Aanteekeningen
H. J. Boeken translation
Eerste Zang.
De dichter stelt zich-zelven voor als op dat tijdstip zich bewust wordend over de verdorvenheid van de meesten zijner tijdgenooten, zoowel in kerk als in staat;—niet als zelf in zonden verzonken;—hij zegt dan ook dat de Rechte Weg verloren was, niet dat hij dien verloren had. Niet de schrijver der Vita Nuova was in zonden verzonken, maar wèl doorgrondde en kende hij alle kwaad der wereld. En zoo maakt zijne ziel zelve de gansche reis van algeheele verdoemdheid, door gestadige Loutering, zoodat zij langs trap en trap stijgt, tot de hoogste gelukzaligheid, zijne ziel waarin zich alles weerspiegelde wat hij van eigen Tijd of Historie wist.
37 Dat de lente de tijd der Schepping was zegt ook Virgilius Georg. II. 336 in Vondels vertaling: „Oock geloof ick niet dat de weerelt in eenigh ander saizoen geboren wert, of in den aenvangk eenen anderen toon hielt; het was toen lente: de groote werelt quam met de lente te voorschijn, en d’ oosten wint hielt zijnen kouden adem in, toen de dieren eerst het licht zagen.”
Tweede Zang.
Derde Zang.
56 De Drieëenheid.
Vierde Zang.
De Hel is een ontzaggelijk kegelvormig dal. De top des kegels valt samen met het middelpunt der aarde, welker oppervlak haar van boven dekt en afsluit. Langs den wand loopen negen groote ommegangen telkens de volgende korter dan de voorgaande en door treden aan elkaar verbonden. De beide dichters steeds den wand aan de linkerhand houdend, maken telkens bijna den geheelen ommegang. Eenige kleinere afwijkingen zullen te hunner plaatse worden aangeteekend.
45 zie II 52.
Vijfde Zang.
Zesde Zang.
Zevende Zang.
aleppe, de Hebreeuwsche a, interjectie van smart.
Achtste Zang.
Negende Zang.
Tiende Zang.
Ruim 4 jaar na deze helle-vaart, in 1304, keerden de Witten, Dante’s partij, in Florence terug, doch op zulk eene wijze, dat het hem niet mocht gebeuren, met hen mede terug te keeren.
Elfde Zang.
Twaalfde Zang.
Dertiende Zang.
Veertiende Zang.
Vijftiende Zang.
Zestiende Zang.
Zeventiende Zang.
Achttiende Zang.
Negentiende Zang.
Twintigste Zang.
Een-en-twintigste Zang.
Twee-en-twintigste Zang.
Giampoli de Navarrees, wil zijnen pijnigers door list ontkomen. Zij loopen erin door het voorstel van Pluim-Strijker (112), die meent, dat hij hem toch te snel af zal zijn, daar hij zelf vliegt, en de ander niet, en die voorstelt, dat de duivels de oever ontruimen, zoodat de hooge dam (112) den Navarrees tot een schild zij.
Drie-en-twintigste Zang.
Bredero S. B. III. 2. Als de Kickvors en de Muys dus ’t samen hassebassen. So mocht de kuyckendief wel schielijck haar verrassen.
Het lood van binnen, door goud van buiten verheimelijkt, toont wederom aan hoe de straf overeenstemt met de misdaad, hier die van schijn, misleiding en huichelarij. Men denkt hierbij aan de witgepleisterde graven, waarmee Jezus weleer de Farizieën vergeleek.
Vier-en-twintigste Zang.
Vijf-en-twintigste Zang.
Zes-en-twintigste Zang.
Zeven-en-twintigsten Zang.
70 Vorm, hier in de philosophische beteekenis, volgens welke de ziel, de vorm of idee des lichaams is.
Acht-en-twintigste Zang.
Negen-en-twintigste Zang.
Dertigste Zang.
Een-en-dertigste Zang.
Twee-en-dertigste Zang.
107 als gij niet blaft, d.w.z. moet gij daarom ook nog blaffen?