Dokumentoj de Esperanto

Informilo pri la historio kaj organizo de la Esperanta movado

Kunmetita de Dro A. Möbusz

Lübeck

Berlin 1921

Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek

Antaŭparolo

Kara leganto, vi partoprenis kurson por komencantoj aŭ trastudis memstare elementan lernolibron. Nun vi konas la gramatikon kaj vortfaradon de Esperanto, scias multe da Esperantaj vortoj, iom pri la Esperantismo. Vi komprenas Esperantajn tekstojn, scias skribi Esperantajn tradukojn kaj leterojn, kapablas partopreni Esperantan interparoladon—se ĝi okazas ne tro flue kaj ne tro malfacile.

Ĉu vi nun estas bona Esperantisto? Tamen ne. Lerta Esperantisto devas regi nian lingvon, uzante ĝin ne nur en praktika aplikado, sed ankaŭ flue parolante Esperanton, tradukante eĉ plej malfacilajn tekstojn, memstare verkante artikolojn pri iuj temoj (ne sole el la ĉiutaga vivo!) k.t.p. Plie: Bona Esperantisto devas scii la historion de la Esperanta movado, la organizon de la Esperantistaro, la sciencan bazon de nia lingvo, kaj ne laste ankaŭ la atakojn de niaj kontraŭuloj kaj konkurantoj, por refuti ilin per trafaj argumentoj.

Ĉu vi deziras fariĝi tia Esperantisto? Se jes, mi volas helpi vin iomete per la antaŭ vi kuŝanta verko, kiu enkonduku vin en la Esperantismon laŭ dokumentoj originale represitaj.

Nia Majstro okupu en ĉi tiu verko la plej ampleksan spacon! Liaj kongresparoladoj, restantaj ĉiam historiaj dokumentoj, reprezentas gravan parton el la evoluo de la Esperanta movado. Krom tio ili estas atestantoj de lia alta idealismo kaj homamo, kiuj instigu nin, sekvi liajn postsignojn.

Por enkonduki vin en la Esperantan historion, mi kunmetis kelkajn eltranĉaĵojn el historiaj verkoj, esperante, ke vi iam ankaŭ havos okazon, trastudi entute ĉi tiujn librojn, kies plenaj titoloj estas aldonitaj sur la unuaj paĝoj.

En la ceteraj partoj de mia libro mi kolektis regularojn, leterojn k.t.p., kiuj havas dokumentan karakteron por nia movado. Ili estas dissemitaj en malnovaj gazetoj kaj maloftaj dokumentoj, kiuj hodiaŭ ne facile estas akireblaj por nova adepto de nia lingvo, tamen sciindaj por ĉiu Esperantisto, precipe por propagandistoj kaj—kandidatoj por Esperantaj ekzamenoj. Studinte mian libron, vi posedas la plej necesan scion pri la Esperantismo antaŭ la mondmilito, kiu tiel kruele disrompis ĝian esperoplenan evoluadon. Kompreneble la enhavo de la libro en venontaj noveldonoj estos pliriĉigata. Tial, se vi havas dezirojn pri akcepto de tiu aŭ alia artikolo aŭ dokumento, sciigu ilin al mi; laŭeble mi ilin plenumos.

Pri la aplikado de mia libro en kursoj permesu al mi nur jenajn konsilojn: Oni legu kaj traduku—alterne—la tekstojn, rerakontu kaj priparolu ilian enhavon, kompletigu ĝin per specialaj paroladoj laŭ la nomitaj aŭ aliaj verkoj k.t.p. De tempo al tempo oni interrompu—por ne laciĝi—ĉi tiun laboron per legado de aliaj verkoj el nia riĉa Esperanta literaturo; ĉar la studado de la nun antaŭ vi kuŝanta libro estas kaj devas esti ne amuza, sed serioza afero. Tamen la gajno el ĝi, tion mi certe esperas, estos grava por ĉiu mem kaj por nia kara Esperanto.

Lübeck, Pentekosto 1920 Dr. A. Möbusz