Book 3 — GALÊNOU
Arthur John Brock translation
PERI PHYSIKÔN DYNAMEÔN
A
I
K II. p. 1 Epeidê to men aisthanesthai te kai kineisthai kata proairesin idia tôn zôôn esti, to d' auxanesthai te kai trephesthai koina kai tois phytois, eiê an ta men protera tês psychês, ta de deutera tês physeôs erga. ei de tis kai tois phytois psychês metadidôsi kai diairoumenos autas onomazei phytikên men tautên, aisthêtikên de tên heteran, legei men oud' houtos alla, tê lexei d' ou pany tê synêthei kechrêtai. all' hêmeis ge megistên lexeôs aretên saphêneian einai pepeismenoi kai tautên eidotes || 2 hyp' oudenos houtôs hôs hypo tôn asynêthôn onomatôn diaphtheiromenên, hôs tois pollois ethos, houtôs onomazontes hypo men psychês th' hama kai physeôs ta zôa dioikeisthai phamen, hypo de physeôs monês ta phyta kai to g' auxanesthai te kai trephesthai physeôs erga phamen, ou psychês.
II
Kai zêtêsomen kata tonde ton logon, hypo tinôn gignetai dynameôn auta dê tauta kai ei dê ti allo physeôs ergon estin.
Alla proteron ge dielesthai te chrê kai mênysai saphôs hekaston tôn onomatôn, hois chrêsometha kata tonde ton logon, kai eph' ho ti pheromen pragma. genêsetai de tout' euthys ergôn physikôn didaskalia syn tais tôn onomatôn exêgêsesin.
Hotan oun ti sôma kata mêden exallattêtai tôn proÿparchontôn, hêsychazein auto phamen; ei d' existaito pê, kat' ekeino kineisthai. kai toinyn epei polyeidôs existatai, polyeidôs kai kinêthêsetai. kai gar ei leukon hyparchon melainoito kai ei melan leukainoito, kineitai kata chroan, kai ei glyky teôs hyparchon authis || 3 austêron ê empalin ex austêrou glyky genoito, kai tout' an kineisthai legoito kata ton chymon. amphô de tauta te kai ta proeirêmena kata tên poiotêta kineisthai lechthêsetai kai ou monon ge ta kata tên chroan ê ton chymon exallattomena kineisthai phamen, alla kai to thermoteron ek psychroterou genomenon ê psychroteron ek thermoterou kineisthai kai touto legomen, hôsper ge kai ei ti xêron ex hygrou ê hygron ek xêrou gignoito. koinon de kata toutôn hapantôn onoma pheromen tên alloiôsin.
Hen ti touto genos kinêseôs. heteron de genos epi tois tas chôras ameibousi sômasi kai topon ek topou metallattein legomenois, onoma de kai toutô phora.
Hautai men oun hai dyo kinêseis haplai kai prôtai, synthetoi d' ex autôn auxêsis te kai phthisis, hotan ex elattonos ti meizon ê ek meizonos elatton genêtai phylatton to oikeion eidos. heterai de dyo kinêseis genesis kai phthora, genesis men hê eis ousian agôgê, phthora d' hê enantia.
Pasais de tais kinêsesi koinon exallaxis tou || 4 proÿparchontos, hôsper oun kai tais hêsychiais hê phylakê tôn proÿparchontôn. all' hoti men exallattetai kai pros tên opsin kai pros tên geusin kai pros tên haphên haima gignomena ta sitia, synchôrousin; hoti de kai kat' alêtheian, ouketi touth' homologousin hoi sophistai. hoi men gar tines autôn hapanta ta toiauta tôn hêmeterôn aisthêseôn apatas tinas kai paragôgas nomizousin allot' allôs paschousôn, tês hypokeimenês ousias mêden toutôn, hois eponomazetai, dechomenês; hoi de tines einai men en autê boulontai tas poiotêtas, ametablêtous de kai atreptous ex aiônos eis aiôna kai tas phainomenas tautas alloiôseis tê diakrisei te kai synkrisei gignesthai phasin hôs Anaxagoras.
Ei dê toutous ektrapomenos exelenchoimi, meizon an moi to parergon tou ergou genoito. ei men gar ouk isasin, hosa peri tês kath' holên tên ousian alloiôseôs Aristotelei te kai met' auton Chrysippô gegraptai, parakalesai chrê tois ekeinôn autous homilêsai grammasin; ei de gignôskontes epeith' hekontes ta cheirô pro tôn beltionôn || 5 hairountai, mataia dêpou kai ta hêmetera nomiousin. hoti de kai Hippokratês houtôs egignôsken Aristotelous eti proteros ôn, en heterois hêmin apodedeiktai. prôtos gar houtos hapantôn hôn ismen iatrôn te kai philosophôn apodeiknyein epecheirêse tettaras einai tas pasas drastikas eis allêlas poiotêtas, hyph' hôn gignetai te kai phtheiretai panth', hosa genesin te kai phthoran epidechetai. kai mentoi kai to kerannysthai di' allêlôn autas holas di' holôn Hippokratês hapantôn prôtos egnô; kai tas archas ge tôn apodeixeôn, hôn hysteron Aristotelês metecheirisato, par' ekeinô prôtô gegrammenas estin heurein.
Ei d' hôsper tas poiotêtas houtô kai tas ousias di' holôn kerannysthai chrê nomizein, hôs hysteron apephênato Zênôn ho Kittieus, ouch hêgoumai dein eti peri toutou kata tonde ton logon epexienai. monên gar eis ta paronta deomai gignôskesthai tên di' holês tês ousias alloiôsin, hina mê tis ostou kai sarkos kai neurou kai tôn allôn hekastou moriôn hoionei misgankeian tina tô artô nomisê periechesthai kapeit' en || 6 tô sômati diakrinomenon hôs to homophylon hekaston ienai. kaitoi pro ge tês diakriseôs haima phainetai gignomenos ho pas artos. ei goun pampollô tis chronô mêden all' eiê sition prospheromenos, ouden hêtton en tais phlepsin haima periechomenon hexei. kai phanerôs touto tên tôn ametablêta ta stoicheia tithemenôn exelenchei doxan, hôsper oimai kai toulaion eis tên tou lychnou phloga katanaliskomenon hapan kai ta xyla pyr mikron hysteron gignomena.
Kaitoi to g' antilegein autois êrnêsamên, all' epei tês iatrikês hylês ên to paradeigma kai chrêzô pros ton paronta logon autou, dia tout' emnêmoneusa. katalipontes oun, hôs ephên, tên pros toutous antilogian, <enon> tois boulomenois ta tôn palaiôn ekmanthanein kax hôn hêmeis idia peri autôn epeskemmetha.
Ton ephexês logon hapanta poiêsometha zêtountes hyper hôn ex archês prouthemetha, posai te kai tines eisin hai tês physeôs dynameis kai ti poiein ergon hekastê pephyken. ergon de dêlonoti kalô to gegonos êdê kai sympeplê||7rômenon hypo tês energeias autôn, hoion to haima, tên sarka, to neuron; energeian de tên drastikên onomazô kinêsin kai tên tautês aitian dynamin. epei gar en tô to sition haima gignesthai pathêtikê men hê tou sitiou, drastikê d' hê tês phlebos gignetai kinêsis, hôsautôs de kan tô metapherein ta kôla kinei men ho mys, kineitai de ta osta, tên men tês phlebos kai tôn myôn kinêsin energeian einai phêmi, tên de tôn sitiôn te kai tôn ostôn symptôma te kai pathêma; ta men gar alloioutai, ta de pheretai. tên men oun energeian enchôrei kalein kai ergon tês physeôs, hoion tên pepsin, tên anadosin, tên haimatôsin, ou mên to g' ergon ex hapantos energeian; hê gar toi sarx ergon men esti tês physeôs, ou mên energeia ge. dêlon oun, hôs thateron men tôn onomatôn dichôs legetai, thateron d' ou.
III
Emoi men oun kai hê phleps kai tôn allôn hapantôn hekaston dia tên ek tôn tettarôn poian krasin hôdi pôs energein dokei. eisi de ge mên ouk oligoi tines andres || 8 oud' adoxoi, philosophoi te kai iatroi, tô men thermô kai tô psychrô to dran anapherontes, hypoballontes d' autois pathêtika to xêron te kai to hygron. kai prôtos g' Aristotelês tas tôn kata meros hapantôn aitias eis tautas anagein peiratai tas archas, êkolouthêse d' hysteron autô kai ho apo tês stoas choros. kaitoi toutois men, hôs an kai autôn tôn stoicheiôn tên eis allêla metabolên chysesi te tisi kai pilêsesin anapherousin, eulogon ên archas drastikas poiêsasthai to thermon kai to psychron, Aristotelei d' ouch houtôs, alla tais tettarsi poiotêsin eis tên tôn stoicheiôn genesin chrômenô beltion ên kai tas tôn kata meros aitias hapasas eis tautas anagein. ti dêpot' oun en men tois peri geneseôs kai phthoras tais tettarsi chrêtai, en de tois meteôrologikois kai tois problêmasi kai allothi pollachothi tais dyo monais? ei men gar hôs en tois zôois te kai tois phytois mallon men dra to thermon kai to psychron, hêtton de to xêron kai to hygron apophainoito tis, isôs an echoi kai ton Hippokratên sympsêphon; ei d' hôsautôs en || 9 hapasin, ouket' oimai synchôrêsein touto mê hoti ton Hippokratên alla mêd' auton ton Aristotelên memnêsthai ge boulomenon hôn en tois peri geneseôs kai phthoras ouch haplôs alla met' apodeixeôs autos hêmas edidaxen. alla peri men toutôn kan tois peri kraseôn, eis hoson iatrô chrêsimon, epeskepsametha.
IV
Hê d' oun dynamis hê en tais phlepsin hê haimatopoiêtikê prosagoreuomenê kai pasa d' allê dynamis en tô pros ti nenoêtai; prôtôs men gar tês energeias aitia, êdê de kai tou ergou kata symbebêkos. all' eiper hê aitia pros ti, tou gar hyp' autês genomenou monou, tôn d' allôn oudenos, eudêlon, hoti kai hê dynamis en tô pros ti. kai mechri g' an agnoômen tên ousian tês energousês aitias, dynamin autên onomazomen, einai tina legontes en tais phlepsin haimatopoiêtikên, hôsautôs de kan tê koilia peptikên kan tê kardia sphygmikên kai kath' hekaston tôn allôn idian tina tês || 10 kata to morion energeias. eiper oun methodô melloimen exeurêsein, hoposai te kai hopoiai tines hai dynameis eisin, apo tôn ergôn autôn arkteon; hekaston gar autôn hypo tinos energeias gignetai kai toutôn hekastês proêgeitai tis aitia.
V
Erga toinyn tês physeôs eti men kyoumenou te kai diaplattomenou tou zôou ta sympant' esti tou sômatos moria, gennêthentos de koinon eph' hapasin ergon hê eis to teleion hekastô megethos agôgê kai meta tauth' hê mechri tou dynatou diamonê.
Energeiai d' epi trisi tois eirêmenois ergois treis ex anankês, eph' hekastô mia, genesis te kai auxêsis kai threpsis. all' hê men genesis ouch haplê tis energeia tês physeôs, all' ex alloiôseôs te kai diaplaseôs esti synthetos. hina men gar ostoun genêtai kai neuron kai phleps kai tôn allôn hekaston, alloiousthai chrê tên hypobeblêmenên ousian, ex hês gignetai to zôon; hina de kai schêma to deon kai thesin kai koilotêtas tinas kai apophyseis kai symphyseis kai talla || 11 ta toiauta ktêsêtai, diaplattesthai chrê tên alloioumenên ousian, hên dê kai hylên tou zôou kalôn, hôs tês neôs ta xyla kai tês eikonos ton kêron, ouk an hamartois.
Hê d' auxêsis epidosis esti kai diastasis kata mêkos kai platos kai bathos tôn stereôn tou zôou moriôn, hônper kai hê diaplasis ên, hê de threpsis prosthesis tois autois aneu diastaseôs.
VI
Peri prôtês oun tês geneseôs eipômen, hên ex alloiôseôs th' hama kai diaplaseôs elegomen gignesthai.
Katablêthentos dê tou spermatos eis tên mêtran ê eis tên gên, ouden gar diapherei, chronois tisin hôrismenois pampolla synistatai moria tês gennômenês ousias hygrotêti kai xêrotêti kai psychrotêti kai thermotêti kai tois allois hapasin, hosa toutois hepetai, diapheronta. ta d' hepomena gignôskeis, eiper holôs ephilosophêsas ti peri geneseôs kai phthoras; hai loipai gar tôn haptôn onomazomenôn diaphorôn tais eirêmenais hepontai prôtai kai malista, meta de tau||12tas hai geustai te kai osphrêtai kai horatai. sklêrotês men oun kai malakotês kai glischrotês kai kraurotês kai kouphotês kai barytês kai pyknotês kai araiotês kai leiotês kai trachytês kai pachytês kai leptotês haptai diaphorai kai eirêtai peri pasôn Aristotelei kalôs. oistha de dêpou kai tas geustas te kai osphrêtas kai horatas diaphoras. hôst', ei men tas prôtas te kai stoicheiôdeis alloiôtikas dynameis zêtoiês, hygrotês esti kai xêrotês kai psychrotês kai thermotês; ei de tas ek tês toutôn kraseôs genomenas, tosautai kath' hekaston esontai zôon, hosaper an autou ta aisthêta stoicheia hyparchê; kaleitai d' aisthêta stoicheia ta homoiomerê panta tou sômatos moria; kai taut' ouk ek methodou tinos all' autoptên genomenon ekmathein chrê dia tôn anatomôn.
Ostoun dê kai chondron kai neuron kai hymena kai syndesmon kai phleba kai panth' hosa toiauta kata tên prôtên tou zôou genesin hê physis apergazetai dynamei chrômenê katholou men eipein tê gennêtikê te kai alloiô||13tikê, kata meros de thermantikê te kai psyktikê kai xêrantikê kai hygrantikê kai tais ek tês toutôn kraseôs genomenais, hoion ostopoiêtikê te kai neuropoiêtikê kai chondropoiêtikê; saphêneias gar heneka kai toutois tois onomasi chrêsteon.
Esti goun kai hê idia sarx tou hêpatos ek toutou tou genous kai hê tou splênos kai hê tôn nephrôn kai hê tou pneumonos kai hê tês kardias houtô de kai tou enkephalou to idion sôma kai tês gastros kai tou stomachou kai tôn enterôn kai tôn hysterôn aisthêton stoicheion estin homoiomeres te kai haploun kai asyntheton; ean gar exelês hekastou tôn eirêmenôn tas artêrias te kai tas phlebas kai ta neura, to hypoloipon sôma to kath' hekaston organon haploun esti kai stoicheiôdes hôs pros aisthêsin. hosa de tôn toioutôn organôn ek dyoin synkeitai chitônôn ouch homoiôn men allêlois, haplou d' hekaterou, toutôn hoi chitônes eisi ta stoicheia kathaper tês te gastros kai tou stomachou kai tôn enterôn kai tôn artêriôn, kai kath' hekateron ge tôn chitônôn idios hê alloiôtikê dynamis hê ek tou para tês || 14 mêtros epimêniou gennêsasa to morion, hôste tas kata meros alloiôtikas dynameis tosautas einai kath' hekaston zôon, hosaper an echê ta stoicheiôdê moria. kai men ge kai tas energeias idias hekastô tôn kata meros anankaion hyparchein hôsper kai tas chreias, hoion kai tôn apo tôn nephrôn eis tên kystin diêkontôn porôn, hoi dê kai ourêtêres kalountai. houtoi gar out' artêriai eisin, hoti mête sphyzousi mêt' ek dyoin chitônôn synestêkasin, oute phlebes, hoti mêth' haima periechousi mêt' eoiken autôn ho chitôn kata ti tô tês phlebos; alla kai neurôn epi pleon aphestêkasin ê tôn eirêmenôn.
Ti pot' oun eisin? erôta tis, hôsper anankaion on hapan morion ê artêrian ê phleba ê neuron hyparchein ê ek toutôn peplechthai kai mê tout' auto to nyn legomenon, hôs idios hekastô tôn kata meros organôn estin hê ousia. kai gar kai hai kysteis hekaterai hê te to ouron hypodechomenê kai hê tên xanthên cholên ou monon tôn allôn hapantôn alla kai allêlôn diapherousi kai hoi eis to hêpar apophyomenoi || 15 poroi, kathaper stomachoi tines apo tês cholêdochou kysteôs, ouden out' artêriais oute phlepsin oute neurois eoikasin. alla peri men toutôn epi pleon en allois te tisi kan tois peri tês Hippokratous anatomês eirêtai.
Hai de kata meros hapasai dynameis tês physeôs hai alloiôtikai autên men tên ousian tôn chitônôn tês koilias kai tôn enterôn kai tôn hysterôn apetelesan, hoiaper esti; tên de synthesin autôn kai tên tôn emphyomenôn plokên kai tên eis to enteron ekphysin kai tên tês endon koilotêtos idean kai tall' hosa toiauta dynamis tis hetera dieplasen, hên diaplastikên onomazomen, hên dê kai technikên einai legomen, mallon d' aristên kai akran technên kai panta tinos heneka poiousan, hôs mêden argon einai mêde peritton mêd' holôs houtôs echon, hôs dynasthai beltion heterôs echein. alla touto men en tois peri chreias moriôn apodeixomen. ||
VII
16 Epi de tên auxêtikên êdê metabantes dynamin auto touth' hypomnêsômen prôton, hôs hyparchei men kai autê tois kyoumenois hôsper kai hê threptikê; all' hoion hypêretides tines eisi tênikauta tôn proeirêmenôn dynameôn, ouk en hautais echousai to pan kyros. epeidan de to teleion apolabê megethos to zôon, en tô meta tên apokyêsin chronô panti mechri tês akmês hê men auxêtikê tênikauta kratei; boêthoi d' autês kai hoion hypêretides hê t' alloiôtikê dynamis esti kai hê threptikê. ti oun to idion esti tês auxêtikês dynameôs? eis pan meros ekteinai ta pephykota. kaleitai d' houtô ta sterea moria tou sômatos, artêriai kai phlebes kai neura kai osta kai chondroi kai hymenes kai syndesmoi kai hoi chitônes hapantes, hous stoicheiôdeis te kai homoiomereis kai haplous oligon emprosthen ekaloumen. hotô de tropô tên eis pan meros ektasin ischousin, egô phrasô paradeigma ti proteron eipôn heneka tou saphous. ||
17 Tas kysteis tôn hyôn labontes hoi paides plêrousi te pneumatos kai tribousin epi tês tephras plêsion tou pyros, hôs aleainesthai men, blaptesthai de mêden; kai pollê g' hautê hê paidia peri te tên Iônian kai en allois ethnesin ouk oligois estin. epilegousi de dê kai tin' epê tribontes en metrô te tini kai melei kai rhythmô kai esti panta ta rhêmata tauta parakeleusis tê kystei pros tên auxêsin. epeidan d' hikanôs autois diatetasthai dokê, palin emphysôsi te kai epidiateinousi kai authis tribousi kai touto pleonakis poiousin, achris an autois hê kystis hikanôs echein dokê tês auxêseôs. all' en toutois ge tois ergois tôn paidôn enargôs, hoson eis megethos epididôsin hê entos eurychôria tês kysteôs, tosouton anankaion eis leptotêta kathaireisthai to sôma kai ei ge tên leptotêta tautên anatrephein hoioi t' êsan hoi paides, homoiôs an tê physei tên kystin ek mikras megalên apeirgazonto. nyni de tout' autois endei to ergon oude kath' hena tropon eis mimêsin endechomenon achthênai mê hoti tois || 18 paisin all' oud' allô tini; monês gar tês physeôs idion estin.
Hôst' êdê soi dêlon, hôs anankaia tois auxanomenois hê threpsis. ei gar diateinoito men, anatrephoito de mê, phantasian pseudê mallon, ouk auxêsin alêthê ta toiauta sômata ktêsetai. kaitoi kai to diateinesthai pantê monois tois hypo physeôs auxanomenois hyparchei. ta gar hyph' hêmôn diateinomena sômata kata mian tina diastasin touto paschonta meioutai tais loipais, oud' estin heurein ouden, ho syneches eti menon kai adiaspaston eis tas treis diastaseis epekteinai dynametha. monês oun tês physeôs to pantê diistanai syneches heautô menon eti kai tên archaian hapasan idean phylatton to sôma.
Kai tout' estin hê auxêsis aneu tês epirrheousês te kai prosplattomenês trophês mê dynamenê genesthai.
VIII
Kai toinyn ho logos hêkein eoiken ho peri tês threpseôs, hos dê loipos esti kai tritos hôn ex archês prouthemetha. tou gar epirrheontos en eidei trophês panti || 19 moriô tou trephomenou sômatos prosplattomenou threpsis men hê energeia, threptikê de dynamis hê aitia. alloiôsis men dê kantautha to genos tês energeias, all' ouch hoiaper hê en tê genesei. ekei men gar ouk on proteron hysteron egeneto, kata de tên threpsin tô êdê gegonoti synexomoioutai to epirrheon kai dia tout' eulogôs ekeinên men tên alloiôsin genesin, tautên d' exomoiôsin ônomasan.
IX
Epeidê de peri tôn triôn dynameôn tês physeôs autarkôs eirêtai kai phainetai mêdemias allês prosdeisthai to zôon, echon ge kai hopôs auxêthê kai hopôs teleiôthê kai hopôs heôs pleistou diaphylachthê, doxeie men an isôs hikanôs echein ho logos houtos êdê kai pasas exêgeisthai tas tês physeôs dynameis. all' ei tis palin ennoêseien, hôs oudenos oudepô tôn tou zôou moriôn ephêpsato, koilias legô kai enterôn kai hêpatos kai tôn homoiôn, oud' exêgêsato tas en autois dynameis, authis doxeien an hoion prooimion ti monon eirêsthai tês chrêsimou didaskalias. || 20 to gar sympan hôd' echei. genesis kai auxêsis kai threpsis ta prôta kai hoion kephalaia tôn ergôn esti tês physeôs; hôste kai hai toutôn ergastikai dynameis hai prôtai treis eisi kai kyriôtatai; deontai d' eis hypêresian, hôs êdê dedeiktai, kai allêlôn kai allôn. tinôn men oun hê gennêtikê te kai auxêtikê deontai, eirêtai, tinôn d' hê threptikê, nyn eirêsetai.
X
Dokô gar moi deixein ta peri tên tês trophês oikonomian organa te kai tas dynameis autôn dia tautên gegonota. epeidê gar hê energeia tautês tês dynameôs exomoiôsis estin, homoiousthai de kai metaballein eis allêla pasi tois ousin adynaton, ei mê tina echoi koinônian êdê kai syngeneian en tais poiotêsi, dia touto prôton men ouk ek pantôn edesmatôn pan zôon trephesthai pephyken, epeita d' oud' ex hôn hoion t' estin oud' ek toutôn parachrêma, kai dia tautên tên anankên pleionôn organôn alloiôtikôn tês trophês hekaston || 21 tôn zôôn chrêzei. hina men gar to xanthon erythron genêtai kai to erythron xanthon, haplês kai mias deitai tês alloiôseôs; hina de to leukon melan kai to melan leukon, hapasôn tôn metaxy. kai toinyn kai to malakôtaton ouk an athroôs sklêrotaton kai to sklêrotaton ouk an athroôs malakôtaton genoito, hôsper oude to dysôdestaton euôdestaton oud' empalin to euôdestaton dysôdestaton exaiphnês genoit' an.
Pôs oun ex haimatos ostoun an pote genoito mê pachynthentos ge proteron epi pleiston autou kai leukanthentos ê pôs ex artou to haima mê kata brachy men apothemenou tên leukotêta, kata brachy de lambanontos tên erythrotêta? sarka men gar ex haimatos genesthai rhaston; ei gar eis tosouton auto pachyneien hê physis, hôs systasin tina schein kai mêket' einai rhyton, hê prôtê kai neopagês houtôs an eiê sarx; ostoun d' hina genêtai, pollou men deitai chronou, pollês d' ergasias kai metabolês tô haimati. hoti de kai tô artô kai poly mallon thrida||22kinê kai teutlô kai tois homoiois pampollês deitai tês alloiôseôs eis haimatos genesin, oude tout' adêlon.
Hen men dê tout' aition tou polla genesthai ta peri tên tês trophês alloiôsin organa. deuteron d' hê tôn perittômatôn physis. hôs gar hypo botanôn oud' holôs dynametha trephesthai, kaitoi tôn boskêmatôn trephomenôn, houtôs hypo rhaphanidos trephometha men, all' ouch hôs hypo tôn kreôn. toutôn men gar oligou dein holôn hê physis hêmôn kratei kai metaballei kai alloioi kai chrêston ex autôn haima synistêsin; en de tê rhaphanidi to men oikeion te kai metablêthênai dynamenon, mogis kai touto kai syn pollê tê katergasia, pantapasin elachiston; holê d' oligou dein esti perittômatikê kai diexerchetai ta tês pepseôs organa, bracheos ex autês eis tas phlebas analêphthentos haimatos kai oude toutou teleôs chrêstou. deuteras oun authis edeêse diakriseôs tê physei tôn en tais phlepsi perittômatôn. kai chreia kai toutois hodôn te tinôn heterôn epi tas ek||23kriseis auta paragousôn, hôs mê lymainoito tois chrêstois, hypodochôn te tinôn hoion dexamenôn, en hais hotan eis hikanon plêthos aphikêtai, tênikaut' ekkrithêsetai.
Deuteron dê soi kai touto to genos tôn en tô sômati moriôn exeurêtai tois perittômasi tês trophês anakeimenon. allo de triton hyper tou pantê pheresthai, kathaper tines hodoi pollai dia tou sômatos holou katatetmêmenai.
Mia men gar eisodos hê dia tou stomatos hapasi tois sitiois, ouch hen de to trephomenon alla pampolla te kai pampoly diestôta. mê toinyn thaumaze to plêthos tôn organôn, hosa threpseôs heneken hê physis edêmiourgêse. ta men gar alloiounta proparaskeuazei tên epitêdeion hekastô moriô trophên, ta de diakrinei ta perittômata, ta de parapempei, ta d' hypodechetai, ta d' ekkrinei, ta d' hodoi tês pantê phoras eisi tôn chrêstôn chymôn, hôst', eiper boulei tas dynameis tês physeôs hapasas ekmathein, hyper hekastou toutôn an eiê soi tôn organôn episkepteon.
Archê d' autôn tês didaskalias, hosa || 24 tou telous engys erga te tês physeôs esti kai moria kai dynameis autôn.
XI
Autou de dê palin anamnêsteon hêmin tou telous, houper heneka tosauta te kai toiauta tê physei dedêmiourgêtai moria. to men oun onoma tou pragmatos, hôsper kai proteron eirêtai, threpsis; ho de kata tounoma logos homoiôsis tou trephontos tô trephomenô. hina d' hautê genêtai, proêgêsasthai chrê prosphysin, hina d' ekeinê, prosthesin. epeidan gar ekpesê tôn angeiôn ho mellôn threpsein hotioun tôn tou zôou moriôn chymos, eis hapan auto diaspeiretai prôton, epeita prostithetai kapeita prosphyetai kai teleôs homoioutai.
Dêlousi d' hai kaloumenai leukai tên diaphoran homoiôseôs te kai prosphyseôs, hôsper to genos ekeino tôn hyderôn, ho tines onomazousin ana sarka, diorizei saphôs prosthesin prosphyseôs. ou gar endeia dêpou tês epirrheousês hygrotêtos, hôs eniai tôn atrophiôn te kai phthiseôn, hê tou toioutou genesis hyderou || 25 synteleitai. phainetai gar hikanôs hê te sarx hygra kai diabrochos hekaston te tôn stereôn tou sômatos moriôn hôsautôs diakeimenon. alla prosthesis men tis gignetai tês epipheromenês trophês, hate d' hydatôdesteras ousês eti kai mê pany ti kechymômenês mêde to glischron ekeino kai kollôdes, ho dê tês emphytou thermasias oikonomia prosgignetai, kektêmenês hê prosphysis adynatos estin epiteleisthai plêthei leptês hygrotêtos apeptou diarrheousês te kai rhadiôs olisthainousês apo tôn stereôn tou sômatos moriôn tês trophês. en de tais leukais prosphysis men tis gignetai tês trophês, ou mên exomoiôsis ge. kai dêlon en tôde to mikrô prosthen rhêthen hôs orthôs elegeto to dein prosthesin men prôton, ephexês de prosphysin, epeit' exomoiôsin genesthai tô mellonti trephesthai.
Kyriôs men oun to trephon êdê trophê, to d' hoion men trophê, oupô de trephon, hopoion esti to prosphyomenon ê prostithemenon, trophê men ou kyriôs, homônymôs de trophê; to d' en tais phlepsin eti periechomenon || 26 kai toutou mallon eti to kata tên gastera tô mellein pote threpsein, ei kalôs katergastheiê, keklêtai trophê. kata tauta de kai tôn edesmatôn hekaston trophên onomazomen oute tô trephein êdê to zôon oute tô toiouton hyparchein hoion to trephon, alla tô dynasthai te kai mellein trephein, ei kalôs katergastheiê.
Touto gar ên kai to pros Hippokratous legomenon; “Trophê de to trephon, trophê kai to hoion trophê kai to mellon.” to men gar homoioumenon êdê trophên ônomase, to d' hoion men ekeino prostithemenon ê prosphyomenon hoion trophên; to d' allo pan, hoson en tê gastri kai tais phlepsi periechetai, mellon.
XII
Hoti men oun anankaion homoiôsin tin' einai tou trephontos tô trephomenô tên threpsin, antikrys dêlon. ou mên hyparchousan ge tautên tên homoiôsin, alla phainomenên monon einai phasin hoi mête technikên oiomenoi tên physin einai mête pronoêtikên tou zôou mêth' holôs tinas oikeias echein dynameis, hais chrômenê ta men alloioi, ta d' helkei, || 27 ta d' ekkrinei.
Kai hautai dyo gegonasin haireseis kata genos en iatrikê te kai philosophia tôn apophênamenôn ti peri physeôs andrôn, hosoi g' autôn gignôskousin, ho ti legousi, kai tên akolouthian hôn hypethento theôrousi th' hama kai diaphylattousin. hosoi de mêd' auto touto syniasin, all' haplôs, ho ti an epi glôttan elthê, lêrousin, en oudetera tôn haireseôn akribôs katamenontes, oude memnêsthai tôn toioutôn prosêkei.
Tines oun hai dyo haireseis hautai kai tis hê tôn en autais hypotheseôn akolouthia? tên hypobeblêmenên ousian genesei kai phthora pasan hênômenên th' hama kai alloiousthai dynamenên hypetheto thateron genos tês haireseôs, ametablêton de kai analloiôton kai katatetmêmenên eis lepta kai kenais tais metaxy chôrais dieilêmmenên hê loipê.
Kai toinyn hosoi ge tês akolouthias tôn hypotheseôn aisthanontai, kata men tên deuteran hairesin oute physeôs oute psychês idian tina nomizousin ousian ê dynamin hyparchein, || 28 all' en tê poia synodô tôn prôtôn ekeinôn sômatôn tôn apathôn apoteleisthai. kata de tên proteran eirêmenên hairesin ouch hystera tôn sômatôn hê physis, alla poly protera te kai presbytera. kai toinyn kata men toutous hautê ta sômata tôn te phytôn kai tôn zôôn synistêsi dynameis tinas echousa tas men helktikas th' hama kai homoiôtikas tôn oikeiôn, tas d' apokritikas tôn allotriôn, kai technikôs hapanta diaplattei te gennôsa kai pronoeitai tôn gennômenôn heterais authis tisi dynamesi, sterktikê men tini kai pronoêtikê tôn engonôn, koinônikê de kai philikê tôn homogenôn. kata d' au tous heterous oute toutôn ouden hyparchei tais physesin out' ennoia tis esti tê psychê symphytos ex archês ouk akolouthias ou machês, ou diaireseôs ou syntheseôs, ou dikaiôn ouk adikôn, ou kalôn ouk aischrôn, all' ex aisthêseôs te kai di' aisthêseôs hapanta ta toiauth' hêmin engignesthai phasi kai phantasiais tisi kai mnêmais oiakizesthai ta zôa.
Enioi || 29 d' autôn kai rhêtôs apephênanto mêdemian einai tês psychês dynamin, hê logizometha, all' hypo tôn aisthêtôn agesthai pathôn hêmas kathaper boskêmata pros mêden ananeusai mêd' anteipein dynamenous. kath' hous dêlonoti kai andreia kai phronêsis kai sôphrosynê kai enkrateia lêros esti makros kai philoumen out' allêlous oute ta engona kai tois theois ouden hêmôn melei. kataphronousi de kai tôn oneiratôn kai tôn oiônôn kai tôn symbolôn kai pasês astrologias, hyper hôn hêmeis men idia di' heterôn grammatôn epi pleon eskepsametha peri tôn Asklêpiadou tou iatrou skopoumenoi dogmatôn. enesti de tois boulomenois kakeinois men homilêsai tois logois kai nyn d' êdê skopein, hôsper tinôn dyoin hodôn hêmin prokeimenôn, hopoteran beltion esti trepesthai. Hippokratês men gar tên proteran rhêtheisan etrapeto, kath' hên hênôtai men hê ousia kai alloioutai kai sympnoun holon esti kai syrrhoun to sôma kai hê physis hapanta technikôs kai dikaiôs prattei dynameis echousa, kath' has hekaston tôn moriôn helkei men || 30 eph' heauto ton oikeion heautô chymon, helxan de prosphyei te panti merei tôn en hautô kai teleôs exomoioi, to de mê kratêthen en toutô mêde tên pantelê dynêthen alloiôsin te kai homoiotêta tou trephomenou katadexasthai di' heteras au tinos ekkritikês dynameôs apotribetai.
XIII
Mathein d' enestin ou monon ex hôn hoi tanantia tithemenoi diapherontai tois enargôs phainomenois, eis hoson orthotêtos te kai alêtheias hêkei ta Hippokratous dogmata, alla kax autôn tôn kata meros en tê physikê theôria zêtoumenôn tôn t' allôn hapantôn kai tôn en tois zôois energeiôn. hosoi gar oudemian oudeni moriô nomizousin hyparchein helktikên tês oikeias poiotêtos dynamin, anankazontai pollakis enantia legein tois enargôs phainomenois, hôsper kai Asklêpiadês ho iatros epi tôn nephrôn epoiêsen, hous ou monon Hippokratês ê Dioklês ê Erasistratos ê Praxagoras ê tis allos iatros aristos organa diakritika tôn ourôn pepisteukasin hyparchein, alla kai hoi || 31 mageiroi schedon hapantes isasin, hosêmerai theômenoi tên te thesin autôn kai ton aph' hekaterou poron eis tên kystin emballonta, ton ourêtêra kaloumenon, ex autês tês kataskeuês analogizomenoi tên te chreian autôn kai tên dynamin. kai pro ge tôn mageirôn hapantes anthrôpoi kai dysourountes pollakis kai pantapasin ischourountes, hotan algôsi men ta kata tas psoas, psammôdê d' exourôsin, nephritikous onomazousi sphas autous.
Asklêpiadên d' oimai mêde lithon ourêthenta pote theasasthai pros tôn houtô paschontôn mêd' hôs proêgêsato kata tên metaxy tôn nephrôn kai tês kysteôs chôran odynê tis oxeia dierchomenou tou lithou ton ourêtêra mêd' hôs ourêthentos autou ta te tês odynês kai ta tês ischourias epausato parachrêma. pôs oun eis tên kystin tô logô paragei to ouron, axion akousai kai thaumasai tandros tên sophian, hos katalipôn houtôs eureias hodous enargôs phainomenas aphaneis kai stenas kai pantapasin anaisthêtous || 32 hypetheto. bouletai gar eis atmous analyomenon to pinomenon hygron eis tên kystin diadidosthai kapeit' ex ekeinôn authis allêlois syniontôn houtôs apolambanein auto tên archaian idean kai gignesthai palin hygron ex atmôn atechnôs hôs peri spongias tinos ê eriou tês kysteôs dianooumenos, all' ou sômatos akribôs pyknou kai steganou dyo chitônas ischyrotatous kektêmenou, di' hôn eiper dierchesthai phêsomen tous atmous, ti dêpot' ouchi dia tou peritonaiou kai tôn phrenôn dielthontes eneplêsan hydatos to t' epigastrion hapan kai ton thôraka? alla pachyteros, phêsin, esti dêladê kai steganôteros ho peritonaios chitôn tês kysteôs kai dia tout' ekeinos men apostegei tous atmous, hê de kystis paradechetai. all' eiper anatetmêkei pote, tach' an êpistato ton men exôthen chitôna tês kysteôs apo tou peritonaiou pephykota tên autên ekeinô physin echein, ton d' endothen ton autês tês kysteôs idion pleon ê diplasion ekeinou to pachos hyparchein.
All' isôs oute to || 33 pachos outh' hê leptotês tôn chitônôn, all' hê thesis tês kysteôs aitia tou pheresthai tous atmous eis autên. kai mên ei kai dia talla panta pithanon ên autous entauthoi synathroizesthai, to ge tês theseôs monês autarkes kôlysai. katô men gar hê kystis keitai, tois d' atmois symphytos hê pros to meteôron phora, hôste poly proteron an eplêsan hapanta ta kata ton thôraka te kai ton pneumona, prin epi tên kystin aphikesthai.
Kaitoi ti theseôs kysteôs kai peritonaiou kai thôrakos mnêmoneuô? diekpesontes gar dêpou tous te tês koilias kai tôn enterôn chitônas hoi atmoi kata tên metaxy chôran autôn te toutôn kai tou peritonaiou synathroisthêsontai kai hygron entauthoi genêsontai, hôsper kai tois hyderikois en toutô tô chôriô to pleiston athroizetai tou hydatos, ê pantôs autous chrê pheresthai prosô dia pantôn tôn hopôsoun homilountôn kai mêdepoth' histasthai. all' ei kai touto tis hypothoito, diekpesontes an houtôs ou to peritonaion monon alla kai to epigastrion, eis to periechon skedastheien ê pantôs an hypo tô dermati || 34 synathroistheien.
Alla kai pros taut' antilegein hoi nyn Asklêpiadeioi peirôntai, kaitoi pros hapantôn aei tôn paratynchanontôn autois, hotan peri toutôn erizôsi, katagelômenoi. houtôs ara dysapotripton ti kakon estin hê peri tas haireseis philotimia kai dyseknipton en tois malista kai psôras hapasês dysiatoteron.
Tôn goun kath' hêmas tis sophistôn ta t' alla kai peri tous eristikous logous hikanôs synkekrotêmenos kai deinos eipein, eiper tis allos, aphikomenos emoi poth' hyper toutôn eis logous, tosouton apedei tou dysôpeisthai pros tinos tôn eirêmenôn, hôste kai thaumazein ephasken emou ta saphôs phainomena logois lêrôdesin anatrepein epicheirountos. enargôs gar hosêmerai theôreisthai tas kysteis hapasas, ei tis autas emplêseien hydatos ê aeros, eita dêsas ton trachêlon piezoi pantachothen, oudamothen methieisas ouden, all' akribôs hapan entos heautôn stegousas. kaitoi g' eiper êsan tines ek tôn nephrôn eis autas hêkontes aisthêtoi kai megaloi poroi, pantôs an, ephê, di' ekeinôn, hôsper eisêei to || 35 hygron eis autas, houtô kai thlibontôn exekrineto. tauta kai ta toiaut' eipôn exaiphnês aptaistô kai saphei tô stomati teleutôn anapêdêsas apêei katalipôn hêmas hôs oude pithanês tinos antilogias euporêsai dynamenous.
Houtôs ou monon hygies ouden isasin hoi tais hairesesi douleuontes, all' oude mathein hypomenousi. deon gar akousai tên aitian, di' hên eisienai men dynatai dia tôn ourêtêrôn eis tên kystin to hygron, exienai d' authis opisô tên autên hodon ouketh' hoion te, kai thaumasai tên technên tês physeôs, oute mathein ethelousi kai loidorountai proseti matên hyp' autês alla te polla kai tous nephrous gegonenai phaskontes. eisi d' hoi kai deichthênai parontôn autôn tous apo tôn nephrôn eis tên kystin emphyomenous ourêtêras hypomeinantes etolmêsan eipein hoi men, hoti matên kai houtoi gegonasin, hoi d', hoti spermatikoi tines eisi poroi kai dia touto kata ton trachêlon autês, ouk eis to kytos emphyontai. deixantes oun hêmeis autois tous hôs alêthôs spermatikous porous katôterô tôn ourêtêrôn || 36 emballontas eis ton trachêlon, nyn goun, ei kai mê proteron, ôêthêmen apaxein te tôn pseudôs hypeilêmmenôn epi te tanantia metastêsein autika. hoi de kai pros tout' antilegein etolmôn ouden einai thaumaston eipontes, en ekeinois men hôs an steganôterois ousin epi pleon hypomenein to sperma, kata de tous apo tôn nephrôn hôs an hikanôs aneurysmenous ekrein dia tacheôn. hêmeis oun ênankasthêmen autois tou loipou deiknyein eisreon tê kystei dia tôn ourêtêrôn to ouron enargôs epi zôntos eti tou zôou, mogis an houtô pote tên phlyarian autôn epischêsein elpizontes.
Ho de tropos tês deixeôs esti toiosde. dielein chrê to pro tôn ourêtêrôn peritonaion, eita brochois autous eklabein kapeit' epidêsantas easai to zôon; ou gar an ourêseien eti. meta de tauta lyein men tous exôthen desmous, deiknynai de kenên men tên kystin, mestous d' hikanôs kai diatetamenous tous ourêtêras kai kindyneuontas rhagênai kapeita tous brochous autôn aphelontas enargôs horan êdê plêroumenên ourou tên kystin.
Epi de toutô || 37 phanenti, prin ourêsai to zôon, brochon autou peribalein chrê tô aidoiô kapeita thlibein pantachothen tên kystin. oude gar an ouden eti dia tôn ourêtêrôn epanelthoi pros tous nephrous. kan toutô dêlon gignetai to mê monon epi tethneôtos alla kai periontos eti tou zôou kôlyesthai metalambanein authis ek tês kysteôs tous ourêtêras to ouron. epi toutois ophtheisin epitrepein êdê to zôon ourein lyontas autou ton epi tô aidoiô brochon, eit' authis epibalein men thaterô tôn ourêtêrôn, easai de ton heteron eis tên kystin syrrhein kai tina dialipontas chronon epideiknyein êdê, pôs ho men heteros autôn ho dedemenos mestos kai diatetamenos kata ta pros tôn nephrôn merê phainetai, ho d' heteros ho lelymenos autos men chalaros esti, peplêrôke d' ourou tên kystin. eit' authis diatemein prôton men ton plêrê kai deixai, pôs exakontizetai to ouron ex autou, kathaper en tais phlebotomiais to haima, meta tauta de kai ton heteron authis diatemein kapeit' epidêsai to zôon exôthen, amphoterôn diêrêmenôn, || 38 eith' hotan hikanôs echein dokê, lysai ton desmon. heurethêsetai gar hê men kystis kenê, plêres d' ourou to metaxy tôn enterôn te kai tou peritonaiou chôrion hapan, hôs an ei kai hyderikon ên to zôon. taut' oun ei tis autos kath' heauton boulêtheiê basanizein epi zôou, megalôs moi dokei katagnôsesthai tês Asklêpiadou propeteias. ei de dê kai tên aitian mathoi, di' hên ouden ek tês kysteôs eis tous ourêtêras antekrei, peisthênai an moi dokei kai dia toude tên eis ta zôa pronoian te kai technên tês physeôs.
Hippokratês men oun hôn ismen iatrôn te kai philosophôn prôtos hapantôn, hôs an kai prôtos epignous ta tês physeôs erga, thaumazei te kai dia pantos autên hymnei dikaian onomazôn kai monên exarkein eis hapanta tois zôois phêsin, autên ex hautês adidaktôs prattousan hapanta ta deonta; toiautên d' ousan autên eutheôs kai dynameis hypelaben echein helktikên men tôn oikeiôn, apokritikên de tôn allotriôn kai trephein te kai auxein au||39tên ta zôa kai krinein ta nosêmata; kai dia tout' en tois sômasin hêmôn sympnoian te mian einai phêsi kai syrrhoian kai panta sympathea. kata de ton Asklêpiadên ouden oudeni sympathes esti physei, diêrêmenês te kai katatethrausmenês eis anarma stoicheia kai lêrôdeis onkous hapasês tês ousias. ex anankês oun alla te myria tois enargôs phainomenois enantiôs apephênato kai tês physeôs êgnoêse tên te tôn oikeiôn epispastikên dynamin kai tên tôn allotriôn apokritikên. epi men oun tês exaimatôseôs te kai anadoseôs exeure tina psychran adoleschian; eis de tên tôn perittômatôn katharsin ouden holôs heurôn eipein ouk ôknêsen homose chôrêsai tois phainomenois, epi men tês tôn ourôn diakriseôs aposterêsas men tôn te nephrôn kai tôn ourêtêrôn tên energeian, adêlous de tinas porous eis tên kystin hypothemenos; touto gar ên dêladê mega kai semnon apistêsanta tois phainomenois pisteusai tois adêlois.
Epi || 40 de tês xanthês cholês eti meizon autô kai neanikôteron esti to tolmêma; gennasthai gar autên en tois cholêdochois angeiois, ou diakrinesthai legei.
Pôs oun tois ikterikois ham' amphô sympiptei, ta men diachôrêmata mêden holôs en hautois echonta cholês, anapleôn d' autois gignomenon holon to sôma? lêrein palin entauth' anankazetai tois epi tôn ourôn eirêmenois paraplêsiôs. lêrei d' ouden hêtton kai peri tês melainês cholês kai tou splênos oute ti poth' hyph' Hippokratous eirêtai synieis antilegein t' epicheirôn hois ouk oiden emplêktô tini kai manikô stomati.
Ti dê to kerdos ek tôn toioutôn dogmatôn eis tas therapeias ektêsato? mête nephritikon ti nosêma dynasthai therapeusai mêt' ikterikon mête melancholikon, alla kai peri tou pasin anthrôpois ouch Hippokratei monon homologoumenou tou kathairein tôn pharmakôn enia men tên xanthên cholên, enia de tên melainan, alla de tina phlegma kai tina to lepton kai hydatôdes perittôma, mêde peri toutôn synchôrein, all' hyp' autôn tôn pharmakôn gignesthai legein toiouton hekaston tôn kenoumenôn, hôsper hypo tôn cholê||41dochôn porôn tên cholên; kai mêden diapherein kata ton thaumaston Asklêpiadên ê hydragôgon didonai tois hyderiôsin ê cholagôgon pharmakon; hapanta gar homoiôs kenoun kai syntêkein to sôma kai to syntêgma toionde ti phainesthai poiein, mê proteron hyparchon toiouton.
Ar' oun ou mainesthai nomisteon auton ê pantapasin apeiron einai tôn ergôn tês technês? tis gar ouk oiden, hôs, ei men phlegmatos agôgon dotheiê pharmakon tois ikteriôsin, ouk an oude tettaras kyathous kathartheien; houtô d' oud' ei tôn hydragôgôn ti; cholagôgô de pharmakô pleiston men ekkenoutai cholês, autika de katharos tois houtô kathartheisin ho chrôs gignetai. pollous goun hêmeis meta to therapeusai tên en tô hêpati diathesin hapax kathêrantes apêllaxamen tou pathêmatos. ou mên oud' ei phlegmatos agôgô kathairois pharmakô, pleon an ti diapraxaio.
Kai taut' ouch Hippokratês men houtôs oide gignomena, tois d' apo tês empeirias monês hormômenois heterôs egnôstai, alla kakei||42nois hôsautôs kai pasin iatrois, hois melei tôn ergôn tês technês, houtô dokei plên Asklêpiadou. prodosian gar einai nenomike tôn stoicheiôn hôn hypetheto tên alêthê peri tôn toioutôn homologian. ei gar holôs heuretheiê ti pharmakon helktikon toude tinos tou chymou monou, kindynos kratein dêladê tô logô to en hekastô tôn sômatôn einai tina dynamin epispastikên tês oikeias poiotêtos. dia touto knêkon men kai kokkon ton knidion kai hippophaes ouch helkein ek tou sômatos alla poiein to phlegma phêsin; anthos de chalkou kai lepida kai auton ton kekaumenon chalkon kai chamaidryn kai chamaileonta eis hydôr analyein to sôma kai tous hyderikous hypo toutôn ou kathairomenous oninasthai alla kenoumenous synauxontôn dêladê to pathos. ei gar ou kenoi to periechomenon en tois sômasin hydatôdes hygron all' auto genna, tô nosêmati prostimôreitai. kai men ge kai hê skammônia pros tô mê kenoun ek tou sômatos tôn ikterikôn tên cholên eti kai to chrêston haima cholên ergazomenê || 43 kai syntêkousa to sôma kai têlikauta kaka drôsa kai to pathos epauxousa kata ge ton Asklêpiadou logon.
Homôs enargôs horatai pollous ôphelousa. nai, phêsin, oninantai men, all' autô monô tô logô tês kenôseôs. kai mên ei phlegmatos agôgon autois doiês pharmakon, ouk onêsontai. kai touth' houtôs enarges estin, hôste kai hoi apo monês tês empeirias hormômenoi gignôskousin auto. kaitoi toutois ge tois andrasin auto dê tout' esti philosophêma, to mêdeni logô pisteuein alla monois tois enargôs phainomenois. ekeinoi men oun sôphronousin; Asklêpiadês de parapaiei tais aisthêsesin hêmas apistein keleuôn, entha to phainomenon anatrepei saphôs autou tas hypotheseis. kaitoi makrô g' ên ameinon ouch homose chôrein tois phainomenois all' ekeinois anathesthai to pan.
Ar' oun tauta monon enargôs machetai tois Asklêpiadou dogmasin ê kai to therous men pleiona kenousthai tên xanthên cholên hypo tôn autôn pharmakôn, cheimônos de to phlegma, kai neaniskô men pleiona tên cholên, presbytê de to phlegma? phainetai || 44 gar hekaston helkein tên ousan, ouk auto gennan tên ouk ousan. ei goun ethelêsais neaniskô tini tôn ischnôn kai thermôn hôra therous mêt' argôs bebiôkoti mêt' en plêsmonê phlegmatos agôgon dounai pharmakon, oligiston men kai meta bias pollês ekkenôseis tou chymou, blapseis d' eschatôs ton anthrôpon; empalin d' ei cholagôgon doiês, kai pampoly kenôseis kai blapseis ouden.
Ar' apistoumen eti tô mê ouch hekaston tôn pharmakôn epagesthai ton oikeion heautô chymon? isôs phêsousin hoi ap' Asklêpiadou, mallon d' ouk isôs, alla pantôs apistein erousin, hina mê prodôsi ta philtata.
XIV
Palin oun kai hêmeis eph' heteran metabômen adoleschian; ou gar epitrepousin hoi sophistai tôn axiôn ti zêtêmatôn procheirizesthai kaitoi pampollôn hyparchontôn, alla katatribein anankazousi ton chronon eis tên tôn sophismatôn, hôn proballousi, lysin.
Tis oun hê adoleschia? hê endoxos hautê kai polythrylêtos lithos hê ton sidêron || 45 epispômenê. tacha gar an hautê pote tên psychên autôn epispasaito pisteuein einai tinas en hekastô tôn sômatôn helktikas tôn oikeiôn poiotêtôn dynameis.
Epikouros men oun kaitoi paraplêsiois Asklêpiadê stoicheiois pros tên physiologian chrômenos homôs homologei, pros men tês hêrakleias lithou ton sidêron helkesthai, pros de tôn êlektrôn ta kyrêbia kai peiratai ge kai tên aitian apodidonai tou phainomenou. tas gar aporrheousas atomous apo tês lithou tais aporrheousais apo tou sidêrou tois schêmasin oikeias einai phêsin, hôste periplekesthai rhadiôs. proskrouousas oun autas tois synkrimasin hekaterois tês te lithou kai tou sidêrou kapeit' eis to meson apopallomenas houtôs allêlais te periplekesthai kai synepispasthai ton sidêron. to men oun tôn hypotheseôn eis tên aitiologian apithanon antikrys dêlon, homôs d' oun homologei tên holkên. kai houtô ge kai kata ta sômata tôn zôôn phêsi gignesthai tas t' anadoseis kai tas diakriseis tôn perittômatôn kai tas tôn kathairontôn pharmakôn energeias.
Asklêpiadês dê to te tês eirêmenês aitias apithanon || 46 hypidomenos kai mêdemian allên eph' hois hypetheto stoicheiois exeuriskôn pithanên epi to mêd' holôs helkesthai legein hypo mêdenos mêden anaischyntêsas etrapeto, deon, ei mêth' hois Epikouros eipen êresketo mêt' alla beltiô legein eichen, apostênai tôn hypotheseôn kai tên te physin eipein technikên kai tên ousian tôn ontôn henoumenên te pros heautên aei kai alloioumenên hypo tôn heautês moriôn eis allêla drôntôn te kai paschontôn. ei gar tauth' hypetheto, chalepon ouden ên tên technikên ekeinên physin homologêsai dynameis echein epispastikên men tôn oikeiôn, apokritikên de tôn allotriôn. ou gar di' allo ti g' ên autê to technikê t' einai kai tou zôou diasôstikê kai tôn nosêmatôn kritikê para to prosiesthai men kai phylattein to oikeion, apokrinein de to allotrion.
All' Asklêpiadês kantautha to men akolouthon tais archais hais hypetheto syneiden, ou mên tên ge pros to phainomenon enargôs êdesthê machên, all' homose || 47 chôrei kai peri toutou pasin ouk iatrois monon all' êdê kai tois allois anthrôpois oute krisin einai tina legôn outh' hêmeran krisimon outh' holôs ouden epi sôtêria tou zôou pragmateusasthai tên physin. aei gar to men akolouthon phylattein bouletai, to d' enargôs phainomenon anatrepein empalin Epikourô. titheis gar ekeinos aei to phainomenon aitian autou psychran apodidôsi. ta gar apopallomena smikra sômata tês hêrakleias lithou toioutois heterois periplekesthai moriois tou sidêrou kapeita dia tês periplokês tautês mêdamou phainomenês epispasthai bareian houtôs ousian ouk oid' hopôs an tis peistheiê. kai gar ei touto synchôrêsomen, to ge tô sidêrô palin heteron prostethen ti synaptesthai tên autên aitian ouketi prosietai.
Ti gar eroumen? ê dêladê tôn aporrheontôn tês lithou moriôn enia men proskrousanta tô sidêrô palin apopallesthai kai tauta men einai, di' hôn kremannysthai symbainei ton sidêron, ta d' eis auton eisdyomena dia tôn || 48 kenôn porôn diexerchesthai tachista kapeita tô parakeimenô sidêrô proskrouonta mêt' ekeinon diadynai dynasthai, kaitoi ton ge prôton diadynta, palindromounta d' authis epi ton proteron heteras authis ergazesthai tais proterais homoias periplokas?
Enargôs gar entautha to lêrôdes tês aitias elenchetai. grapheia goun oida pote sidêra pente kata to syneches allêlois synaphthenta, tou prôtou men monou tês lithou psausantos, ex ekeinou d' eis talla tês dynameôs diadotheisês; kai ouk estin eipein, hôs, ei men tô katô tou grapheiou perati prosagois heteron, echetai te kai synaptetai kai krematai to prosenechthen; ei d' allô tini merei tôn plagiôn prostheiês, ou synaptetai. pantê gar homoiôs hê tês lithou diadidotai dynamis, ei monon hapsaito kata ti tou prôtou grapheiou. kai mentoi kak toutou palin eis to deuteron holon hê dynamis hama noêmati diarrhei kax ekeinou palin eis to triton holon. ei dê noêsais smikran tina lithon hêrakleian en oikô tini kremamenên, eit' en kyklô psauonta pampolla sidêria kakeinôn palin hetera kakeinôn alla kai tout' achri pleionos, hapanta || 49 dêpou pimplasthai dei ta sidêria tôn aporrheontôn tês lithou sômatôn. kai kindyneuei diaphorêthênai to smikron ekeino lithidion eis tas aporrhoas dialythen. kaitoi, kan ei mêden parakeoit' autô sidêrion, eis ton aera skedannytai, malist' ei kai thermos hyparchoi.
Nai, phêsi, smikra gar auta chrê pany noein, hôste tôn empheromenôn tô aeri psêgmatôn toutôn dê tôn smikrotatôn ekeinôn enia myrioston einai meros. eit' ex houtô smikrôn tolmate legein kremannysthai barê têlikauta sidêrou? ei gar hekaston autôn myrioston esti meros tôn en tô aeri pheromenôn psêgmatôn, pêlikon chrê noêsai to peras autôn to ankistroeides, hô peripleketai pros allêla? pantôs gar dêpou touto smikrotaton estin holou tou psêgmatos.
Eita mikron mikrô, kinoumenon kinoumenô periplaken ouk euthys apopalletai. kai gar dê kai all' atta pantôs autois, ta men anôthen, ta de katôthen, kai ta men emprosthen, ta d' opisthen, ta d' ek tôn dexiôn, ta d' ek tôn aristerôn || 50 ekrêgnymena seiei te kai brattei kai menein ouk ea. kai mentoi kai polla chrê noein ex anankês hekaston ekeinôn tôn smikrôn sômatôn echein ankistrôdê perata. di' henos men gar allêlois synaptetai, di' heterou d' henos tou men hyperkeimenou tê lithô, tou d' hypokeimenou tô sidêrô. ei gar anô men exaphtheiê tês lithou, katô de tô sidêrô mê symplakeiê, pleon ouden. hôste tou men hyperkeimenou to anô meros ekkremasthai chrê tês lithou, tou d' hypokeimenou tô katô perati synêphthai ton sidêron. epei de kak tôn plagiôn allêlois peripleketai, pantôs pou kantautha echei ta ankistra. kai memnêso moi pro pantôn, hopôs onta smikra tas toiautas kai tosautas apophyseis echei. kai toutou mallon eti, pôs, hina to deuteron sidêrion synaphthê tô prôtô kai tô deuterô to triton kakeinô to tetarton, hama men diexerchesthai chrê tous porous tauti ta smikra kai lêrôdê psêgmata, hama d' apopallesthai tou met' auto || 51 tetagmenou, kaitoi kata pan homoiou tên physin hyparchontos.
Oude gar hê toiautê palin hypothesis atolmos, all', ei chrê talêthes eipein, makrô tôn emprosthen anaischyntotera, pente sidêriôn homoiôn allêlois ephexês tetagmenôn dia tou prôtou diadyomena rhadiôs tês lithou ta moria kata to deuteron apopallesthai kai mê dia toutou kata ton auton tropon hetoimôs diexerchesthai. kai mên hekaterôs atopon. ei men gar apopalletai, pôs eis to triton ôkeôs diexerchetai? ei d' ouk apopalletai, pôs kremannytai to deuteron ek tou prôtou? tên gar apopalsin autos hypetheto dêmiourgon tês holkês.
All', hoper ephên, eis adoleschian anankaion empiptein, epeidan tis toioutois andrasi dialegêtai. syntomon oun tina kai kephalaiôdê logon eipôn apallattesthai boulomai. tois Asklêpiadou grammasin ei tis epimelôs homilêseie, tên te pros tas archas akolouthian tôn toioutôn dogmatôn akribôs an ekmathoi kai tên pros ta phainomena machên. ho men oun Epikouros ta phainomena phylattein boulomenos aschêmonei || 52 philotimoumenos epideiknyein auta tais archais homologounta; ho d' Asklêpiadês to men akolouthon tais archais phylattei, tou phainomenou d' ouden autô melei. hostis oun bouletai tên atopian exelenchein tôn hypotheseôn, ei men pros Asklêpiadên ho logos autô gignoito, tês pros to phainomenon hypomimnêsketô machês; ei de pros Epikouron, tês pros tas archas diaphônias. hai d' allai schedon haireseis hai tôn homoiôn archôn echomenai teleôs apesbêsan, hautai d' eti monai diarkousin ouk agennôs. kaitoi ta men Asklêpiadou Mênodotos ho empeirikos aphyktôs exelenchei, tên te pros ta phainomena machên hypomimnêskôn auton kai tên pros allêla; ta d' Epikourou palin ho Asklêpiadês echomenos aei tês akolouthias, hês ekeinos ou pany ti phainetai phrontizôn.
All' hoi nyn anthrôpoi, prin kai tautas ekmathein tas haireseis kai tas allas tas beltious kapeita chronô pollô krinai te kai basanisai to kath' hekastên autôn alêthes te kai pseudos, hoi men iatrous heautous, hoi de philosophous onomazousi mêden eidotes. || 53 ouden oun thaumaston episês tois alêthesi ta pseudê tetimêsthai. hotô gar an hekastos prôtô peritychê didaskalô, toioutos egeneto, mê perimeinas mêden eti par' allou mathein. enioi d' autôn, ei kai pleiosin entychoien, all' houtô g' eisin asynetoi te kai bradeis tên dianoian, hôste kai gegêrakotes oupô syniasin akolouthian logou. palai de tous toioutous epi tas banausous apelyon technas. alla tauta men es ho ti teleutêsei theos oiden.
Hêmeis d' epeidê, kaitoi pheugontes antilegein tois en autais tais archais euthys esphalmenois, homôs ênankasthêmen hyp' autês tôn pragmatôn tês akolouthias eipein tina kai dialechthênai pros autous, eti kai touto prosthêsomen tois eirêmenois, hôs ou monon ta kathaironta pharmaka pephyken epispasthai tas oikeias poiotêtas alla kai ta tous skolopas anagonta kai tas tôn belôn akidas eis poly bathos sarkos empeparmenas eniote. kai mentoi kai hosa tous ious tôn thêriôn ê tous empepharmagmenous tois belesin anelkei, kai tauta tên autên tais hêrakleiais lithois epi||54deiknytai dynamin. egôg' oun oida pote katapeparmenon en podi neaniskou skolopa tois men daktylois helkousin hêmin biaiôs ouk akolouthêsanta, pharmakou d' epitethentos alypôs te kai dia tacheôn anelthonta. kaitoi kai pros touto tines antilegousi phaskontes, hotan hê phlegmonê lythê tou merous, automaton exienai ton skolopa pros oudenos anelkomenon. all' houtoi ge prôton men agnoein eoikasin, hôs alla men esti phlegmonês, alla de tôn houtô katapeparmenôn helktika pharmaka; kaitoi g' eiper aphlegmantôn genomenôn exekrineto ta para physin, hosa phlegmonês esti lytika, taut' euthys an ên kakeinôn helktika.
Deuteron d', ho kai mallon an tis thaumaseien, hôs ou monon alla men tous skolopas, alla de tous ious exagei pharmaka, alla kai autôn tôn tous ious helkontôn ta men ton tês echidnês, ta de ton tês trygonos, ta d' allou tinos epispatai kai saphôs estin idein tois pharmakois epikeimenous autous. entauth' oun Epikouron men epainein chrê tês pros || 55 to phainomenon aidous, memphesthai de ton logon tês aitias. hon gar hêmeis helkontes tois daktylois ouk anêgagomen skolopa, touton hypo tôn smikrôn ekeinôn anelkesthai psêgmatôn, pôs ou pantapasin atopon einai chrê nomizein?
Ar' oun êdê pepeismetha tôn ontôn hekastô dynamin tin' hyparchein, hê tên oikeian helkei poiotêta, to men mallon, to d' hêtton?
Ê kai to tôn pyrôn eti paradeigma procheirisometha tô logô? phanêsontai gar oimai kai tôn geôrgôn autôn amathesteroi peri tên physin hoi mêden holôs hypo mêdenos helkesthai synchôrountes; hôs egôge prôton men akousas to gignomenon ethaumasa kai autos êboulêthên autoptês autou katastênai. meta tauta de, hôs kai ta tês peiras hômologei, tên aitian skopoumenos en pampollô chronô kata pasas tas haireseis oudemian allên heurein hoios t' ên oud' achri tou pithanou proïousan alla katagelastous te kai saphôs exelenchomenas tas allas hapasas plên tês tên holkên presbeuousês.
Esti de to gignomenon toionde. katakomizontes hoi par' hêmin geôrgoi tous || 56 ek tôn agrôn pyrous eis tên polin en hamaxais tisin, hotan hyphelesthai boulêthôsin, hôste mê phôrathênai, kerami' atta plêrôsantes hydatos mesois autois enistasin. helkontes oun ekeinoi dia tou keramiou to hygron eis hautous onkon men kai baros prosktôntai, katadêloi d' ou pany gignontai tois horôsin, ei mê tis propepysmenos êdê periergoteron episkopoito. kaitoi g' ei boulêtheiês en hêliô katatheinai pany thermô tauton angeion, elachiston pantelôs heurêseis to dapanômenon eph' hekastês hêmeras. houtôs ara kai tês hêliakês thermasias tês sphodras ischyroteran hoi pyroi dynamin echousin helkein eis heautous tên plêsiazousan hygrotêta. lêros oun entautha makros hê pros to leptomeres phora tou periechontos hêmas aeros kai malisth' hotan hikanôs ê thermos, poly men hyparchontos ê kata tous pyrous leptomeresterou, dechomenou d' oude to dekaton meros tês eis ekeinous metalambanomenês hygrotêtos.
XV
Epei d' hikanôs êdoleschêsamen ouch hekontes, all', hôs hê paroimia phêsi, mainomenois anankasthentes sym||57manênai, palin epi tên tôn ourôn epanelthômen diakrisin, en hê tôn men Asklêpiadou lêrôn epilathômetha, meta de tôn pepeismenôn diêtheisthai ta oura dia tôn nephrôn, tis ho tropos tês energeias estin, episkepsômetha; pantôs gar ê ex hautôn epi tous nephrous pheretai ta oura touto beltion einai nomizonta, kathaper hêmeis, hopotan eis tên agoran apiômen; ê, ei tout' adynaton, heteron ti chrê tês phoras autôn exeurein aition. ti dê tout' estin? ei gar mê tois nephrois dôsomen tina dynamin helktikên tês toiautês poiotêtos, hôs Hippokratês enomizen, ouden heteron exeurêsomen. hoti men gar êtoi toutous helkein auto prosêken ê tas phlebas pempein, eiper ge mê ex heautou pheretai, panti pou dêlon. all' ei men hai phlebes peristellomenai proôthoien, ouk ekeino monon, alla syn autô kai to pan haima to periechomenon en heautais eis tous nephrous ekthlipsousin; ei de tout' adynaton, hôs deixomen, leipetai tous nephrous helkein.
Pôs oun adynaton touto? tôn nephrôn hê thesis antibainei. ou gar dê houtô g' hypokeintai tê koilê phlebi || 58 kathaper tois ex enkephalou perittômasin en te tê rhini kai kata tên hyperôan hoi tois êthmois homoioi poroi, all' hekaterôthen autê parakeintai. kai mên, eiper homoiôs tois êthmois hoson an ê leptoteron kai teleôs orrhôdes, touto men hetoimôs diapempousi, to de pachyteron apostegousin, hapan ep' autous ienai chrê to haima to periechomenon en tê koilê phlebi, kathaper eis tous trygêtous ho pas oinos emballetai. kai men ge kai to tou galaktos tou tyroumenou paradeigma saphôs an, ho boulomai legein, endeixaito. kai gar kai touto pan emblêthen eis tous talarous ou pan diêtheitai, all' hoson men an ê leptoteron tês eurytêtos tôn plokamôn, eis to katantes pheretai kai touto men orrhos eponomazetai; to loipon de to pachy to mellon esesthai tyros, hôs an ou paradechomenôn auto tôn en tois talarois porôn, ou diekpiptei katô. kai toinyn, eiper houtô mellei diêtheisthai tôn nephrôn ho tou haimatos orrhos, hapan ep' autous hêkein chrê to haima kai mê to men nai, to d' ou. ||
59 Pôs oun echei to phainomenon ek tês anatomês?
To men heteron meros tês koilês anô pros tên kardian anapheretai, to loipon d' epibainei tê rhachei kath' holês autês ekteinomenon achri tôn skelôn, hôste to men heteron oud' engys aphikneitai tôn nephrôn, to loipon de plêsiazei men, ou mên eis autous ge kataphyetai. echrên d', eiper emellen hôs di' êthmôn autôn katharthêsesthai to haima, pan empiptein eis autous kapeita katô men pheresthai to lepton, ischesthai d' anô to pachy. nyni d' ouch houtôs echei; plagioi gar hekaterôthen tês koilês phlebos hoi nephroi keintai. oukoun hôs êthmoi diêthousi, pempousês men ekeinês, autoi d' oudemian eispheromenoi dynamin, all' helkousi dêlonoti; touto gar eti leipetai.
Pôs oun helkousin? ei men, hôs Epikouros oietai tas holkas hapasas gignesthai kata tas tôn atomôn apopalseis te kai periplokas, ameinon ên ontôs eipein autous mêd' helkein holôs; poly gar an houtô ge tôn epi tês hêrakleias lithou mikrô prosthen eirê||60menôn ho logos exetazomenos heuretheiê geloioteros; all' hôs Hippokratês êbouleto. lechthêsetai de saphesteron epi proêkonti tô logô. nyni gar ou touto prokeitai didaskein, all' hôs out' allo ti dynaton eipein aition einai tês tôn ourôn diakriseôs plên tês holkês tôn nephrôn outh' houtô gignesthai tên holkên, hôs hoi mêdemian oikeian didontes tê physei dynamin oiontai gignesthai.
Toutou gar homologêthentos, hôs estin holôs tis en tois hypo physeôs dioikoumenois dynamis helktikê, lêrôdês nomizoit' an ho peri anadoseôs trophês allo ti legein epicheirôn.
XVI
Erasistratos d' ouk oid' hopôs heterais men tisi doxais euêthesin anteipe dia makrôn, hyperebê de teleôs tên Hippokratous, oud' achri tou mnêmoneusai monon autês, hôs en tois peri kataposeôs epoiêsen, axiôsas. en ekeinois men gar achri tosoutou phainetai mnêmoneuôn, hôs tounom' eipein tês holkês monon hôde pôs graphôn;
“Holkê men oun tês koilias oudemia phainetai einai”; peri de tês || 61 anadoseôs ton logon poioumenos oud' achri syllabês mias emnêmoneuse tês Hippokrateiou doxês. kaitoi g' epêrkesen an hêmin, ei kai tout' egrapse monon, hôs Hippokratês eipôn “Sarkes holkoi kai ek koiliês kai exôthen” pseudetai; oute gar ek tês koilias out' exôthen helkein dynantai. ei de kai hoti mêtras aitiômenos arrhôston auchena kakôs eipen “Ou gar dynatai auteês ho stomachos eirysai tên gonên,” ê ei kai ti toiouton allo graphein ho Erasistratos êxiôse, tot' an kai hêmeis pros auton apologoumenoi eipomen;
Ô gennaie, mê rhêtorikôs hêmôn katatreche chôris apodeixeôs, all' eipe tina katêgorian tou dogmatos, hin' ê peisthômen soi hôs kalôs exelenchonti ton palaion logon ê metapeisômen hôs agnoounta. kaitoi ti legô rhêtorikôs? mê gar, epeidê tines tôn rhêtorôn, ha malist' adynatousi dialyesthai, tauta diagelasantes oud' epicheirousin antilegein, êdê pou touto kai hêmeis hêgômeth' einai to rhêtorikôs; to gar dia logou pithanou esti to || 62 rhêtorikôs, to d' aneu logou bômolochikon, ou rhêtorikon. oukoun oute rhêtorikôs oute dialektikôs anteipen ho Erasistratos en tô peri tês kataposeôs logô. ti gar phêsin? “Holkê men oun tês koilias oudemia phainetai einai.” palin oun autô par' hêmôn antimartyrôn ho autos logos antiparaballesthô; peristolê men oun tou stomachou oudemia phainetai einai. kai pôs ou phainetai? tach' an isôs eipoi tis tôn ap' autou; to gar aei tôn anôthen autou merôn systellomenôn diastellesthai ta katô pôs ouk esti tês peristolês endeiktikon? authis oun hêmeis, kai pôs ou phainetai, phêsomen, hê tês koilias holkê? to gar aei tôn katôthen merôn tou stomachou diastellomenôn systellesthai ta anô pôs ouk esti tês holkês endeiktikon? ei de sôphronêseie pote kai gnoiê to phainomenon touto mêden mallon tês heteras tôn doxôn hyparchein endeiktikon all' amphoterôn einai koinon, houtôs an êdê deixaimen autô tên orthên hodon tês tou alêthous heureseôs.
Alla peri men tês koilias authis. hê de tês trophês anadosis ouden deitai || 63 tês pros to kenoumenon akolouthias hapax ge tês helktikês dynameôs epi tôn nephrôn hômologêmenês, hên kaitoi pany saphôs alêthê gignôskôn hyparchein ho Erasistratos out' emnêmoneusen out' anteipen outh' holôs apephênato, tin' echei doxan hyper tês tôn ourôn diakriseôs.
Ê dia ti proeipôn euthys kat' archas tôn kath' holou logôn, hôs hyper tôn physikôn energeiôn erei, prôton tines t' eisi kai pôs gignontai kai dia tinôn topôn, epi tês tôn ourôn diakriseôs, hoti men dia nephrôn, apephênato, to d' hopôs gignetai parelipe? matên oun hêmas kai peri tês pepseôs edidaxen, hopôs gignetai, kai peri tês tou cholôdous perittômatos diakriseôs katatribei. êrkei gar eipein kantautha ta moria, di' hôn gignetai, to d' hopôs paralipein. alla peri men ekeinôn eiche legein, ou monon di' hôn organôn alla kai kath' hontina gignetai tropon, hôsper oimai kai peri tês anadoseôs; ou gar êrkesen eipein autô monon, hoti dia phlebôn, alla kai pôs epexêlthen, hoti tê pros || 64 to kenoumenon akolouthia; peri de tôn ourôn tês diakriseôs, hoti men dia nephrôn gignetai, graphei, to d' hopôs ouketi prostithêsin. oude gar oimai tê pros to kenoumenon akolouthia ên eipein; houtô gar an oudeis hyp' ischourias apethanen oudepote mê dynamenou pleionos epirrhyênai pote para to kenoumenon; allês gar aitias mêdemias prostetheisês, alla monês tês pros to kenoumenon akolouthias podêgousês to syneches, ouk enchôrei pleon epirrhyênai pote tou kenoumenou. all' oud' allên tina prostheinai pithanên aitian eichen, hôs epi tês anadoseôs tên ekthlipsin tês gastros. all' hautê g' epi tou kata tên koilên haimatos apôlôlei teleôs, ou tô mêkei monon tês apostaseôs eklytheisa, alla kai tô tên kardian hyperkeimenên exarpazein autês sphodrôs kath' hekastên diastolên ouk oligon haima.
Monê dê tis eti kai pantôn erêmos apeleipeto tôn sophismatôn en tois katô tês koilês hê pros || 65 to kenoumenon akolouthia, dia te tous epi tais ischouriais apothnêskontas apolôlekuia tên pithanotêta kai dia tên tôn nephrôn thesin ouden hêtton, ei men gar hapan ep' autous ephereto to haima, deontôs an tis hapan ephasken auto kathairesthai. nyni de, ou gar holon alla tosouton autou meros, hoson hai mechri nephrôn dechontai phlebes, ep' autous erchetai, monon ekeino katharthêsetai. kai to men orrhôdes autou kai lepton hoion di' êthmôn tinôn tôn nephrôn diadysetai; to d' haimatôdes te kai pachy kata tas phlebas hypomenon empodôn stêsetai tô katopin epirrheonti. palindromein oun auto proteron epi tên koilên anankaion kai kenas houtôs ergazesthai tas epi tous nephrous iousas phlebas, hai deuteron ouketi parakomiousin ep' autous akatharton haima; kateilêphotos gar autas tou proterou parodos oudemia leleiptai. tis oun hêmin hê dynamis apaxei palin opisô tôn nephrôn to katharon haima? tis de touto men diadexamenê keleusei palin pros to katô meros ienai tês koilês, heterô d' anôthen epipheromenô prostaxei, prin || 66 epi tous nephrous apelthein, mê pheresthai katô?
Taut' oun hapanta synidôn ho Erasistratos aporiôn mesta kai mian monên doxan euporon heurôn en hapasi tên tês holkês, out' aporeisthai boulomenos oute tên Hippokratous ethelôn legein ameinon hypelabe siôpêteon einai peri tou tropou tês diakriseôs.
All' ei kakeinos esigêsen, hêmeis ou siôpêsomen; ismen gar, hôs ouk endechetai parelthonta tên Hippokrateion doxan, eith' heteron ti peri nephrôn energeias eiponta mê ou katagelaston einai pantapasi. dia tout' Erasistratos men esiôpêsen, Asklêpiadês d' epseusato paraplêsiôs oiketais lalois men ta prosthen tou biou kai polla pollakis enklêmata dialysamenois hypo perittês panourgias, ep' autophôrô de pote kateilêmmenois, eit' ouden exeuriskousi sophisma kapeit' entautha tou men aidêmonesterou siôpôntos, hoion apoplêxia tini kateilêmmenou, tou d' anaischyntoterou kryptontos men eth' hypo malês to zêtoumenon, exomnymenou de kai mêd' heôrakenai pôpote phaskontos. houtô gar toi kai ho Asklêpiadês || 67 epileipontôn auton tôn tês panourgias sophismatôn kai mête tês pros to leptomeres phoras echousês eti chôran entauthoi lêreisthai mêth' hôs hypo tôn nephrôn gennatai touti to perittôma, kathaper hypo tôn en hêpati porôn hê cholê, dynaton on eiponta mê ou megiston ophlein gelôta, exomnytai te kai pseudetai phanerôs, ou diêkein legôn epi tous nephrous to ouron all' atmoeidôs euthys ek tôn kata tên koilên merôn eis tên kystin athroizesthai.
Houtoi men oun tois ep' autophôrô kateilêmmenois oiketais homoiôs ekplagentes ho men esiôpêsen, ho d' anaischyntôs pseudetai.
XVII
Tôn de neôterôn hosoi tois toutôn onomasin heautous esemnynan Erasistrateious te kai Asklêpiadeious eponomasantes, homoiôs tois hypo tou beltistou Menandrou kata tas kômôdias eisagomenois oiketais, Daois te tisi kai Getais, ouden hêgoumenois sphisi peprachthai gennaion, ei mê tris exapatêseian ton despotên, houtô kai autoi kata pollên scholên anaischynta sophismata synethesan, hoi men, hina mêd' holôs exelenchtheiê pot' || 68 Asklêpiadês pseudomenos, hoi d', hina kakôs eipôsin, ha kalôs esiôpêsen Erasistratos.
Alla tôn men Asklêpiadeiôn halis. hoi d' Erasistrateioi legein epicheirountes, hopôs hoi nephroi diêthousi to ouron, hapanta drôsi te kai paschousi kai pantoioi gignontai pithanon exeurein ti zêtountes aition holkês mê deomenon.
Hoi men dê plêsion Erasistratou tois chronois genomenoi ta men anô tôn nephrôn moria katharon haima lambanein phasi, tô de baros echein to hydatôdes perittôma brithein te kai hyporrhein katô; diêthoumenon d' entautha kata tous nephrous autous chrêston houtô genomenon hapasi tois katô tôn nephrôn epipempesthai to haima.
Kai mechri ge tinos eudokimêsen hêde hê doxa kai êkmase kai alêthês enomisthê; chronô d' hysteron kai autois tois Erasistrateiois hypoptos ephanê kai teleutôntes apestêsan autês. aiteisthai gar edokoun dyo tauta mête synchôroumena pros tinos all' oud' apodeichthênai dynamena, prôton men to baros tês orrhôdous hygrotêtos en tê koilê || 69 phlebi gennômenon, hôsper ouk ex archês hyparchon, hopot' ek tês koilias eis hêpar anephereto. ti dê oun ouk euthys en ekeinois tois chôriois hyperrhei katô? pôs d' an tô doxeien eulogôs eirêsthai syntelein eis tên anadosin hê hydatôdês hygrotês, eiper houtôs esti bareia?
Deuteron d' atopon, hoti kan katô synchôrêthê pheresthai pasa kai mê kat' allo chôrion ê tên koilên phleba, tina tropon eis tous nephrous empeseitai, chalepon, mallon d' adynaton eipein, mêt' en tois katô meresi keimenôn autôn tês phlebos all' ek tôn plagiôn mêt' emphyomenês eis autous tês koilês all' apophysin tina monon eis hekateron pempousês, hôsper kai eis talla panta moria.
Tis oun hê diadexamenê tautên doxa katagnôstheisan? emoi men êlithiôtera makrô phainetai tês proteras. êkmase d' oun kai hautê pote. phasi gar, ei kata tês gês ekchytheiê memigmenon elaion hydati, diaphoron hekateron hodon badieisthai kai rhyêsesthai to men têde, to de têde. thaumaston oun ouden einai phasin, ei to men hydatôdes hygron eis tous ne||70phrous rhei, to d' haima dia tês koilês pheretai katô. kategnôstai oun êdê kai hêde hê doxa. dia ti gar apo tês koilês myriôn ekpephykuiôn phlebôn haima men eis tas allas hapasas, hê d' orrhôdês hygrotês eis tas epi tous nephrous pheromenas ektrepetai? tout' auto to zêtoumenon ouk eirêkasin, alla to gignomenon eipontes monon oiontai tên aitian apodedôkenai.
Palin oun, to triton tô sôtêri, tên cheiristên hapasôn doxan exeurêmenên nyn hypo Lykou tou Makedonos, eudokimousan de dia to kainon êdê legômen. apephênato gar dê ho Lykos houtos, hôsper ex adytou tinos chrêsmon apophthengomenos, perittôma tês tôn nephrôn threpseôs einai to ouron. hoti men oun auto to pinomenon hapan ouron gignetai, plên ei ti meta tôn diachôrêmatôn hypêlthen ê eis hidrôtas apechôrêsen ê eis tên adêlon diapnoên, enargôs endeiknytai to plêthos tôn kath' hekastên hêmeran ouroumenôn. en cheimôni de malista mathein estin epi tôn argountôn men, kôthônizomenôn de, kai malist' ei leptos ho oinos eiê kai porimos. ourousi || 71 gar houtoi dia tacheôn oligou dein, hosonper kai pinousin. hoti de kai ho Erasistratos houtôs egignôsken, hoi to prôton anegnôkotes autou syngramma tôn katholou logôn epistantai. hôsth' ho Lykos out' alêthê phainetai legôn out' Erasistrateia, dêlon d' hôs oud' Asklêpiadeia, poly de mallon oud' Hippokrateia. leukô toinyn kata tên paroimian eoike koraki mêt' autois tois koraxin anamichthênai dynamenô dia tên chroan mête tais peristerais dia to megethos, all' outi pou toutou g' heneka paropteos; isôs gar ti legei thaumaston, ho mêdeis tôn emprosthen egnô.
To men oun hapanta ta trephomena moria poiein ti perittôma synchôroumenon, to de tous nephrous monous, houtô smikra sômata, choas holous tettaras ê kai pleious ischein eniote perittômatos outh' homologoumenon oute logon echon; to gar hekastou tôn meizonôn splanchnôn perittôma pleion anankaion hyparchein. hoion autika to tou pneumonos, eiper analogon tô megethei tou splanchnou gignoito, pollapla||72sion estai dêpou tou kata tous nephrous, hôsth' holos men ho thôrax emplêsthêsetai, pnigêsetai d' autika to zôon. all' ei ison phêsei tis gignesthai to kath' hekaston tôn allôn moriôn perittôma, dia poiôn kysteôn ekkrinetai? ei gar hoi nephroi tois kôthônizomenois treis ê tettaras eniote choas poiousi perittômatos, hekastou tôn allôn splanchnôn pollô pleious esontai kai pithou tinos houtô megistou deêsei tou dexomenou ta pantôn perittômata. kaitoi pollakis, hoson epie tis, oligou dein ourêsen hapan, hôs an epi tous nephrous pheromenou tou pomatos hapantos.
Eoiken oun ho to triton exapatôn houtos ouden anyein all' euthys gegonenai kataphôros kai menein eti to ex archês aporon Erasistratô te kai tois allois hapasi plên Hippokratous. diatribô d' hekôn en tô topô saphôs eidôs, hoti mêden eipein echei mêdeis allos peri tês tôn nephrôn energeias, all' anankaion ê tôn mageirôn amathesterous phainesthai mêd' hoti diêtheitai di' autôn to ouron homologountas ê || 73 touto synchôrêsantas mêden et' echein eipein heteron aition tês diakriseôs plên tês holkês.
All' ei mê tôn ourôn hê phora tê pros to kenoumenon akolouthia gignetai, dêlon, hôs oud' hê tou haimatos oud' hê tês cholês ê eiper ekeinôn kai toutou; panta gar hôsautôs anankaion epiteleisthai kai kat' auton ton Erasistraton.
Eirêsetai d' epi pleon hyper autôn en tô meta tauta grammati.
B
I
74 Hoti men oun anankaion estin ouk Erasistratô monon alla kai tois allois hapasin, hosoi mellousi peri diakriseôs ourôn erein ti chrêston, homologêsai dynamin tin' hyparchein tois nephrois helkousan eis heautous poiotêta toiautên, hoia en tois ourois esti, dia tou prosthen epidedeiktai grammatos, anamimnêskontôn ham' autô kai touth' hêmôn, hôs ouk allôs men eis tên kystin pheretai ta oura dia tôn nephrôn, allôs d' eis hapanta tou zôou ta moria to haima, kat' allon de tina tropon hê xanthê cholê diakrinetai. deichtheisês gar enargôs eph' henos || 75 houtinosoun organou tês helktikês te kai epispastikês onomazomenês dynameôs ouden eti chalepon epi ta loipa metapherein autên; ou gar dê tois men nephrois hê physis edôke tina toiautên dynamin, ouchi de ge kai tois to cholôdes hygron helkousin angeiois oude toutois men, ouketi de kai tôn allôn moriôn hekastô. kai mên ei tout' alêthes esti, thaumazein chrê tou Erasistratou pseudeis houtô logous hyper anadoseôs trophês eipontos, hôs mêd' Asklêpiadên lathein. kaitoi g' oietai pantos mallon alêthes hyparchein, hôs, eiper ek tôn phlebôn aporrheoi ti, dyoin thateron ê kenos estai topos athroôs ê to syneches epirrhyêsetai tên basin anaplêroun tou kenoumenou. all' ho g' Asklêpiadês ou dyoin thateron phêsin, alla triôn hen ti chrênai legein epi tois kenoumenois angeiois hepesthai ê kenon athroôs topon ê to syneches akolouthêsein ê systalêsesthai to angeion. epi men gar tôn kalamôn kai tôn auliskôn tôn eis to hydôr kathiemenôn alêthes eipein, hoti kenoumenou tou periechomenou kata tên || 76 eurychôrian autôn aeros ê kenos athroôs estai topos ê akolouthêsei to syneches; epi de tôn phlebôn ouket' enchôrei, dynamenou dê tou chitônos autôn eis heauton synizanein kai dia touto katapiptein eis tên entos eurychôrian. houtô men dê pseudês hê peri tês pros to kenoumenon akolouthias ouk apodeixis ma Di' eipoim' an all' hypothesis Erasistrateios.
Kath' heteron d' au tropon, ei kai alêthês eiê, perittê, tês men koilias enthlibein tais phlepsi dynamenês, hôs autos hypetheto, tôn phlebôn d' au peristellesthai tô enyparchonti kai proôthein auto. ta te gar alla kai plêthos ouk an en tô sômati genoito, tê pros to kenoumenon akolouthia monê tês anadoseôs epiteloumenês. ei men oun hê tês gastros enthlipsis eklyetai proïousa kai mechri pantos adynatos estin exikneisthai kai dia tout' allês tinos dei mêchanês eis tên pantê phoran tou haimatos, anankaia men hê pros to kenoumenon akolouthia prosexeurêtai; plêthos d' en oudeni tôn meth' hêpar estai || 77 moriôn, ê, eiper ara, peri tên kardian te kai ton pneumona. monê gar hautê tôn meth' hêpar eis tên dexian hautês koilian helkei tên trophên, eita dia tês phlebos tês artêriôdous ekpempei tô pneumoni; tôn gar allôn ouden oud' autos ho Erasistratos ek kardias bouletai trephesthai dia tên tôn hymenôn epiphysin. ei de g', hina plêthos genêtai, phylaxomen achri pantos tên rhômên tês kata tên koilian enthlipseôs, ouden eti deometha tês pros to kenoumenon akolouthias, malist' ei kai tên tôn phlebôn synypothoimetha peristolên, hôs au kai tout' autô palin areskei tô Erasistratô.
II
Anamnêsteon oun authis auton, kan mê boulêtai, tôn nephrôn kai lekteon, hôs elenchos houtoi phanerôtatos hapantôn tôn apochôrountôn tês holkês; oudeis gar ouden out' eipe pithanon, all' oud' exeurein eiche kat' oudena tropon, hôs emprosthen edeiknymen, heteron aition ourôn diakriseôs, all' anankaion ê mainesthai dokein, ei phêsaimen atmoei||78dôs eis tên kystin ienai to ouron ê aschêmonein tês pros to kenoumenon akolouthias mnêmoneuontas, lêrôdous men ousês kapi tou haimatos, adynatou de kai êlithiou pantapasin epi tôn ourôn.
Hen men dê touto sphalma tôn apostantôn tês holkês; heteron de to peri tês kata tên xanthên cholên diakriseôs. oude gar oud' ekei pararrheontos tou haimatos ta stomata tôn cholêdochôn angeiôn akribôs diakrithêsetai to cholôdes perittôma. kai mê diakrinesthô, phasin, alla synanapheresthô tô haimati pantê tou sômatos. all', ô sophôtatoi, pronoêtikên tou zôou kai technikên autos ho Erasistratos hypetheto tên physin. alla kai to cholôdes hygron achrêston einai pantapasi tois zôois ephasken. ou symbainei d' allêlois amphô tauta. pôs gar an eti pronoeisthai tou zôou doxeien epitrepousa synanapheresthai tô haimati mochthêron houtô chymon?
Alla tauta men smikra; to de megiston kai saphestaton palin entauth' hamartêma kai dê phrasô. eiper gar di' ouden all' ê hoti pachyteron men esti to haima, leptotera d' hê || 79 xanthê cholê kai ta men tôn phlebôn eurytera stomata, ta de tôn cholêdochôn angeiôn stenotera, dia touth' hê men cholê tois stenoterois angeiois te kai stomasin enarmottei, to d' haima tois euryterois, dêlon, hôs kai to hydatôdes touto kai orrhôdes perittôma tosoutô proteron eisryêsetai tois cholêdochois angeiois, hosô leptoteron esti tês cholês. pôs oun ouk eisrei? hoti pachyteron esti nê Dia to ouron tês cholês; touto gar etolmêse tis eipein tôn kath' hêmas Erasistrateiôn apostas dêlonoti tôn aisthêseôn, hais episteusen epi te tês cholês kai tou haimatos. eite gar hoti mallon hê cholê tou haimatos rhei, dia touto leptoteran autên hêmin esti nomisteon, eith' hoti di' othonês ê rhakous ê tinos êthmou rhaon diexerchetai kai tautês to orrhôdes perittôma, kata tauta ta gnôrismata pachytera tês hydatôdous hygrotêtos kai hautê genêsetai. palin gar oud' entautha logos oudeis estin, hos apodeixei leptoteran tên cholên tôn orrhôdôn perittômatôn.
All' hotan tis anaischyntê periplekôn te kai mêpô katapeptôkenai synchôrôn, || 80 homoios estai tois idiôtais tôn palaistôn, hoi katablêthentes hypo tôn palaistrikôn kai kata tês gês hyptioi keimenoi tosoutou deousi to ptôma gnôrizein, hôste kai kratousi tôn auchenôn autous tous katabalontas ouk eôntes apallattesthai, kan toutô nikan hypolambanousi.
III
Lêros oun makros hapasa porôn hypothesis eis physikên energeian. ei mê gar dynamis tis symphytos hekastô tôn organôn hypo tês physeôs euthys ex archês dotheiê, diarkein ou dynêsetai ta zôa, mê hoti tosouton arithmon etôn all' oud' hêmerôn oligistôn; anepitropeuta gar easantes auta kai technês kai pronoias erêma monais tais tôn hylôn oiakizomena rhopais, oudamou dynameôs oudemias tês men helkousês to prosêkon heautê, tês d' apôthousês to allotrion, tês d' alloiousês te kai prosphyousês to threpson, ouk oid' hopôs ouk an eiêmen katagelastoi peri te tôn physikôn energeiôn dialegomenoi kai poly mallon eti peri tôn psychikôn kai || 81 sympasês ge tês zôês.
Oude gar zên oude diamenein oudeni tôn zôôn oud' eis elachiston chronon estai dynaton, ei tosauta kektêmenon en heautô moria kai houtô diapheronta mêth' helktikê tôn oikeiôn chrêsetai dynamei mêt' apokritikê tôn allotriôn mêt' alloiôtikê tôn threpsontôn. kai mên ei tautas echoimen, ouden eti porôn mikrôn ê megalôn ex hypotheseôs anapodeiktou lambanomenôn eis ourou kai cholês diakrisin deometha kai tinos epikairou theseôs, en hô monô sôphronein eoiken ho Erasistratos hapanta kalôs tethênai te kai diaplasthênai ta moria tou sômatos hypo tês physeôs oiomenos.
All' ei parakolouthêseien heautô physin onomazonti technikên, euthys men ex archês hapanta kalôs diaplasasan te kai diatheisan tou zôou ta moria, meta de tên toiautên energeian, hôs ouden eleipen, eti proagagousan eis phôs auto syn tisi dynamesin, hôn aneu zên ouk êdynato, kai meta tauta kata brachy prosauxêsasan achri tou prepontos megethous, ouk oida pôs hypomenei porôn smikrotêsin || 82 ê megethesin ê tisin allais houtô lêrôdesin hypothesesi physikas energeias epitrepein. hê gar diaplattousa ta moria physis ekeinê kai kata brachy prosauxousa pantôs dêpou di' holôn autôn ektetatai; kai gar hola di' holôn ouk exôthen monon auta diaplattei te kai trephei kai prosauxei. Praxitelês men gar ê Pheidias ê tis allos agalmatopoios exôthen monon ekosmoun tas hylas, katha kai psauein autôn êdynanto, to bathos d' akosmêton kai argon kai atechnon kai apronoêton apelipon, hôs an mê dynamenoi katelthein eis auto kai katadynai kai thigein hapantôn tês hylês tôn merôn. hê physis d' ouch houtôs, alla to men ostou meros hapan ostoun apotelei, to de sarkos sarka, to de pimelês pimelên kai tôn allôn hekaston; ouden gar estin apsauston autê meros oud' anexergaston oud' akosmêton. alla ton men kêron ho Pheidias ouk êdynato poiein elephanta kai chryson, all' oude ton chryson kêron; hekaston gar autôn menon, hoion ên ex archês, exôthen monon êmphiesmenon eidos ti kai schêma technikon, agalma teleion || 83 gegonen. hê physis d' oudemias eti phylattei tôn hylôn tên archaian idean; haima gar an ên houtôs hapanta tou zôou ta moria, to para tês kyousês epirrheon tô spermati, dikên kêrou tinos hylê mia kai monoeidês hypobeblêmenê tô technitê. gignetai d' ex autês ouden tôn tou zôou moriôn out' erythron houtôs outh' hygron. ostoun gar kai artêria kai phleps kai neuron kai chondros kai pimelê kai adên kai hymên kai myelos anaima men, ex haimatos de gegone.
Tinos alloiôsantos kai tinos pêxantos kai tinos diaplasantos edeomên an moi ton Erasistraton auton apokrinasthai. pantôs gar an eipen êtoi tên physin ê to sperma, tauton men legôn kath' hekateron, diaphorois d' epinoiais hermêneuôn; ho gar ên proteron sperma, touth', hotan arxêtai phyein te kai diaplattein to zôon, physis tis gignetai. kathaper gar ho Pheidias eiche men tas dynameis tês technês kai prin psauein tês hylês, enêrgei d' autais peri tên hylên—hapasa gar dynamis argei aporousa tês oikeias hylês—, houtô kai to sperma tas men || 84 dynameis oikothen ekektêto, tas d' energeias ouk ek tês hylês elaben, alla peri tên hylên epedeixato.
Kai mên ei pollô men epiklyzoito tô haimati to sperma, diaphtheiroit' an; ei d' holôs aporoiê pantapasin argoun, ouk an genoito physis. hin' oun mête phtheirêtai kai gignêtai physis anti spermatos, oligon epirrhein anankaion autô tou haimatos, mallon d' ouk oligon legein chrê, alla symmetron tô plêthei tou spermatos. tis oun ho metrôn autou to poson tês epirrhoês? tis ho kôlyôn ienai pleon? tis ho protrepôn, hin' endeesteron mê iê? tina zêtêsomen entautha triton epistatên tou zôou tês geneseôs, hos chorêgêsei tô spermati to symmetron haima? ti an eipen Erasistratos, ei zôn taut' êrôtêthê? to sperma auto dêlonoti; touto gar estin ho technitês ho analogôn tô Pheidia, to d' haima tô kêrô proseoiken.
Oukoun prepei ton kêron auton heautô to metron exeuriskein, alla ton Pheidian. helxei dê tosouton haimatos ho technitês eis heauton, hoposou deitai. all' en||85tautha chrê prosechein êdê ton noun kai skopein, mê pôs lathômen tô spermati logismon tina kai noun charisamenoi; houtô gar an oute sperma poiêsaimen oute physin all' êdê zôon auto. kai mên ei phylaxomen amphotera, tên th' holkên tou symmetrou kai to chôris logismou, dynamin tina, kathaper hê lithos helktikên eiche tou sidêrou, kai tô spermati phêsomen hyparchein haimatos epispastikên. ênankasthêmen oun palin kantautha, kathaper êdê pollakis emprosthen, helktikên tina dynamin homologêsai kata to sperma.
Ti d' ên to sperma? hê archê tou zôou dêlonoti hê drastikê; hê gar hylikê to katamênion estin. eit' autês tês archês prôtê tautê tê dynamei chrômenês, hina genêtai tôn hyp' autês ti dedêmiourgêmenôn, amoiron einai tês oikeias dynameôs ouk endechetai. pôs oun Erasistratos autên ouk oiden, ei dê prôtê men hautê tou spermatos energeia to symmetron haimatos epispasthai pros heauto? symmetron d' an eiê to lepton houtô kai atmôdes, hôst' euthys eis pan morion helkomenon tou spermatos drosoeidôs mêdamou tên || 86 heautou paremphainein idean. houtô gar autou kai kratêsei rhadiôs to sperma kai tacheôs exomoiôsei kai trophên heautô poiêsetai kapeit' oimai deuteron epispasetai kai triton, hôs onkon heautô kai plêthos axiologon ergasasthai traphenti. kai mên êdê kai hê alloiôtikê dynamis exeurêtai mêd' autê pros Erasistratou gegrammenê. tritê d' an hê diaplastikê phaneiê, kath' hên prôton men hoion epipagon tina lepton hymena peritithêsin heautô to sperma, ton hyph' Hippokratous epi tês hektaias gonês, hên ekpesein elege tês mousourgou, tô tôn ôôn eikasthenta chitôni; meta de touton êdê kai tall', hosa pros ekeinou legetai dia tou peri physios paidiou syngrammatos.
All' ei tôn diaplasthentôn hekaston houtô meineie smikron, hôs ex archês egeneto, ti an eiê pleon? auxanesthai toinyn auta chrê. pôs oun auxêthêsetai? pantê diateinomena th' hama kai trephomena. kai moi tôn emprosthen eirêmenôn epi tês kysteôs, hên hoi paides emphysôntes etribon, anamnêstheis mathêsê mallon || 87 kak tôn nyn rhêthêsomenôn.
Ennoêson gar dê tên kardian houtô men mikran einai kat' archas, hôs kenchrou mêden diapherein ê, ei boulei, kyamou, kai zêtêson, hopôs an allôs hautê genoito megalê chôris tou pantê diateinomenên trephesthai di' holês heautês, hôs oligô prosthen edeiknyto to sperma trephomenon. all' oude tout' Erasistratos oiden ho tên technên tês physeôs hymnôn, all' houtôs auxanesthai ta zôa nomizei kathaper tina krêseran ê seiran ê sakkon ê talaron, hôn hekastô kata to peras epiplekomenôn homoiôn heterôn tois ex archês auta syntitheisin hê prosthesis gignetai.
Alla touto g' ouk auxêsis estin alla genesis, ô sophôtate; gignetai gar ho thylakos eti kai ho sakkos kai thoimation kai hê oikia kai to ploion kai tôn allôn hekaston, hotan mêdepô to prosêkon eidos, hou charin hypo tou technitou dêmiourgeitai, sympeplêrômenon ê. pot' oun auxanetai? hotan êdê teleios ôn ho talaros, hôs echein pythmena te tina kai stoma kai hoion gastera kai ta toutôn metaxy, meizôn hapasi toutois genêtai. kai pôs || 88 estai touto? phêsei tis. pôs d' allôs ê ei zôon exaiphnês ê phyton ho talaros hêmin genoito? monôn gar tôn zôntôn hê auxêsis. sy d' isôs oiei tên oikian oikodomoumenên auxanesthai kai ton talaron plekomenon kai thoimation hyphainomenon. all' ouch hôd' echei; tou men gar êdê sympeplêrômenou kata to eidos hê auxêsis, tou d' eti gignomenou hê eis to eidos hodos ouk auxêsis alla genesis onomazetai; auxanetai men gar to on, gignetai de to ouk on.
IV
Kai taut' Erasistratos ouk oiden, hon ouden lanthanei, eiper holôs alêtheuousin hoi ap' autou phaskontes hômilêkenai tois ek tou peripatou philosophois auton. achri men oun tou tên physin hymnein hôs technikên kagô gnôrizô ta tou peripatou dogmata, tôn d' allôn ouden oud' engys. ei gar tis homilêseie tois Aristotelous kai Theophrastou grammasi, tês Hippokratous an auta doxeie physiologias hypomnêmata synkeisthai, to thermon kai to psychron || 89 kai to xêron kai to hygron eis allêla drônta kai paschonta kai toutôn autôn drastikôtaton men to thermon, deuteron de tê dynamei to psychron Hippokratous tauta sympanta prôtou, deuterou d' Aristotelous eipontos. trephesthai de di' holôn hautôn ta trephomena kai kerannysthai di' holôn ta kerannymena kai alloiousthai di' holôn ta alloioumena, kai tauth' Hippokrateia th' hama kai Aristoteleia. kai tên pepsin alloiôsin tin' hyparchein kai metabolên tou trephontos eis tên oikeian tou trephomenou poiotêta, tên d' exaimatôsin alloiôsin einai kai tên threpsin hôsautôs kai tên auxêsin ek tês pantê diataseôs kai threpseôs gignesthai, tên d' alloiôsin hypo tou thermou malista synteleisthai kai dia touto kai tên pepsin kai tên threpsin kai tên tôn chymôn hapantôn genesin, êdê de kai tois perittômasi tas poiotêtas hypo tês emphytou thermasias engignesthai, tauta sympanta kai pros toutois hetera polla ta te tôn proeirêmenôn dynameôn kai ta || 90 tôn nosêmatôn tês geneseôs kai ta tôn iamatôn tês heureseôs Hippokratês men prôtos hapantôn hôn ismen orthôs eipen, Aristotelês de deuteros orthôs exêgêsato. kai mên ei tauta sympanta tois ek tou peripatou dokei, kathaper oun dokei, mêden d' autôn areskei tô Erasistratô, ti pote bouletai tois Erasistrateiois hê pros tous philosophous ekeinous tou tês haireseôs autôn hêgemonos homilia? thaumazousi men gar auton hôs theon kai pant' alêtheuein nomizousin. ei d' houtôs echei tauta, pampoly dêpou tês alêtheias esphalthai chrê nomizein tous ek tou peripatou philosophous, hois mêden hôn Erasistratos hypelambanen areskei. kai mên hôsper tin' eugeneian autô tês physiologias tên pros tous andras ekeinous synousian ekporizousi.
Palin oun anastrepsômen ton logon heterôs ê hôs oligô prosthen etychomen eipontes. eiper gar hoi ek tou peripatou kalôs ephysiologêsan, ouden an eiê lêrôdesteron Erasistratou kai didômi tois Erasistrateiois autois tên hairesin; ê gar ton proteron logon ê touton || 91 prosêsontai. legei d' ho men proteros ouden orthôs egnôkenai peri physeôs tous peripatêtikous, ho de deuteros Erasistraton. emon men oun hypomnêsai tôn dogmatôn tên machên, ekeinôn d' hê hairesis.
All' ouk an apostaien tou thaumazein Erasistraton; oukoun siôpatôsan peri tôn ek tou peripatou philosophôn. pampollôn gar ontôn dogmatôn physikôn peri te genesin kai phthoran tôn zôôn kai hygieian kai nosous kai tas therapeias autôn hen monon heurethêsetai tauton Erasistratô kakeinois tois andrasi, to tinos heneka panta poiein tên physin kai matên mêden.
Alla kai auto touto mechri logou koinon, ergô de myriakis Erasistratos auto diaphtheirei; matên men gar ho splên egeneto, matên de to epiploon, matên d' hai eis tous nephrous artêriai kataphyomenai, schedon hapasôn tôn apo tês megalês artêrias apoblastanousôn ousai megistai, matên d' alla myria kata ge ton Erasistrateion logon; haper ei men oud' holôs gignôskei, brachei mageirou sophôteros estin en tais anatomais, ei d' eidôs ou legei tên chreian autôn, oietai || 92 dêlonoti paraplêsiôs tô splêni matên auta gegonenai. kaitoi ti taut' epexerchomai tês peri chreias moriôn pragmateias onta mellousês hêmin idia perainesthai?
Palin oun analabômen ton auton logon eipontes te ti brachy pros tous Erasistrateious eti tôn ephexês echômetha. dokousi gar moi mêden anegnôkenai tôn Aristotelous houtoi syngrammatôn, all' allôn akouontes, hôs deinos ên peri physin ho anthrôpos kai hôs hoi apo tês stoas kat' ichnê tês ekeinou physiologias badizousin, eith' heurontes hen ti tôn peripheromenôn dogmatôn koinon autô pros Erasistraton anaplasai tina synousian autou pros ekeinous tous andras. all' hoti men tês Aristotelous physiologias ouden Erasistratô metestin, ho katalogos tôn proeirêmenôn endeiknytai dogmatôn, ha prôtou men Hippokratous ên, deuterou d' Aristotelous, tritôn de tôn Stôïkôn, henos monou metatithemenou tou tas poiotêtas einai sômata.
Tacha d' an tês logikês heneka theôrias hômilêkenai phaien ton Erasistraton tois ek tou peripatou philosophois, ouk eidotes, hôs ekeinoi men pseu||93deis kai aperantous ouk egrapsan logous, ta d' Erasistrateia biblia pampollous echei tous toioutous.
Tach' an oun êdê tis thaumazoi kai diaporoiê, ti pathôn ho Erasistratos eis tosouton tôn Hippokratous dogmatôn apetrapeto kai dia ti tôn en hêpati porôn tôn cholêdochôn, halis gar êdê nephrôn, aphelomenos tên helktikên dynamin epikairon aitiatai thesin kai stomatôn stenotêta kai chôran tina koinên, eis hên paragousi men hai apo tôn pylôn to akatharton haima, metalambanousi de proteroi men hoi poroi tên cholên, deuterai d' hai apo tês koilês phlebos to katharon haima. pros gar tô mêden an blabênai tên holkên eipôn allôn myriôn emellen amphisbêtoumenôn apallaxesthai logôn.
V
Hôs nyn ge polemos ou smikros esti tois Erasistrateiois ou pros tous allous monon alla kai pros allêlous, ouk echousin, hopôs exêgêsôntai tên ek tou prôtou tôn katholou logôn lexin, en hê phêsin; “Eis to || 94 auto d' anestomômenôn heterôn dyo angeiôn tôn t' epi tên cholêdochon teinontôn kai tôn epi tên koilên phleba symbainei tês anapheromenês ek tês koilias trophês ta enarmozonta hekaterois tôn stomatôn eis hekatera tôn angeiôn metalambanesthai kai ta men epi tên cholêdochon pheresthai, ta d' epi tên koilên phleba peraiousthai.” to gar “eis to auto anestomômenôn,” ho kat' archas tês lexeôs gegraptai, ti pote chrê noêsai, chalepon eipein. êtoi gar houtôs eis tauton, hôste tô tês en tois simois phlebos perati synaptein dyo hetera perata, to t' en tois kyrtois kai to tou cholêdochou porou, ê, ei mê houtô, chôran tina koinên epinoêsai chrê tôn triôn angeiôn hoion dexamenên tina, plêroumenên men hypo tês katô phlebos, ekkenoumenên d' eis te tous cholêdochous porous kai tas tês koilês aposchidas; kath' hekateran de tôn exêgêseôn atopa polla, peri hôn ei pantôn legoimi, lathoim' an emauton exêgêseis Erasistratou graphôn, ouch, hoper ex archês prouthemên, perainôn. koinon d' amphoterais tais exêgêsesin atopon to mê || 95 kathairesthai pan to haima. chrê gar hôs eis êthmon tina to cholêdochon angeion empiptein auto, ou parerchesthai kai pararrhein ôkeôs eis to meizon stoma tê rhymê tês anadoseôs pheromenon.
Ar' oun en toutois monon aporiais aphyktois ho Erasistratou logos enechetai mê boulêthentos chrêsasthai tais helktikais dynamesin eis mêden, ê sphodrotata men en toutois kai saphôs houtôs, hôs an mêde paida lathein?
VI
Ei d' episkopoito tis epimelôs, oud' ho peri threpseôs autou logos, hon en tô deuterô tôn katholou logôn diexerchetai, tas autas aporias ekpheugei. tê gar pros to kenoumenon akolouthia synchôrêthentos henos lêmmatos, hôs prosthen edeiknymen, eperaine ti peri phlebôn monôn kai tou kat' autas haimatos. ekreontos gar tinos kata ta stomat' autôn kai diaphoroumenou kai mêt' athroôs topou kenou dynamenou genesthai mête tôn phlebôn sympesein, touto gar ên to paraleipomenon, anankaion ên hepesthai to syneches anaplêroun tou kenou||96menou tên basin. hai men dê phlebes hêmin houtô threpsontai tou periechomenou kat' autas haimatos apolauousai; ta de neura pôs? ou gar dê kan toutois estin haima. procheiron men gar ên eipein, helkonta para tôn phlebôn; all' ou bouletai. ti pot' oun kantautha epitechnatai? phlebas echein en heautô kai artêrias to neuron hôsper tina seiran ek triôn himantôn diapherontôn tê physei peplegmenên. ôêthê gar ek tautês tês hypotheseôs ekpheuxesthai tô logô tên holkên; ou gar an eti deêsesthai to neuron en heautô periechon haimatos angeion epirrhytou tinos exôthen ek tês parakeimenês phlebos tês alêthinês haimatos heterou, all' hikanon autô pros tên threpsin esesthai to katepseusmenon angeion ekeino to logô theôrêton.
Alla kantautha palin auton homoia tis aporia diedexato. touti gar to smikron angeion heauto men threpsei, to parakeimenon mentoi neuron ekeino to haploun ê tên artêrian ouch hoion t' estai trephein aneu tou symphyton tin' hyparchein autois holkên tês trophês. || 97 tê men gar pros to kenoumenon akolouthia pôs an eti dynaito tên trophên epispasthai to haploun neuron, hôsper hai phlebes hai synthetoi? koilotês men gar tis estin en autô kat' auton, all' ouch haimatos hautê g' alla pneumatos psychikou mestê. deometha d' hêmeis ouk eis tên koilotêta tautên eisagein tô logô tên trophên all' eis to periechon autên angeion, eit' oun trephesthai monon eite kai auxesthai deoito. pôs oun eisaxomen? houtô gar esti smikron ekeino to haploun angeion kai mentoi kai tôn allôn hekateron, hôst', ei tê leptotatê belonê nyxeias ti meros, hama diairêseis ta tria. topos oun aisthêtos athroôs kenos ouk an pot' en autô genoito; logô de theôrêtos topos kenoumenos ouk ên anankastikos tês tou synechous akolouthias.
Êboulomên d' au palin moi kantautha ton Erasistraton auton apokrinasthai peri tou stoicheiôdous ekeinou neurou tou smikrou, poteron hen ti kai syneches akribôs estin ê ek pollôn kai smikrôn sômatôn, hôn Epikouros kai Leukippos kai Dêmokritos hypethento, syn||98keitai. kai gar kai peri toutou tous Erasistrateious horô diapheromenous. hoi men gar hen ti kai syneches auto nomizousin ê ouk an haploun eirêsthai pros autou phasi; tines de kai touto dialyein eis hetera stoicheiôdê tolmôsin. all' ei men hen ti kai syneches esti, to kenoumenon ex autou kata tên adêlon hypo tôn iatrôn onomazomenên diapnoên oudemian en heautô kataleipsei chôran kenên. houtô gar ouch hen alla polla genêsetai, dieirgomena dêpou tais kenais chôrais. ei d' ek pollôn synkeitai, tê kêpaia kata tên paroimian pros Asklêpiadên apechôrêsamen anarma tina stoicheia tithemenoi. palin oun atechnos hêmin hê physis legesthô; tois gar toioutois stoicheiois ex anankês touth' hepetai.
Dio dê moi kai dokousin amathôs pany tên eis ta toiauta stoicheia tôn haplôn angeiôn eisagein dialysin enioi tôn Erasistrateiôn. emoi goun ouden diapherei. kath' hekaterous gar atopos ho tês threpseôs estai logos, ekeinois tois haplois angeiois tois smikrois tois syntitheisi ta megala || 99 te kai aisthêta neura kata men tous synechê phylattontas auta mê dynamenês genesthai tês pros to kenoumenon akolouthias, hoti mêden en tô synechei gignetai kenon, kan aporrheê ti; synerchetai gar pros allêla ta kataleipomena moria, kathaper epi tou hydatos horatai, kai palin hen gignetai panta tên chôran tou diaphorêthentos auta katalambanonta; kata de tous heterous, hoti tôn stoicheiôn ekeinôn ouden deitai tês pros to kenoumenon akolouthias. epi gar tôn aisthêtôn monôn, ouk epi tôn logô theôrêtôn echei dynamin, hôs autos ho Erasistratos homologei diarrhêdên, ou peri tou toioutou kenou phaskôn hekastote poieisthai ton logon, ho kata brachy parespartai tois sômasin, alla peri tou saphous kai aisthêtou kai athroou kai megalou kai enargous kai hopôs an allôs onomazein ethelês. Erasistratos men gar autos aisthêton athroôs ou phêsi dynasthai genesthai kenon; egô d' ek periousias euporêsas onomatôn tauton dêloun en ge tô nyn prokeimenô logô dynamenôn kai talla prosethêka.
Kallion oun moi dokei kai || 100 hêmas ti syneisenenkasthai tois Erasistrateiois, epeidê kata touto gegonamen, kai symbouleusai tois to prôton ekeino kai haploun hyp' Erasistratou kaloumenon angeion eis heter' atta sômata stoicheiôdê dialyousin apostênai tês hypolêpseôs, hôs pros tô mêden echein pleon eti kai diapheromenois Erasistratô. hoti men oun ouden echei pleon, epidedeiktai saphôs; oude gar êdynêthê diaphygein tên peri tês threpseôs aporian hê hypothesis; hoti d' oud' Erasistratô symphônos estin, ho ekeinos haploun kai prôton onomazei, syntheton apophainousa, kai tên tês physeôs technên anairousa, prodêlon kai tout' einai moi dokei. ei mê gar kan tois haplois toutois henôsin tina tês ousias apoleipsomen, all' eis anarma kai amerista katabêsometha stoicheia, pantapasin anairêsomen tês physeôs tên technên, hôsper kai pantes hoi ek tautês hormômenoi tês hypotheseôs iatroi kai philosophoi. deutera gar tôn tou zôou moriôn kata tên toiautên hypothesin hê physis, ou prôtê gignetai. diaplattein de || 101 kai dêmiourgein ou tou deuterou gegonotos, alla tou proÿparchontos estin; hôst' anankaion estin euthys ek spermatôn hypothesthai tas dynameis tês physeôs, hais diaplattei te kai auxanei kai trephei to zôon; all' ekeinôn tôn sômatôn tôn anarmôn kai amerôn ouden en heautô diaplastikên echei dynamin ê auxêtikên ê threptikên ê holôs technikên; apathes gar kai ametablêton hypokeitai. tôn d' eirêmenôn ouden aneu metabolês kai alloiôseôs kai tês di' holôn kraseôs gignetai, kathaper kai dia tôn emprosthen enedeixametha. kai dia tautên tên anankên ouk echontes, hopôs ta akoloutha tois stoicheiois, hois hypethento, phylattoien, hoi apo tôn toioutôn haireseôn hapantes atechnon ênankasthêsan apophênasthai tên physin. kaitoi tauta g' ou par' hêmôn echrên manthanein tous Erasistrateious, alla par' autôn tôn philosophôn, hois malista dokei prôton episkopeisthai ta stoicheia tôn ontôn hapantôn.
Oukoun oud' Erasistraton an tis orthôs achri tosautês amathias nomizoi proêkein, hôs mêde tautên gnôrisai dynêthênai tên akolou||102thian, all' hama men hypothesthai technikên tên physin, hama d' eis apathê kai anarma kai ametablêta stoicheia katathrausai tên ousian. kai mên ei dôsei tin' en tois stoicheiois alloiôsin te kai metabolên kai henôsin kai synecheian, hen asyntheton autô to haploun angeion ekeino, kathaper kai autos onomazei, genêsetai. all' hê men haplê phleps ex hautês traphêsetai, to neuron de kai hê artêria para tês plebos. pôs kai tina tropon? en toutô gar dê kai prosthen genomenoi tô logô tês tôn Erasistrateiôn diaphônias emnêmoneusamen, epedeixamen de kai kath' hekaterous men aporon einai tên tôn haplôn ekeinôn angeiôn threpsin, alla kai krinai tên machên autôn ouk ôknêsamen kai timêsai ton Erasistraton eis tên beltiona metastêsantes hairesin.
Authis oun epi tên hen haploun hênômenon heautô pantê to stoicheiôdes ekeino neuron hypotithemenên hairesin ho logos metabas episkopeisthô, pôs traphêsetai; to gar heurethen entautha koinon an êdê kai tês Hippokratous haireseôs genoito.
Kallion d' an moi dokô to zêtou||103menon epi tôn nenosêkotôn kai sphodra kataleleptysmenôn basanisthênai. panta gar toutois enargôs phainetai ta moria tou sômatos atropha kai lepta kai pollês prosthêkês te kai anathrepseôs deomena. kai toinyn kai to neuron touto to aisthêton, eph' houper ex archês epoiêsamên ton logon, ischnon men hikanôs gegone, deitai de threpseôs. echei d' en heautô merê pampolla men ekeina ta prôta kai aorata neura ta smikra kai tinas artêrias haplas oligas kai phlebas homoiôs. hapant' oun autou ta neura ta stoicheiôdê kataleleptyntai dêlonoti kai auta, ê, ei mêd' ekeina, oude to holon. kai toinyn kai threpseôs ou to men holon deitai neuron, hekaston d' ekeinôn ou deitai. kai mên ei deitai men anathrepseôs, ouden d' hê pros to kenoumenon akolouthia boêthein autois dynatai dia te tas emprosthen eirêmenas aporias kai dia tên hypoguion ischnotêta, kathaper deixô, zêtêteon hêmin estin heteran aitian threpseôs.
Pôs oun hê pros to kenoumenon akolouthia trephein adynatos esti ton houtô diakeimenon? hoti tosouton akolouthein || 104 anankazei tôn synechôn, hoson aporrhei. touto d' epi men tôn euektountôn hikanon estin eis tên threpsin, isa gar ep' autôn einai chrê tois aporrheousi ta prostithemena; epi de tôn eschatôs ischnôn kai pollês anathrepseôs deomenôn ei mê pollaplasion eiê to prostithemenon tou kenoumenou, tên ex archês hexin analabein ouk an pote dynainto. dêlon oun, hôs helkein auta deêsei tosoutô pleion, hosô kai deitai pleionos. Erasistratos de kantautha proteron poiêsas to deuteron ouk oid' hopôs ouk aisthanetai. dioti gar, phêsi, pollê prosthesis eis anathrepsin gignetai tois nenosêkosi, dia touto kai hê pros tautên akolouthia pollê. pôs d' an pollê prosthesis genoito mê proêgoumenês anadoseôs dapsilous? ei de tên dia tôn phlebôn phoran tês trophês anadosin kalei, tên d' eis hekaston tôn haplôn kai aoratôn ekeinôn neurôn kai artêriôn metalêpsin ouk anadosin alla diadosin, hôs tines onomazein êxiôsan, eita || 105 tên dia tôn phlebôn monê tê pros to kenoumenon akolouthia phêsi gignesthai, tên eis ta logô theôrêta metalêpsin hêmin exêgêsasthô. hoti men gar ouket' epi toutôn hê pros to kenoumenon akolouthia legesthai dynatai kai malist' epi tôn eschatôs ischnôn, apodedeiktai. ti de phêsin ep' autôn en tô deuterô tôn katholou logôn ho Erasistratos, axion epakousai tês lexeôs; “Tois d' eschatois te kai haplois, leptois te kai stenois ousin, ek tôn parakeimenôn angeiôn hê prosthesis symbainei eis ta kenômata tôn apenechthentôn kata ta plagia tôn angeiôn helkomenês tês trophês kai katachôrizomenês.” ek tautês tês lexeôs prôton men to kata ta plagia prosiemai te kai apodechomai; kata men gar auto to stoma to haploun neuron ouk an dynaito dechomenon tên trophên houtôs eis holon heauto dianemein; anakeitai gar ekeino tô psychikô pneumati; kata de to plagion ek tês parakeimenês phlebos tês haplês enchôrei labein auto. deuteron d' apodechomai tôn ek tês Erasistratou lexeôs onomatôn to gegrammenon ephexês tô kata ta plagia. || 106 ti gar phêsi? “Kata ta plagia tôn angeiôn helkomenês tês trophês.” hoti men oun helketai, kai hêmeis homologoumen, hoti d' ou tê pros to kenoumenon akolouthia, dedeiktai prosthen.
VII
Exeurômen oun koinê, pôs helketai. pôs d' allôs ê hôs ho sidêros hypo tês hêrakleias lithou dynamin echousês helktikên toiautês poiotêtos? all' ei tên men archên tês anadoseôs hê tês koilias enthlipsis parechetai, tên de meta tauta phoran hapasan hai te phlebes peristellomenai kai proôthousai kai tôn trephomenôn hekaston epispômenon eis heauto, tês pros to kenoumenon akolouthias apostantes, hôs ou prepousês andri technikên hypothemenô tên physin, houtôs an êdê kai tên antilogian eiêmen pepheugotes tên Asklêpiadou mê dynamenoi ge lyein autên. to gar eis tên apodeixin paralambanomenon lêmma to diezeugmenon ouk ek dyoin all' ek triôn esti kata ge tên alêtheian diezeugmenon. ei men oun hôs ek dyoin autô chrê||107saimetha, pseudos estai ti tôn eis tên apodeixin pareilêmmenôn; ei d' hôs ek triôn, aperantos ho logos genêsetai.
VIII
Kai taut' ouk echrên agnoein ton Erasistraton, eiper kan onar pote tois ek tou peripatou synetychen, hôsper oun oude ta peri tês geneseôs tôn chymôn, hyper hôn ouden echôn eipein oude mechri tou metriou pithanon oietai parakrouesthai skêptomenos, hôs oude chrêsimos holôs estin hê tôn toioutôn episkepsis. eit', ô pros theôn, hopôs men ta sitia kata tên gastera pettetai chrêsimon epistasthai, pôs d' en tais phlepsin hê cholê gignetai, peritton? kai tês kenôseôs ara phrontisteon autês monês, amelêteon de tês geneseôs? hôsper ouk ameinon hyparchon makrô to kôlyein euthys ex archês gennasthai pleiona tou pragmat' echein ekkenountas. thaumaston de kai to diaporein, eit' en tô sômati tên genesin autês hypotheteon eit' euthys exôthen en tois sitiois periechesthai phateon. ei gar dê touto kalôs êporêtai, ti ouchi kai peri tou haimatos episkepsometha, poteron en tô sômati || 108 lambanei tên genesin ê tois sitiois parespartai, kathaper hoi tas homoiomereias hypotithemenoi phasi? kai mên pollô g' ên chrêsimôteron zêteisthai, poia tôn sitiôn homologei tê tês haimatôseôs energeia kai poia diapheretai, tou zêtein, tina men tê tês gastros energeia nikatai rhadiôs, tina d' antibainei kai machetai. toutôn men gar hê eklexis eis pepsin monên, ekeinôn d' eis haimatos chrêstou diapherei genesin. oude gar ison estin ê mê kalôs en tê gastri chylôthênai tên trophên ê mê chrêston haima gennêthênai. pôs d' ouk aideitai tas men tês pepseôs apotychias diairoumenos, hôs pollai t' eisi kai kata pollas gignontai prophaseis, hyper de tôn tês haimatôseôs sphalmatôn oud' achri rhêmatos henos oud' achri syllabês mias phthenxamenos? kai mên heurisketai ge kai pachy kai lepton en tais phlepsin haima kai tois men erythroteron, tois de xanthoteron, tois de melanteron, tois de phlegmatôdesteron. ei d' hoti kai dysôdes ouch hena tropon all' en pollais pany diaphorais arrhêtois men logô, sa||109phestatais d' aisthêsesi phainetai gignomenon, eideiê tis, ouk an oimai metriôs eti katagnôsesthai tês Erasistratou rhathymias auton houtô g' anankaian eis ta erga tês technês theôrian paralipontos.