”

“Ja?”—, vroeg-ie in huis terugstappend.

“Kobùùùùùs!”

“Ja?”

“De bedde binne leeg, Kobùùùs! O, Kobùùùs, kom is gauw na beneje! Kobùùùùùs! Kobùùùùs!”....

De ouwe meid was ’m na-gesjokt, had voor de twééde maal de ònbeslapen bedden, in keurigste orde, gezien.

“Gil zoo niet,” zei Kobus verwoed.

“De bedde binne leeg—de bedde binne leeg!”

“Zet niet zoo’n smòèl op!”—, raasde hij, de schippertjes, die mee begonnen te keffen, ’n trap gevend: “wat doet ’t ’r toe of ze leeg binne!”

Het was geen correcte uiteenzetting.

Het bad wachtte.

De thee kookte.

De eieren versteven.

In eene behoorlijke familie pleegt men zichtbaar op te staan.

Chris, nog niet te dreef na de vroegere ellende, de vele schrikken, de koortsvisioenen, keek in de leege, gesoigneerde slaapkamer.

De zijden sprei lei zonder ’n rimpel—er waren geen kleeren—geen bottines.

Alleen op ’n stoel, luguber-verlaten, snel te hoop geworpen, puilden de rokken, de rokken van mevrouw en juffrouw Amélie, de rokken die ze den vorigen avond hadden gedragen, toen ze naar bèd gingen.

“O, Kobus”—, hakkelde Chris, náár lang de driè klinkers rekkend: “Ze binne d’r niet! En de rokke, de rokke....”

“Zou je ophoue met je gebler!”—, zei hij, grimmig: “doe de deur toe!”

“O, o”—, klaagde ze, geelbleek van ontdaanheid: “ik blijf geen menuut langer hier!”

“Zie dat je de deur uit komt, kuiken!”—, schimpte hij: “jij maakt larie om niks. Ze binne wèl thuis!”

“Wel thuis?”—vroeg ze: “waar dan?”

“Dat gaat je niet an!”

Toen werd ze bàng voor ’m.

“Dan weet jij méér”—, zei ze, achteruit strompelend.

“Dat doe ’k ook!”—, snauwde hij: “en as je één van de buren wat durft zegge—as je tong te lang is—dan—dan vermóórd ’k je!”

’n Bandiet had ’t woord vermoord niet bloederiger kunnen lanceeren.

’t Schokte hem òver-rauw uit z’n keel, bevreesd as-ie was voor Chris’ geweldige zotte streken.

Zij, zich ver-plankend tegen den wit-kalkten muur, stram van stuipenden schrik, werd één laaiend oogenblik bleeker van witheid dan de kalk die nog pas in ’t voorjaar ’n lekkere beurt had gehad.

Bij intuïtie zochten ’r lichaam en ’r gelaat den steun der omgeving.

’n Beest in angst assimileert zich met ’t coloriet der naaste natuur—’n haas heeft zandkleur—’n rups ’t groen der blaren—’n ouwe, eerbare dienstmaagd, beklauwd door ’t meest duvelsch woord uit mansmond—versteent in gebaar en verpleistert als witkalk.

Chris, zelfs niet oog-knipperend, staarde bewustloos van Kobus naar den stoel met mevrouw’s katoentje en Amélie’s zomersche jurk.

Ze voelde dat ze voor ’r behoud èn voor ’t behoud van ’r naaidoos met de amsterdamsche lootjes, tegenover den verdachten huisknecht koelbloedig moest zijn.

Anders stróómde ’r bloed.

“Ik zal niemand wat zegge,” sprak ze, nog steeds in den muur, in de witkalk: “as jij maar zeker weet datte ze thuis binne.”

“Dat wéét ’k ....”

“Zeg ze dan”—, praatte ze met versteende tong en wit-doode woorden: “dat ’t bad vol geloope is.”

“Dat zàl ’k ze zegge,” beet hij haar nijdig toe.

“En datte de eiere koud worde”—, bracht ze ’r ont-zield, tegel-kil uit.

“Dat zàl ’k! Dat zal ’k!”—, riep Kobus de zoldertrap opkieperend, gevolgd door Tutu en Zo, die gezellig blaften en lustig de gang bevuilden, omdat ze moeilijk door ’t deurluikje uit gelaten konden worden.

Chris bleef een oogenblik zoo loodrecht àls de muur.

Toen, gedragen door ’r koelbloedigheid, stapte ze de wijde diepten der trap-treden af, ging de logeer-kamer binnen, sloot de deur, greep ’r naaidoos, liet zich zonder aarzeling uit het venster vallen.

Op handen en voeten kwam ze in de teelaarde van ’t aucuba-perk neer, schokte overeind en den horlogemaker voorbij-schietend, die de klokken kwam reguleeren, holde ze op ’n draf naar ’t politiebureau, naast ’t nieuwe Brandspuithuisje.

“Wèl?”, vroeg de dienstdoende brigadier, die net ’n folio-blad zat te linieeren, omdat-ie anders in hobbelende lijnen schreef: “wèl?”

“Asjeblief!” zei Chris, ’r naaidoos met de lootjes overreikend: “asjeblief—da’s om te beware!”

“Hei je dat gevonde?”, vroeg-ie met wetsrimpels in z’n voorhoofd.

“Néé,” hijgde Chris, ’m ineens met ’r verweekende ver-steening overdonderend: “nee—ze binne van mijn—de nommers hei ’k in me beurs—Kobus wil me vermoorde—de bedde binne leeg!”

’t Natgelikt potlood-stompje, nog maagdlijk van proces-verbaal des dags, ontviel den omhaarden lippen.

Het was te veel ineens.

“Wat klèts je, meid?”, vroeg-ie streng.

“Enkel de rokke hange over de stoel”—, gaf ze als knal-donder toe.

De brigadier keek van de naaidoos naar Chris’ bevenden mond.

Hij had ’r wel gekker gezien van z’n leven, maar niet zoo gááf.

“Meid,” zei-ie pootig: “jij ben niet goed in orde!”

“As je me niet gelooft!”—, snikte Chris ’r plots gierend op los—zooveel electriciteit móést nat geven!—: “ga je dan overtuige! De bedde binne leeg—enkel de rokke hange d’r—hìj heit ’r weet van—hij wil me vermoorde as ’k ’r van vertel....”

Nòg zou het sensatie-geval in donkere windselen zijn gebleven, daar de brigadier te gestreng en Chris nù te ontdooid was, als de burgemeester niet binnen getreden ware.

De welEdelachtbare, uit z’n humeur omdat-ie zonder boter had ontbeten—in de warmte was ze sterk geworden—de boer kwam maar ééns in de week—, de welEdelachtbare onder de impressie van z’n nacht-lectuur—in de late-avond-stilte had-ie juist den detective-roman Een geheimzinnige verdwijning verslonden, vèrslònden: ambtshalve, om zich te goed te doen aan de spitsvondigheden van zulke héerlijke detectives als daar ginds—, de welEdelachtbare werd onmiddellijk aandachtig, toen-ie Chris voor de derde maal hoorde snikken van leege bedden en moord.

“Wat is ’r met de dienstbode van Zwaluw?”—, vroeg-ie.

“O—bùrgemeester—bùrgemeester!”—nok-griende de ouwe meid, zwaar onder ’r bovenrok gebarend, om ’r zakdoek te grijpen: “O, de hééle femilie is weg en Kobus—de stéker—wil me molle!”

De burgemeester keek somber. Na den brand in de logeerkamer was-ie ’n weinig achterdochtig gebleven.

Nu spookte ’t weer.

“Laat de meid bij mij in de kamer”—, beval-ie: “dit geval wil ik persoonlijk onderzoeken....”

De groen-gevoerde deur van het kabinet suisde toe.

De brigadier hernam z’n potlood voor de rechte lijnen, tot-ie gescheld werd.

Nog geen half uur later keken de menschen uit de ramen.

De burgemeester met twee agenten èn ouwe Chris, stapte met ambtspassen.

Ongetwijfeld had de familie Zwaluw eene dienstboden-quaestie.

De burgemeester groette nauwlijks, zòo zat-ie in de schaduw zijner gedachten.

Persoonlijk schelde hij aan—aan dè deur, net terwijl Kobus van ’t dak naar binnen kroop.

Twee, driemaal moest hij den knop berukken.

“Wie daar?”—, vroeg Kobus door ’t luikje—hij zag den burgemeester, nièt de agenten.

“Ik wensch ménéer te spreken,” zei de burgemeester kort van toon.

“Meneer is nog niet bij de hand,” antwoordde de huisknecht allerkalmst.

“En mevrouw?”

“Mevrouw—mevrouw,” hakkelde Kobus zéér vluchtig—hij zou er op los liegen tot in ’t oneindige!—“mevrouw is op de badkamer, burgemeester....”

Doorgaans was zulk een antwoord tegenover een bezoeker van Casa Cara voldoende.

Vandaag ketste ’t.

“Ik wil mevrouw positief spreken”—, zei de burgemeester gestreng: desnoods òp de badkamer!”

“Wacht u dan ’n oogenblikkie,” loog Kobus meesterlijk: “dan zal ’k ’t vrage.”

Kalm mepte hij ’t luikje dicht en ging op de trap zitten transpireeren.

As-ie praatte raakte-ie z’n baantje kwijt, onherroepelijk kwijt, had meneer gezegd.

Wat drommel, dan most de burgemeester maar terug kommen!

’s Morgens, ontbijt-tijd, visite en mevrouw willen zien as ze in ’r bad zat!

Het luikje opnieuw openend, zei-ie met de welopgevoede stugheid van ’n bediende-die-weet-hóé’t-hoort:

“Meneer de burgemeester—’t spijt mevrouw wel, maar ze ken u niet ontvange. Mevrouw is an ’r toilet bezig....”

“Zoo vrindje,” snerpte de burgemeester, door de spleten van z’n oogen het beslist misdadigers-type van den huisknecht bespiedend: “Zoo! En meneer?”

“Meneer sláápt nog,” fantaseerde de knecht: ’t is vannacht wat laat geworde....”

“Dank je,” listigde het hoofd der politie, partij trekkend van de wenken des detective-romans: “dank je zéér. Dan moet ’k de dienstbode Chris spreken....”

Kobus werd beschaafd, gepast nijdig.

As-ie Chris uit de keuken riep—van de vlucht had-ie op ’t dak nièts bespeurd—dan plapperde dat kuiken de heele familie op straat.

En te-deksel, ’t liep de spuigaten uit dat ’n bezoeker—onverschillig of ’t de burgemeester was of ’n ander!—als-die niet ontvangen kòn worden, belet in de keuken vroeg.

“Chris,” zei hij deftig, gelijk in ’n deftigen dienst betaamde: “Chris doet boodschappen ....”

Chris, op zij van den deurpost, werd lijkwit bij zooveel leugens.

“O”—begon ze, nader stappend.

“Stil!”— gebood de burgemeester: “’t Is best man—heel best!”

Plots deed-ie ’n coup-d’état, maakte-die zich meester van de situatie.

’n Waarlijk geladen revolver uit z’n binnenjas trekkend, ’n revolver die nog nimmer gebruikt was en nattig voelde van petroleum, omdat-ie het geweldenaars-ding net gister ontroest had—stak-ie den loop door het luikje en met barsche stem van médeklinkers en accenten, bulderde hij:

“De deur openen en nièt van je plaats, of ’k schiet!”

“Stik—wat hei ’k nou an de hand,” schrikte Kobus.

“In naam der wet de deur openen èn nièt van je plaats!”—, herhaalde de burgemeester, wiens pupillen in zenuw-spanning tot geweekte èrwten vergrootten.

Kobus bleef roerloos.

“In naam der wet!”—, zei het politiehoofd nog eens, met den haan spelend.

Hij was op dit moment ’t voorbeeld van een detective.

In Amerika hadden ze ’t ’m niet kunnen verbeteren.

“Dan mot je maar door ’t luikie,” sprak Kobus moedeloos op ’n traptree nederzittend.

“Zoo,” zei de burgemeester: “val je door de mand? Je verroert geen vin, kerel, of ’k dood je op de plááts. Agenten, klim door ’t raam van de logeerkamer!”

Het was ’n gedecideerd bevel, doch niet zoo makkelijk na te komen.

De dikste agent kòn niet klauteren—de dunste had ’n elastieke kous om z’n spataeren.

Chris, thans het meest bij de hand, ging ’n trapje bij de Leurings leenen—wat ze wel meer dee.

Al dien ontzaglijken tijd hield de burgemeester Kobus in bedwang.

Misschien zou ’t nooit meer zóó meesterlijk in Holland geschieden.

“Ik heb ’r lak an,” praatte de misdadiger cynisch: “as ze d’r voete maar vege. Lekkere poote zalle dat zijn—met teelaarde en al!”

De dikke agent richtte ’t laddertje—de dunne kroop over ’t kozijn—toen hield Chris ’t trapje voor den dikke in evenwicht.

“Als je ’n gebáár maakt!”, dreigde de burgemeester door ’t luikje: “ben je een kind des doods.”

’t Fijne zweet perrelde op z’n voorhoofd. Als de misdadiger gelegenheid had de sporen van z’n daad in derhaast te verbergen, was ’n boel verloren.

Kobus lachte schaapachtig.

“’t Is goeie hoor,” grinnekte-die gelaten: “as je maar niet door de ruit van de tochtdeur schiet.”

Met werd-ie door de agenten gegrepen.

“Boeit ’m,” zei de burgemeester.

Z’n revolver bleef dreigen, tot Kobus achter de tochtdeur verdween.

Toen bestapte de detective zelf ’t laddertje en in de logeerkamer, bewuster, nu de vogel geknipt was, begon-ie dadelijk z’n verhoor.

“Waar is meneer Zwaluw?”—, vroeg-ie.

“Weet ’k niet.”

“En hij lei nog te bed?”

“Dan hei-’k me vergist....”

“En mevrouw?”

“Weet ’k niet.”

“En ze was in de bàdkamer.”

“Dat dacht ’k....”

“Wat dee jij op ’t dàk?”

“De schoorsteen rookte.”

“Dat liegt-ie,” riep Chris, die op ’t laddertje stond en ’r hoofd over ’t kozijn stak: “de kachel is niet an!”

“Wat heb jij met je mevrouw, je meneer, je juffrouw uitgevoerd?”—, sprak de burgemeester, als ’n scherprechter.

“Weet ’k niet,” antwoordde Kobus voor de derde maal.

“Dat weet jij wèl,” drong de ondervrager aan.

“Nou dan weet ’k ’t wel,” zei de knecht onbeschaamd: “’k Heb ze opgevrete—nou hoor je ’t!”

Chris plofte van de trapleer in de aucuba’s— de agenten knepen sterker de boeien.

“Hou dien kerel vast tot ik huisonderzoek heb gedaan,” gebood de burgemeester.

Met de revolver in de hand, manhaftig, inderdaad alléén, inspecteerde hij ’t geheele huis, de kasten, de buffetten.

Zelfs ónder de bedden zochten z’n loerende oogen.

In de badkamer was ’t water nog aangenaam lauw—in de eetkamer sloeg bruine damp uit den drooggestookten theepot.

Resoluut blies de burgemeester de spiritusvlam uit, betastte de nog warme eieren.

Een raadsel, een gruwelijk raadsel.

Er was géén achterdeur. Zwaluw had destijds.... gelogen.

En nu was-ie misschien dupe vàn die leugens geworden.

Besluiteloos keek de detective uit het zolderraam—er waren voetsporen in den groenen aanslag.

Dat was ièts,

Op ’t dak waagde-die zich niet.

Wie wist wat ’t dàk verborg....

Dat zou-ie laten onderzoeken.

Besogne voor agent Stips, die vroeger glazenwasscher geweest was.

Omlaag gaand, trok ’n vochtige plek op het portaal z’n aandacht.

“Voor ’t laatst,” sprak-ie met hoog-roode kleur: “voor ’t láátst vraag ik je, kerel, wàt ’r met de familie is gebeurd!”

“Ze zitte in me zak,” zei Kobus nuchter.

“Waarom heb je de meid met móórd bedreigd?”

“Da’s mijn zaak....”

“Hoe komt ’r boven op ’t portaal zoo’n vreemde vlek, man?”

“’k Heb de honde niet kenne uitlate.—En verder doe ’k geen bek meer ope.”

“In naam der wet—arresteer ’k je,” zei de burgemeester: “breng dien man naar den post, agenten!”

“Langs ’t làddertje?”—, vroeg die van de spataeren.

“Natuurlijk,” zei de chef: “de deur is op de grendels....”

Het werd een lugubere stoet.

’t Heele dorp liep uit....