SPAENSCHE WIJSHEIT.

Vertaelde Spreeckwoorden.

1 Eet weinigh, of eet veel, Dry Droncken zijn uw deel.

2 Een beetje dat geworght[1] wil zijn, Vereischt een' spoorslagh van den Wijn.

3 Op Bruyloften of Kinder-maelen En gaet niet, of men doe u haelen.

4 De Borse leêgh, 't Gebouw in staet, Maeckt menschen wijs, maer wat te laet.

5 't Geheim betrouwt goê Vrienden niet: Het is uw' schuld, soo 't haer ontschiet.

6 Wanneer een' Weldaed is versocht, Is s'als geveilt en als gekocht.

7 De Heeren en d'Aprillen Bedriegen wie sy willen.

8 Een goede Raed op aerde Is alles boven waerde.

9 Goed gereed Geld in de hand, Buyten swarigheit van Pand.

10 Een hondert Jaer vervoeren[2] De Koningen tot Boeren; In hondert Jaer en thien Kanm' een' Boer Koningh sien.

11 Als eens hondert Jaer verby zijn, Sullenw' all' te samen vry zijn.

12 My dunckt, levende Papisten[3] Eten min dan doô verquisten.

13 't Is van des Roskams wetten: Op een jongh Peerd moetm' een oud Ruyter setten.

14 Spint onse Vrouw noch grof noch fijn, Soo moet de Kat gegeesselt zijn.

15 Heer al-beschick! beraed u, Ghy geesselt maer de schaduw.

16 Het loon getelt, Den Arm ontstelt[4].

17 Wilt ghy dat uw Handwerck spoê, Ambachts-man? bidt en slaet toe.

18 Verstopt[5] uw' oude Kleêren maer, Soo raeckt ghy soetjens door het jaer.

19 Daer niet en is, Gaet soecken mis.

20 Moet gh' over een wijd Water gaen, Soo maeckt u altoos achter aen.

21 Haest u niet te snel, Selden ras en wel.

22 Hoogh opgehaelt, Is laegh gedaelt.

23 Kout Water en warm Brood Is aller buycken dood.

24 't Peerd op sijn Water wat gedraeft, Is even of ghe 't Haver gaeft.

25 Van Water eens gestort Raeptm' altijt wat te kort.

26 Maeckt u 't werck quijt, Het is hoogh tijd.

27 Daer is geen quaed brood In hongers nood.

28 Veel Rechters in verscheiden landen Sien na de Voeten in de Handen. (Geschencken van Hoenderen).

29 Jocken is een van de saecken, Die men op haer soetst moet staecken.

30 Gemeene[6] pijn in 't Hoofd Werdt[7] etende verdooft.

31 Een Dochter die niet veel en deught, Geld en een Man, so haest ghy meught.

32 Hy loop' soo langh hy wil, den Haes, In 't ende werdt[7] de Windhond baes.

33 By avond komt de Wolf gegaen, En vloyt den Esel in de Maen.

34 's Avonds veel en al, 's Morgens niet met al.

35 's Avonds goed Gerecht, 's Morgens quaed gevecht.

36 De Kloeke negen, Te Bedd' gelegen.

37 Het komt seer naer op een[8]: Een spade Gift of geen'.

38 Een Sweetvos, wat gh' hem doet, Is eer dood als vermoedt[9].

39 Die ter Jacht meent wat te vangen, Blijft in 't Net wel selver hangen.

40 Den Vos, die niet wil waecken, En valt niet in sijn kaecken!

41 Het goede moet ghy soecken, 't Quaed wacht[10] uyt alle hoecken.

42 Die geen arbeid moed'en wordt, Krijght in 't lang, of krijght in 't kort.

43 't Conijn ontgaen, Te laet beraên.

44 Door die of dese straet, Siet maer, met wie ghy gaet!

45 Eens anders Goed Erft op geen bloed.

46 Den Huysman met veel Mesten Heeft niet altoos van 't besten.

47 Uw Dochters kind schickt warmkens in de kluys, Schoondochters kind wat Broods, en uytten huys.

48 Indien gh'een vroom Man siet, Vraeght naer sijn afkomst niet.

49 'k Wenschte, dat ick woonen most, Daer een Ey vijf Stuyvers kost.

50 Daer de Tanden seer doen, Wil de Tonge weer doen.

51 De Wetten moeten gaen Soo 't Koningen verstaen[11].

52 Leert staegh den Vromen by zijn, Ghy werdt soo vroom als sy zijn.

53 Laet Gecken en laet Winden Den vryen deurtocht vinden.

54 In quade Wegh is 't naeste, Datm' er sich wat door haeste.

55 Om Sout in Zee; Daer is het reê[12].

56 Die Doctor, Advocaet, of Biechtvaêr wil bedriegen, Bedrieght sich selfs met liegen.

57 Goed Brood en goed Gerecht Kost voor een niewen Knecht; Maer binnen Jaer en dagen Niet als goed Brood en slagen.

58 Den Jongen, die Brood eten wil, 't Is sonde, dat m'er Loock aen spill'.

59 Leert u besigh maecken Met uw eigen saecken.

60 't Magh vroegh of laet zijn, April wil quaed zijn.

61 Die u Capoen ter tafel dient, Heeft Bout en Vleugel bey verdient.

62 Die niet veegh is noch verwesen, Kan schoon water wel genesen.

63 Daer 's geen betrouwen aen Dien gh'eens quaed hebt gedaen.

64 Eén Alchimisterij gaet vast: Veel Renten, en niet veel verbrast.

65 Door den Vijfden[13] werdt bewesen, Wat het voor een Maend sal wesen.

66 Hebb' ick mijn Rocksken av'recht aen, Het magh soo blijven gaen en staen[14].

67 Doet geen beloften aen den rijcken, Den armen wacht u uyt te strijcken.

68 Als Trompetten slaen, Gaet het kacken[15] aen.

69 Wijst eens uw keucken aen uw Schoonsoon en uw Vercken, Sy sullen 't beid' haest mercken.

70 Mint een, die u niet en mint, Spreeckt, daer ghy geen spraeck en vind; 't Een en 't ander is maer wind.

71 Wascht uw handen, God sal geven Daer s'af leven.

72 De Wijsheit en het Minnen Hoort tot verscheiden sinnen.

Min en verstand Is tweederhand.

73 Vrienden in schoon weêr, Tegen wind niet meer.

74 Vriend van al en vriend van geen, Is meest al een.

75 Een vriend om sijn gemack, Een Swaluw in een Dack.

76 My dunckt, des Winters Sonneschijn En Schoon-soons liefd' één dingen zijn.

77 In Leêgheit opgevoeyt, In Ouderdom vol moeyt[16].

78 't Is goed te seggen Trouw[17] en Min, Maer laet het Woord gegeven zijn, En laet de saeck beschreven zijn[18], Het end valt arger als 't begin.

79 Een Vader mint; De rest is wind.

80 De Liefde, Geld, noch groote Pijn En konnen niet verborgen zijn.

81 De Min, den Hoest, en 't Vyer noch meer Ontdecken yedereen sijn Heer[19].

82 Een Herberghs liefd', en anders niet, Soo veel te minnen alsm'er siet.

83 Weest of dood of veer[20]; Daer 's geen liefde meer.

84 Gaet de Roskam gins en weêr, Somtijds slaet hy in het zeer.

85 Soo wy de Geit van rots op rotse sien, Soo springht de Geew van desen Mond in dien[21].

86 Laet ons in de Waerheit weyen, Als Saletten vol Klappeyen.

87 Hondje! keer, Volght uw Heer.

88 Laet ick maer warm zijn toegerust, En laetse lacchen die het lust.

89 Men moet sich niet vergapen Aen 't keurelickste[22] Wapen: 't Is 't mannelick gemoed, In d'Oorlogh, dat het doet.

90 Eer sal een Nachtegael uyt zijn gesongen, Als praet ontbreken sal op Vrouwentongen.

91 Versiet u, eer ghy trouwt, Van Huysingh wel gebouwt, Van Land daer wat kan groeyen, En Wijngaerd om te snoeyen.

92 Vóór den tijd een groot gedruys, Als de slagh komt, niemand t'huys.

93 Eer eene dusend jaer Zijn w'alle kael van Haer.

94 Yder een in sijnen handel[23] Liever Moerbey als Amandel.

95 Eer dat ghy trouwt, siet in den wind: 't Is geen knoop, die men licht ontbindt.

96 Prijst noch lastert niet, Eer ghy kent en siet.

97 't Vleesch van een Sot[23] Is eer verrot, Als in den Pot.

98 Niewe daden, Niewe raden.

99 De Koning dood, Het Rijck in nood.

100 Het oude woord en kan niet missen: In onklaer Water is goed vissen.

101 Naer een Pot die ziedt, Komt de Vliege niet.

102 Dat Been is voor den mond Van eenen andren Hond[24].

103 Mompeer[25] magh wel bewaren; Mon fils en kan niet sparen.

104 Het Hout doof, dat geroockt heeft, De man dood, die 't gestoockt heeft.

105 Tot malle Praetjens hooren Een paer gestopte Ooren.

106 Tot veerthiendagens Brood te breken, Behoort een honger van dry weken.

107 Leert hoogh en laegh op alle Veêlen, En danst al, dat de Tijd wil spelen.

108 Moet ghy de Kunst met schreyen halen, De Vreughd sal 't in de winst betalen.

109 Die niet kan Naeyen en wil Snijen, En kan in 't ambacht noyt bedijen.

110 Vraeght men u te ras, Antwoordt op uw pas.

111 Let op, een groote Jagers Door[26], Daer light noyt groote Mishoop voor.

112 De Dochter heet ick wel getrouwt, Die Schoon-moêr noch Nicht en behouwt.

113 't Is een recht welsprekend Man, Die sich selfs bered'nen[27] kan.

114 't Is uw Vriend, wie dat ghy zijt, Die u van gerucht bevrijdt.

115 't Gaen is gesond Op effen grond.

116 't Zij een leur, het zij een seur[28], Die men schenckt en heeft geen keur[29].

117 Dien den Hemel heil wil geven, Krijght wel Biggen van sijn Teven.

118 Dien gh'uw geheim hebt uytgebrocht, Dien hebt gh'uw Vryigheit verkocht.

119 De Kies die seer doet, Is 't die om veer moet.

120 Die bouwt of trouwt, Sijn Bors verkout.

121 Dien sijn Degen en sijn Hert Niet genoegh zijn om te vechten, Sal niet sonderlings[30] uytrechten, Schoon een Lans sijn Wapen werdt.

122 Die geen Brood te veel en heeft, Hoeft geen Hond, die met hem leeft.

Die niet veel Broods en heeft te breken, En hoeft geen Honden aen te queken.

123 Die niet en heeft, Die niet en beeft.

124 Die veel wil waecken, Doorgrondt veel saecken.

125 Wilt gh' een' Booswicht sien verlegen, Brenghter anderhalven tegen.

126 Neemt uw Kleed, Ghy zijt in 't sweet.

127 Rood in den Morgenstond sal 's Avonds Water zijn; Rood in den Avondstond, des Morgens Sonneschijn.

128 Tot Wapenen en Geld Goed' handen van geweld.

129 't Vyer brandt, naer 't Hout Komt uyt het Woud[31].

130 Ploegen onder 't vriesen Doet het gras verliesen.

131 De Merrie met een Veulen Gaet niet recht na den Meulen.

132 't Peerd, dat kreupel is in 't gaen, Moet wat vroeger op de baen.

133 Een ouden Ezel met een kreupel been, Een ros Man en een Duyvel, is al een.

134 Den Ezel die aen velen hoort, Werdt van de Wolven eerst vermoort.

135 Den Ezel die daer graest in ander Lieden weiden, En komter sonder vracht van Hout niet uyt te scheiden.

136 Daer kan geen arger Sieckte wesen, Als niet te willen zijn genesen.

137 De Maeltijd komt te kort, Daer 't al gegeten wordt;

Genoegh en isser niet, Daer heel niet overschiet.

138 't Is seker een swack Man, Die niet eens dreigen kan.

139 Naer een sijn Voeten plant, Ontdeckt men sijn Verstand.

140 Soo schielicken geval komt een[32] somtijds te vooren, Als na de Merckt te gaen en keeren sonder Ooren.

141 Des Sondaghs siet de Vrouw Als 't Koren in de Douw.

142 Een Boer in 't midden van twee Advocaten, Is of twee Katten om een Visken saten.

143 Soo werdt[33] er somtijds uyt Een Edelman een Guyt.

144 Hoe grooter Visch, hoe grooter leugen, Hoe visch en leugen beter deugen[34].

145 Geeft ghy te veel Broods aen uw Knecht, Hy dwinght u, dat gh' er Kaes op leght.

146 Tot hier toe is 't geen nood: Men eet noch Bruylofts brood.

147 't Is in de Keucken al van 't mal, Men braedt niet en men droopt' er al.

148 't Isser meê gemaelt, Rijdt gh' al eer ghy zaêlt

149 Ghy zijt noch qualick uyt den dop, En setgh' alreeds 't Zeil in den top?

150 Hoe schoon de logen zij versonnen, In 't einde werdt sy overwonnen.

151 Hoe hoogh den Arend vliegen kan, Het Valckstuck werdt' er meester van.

152 De Vijl, hoe scherp sy bijt', Werdt wel een tandje quijt.

153 Offer uw Hond mack uytsiet, Bijt hem in sijn lippen niet.

154 Al houdt men my voor geck, Ick wil med' in 't gespreck.

155 Al zijt ghy oud en wijs in velen, Laet u noyt goeden raed vervelen.

156 Al zijn de Ringetjens verlooren, De vingertjens staen, daerse hooren.

157 Dry die malkandren helpen willen, Zijn machtigh ses Mans wicht te tillen.

158 De Vrienden, d' Oly, en de Wijn, Elck moet wat oud van jaeren zijn.

159 Nat en geseept te voren, Soo goed als half geschoren.

160 Dryverwigh in den Baerd, Verrader in den aerd.

161 Daer 's geen Barbier bynaer, Als geck of kaeckelaer.

162 Het buyckje goed gevoedt, Het slaepen in den Voet.

163 Dans ick soo wel als yemand danssen magh, Wat hebt ghy my te stooten uyt het lagh?

164 Een schoon Man by de Vrouwen, Is niet voor arm te houwen.

165 't Is de beste vriend die 'ck weet, Die sijn Broodje met my eet.

166 't Lecker beetjen is wel soet, Waer het niet soo dieren goed.

167 Wel geluckigh is de Man, Die sich selven straffen kan.

168 Het Beestje, dat gemacklick gaet, Voor my, niet voor mijn Cameraed.

169 Goed Eten en goê Dranck in 't lijf, Maeckt t' samen een soet tijd-verdrijf.

170 Quaed gebruyck in doen of leggen, Is seer quaelick af te leggen.

171 Hy is 't, die van beminnen weet, Die noyt sijn Vrienden en vergeet.

172 Niet wel gebrast, Is wel gevast.

173 't Is wel, sonder Doctoor te weten: Van veel eten komt qualick eten.

174 Sy rekent red'lick wel, het Wijf, Maer 't Kind noch beter in haer lijf.

175 Uw Mantel is u niet te kort, Indien hy maer niet nat en wordt.

176 Soo goed, soo quaed als 't kan, 'k Ben een getrouwde Man.

177 Men kent het Goed, dat quijt is, Niet eer, dan als 't geen tijd is;

Men kent verloren Goed Eerst als men 't missen moet;

Al die sijn Goed verquist, Kent het niet, eer hy 't mist.

178 De Doren weet seer wel, Waer dat hy steeckt in 't Vel.

179 De wijse Man weet, dat hy niet en weet, De sotte meent, hy weet van als[35] bescheed.

180 De Vos, die sich vermaeckt, Weet wel met wien hy schaeckt.

181 St. Pieter is heel wel te Roomen, Wordt hem de Kroon slechts niet genomen.

182 Laet de Kat eerst brassen, Daer na sals' haer wassen.

183 'k Weet wel, wat ick wil bedieden, Als ick Brood bid[36] van de lieden.

184 Het is wel goed op goed gehoopt, Een Botram, diem' in Honigh doopt.

185 Ongeluck is wellekom Mits het maer alleen en komm'.

186 Laet ons bly en rustigh wesen, En niet eens voor schulden vreesen.

187 Wit vriesend weêr Brengt Water neêr.

188 Ongesond Brood in den mond, Noch voor u, noch voor uw Hond.

189 Hoe? moeyt' in Huys en moeyt' op 't Land? Wat Drommel, moeyt' aen alle kant!

190 Die dreight en slaet, Doet noyt groot quaed.

191 Keer om dat blad, Daer staet noch wat.

192 In goede en quade leden Bestaet de kracht der Steden[37].

193 Die wil van Water droncken wesen, Hoeft geen kort tijd-verdrijf te vreesen.

Wilt gh' om een Rous[38] te water gaen, Uw leven hebt ghy niet gedaen.

194 Veel gegeews en veel gegaeps, Of veel Hongers òf veel Slaeps.

195 Schoon Water is heel goed gedronken, 't En kost niet, en 't en maeckt niet droncken.

196 De Sneeuw en geeft geen ongeval, Mits dats' op rechte tijden vall'.

197 't Land-leven is bevallick, maer Voor weinigh tijds, niet voor een Jaer.

198 Sommigen staet stelen vry: Goed gerucht deckt Dievery.

199 Mooren[39] waeren Goede waeren. Kostens' eten sonder 't Geld, Daer m' haer eten voor bestelt.

200 Een Krengh wordt een goed Paerd, in een' goê hand gestelt, Een goed Paerd wordt een' Krengh, als 't een quaê hand bestelt.

201 Mijn Kater is mijn redelick goed vriend, Behalven dat my 't krabben niet en dient.

202 Veel smeeren op sijn' Renten Maeckt slechte Testamenten.

203 Goede woorden en quaê trecken Strijcken Wijsen uyt en Gecken.

204 Sorgh voor 't voedsel van uw kind, 't Is een' goê webb' die ghy spint.

205 Het lecker leven Kan rimpels geven.

206 Geduld is licht te weegh gebracht, Daer een' goê maeltijd werdt verwacht.

207 't Is goed slaen op een Vent vol wind, Al daer m' hem maer alleen en vindt.

208 De jonge lieden moeten 't hooren: Een ouden Os maakt rechte Vooren.

209 Een langen Os en een rond Paerd Zijn by de kenners 't meeste waerd.

210 Goede mergen, groote Heeren, Maer ick hadt mijn geldje geeren.

211 Goed Oor, goê Voet, De[40] Beest is goed.

212 Is maer 't begin ter degen, Soo is men al halfwegen.

213 'k Wens, dat hy in den Hemel komm', Die eerst het woord vond van Keerom.

214 Backer! past ghy op uw Koecken, Sonder ander werck te soecken.

215 Al spelende van 't een in 't ander jock, Geraekt de Wolf den Ezel aen sijn rock.

216 En jockt niet met den Ezel licht, Of wacht sijn steert in uw gesicht.

217 Die binnens huys 't spel van een Geck bemint, Verwacht' het buiten, waer de Geck hem vindt.

218 Ghy soeckt vijf voeten aen een Kat, Die er noyt meer als vier en had.

219 Moeter meer als Kooren Tot uw Brood behooren?

220 Anders buyten, anders binnen: Langh van Locken, kort van Sinnen.

221 Wel singen en schoon Haer Profijteloose waer.

222 De Geit die wel herkauwen kan, Daer komt de Melck met hoopen van.

223 Een snapper is als of men sey: Veel kaecks[41] op 't nest en noyt een Ey.

224 Of de Kraemer is een bloedje, Of hy prijst sijn eigen goedje.

225 Elck Haertje, bruyn of blond, Sijn schaduw[42] op den grond.

226 Alle Papen-kappen Stoffen[43] op haer lappen.

227 Maeckt geen staet op een anders Goed, Elck schaep hangt aen sijn eigen voet.

228 't En kan niet anders zijn: Elck Vat rieckt naer sijn Wijn.

229 Elck Musken sleept om best Sijn stroyken naer sijn nest.

230 Yeder Man Heeft sijn Van[44].

231 Elcke Mier Maeckt haer getier.

232 Al is het Vlieghsken noch soo klein, Het geeft sijn schaduw op het plein.

233 't Zijn gecker booswichten, en booser[45] gecken treken: Tot sijnent niet dan quaed van 's naesten goed te spreken.

234 Elck Schaep soeckt in de Heiden Met sijns gelijck te weiden.

235 Een yeder Man Spreeck', wat hy kan.

236 Elck voelt of 't koud of heet is, Naer dat sijn lijf gekleedt is.

237 Elck magh na sijn maniere doen, Den Ezel houdt sijn oud fatsoen.

238 Daer elck gekipt is, is hy best, En yeder Musken in sijn nest.

239 Een yeder moet sijn Beenen strecken, Soo verr' sijn Deken uyt kan recken.

240 Een yeders levens tijd gaet met het schreyen aen; Daer zijnder weinige van lacchen uytgegaen.

241 Een Queepeer en een stront Zijn bey geel en bey rond.

242 Een Koortsjen in de May, Het heel Jaer fris en fray[46].

243 Najaers Koortsen noodelick[47]: Of heel langh òf doodelick.

244 Houdt den Mond en roert de Hand, Soo te Water als te Land.

245 Doet d'Oogen op en houdt u Tongen, Wy krijgen 't Moêrhoen met de jongen.

246 Geeft en swijght, Spreeckt en krijght.

247 Laet Tongen stille leggen, En laat Papieren seggen.

248 Een Reiser[48] moê gegaen, Soo hy geen Paerd en krijght, slaet wel een Ezel aen.

249 Den Ezel manck, de Borse plat, En dienen niet op 't Roomsche pad.

250 Laet eens de Klock geborsten wesen, Geen handen konnense genesen.

251 Met[49] als 't Licht uytgesnoten werdt, Werdt alle dingen[50] even swert.

252 Daer den Hond te harde leckt, Komt wel, dat hy 't bloed uit treckt.

253 Des morgens vroegh schreeuwt het Patrijs, 't Sou blijven slapen, waer het wijs.

254 Het Haentje kraeyt, en 't Hoentje wil t' wel weten: Het huys vergaet, daer Meel gebreeckt om t' eten.

255 De Kickvorsch singht gerust en stijf, En heeft, noch haer noch wol om 't lijf.

256 Veeltijts op éénen dagh doen wy verscheiden werck: Wy schreyen binnens Huys, en singen in de Kerck.

257 De Kan, die veel te water gaet, Licht, dats' een scherfken achter laet.

258 De slechtste wil sijn singen Een yeder overdringen[51].

259 Niew Schoentjen, hoe langh sult ghy 't herden? Tot dat ghy 't smeeren moê sult werden.

260 Goê Schoenen, 't zijse niew genaeyt zijn of verouden, Zijn beter aen den Voet als in de Hand gehouden.

261 Capoenen van acht Maenden oud, Zijn Koningen haer rechte bout[52].

262 Siet gh' een traegh Schip achter blijven, Laedt het wel, 't sal beter drijven.

263 Wat is naer de Liefde leven? Wel betalen, wel vergeven.

264 Men hoeft my niet te nooden Tot Schotelen geladen Met Vleesch, dat eens gesoden En dan eens is gebraden.

265 Is de Wagen Omgeslagen, Laet hem steken, laet hem breken, Niemand wilder hand aen steken[53].

266 Die 't Huys uyt veeght, en deckt den Dis, Wacht gasten, of mijn gis is mis.

267 't Huys, dat twee Deuren open houwen, En kan men niet altoos betrouwen Aen allerhande slagh van Vrouwen.

268 Ons huys sal eerst na desen Volmaeckt in alles wesen.

269 Bruyd! ick hebb' u heftig lief, Om uw goed en fijn gerief.

270 't Is redelick gewenscht, als yemands luck[54] soo groot waer: 't Huys van een Vader, en een Wijngaerd van een Groot-vaêr.

271 Trouwt uw Soon, als ghy 't hem gunt, En uw Dochter, als ghy kunt.

272 Hebt Huysingh min noch meer, als u ter wooningh dien', Hebt Wijnen min noch meer, als uw Gesin met eeren Ten oorboor kan verteren; Hebt Landen min noch meer, als ghy kont oversien.

273 Een Huys kiest, dat gemaeckt is, Een Wijngaerd, die gestaeckt[55] is.

274 Daer Vred' is uytgegaen, Kan 't Huys niet langh bestaen.

275 Wat Drommel! trouwt my dan, als 't emmers wesen sal; 't Is beter yet, als niet met al.

276 Als alle dingen worden swert, Is 't tijd, dat 't Licht ontsteken werd'.

277 Trouwen, trouwen, schoon geluyd, Is soo soet niet als het luydt.

278 'k Gae trouwen; wilt ghy weten Waerom? Ick stae 't bekent: 'k Sal 't beste beetjen eten, En sitten aen 't hoogh end.

279 Trouwt, ongeluckigh man! Het sorgen komt' er van.

280 Leert u, bey Mans en Vrouwen! In Peterschap en Trouwen, Aen uw's gelijcken houwen.

281 't Kan een in één dagh wedervaeren, Getrouwt te zijn en qualick vaeren.

282 Een leêgh Huys, op sijn best: Een levend Ratten Nest.

283 Isser op 't Huys niet veel dacks: Veel koûs, en niet veel gemacks.

284 't Huys prachtiger dan 't hoort: De Dieven voor de poort.

285 Bestraft den quaden in sijn quaed, Terstond geraeckt ghy in sijn haet.

286 Daer alles is in staet, Is 't Slot vry van verraed.

287 Geeft een Ruyter een goed Paerd, 't Quaed is noch goê noch quaden waerd.

288 Is 't Paerd geteekent aen vier voeten, Seght, dat het Gecken rijden moeten; Is 't Paerd geteeckent aen de dry, 't Is waerd, dat het een Koningh ry. Is 't Paerd geteeckent aen maer éénen, Laet het u nemmermeer ontleenen.

289 't Paerd, dat geen Paerden voor wil lijden, Is goed, om meê voorby te rijden.

290 Geeft de slagen daer sy hooren, 't Paerd dat vlieght, en hoeft geen Spooren.

291 't Paerd, dat het minste komst van Stal, Is 't Paerd, dat meeste briescht van all'.

292 't Is wel geluckt en na behooren: Den Ezel viel, en viel in 't Kooren.

293 Stracks na den eten gaet te Bedd', Soo gh' op wat hoofd-pijns niet en let.

294 Gaen alle dingen soo sy deên, Zijn Vlamm' en Roock niet verr' van een.

295 Een ringh rond om de Maen Sal op een Regen slaen.

296 Laet 's Lands bestiering loopen, Met Mond toe en Bors open.

297 Is de Haver vol gedragen, Laetse snijden in acht dagen.

298 De Haver op de Mis, Houdt het gewas gewis; En, soo 't Jaer vochtig is. En vreest niet, dat het miss'.

299 Klein is de Doorn, die niemand siet, Maer dien hy steeckt, vergeet hem niet.

300 Die in niewe Schouwen koken, Moeten lijden datse rooken.

301 Wat is een schoorsteen sonder Vier? Land sonder Haven of Rivier.

302 Als honderd Molenaers by honderd Snijders quamen En honderd Wevers, 't waer dry honderd Dieven 't samen.

303 Kost één Vrouw t'ééner dracht een honderd kind'ren winnen, Sy scheelden een voor een hoofden en van sinnen.

304 Doet toe de Poort, en laet den Sleutel hier by my. 't Volck dat in wesen wil, magh roepen: «hier zijn wy».

305 Wat doen de Menschen met vijf ving'ren aen een Hand? Somtijds eer en profijt, en somtijds schaê en schand.

306 Leert u aen Monicken, aen Joden, of aen Papen Haer vriendschap niet vergapen.

307 Een goeden naem neemt voor uw Wapen, En gaet gernstjens liggen slapen.

308 Sy bloost gelijck een Roosje, Maer s'haelt het uyt een Doosje.

309 Vol van Bloed en vol van Vleisch Is een Meisjen, als ick eisch.

310 Swart en gebloost staet wel, Maer 't is verw van de Hel.

311 Gevaer, die staegh aen 't loopen zijt, Waer ick u soeck, ick ben u quijt.

312 Eet met den Man, Maer wacht'r u van.

313 De Kat en rooft noch Vleesch noch Vis, Dan die niet wel bewaert en is.

312 Eet 's Middags weinigh, 's Avonts meer, Slaept boven, en en vreest geen zeer.

315 Aen een goê Tafel wel geseten, Een Mes in scheê, is half gegeten.

316 Ghy lijckent allerbest een ouden Koolsack, Heer! Van buyten quaed en vuyl, van binnen nog veel meer.

317 Hoe komt uw Vrouw soo dick en menighmael met Kind? Door dien ick 't jonghst van all' altoos meest heb bemint.

318 Hoe 'ck dieper ben in gunst geraeckt, Hoe my meer quellingh heeft genaeckt.

319 Waerom en grimt u Meester niet? Om dat gh' em ongehylickt siet.

320 Gaet sus of soo te werck, De Herbergh valt altoos veel naerder dan de Kerck[56].

321 Hoe komt ghy kael van Hoofd en Kin? Met nu en dan een haerken min.

322 Hoe gaet u leven, Man? Met schreyen altemet, met lacchen nu en dan.

323 Soo sietmen 't somtijds gaen: Dry Meiskens tot een Schoen, de vroegst' op, treckt hem aen.

324 Geselschap maer van één, Geselschap als van geen; Geselschap van één meer, Geselschap van den Heer; Geselschapken van dry, Dat heet geselschap vry; Geselschap van twee tween[57], De Duyvel op de been.

325 Keurt alle ding met onderscheit; Dier koopen is geen mildigheit.

326 En loopt niet op een ydel hoop, De Wolf en heeft geen Vleescn te koop.

327 't Is meesterlick profijt, ghy mooghter wel op uyt zijn: Twee Viskens ingekocht, voor vijf die wel gefruyt[58] zijn.

328 Noyt saghmen een onschoone Vrouw, Als s' opgeschickt was, soo se souw.

329 Met Suycker en met Honigh soud' een Stront Soet worden in den Mond.

330 Het Water, eens voorby gevloeyt, En maeckt niet, dat de Meulen spoeyt.

331 Met kunst en met bedrogh beleeft men 't halve Jaer; En met bedrog en kunst het ander halv' daer naer.

332 Slechten Adel kan men decken Met goê Kleeren aen te treeken.

333 Gebruyckt een yeder lit, daer toe 't sijn last ontfong: Spreeckt met de Hand niet, want ghy naeyt niet met de Tong.

334 Goede Vriend en goede Wijn Moeten éénerhande zijn.

335 'k Heb met een Koning liggen mallen, En op een Hoer is 't uyt gevallen.

336 Noch Oogh, noch Trouw en kan yet velen; Ick wil met geen van beiden spelen.

337 Een goed Knecht betert, als gh' hem slaet, Een quade werdt noch eens soo quaed.

338 De Mispel rijpt, en werdt haer trecken quijt, In weinig Stroo en in geen langen Tijd.

339 De Borstel kan het Laken, De Hand de Zy schoon maken.

340 Gaet vry uw oude gangen, Die Windhond heeft u wel een ander Haes gevangen.

341 Siet, hoe men aen verandringh raeckt, Van dat Stof is dit Slijck gemaeckt.

342 In Weelde sietm'er veel gewennen, Haer selven nauwelicks te kennen; Soo haest mens' uyt de weelde siet, En kentse weder niemand nief.

343 Gaet te biechten en betaelt, Mergen werdt ghy wegh gehaelt.

344 Met Keerssen en goê Wachten Kan m' hem voor Horens wachten.

345 Neemt Yser en Azijn, Daer goeden Int moet zijn.

346 Die met Geld jockt of met Vrouwen, 't Sal hem vroegh of laet berouwen.

347 Het Wapen van uw kracht Stelt noyt in Vyands macht.

348 Dat de Lever kan genesen, Kan de Milt ondienstigh wesen.

349 Dat Claertjen kan genesen, Kan Maertjen schad'lick wesen.

350 Het Huysgesin en heeft geen tier, Daer Spinrock baes is van Rapier.

351 Luyden van Krackeel en Haer[59], Veel lands tusschen u en haer.

352 Aen Sangh en Spel en Peerden mennen, Kan m' yder een sijn' sotheit kennen.

353 Al stond u Vriendenraed niet aen, Stelt hem te boeck, en laet hem staen.

354 Sy eet met u, sy light met u in 't Bed, Die u twee tacken op het voorhoofd set.

355 Met langh druppen achter een, Boort de Goot wel door den Steen.

356 Leert noch Gebuer noch Vriend geloven, Die u in 't aensicht derven loven.

357 Wordt een Pion een Koningin, Daer magh geen Schaeckstuk tegen in.

358 Men suyvert met den Wind het Koren van het Kaf, De Sonden met de Straf.

359 't Is geen slagh, om een Wolf te nooden, Om een ander meê te dooden.

360 Soo gaet het met veel saecken: Men derft wat onrechts doen, om aen wat rechts te raecken.

361 Een Hert, van valsche kunsten vry, En hoedt sich voor geen schelmery.

362 Een Hert, dat naer sijn Hoofd wil leven, En lijdt niet, dat men 't raed mag geven.

363 Man! ghy hebt twee Horens aen; Vrouw! waer weet ghy dat van daen?

364 Een taeye Snel-riem van goed leêr Geeft een quâ jongen een goê Leer.

364 Mond-beleeftheit is een kost, Die veel geldt en weinigh kost.

366 En saeyt niet in uw Land 't Saed, dat ter Merckt blijft aen de hand.

367 Wat goê manieren en wat Geld Maeckt Sonen Jonckers met geweld.

368 Al staet de Schoone Meer[60], 't En doet den Hengst geen zeer; Maer hy verlieft te meer.

369 Slaet een Ey wel, het groeyter van; So vaert een Vrouw by een goed Man.

370 Een Paep, een Munnick, met een Exter en een Kauw, De Duyvel gunn' ick die Juweelen in sijn klauw.

371 'k Geloov' u, Hoentje! dat 's te seggen: Ick hebb' u daer een Ey sien leggen.

372 Sy sien wel toe, die Kraeyen queecken: Die sullens' eerst een oogh uyt steecken.

373 Bedeckt u, ghy, maer met een Schild, En die wil schreewen schreew in 't wild.

374 't Quaed Mes snijdt niet in 't Hout, Maer in de Hand, die 't houdt.

375 'k Hoor Koeckoeck roepen in der tijd; Siet toe, dat ghy het niet en zijt.

376 Daer spreeckt een als een heiligh vat, En heeft vast klauwen als een Kat.

377 Praet van uw eigen pijn; Laet yeder een de sijn.

378 Het Leêr is 't, dat sich reckt en wijdt, Maer Hout en kan dat niet—dat splijt.

379 Daer 's vrede tusschen Dief en Dief en Guyt en Guyt, Noyt en piekt d'eene Kraey aen d'ander d'oogen uyt.

380 Met sijn quaê Oogen te genesen Schijnt onse Schout verdooft te wesen: Hy voelde wel, wat ick hem gaf, Maer wat ik seg, daer weet hy weinig af.

381 Denckt, wat ghy doet, so lang ghy hoeft, Maer en vertrouwt op geen geboeft.

382 De Dief meent, waer hy by is, Dats' alle zijn als hy is[61].

383 Soo gy uw Kind geeft quaed voor quaed, Denckt, dat het naer het Gasthuys gaet.

384 Wat magh God Amandels geven, Daer de tanden een begeven?

385 Dien de Tanden meer niet kunnen, Siet men God wel Boonen gunnen.

386 Siet, wie u wat gegeven heeft, De gift gelijckt aen diese geeft.

387 Gaven sonder spreken Konnen Rotsen breken.

388 Een quaê Gift kan vier handen krencken, Twee diese nemen, en twee and're diese schencken.

389 Geef m' een Stoel, daer ick op rust'; 'k Weet, waer te leenen als 't my lust.

390 Thoont my een Klaverblad van tween, ick sal u thoonen, Waer ghy een Meisjen moogt verkiesen uyt veel schoonen.

391 Hoe ghy liever Leven leeft, Hoe ghy meer voor vallen beeft.

392 Leert geven en houden, Soo blijft ghy behouden.

393 Ick hebb' geen recht van Wraeck Van wie 't zy; 't is Gods saeck:

Moet ick my van een Herder wreken, Mijn Hoofd is daerom niet te breken; Dat laet ik Sneeuw en Regen doen, Die sullen 't wel te degen doen[62].

394 Soo u de Duyvel niet en dient, Wacht u van een versoenden Vriend.

395 Onder Coiffe[63] en onder Huyck, Meestal eenerhande pruyck: Ofse bruyn is, ofse blanck is, 't Is soo breed schier, als het lanck is.

396 Daer schuylt wel onder een goed Kleed Een Booswicht, dat men 't niet en weet.

397 Men siet haest aen een Kalf sijn wesen, Wat dat het voor een Os sal wesen.

398 Die op de Feest de Bruyd het Huys afwinnen, Zijn Sotten en Sottinnen.

399 Een Roover, die een Roover heeft verwonnen, Voor all' sijn buyt en krijght niet als de Tonnen.

400 Diens brood ick breeck, Diens lof ick spreeck.

401 Een duym-breed op 't Rapier, een hand-breed op de Lans, Is in 't gevecht een groote kans.

402 Van waer zijt ghy, brave quant? Van mijn Huysvrouws Vaderland.

403 Daer m' uyt tapt en niet in en giet, Daer gaet het vaetjen haest te niet.

404 Twee Koffers had een Vent van amoureusen kop, 't Een liet hy open staen, het ander brack m'em op.

405 Alle dingen op sijn pas: Denckt wat langh, en doet wat ras.

406 Daer mijn Beursjen hanght op zy, Houdt mijn Wijfjen meest van my.

407 Zy komen ons van buyten, Die ons ten huyse uit fluiten.

408 Die wel lijdt, is een moedigh man; Een kloeckert, die wel hooren kan.

409 Groote Vieren aen den Haerd, Kleine Schueren vol gegaêrt.

410 In groot water groote Vissen; Past maer, niet uw grond te missen.

411 Van eten rakender veel duysenden ter dood; Van hondert duysenden niet één van hongers-nood.

412 Ontsiet de lieden die veel spelen, En met uw meerder te krackeelen.

413 Schouwt mannen-volck, dat slecht gebaerdt is, En Wind, die door een spleet vergaêrt is.

414 Weest op uw hoed', 't is sorghlick, om te gaen Met Mensch of Hond, die geen geluyd en slaen.

415 Een Knecht, die grommelt en suer siet, En is de beste Dienaer niet.

416 Tast gh' uw getroude Vrouw of een Salaetjen aen, Twee beetjens en niet meer, en daermêe laetse staen.

417 Wacht u seer voor quade Vrouwen, En van goede te betrouwen.

418 Van de Hand af tot de Lip, Heeft men altemet wel slip.

419 Gelijck Sout uyt See-water spruyt, Soo geeft de Vrouw de boosheit uyt.

420 Vóór sien ick 't volck sich vatten Als Honden doen en Katten; Van achter soet en fijn, Als Broeders konnen zijn.

421 De Vijgen en Noten Zijn goede Lands-genoten.

422 Of ziedt de Sneew òf doetse stampen, Daer komt maer Water uyt en dampen.

423 Van 't stille Water wacht u vry, Het loopende gaet haest verby.

424 Van Hoeren en van as-graeuw laken, 't Best, daer men bestkoop aen kan raken.

425 Voor toornigh volck weest somtijds bang; Voor Swijgers al uw leven langh.

426 Lange mijlen leggen Tusschen doen en seggen.

427 Die 't scherp end van den Trecht[64] In 't Vat steeckt, neemt het recht.

428 Voor Brand bewaert men licht sijn vel, Maer voor een Booswicht niet soo wel.

429 't Water komt al verr' van daen, Dat den Molen om doet gaen.

430 't Is altijd winst, Van 't quaed het minst.

431 En denckt geen Vriend soo goed, Dien ghy getuyge neemt van 't quade dat ghy doet.

432 Het quaed, daer yemand meest voor vreest, Is menighmael sijn Dood geweest.

433 Gaet op 't getal niet liggen slapen, De Wolf eet wel getelde Schapen.

434 En wilt noyt Vechtelingen by zijn, Wilt ghy Getuyge noch Party zijn.

435 Van mijn Gevaêrs Brood aen mijn Pil[65], Een stuck soo groot als hij self wil.

436 Goed' of quade, hoese komen, Stelt noyt geen geloof in droomen.

437 Weest op u hoê, En wacht u koe, Voor een beroyt Soldaat, Die sonder Mantel[66] gaet.

438 De Tong, die lieffelick wel spreken kan, Maeckt een Verrader tot een eerlick Man.

439 Van veel geswets niet veel verheugens, Van lange Reisen lange Leugens[67].

440 Van den Ouden Raed behouden.

441 Of hy een Ezel wat gelijck is, God gev' my maer een Man, die rijck is.

442 Laets' haer' lust met seggen boeten, Die mijn aelmoes eischen moeten.

443 Den Hemel stae ons by, daer Meisjens kundigh zijn In konst van Waerseggen, en Vrouwen in Latijn.

444 Voor een jong Bidder en een ouden Vaster, Houd' ick mijn Mantel meestendeel wat vaster.

445 't Is by de Kaers noch meer noch min: Een Joffer of een Ezelin.

446 Den Hemel will' den goeden, Tot aller tijd behoeden, Van een niew Officier, En van een oud Barbier.

447 't Beurt, dat een Vaêr, die Heiligh leeft, Een Duyvel tot een Soontjen heeft.

448 Hetzij met Hoy, Hetzij met Stroy, Hebb' ick mijn meugh gekregen, Aan 't Voêr is niet gelegen.

449 Weest op uw hoê voor een geteeckent Man, En voor een Vrouw, die tweemael trouwen kan.

450 Is 't Veulen schorft en weinigh waerd, Noch werdt het wel een lustigh Paerd.

451 Die meer niet als een Boon en geeft, En is niet schuldigh[68], is beleeft.

452 Een Man, die altoos neêrwaert siet, Betrouwt uw Capitaeltje niet.

453 Die luy blijft leggen op sijn nest, Sijn Capitaeltje voelt het best.

454 Noyt goê Pijl, sonder bocht, Uyt Verckens Steert gewrocht.

455 Hy werdt het, of hy is beroyt, Die d' Asch vergaêrt en 't Meel verstroyt.

456 Twee quaede tegen een gestelt, Die eerst toe slaet, behoudt het veld.

457 Van een quaed hout, Noyt goede bout.

458 Van eenen lap quaed Laecken, Is noyt goed Kleed te maecken.

459 Hebt gh' een gehangen man verlost, Hy soud u hangen als hy kost.

460 Is 't wijntjen in, Elck seght sijn sin.

461 Ten einde van de Sop, Gaet oock de Lepel op.

462 't Is een goê les voor groote Heeren: Na 't schrappen valt er niet te scheeren.

463 Van dat het niew huys is gemaeckt, Siet toe, dat ghy der uyt geraeckt.

464 Het Stroo is binnen, Ouw Wijfs, aen 't spinnen!

465 In mijn geboort liet ick mijn schreyen hooren, De reden werdt noch alle daeghs geboren.

466 Wy kregen Kleêren om de Lenden, Soo quam het, datw' ons niet en kenden.

467 De Tongh is als een Blind' op straet, Die haer geleidt, heet Goede raed.

468 Sulcke Waer uyt sulcke hoecken; Sulcke Feesten, sulcke Koecken.

469 De Pap en 't Meel zijn all' gelijck: Van sulcken Stoff komt sulcken Slijck.

470 Van uw Vyand, van uw Vriend, Geld in handen als 't u dient.

471 Soo van uw Vrouw, als van uw Vrind, Gelooft al, dat ghy waer bevindt.

472 Hebt ghy schulden die vermeeren? Looght ghy noyt, ghy sult het leeren.

473 Soo ghy te Paeschen schuldigh zijt, De Vasten valt geen lange tijd. of Hebt Geld te Paeschen uyt te tellen; U sal geen lange Vasten quellen.

474 Uyt slechten praet Wel goeden raed.

475 Die tot het Beecksken gaet, en niet daer 't Beecksken spruyt, En haelter niet als slijck, in plaets van water, uyt.

476 Verlaet uw Huys en komt in 't mijn; Ghy sulter niet seer lustigh zijn.

477 Laet ons niet fier op Vaêr of Grootevaêr of Oom zijn: De rechten Adel is, soo wy maer selver vroom zijn.

478 Ick liet volck in mijn werck, En gingh self naer de Kerck.

479 Wat seght ghy, Meester, salder Haer op komen? Waer 't maer het vel, het waer goed meê genomen[69].

480 Doen al wat men seggen kan, Is geen werck voor alle man.

481 Een Vriend, die gh' u geheim gelooft[70], Staet met de Voeten op uw Hoofd.

482 Het Huys is wel beheert, Daer maer één in verteert.

483 Prijst een Vrouw haer schoone kaken, Wilt gh' er een Sottin af maken.

484 Seght my, met wien ghy omme gaet, 'k Sal seggen, wat ghy doet en laet.

485 Spreeckt een Loogen, wilt ghy maecken Aen de Waerheit te geraecken.

486 Wilt gh' uw eigen Goed vergeten, 'k Sal 't u niet eens danck sien weten.

487 't Geld van een gierigh hert Gaet tweemael aen de Mert.

488 Geld en Verstand en menschen-Trouw, Veel minder dan men dencken souw.

489 Godt gev' my, in proces te treden Met lieden van verstand en reden.

490 God is 't, die de genesingh geeft, De Doctor, dieder Geld af heeft.

491 God doet geen klachten die men hoort, Maer houdt wel, dat hem toebehoort.

492 Seght vrylick uw bescheit, Maer niet wie 't heeft geseît.

493 De Melck sprack tot den Wijn: «Vriend, ghy moet welkom zijn!»

494 De Pan sprack tot den Ketel: «fy! Wat doet het swartgat hier by my?»

495 Een Geck sprack alle dese woorden, Maer 't was geen doove diese hoorden.

496 Te Roomen weetm'er van: Spint eerst, Vrouw! en eet dan.

497 't Is een seggen van oûw' Wijven: Houdt de pelsen van uw lijven.

498 Men houdt u voor een eerlick man: Hand over Hert, wat isser van?

499 Het oude waere Spreeck-woord seît: De Voeten gaen, daer 't Hert haer leidt[71].

500 De Boosheit is een dobbel quaed, Die onder schijn van Vrientschap gaet.

501 Als 't Geluck niet med' en doet, Helpter Neerstigheit noch Spoed.

502 Daer eene Duyt sich vinden laet, Soeckt, of die een alleenigh gaet.

503 Wijn in de huyd, Verstand daer uyt.

504 Tot de Poort toe duert de rouw Van een overleden Vrouw.

505 Meest sult ghy 't soo bevinden: Veel Kind'ren, weinigh Vrinden.

506 Die goede Potten breken kan, Behoudt er goede Scherven van.

507 't Was daer sich een Geck verliep, Daer de Wijse raed uyt schiep.

508 Daerder veel pist te gelijck, Werdt het Sand wel haest tot Slijck.

S09 Daer geen eer en is, Daer geen zeer en is.

510 Daer een Deur werdt toegedaen, Sal een ander open gaen.

511 Waer henen ghy u wendt en gaet, Maeckt, dat ghy met bekenden gaet.

512 Daer 't niet en roockt, Wert niet gekoockt.

513 De Schaemt' om veer, Geen Deughden meer.

514 Daer de Koningh niet en is, Loopen alle soeckers mis.

515 't Is genoegh, als ick my hoê Voor het gen' ick selver doe.

516 De Luyaert seght: «'k wil slapen gaen, Goê tijdingh komt van selver aen».

517 Vertrouwt twee Waerseggers in al uw onderwindingh, Den eenen heet Vernuft, en d'ander Ondervindingh.

518 Roof-vogels zijn noch vrinden, Noch veel by een te vinden.

519 Twee goede Eelten heb ick, daer ick hoor: Een in mijn Mond, het ander in mijn Oor.

520 Tot een paer Hoenders en een Haen Gaet al, dat aen een Paerd kan gaen.

521 Twee slechte Mael-getijden, Kan eene Maegh wel lijden.

522 Daer de Wat'ren diepste gaen, Komt het minst gerucht van daen.

523 Daer teeringh boven neeringh gaet, Weet, dat de saeck op 't vallen staet.

524 Daer d' oude lieden geerne gaen, En staet het jonge liên niet aen.

525 Maeckt een end van krullen, Neel! Die veel spiegelt, spint niet veel.

526 Men slaept wel met een weinigh pijn, Maer met veel schulds en wil 't niet zijn.

527 Mest uw Terw met Duyven-mest, 't Land betaelt het al in 't les.

528 't En kan niet zijn, de man moet rasen Die teffens suygen wil en blasen.

529 Gaet liggen in uw Bedd' van Sieckt' of van Verdriet, Ghy sult haest weten, wie uw Vriend is, en wie niet.

530 Te bedd', en overslaet[72] Wat dat uw huys aen gaet.

531 Brengt Aerd op Aerd, ghy sult vernemen, Hoe dat de Brood-korf toe sal nemen.

532 Men vindt aen alle kanten De Son, en Schouts Trauwanten[73].

533 Ezels min begint met smijten En met bijten.

534 Tot het minnen en het winnen Groot geweld en kloecke sinnen.

535 Lange ooren, lange rocken, Moet men meesteren met stocken. of Men moet Ezelen en Vrouwen Bey met Stocken onderhouwen.

536 Die gierigh is en rijck, Heeft Vriend noch Vriends gelijck.

537 Hoe de gierige meer heeft, Hoe hy meer in armoê leeft.

538 Op wel geneeren Past rustigh teeren.

539 Het goed en 't quaed Blijckt aen 't gelaet.

540 Een Geck, indien hy swijgen kan, Gaet uyt voor een verstandigh Man.

541 Die goê betalingh doet, Beërft een anders goed.

542 Schort het u aen een goed Soldaet, De Ploegh is 't, daer hy achter gaet.

543 Het Land, dat vet en vruchtbaer is, Soo 't niet en rust, soo draeght het mis.

544 De Slack, om 't suer gesicht van quelling t'overkomen, Heeft voor twee Oogen een paer Hoornen aengenomen.

545 Dien ghy voor uw Vyand telt, Wenscht hem al sijn goed in Geld.

546 't En is noch Hengelroê, noch Visscher die 't beschickt, 't Bedrogh is in het Aes, daer 't Visken aen verstikt.

547 Dry dagen duren Noorde-Winden, Wanneerse haer geweld ontbinden; Maer blasen sy met all' haer macht, Soo durens' er wel meer als acht.

548 Het Konijn en het Patrijs Saust men al op eene wijs.

549 De wond in 't Hert gegaen, Daer is geen helpen aen.

550 Een aelmoes, die men doet, En mindert Bors noch Goed.

551 De Lust maeckt schoon en fris, Dat vuyl en leelick is.

552 Is 't heel warm weêr, Kleedt u te meer.

553 't Opschicken quam my juyst niet eens in mijn gedachten, Als ick Volck t' mijnent kreegh, daer op ick niet en wachten.

554 De Penningh maeckt Den Man volmaeckt.

555 Men kan geen Tanden heelen Met Luyten en met Veêlen.

556 Die 't verdrincken is ontkomen, Past op 't ondiep van de Stroomen.

557 De Mis en is geen Heiligheit, Maer doet mirakel, waerse leît.

558 De cure[74] is goed, den Dokter komt de eer: De Man is dood, hy voelt geen Kortse meer.

559 Indien de Monick bidt[75] om Brood, Hy neemt wel Vleesch in tijd van nood.

560 De Liefd' en seght noyt, noch het Vyer: Past op uw werck en gaet van hier.

561 De Wind-hond, op sijn pas, leght meer weghs af, Dan 't Joffer-hondeken doet op sijn draf.

562 Al doense niet veel zeer de slagen van de Pan, Het Vel versenght en kist er van.

563 Die wel gevoedt en vol is, Past op geen Vriend, die hol is.

564 Honighraet werdt soet gesmaeckt, Maer de Bie steeckt, die hem maeckt.

565 Het is de kloeckste Soon die leeft, Die kennis van sijn Vader heeft.

566 Van den Muyl en 't Bastaert-kind, Alle daegh een niewe quint.

567 Die op sijn eere let, Blijft van een anders bedd'.

568 De Man kan voor het Vyer, de Vrouw voor 't Vlas uyt gaen: Dat blaest de Duyvel aen.

569 Verliest een Jongman van sijn Geld, Hij wordter wijs af[76] met geweld.

570 Een man, die word voor rijk gehouwen, Kan met den naem sijn Soon uit trouwen.

571 Weet dat de Gast, en dat de Vis Den derden dagh aen 't stincken is.

572 De Roock, de Vrouwen, en de Gooten, Zijn 't die de Mans ten huys uytstooten.

573 De niewe Kruyck is eer Aen 't drincken, als haer Heer.

574 Wilt ghy, dat ick speel? Goed Spel, en niet veel.

575 Eerst van de Naelde tot het Ey, Van daer aen 't Osken in de Wey, Van 't Osken hoogh en droogh gehangen, Dat zijn der Dieven eigen gangen.

576 De Wolf soeckt noch een Lam, Daer hy het eerste nam.

577 De Wolf en eet niet al, wat hy wel geeren at, Hy eet maer, wat hy vat.

578 De Wolf verliest sijn tanden wel, Maer blijft van aerd al even fel.

579 Een oude Wolf die quaed is, En huylt niet, dan als 't laet is.

580 De Sot pronckt met sijn Hoornen als een Hert, De Wijse draeghts' onsichtbaer in sijn Hert.

581 Door de straffe die wat raeckt, Werden Gecken wijs gemaeckt.

582 Die 't qualick weet te halen, En sal noyt wel betalen.

583 Men meestert een quaed Oogh Best met den Elleboogh.

584 Het Ongeluck komt met arm-vollen aen; Met klein hand-volletjens siet men 't vergaen.

585 De boos' helpt goeden in 't verdriet; Maer sijns gelijck en derft hy niet.

586 't Quaed, dat uw Mond ontschoot, Valt in uw eigen Schoot.

587 De Quellingh raeckt met troosten uyt den weegh, Maer Voorspoeds-pack draeght niemand niet ter deegh.

588 Wewenaers zijn meer bemint Met één Oogh, als met één Kind.

589 De booste van 't getal Is ruchtighste van all', En breeckt een yeders ooren, Om dat m' hem aen sou hooren.

590 De beste Teerlingh-worp van velen Is, met geen Teerlingen te spelen.

591 Meloenen en Vrouwen Zijn qualick te schouwen.

592 Die een Vrouw keuren wil, of een Meloen, En kan 't niet beter als by 't steert-stuck doen.

593 Van de Logen gaet geen tol af; Daerom iser 't Land soo vol af.

594 't Is de schuld van 't Knechtjen niet, Dat het Meisken naer hem siet.

595 Weet, dat u Knecht of Vriend Noch arm noch rijck en dient.

596 Over asers[77] moeten 't weten: Van veel-eten komt niet-eten.

597 De Muys, die maer één gat en kent, Is van de Kat haest overrent.

598 't Kind krijt om 't goede dat men 't deê; Ouw' lieden krijten om haer wee.

599 De Boeren en de Note-boomen Zijn best met stocken t' overkomen.

600 Hebt gh' één Officie t' uwer eer, Gh' hebt een Officie en wat meer.

601 Niew backen Brood, al heet, al warm, Veel in de Hand, niet in den Darm.

602 Daer 't Brood is opgegaen, Is heel 't gelagh ontdaen.

603 Eet op, en haest u wat met verschen Vis, En met uw Dochter soose houwbaer is.

604 Al wisselt schoon de Vos sijn Vel, De Vossenaerd blijft evenwel.

605 Een luye lêge Geck Leeft altijd in gebreck.

606 Op 't hamer-klappen slaept des Smits Hond aller best, Het klapper-tanden maeckt hem wacker in sijn nest.

607 Soo doet des Thuynmans Hond: Hy magh geen Kool, en houdts' een ander uyt den mond.

608 Koopliên by nacht, past dat ghy voor u siet: Een ouden Hond bijt nemmermeer om niet.

609 't Geluyd, dat oude Honden slaen, Is als een raed van goed vermaen.

610 Met Maten en Gewichten Is alle scheel te slichten.

611 Geen mis soo goed, Als 's Land-Heers voet.

612 Weinigh praets is Goudsgelijck, Veel en is niet meer als slijck.

613 Die niet voorwaerts uyt en siet, Blijft te rugg' en voordert niet.

614 Die 't Peerd dreight en niet en slaet, Doet het tweederhande quaed.

615 Die altoos leert en noyt en vat, Die vat wel, hoe ick 't meen, en wat.

616 Die 't suer en onrijp eten moet, Sal weêr genieten 't rijp' en soet.

617 Die naer twee Hasen In 't Veld wil rasen, Vanght somtijds eenen, En veeltijds geenen.

618 Die sich van de bruyd wil wreken, Kan hy wel van 't hylick spreken?

619 Die gevallen is in 't slijck, Wenscht een ander sijnsgelijck.

620 Die Monick is geweest en werdt[78] een Abt daer naer, Weet, wat de Monicken doen achter den Altaer.

621 Die 't Reaeltjen kan verdienen, Mach sich van 't Reaeltjen dienen.

622 Die den Hond sijn aers moet soenen, Hoeft sijn Mont niet seer te boenen.

623 Die de Leeuwerck wil verlacken, Moet sich vroegh ten bedd' uyt packen.

624 Heeren! leert het wel onthouden: Die de Wet maeckt moetse houden.

625 Die de Rent van 't huysken treckt, Magh 't doen helpen daer het leckt.

626 En veeght gh' u niet te degen, Ghy moet u tweemael vegen.

627 't Luydt seldsaem, maer 't is goed bescheet: Die niet en twijffelt, niet en weet.

628 Meet een sijn selven niet te recht, De Maet-stock wert hem opgeleght.

629 Die Huys noch Hof en heeft van 't sijn, Kan all' de werelds Buerman zijn.

630 Die betaelt al wat hy moet, Al het ovrigh is sijn goed[79].

631 Die de Hand heeft in het deelen, Kiest het slechtste niet van veelen.

632 Die verliest, sal blijven spelen, Als 't de winner wil bevelen.

633 Die sijn Geld in 't spel derft wagen, Heeft geen moet op Geld te dragen.

634 Het Brood heel licht, de Kaes heel swaer, Is weder-zijds de beste waer.

635 Die ras belooft en traegh voldoet, 't Berout hem, dat hy 't geven moet.

636 Hebt g' een gelasen[80] Dack, dat langh moet dueren, Werpt niet met steenen tegen uw gebueren.

637 De Koning gaet, als alle man, Niet waer hy wil, maer waer hy kan.

638 Als de Schuyt is over 't Meer, Denckt men aen den Sant[81] niet meer.

639 Is uw Barbier wat onervaren, Ghy sult hem Haer noch Huyd sien sparen.

640 Spreeckt ghy van een Guyt te Roomen, Stracks sal hy te voorschijn komen.

641 De Mus en is niet wel gebeckt, Indiens' haer eigen nest ontdeckt.

642 De Dronckaerd volght des Kickvorschs pad: Van 't droogh af springht hy in het nat.

643 Der kindren dienst is klein van kracht; Maer 't is een geck die hem veracht.

644 Magh de Son my maer beschijnen, 'k Sal my om de Maen niet pijnen.

645 Tijd doet het zeer verteeren, En niet des Meesters[82] smeeren.

646 Een Schalck en vindt niet[83] lichter, dan 't Bedriegen van een gierigh Man.

647 Een Jonghman daer, een oud Man hier, Sy liegen al op een manier.

648 Als oud Stroo eens komt aen te gaen, En isser niet wel lessen[84] aen.

649 De Wijngaerd plantet[85] d' oude Man, De jonge pluckt de Druyf daer van.

650 Past maer een oud Man op sijn malen, Hy kan tot honderd jaer toe halen.

651 Den Oven, en ouw' lieden darmen Zijn door haer monden te verwarmen.

652 De Winden, die de hooge locht doorwaeyen, Doen niet den Toren, maer den Weerhaen draeyen.

653 Nuchteren en leêgh, Hoort geen Maegh ter deegh.

654 Als de Wijn het Hoofd doet blosen, Gaet het herte sonder Hosen[86].

655 Sendt een wijs Man over al, En beveelt hem niemendal.

656 Werdt ghy van de Locht met kind, Vriend! soo baert ghy niet als Wind.

657 In 't goede Jaer is Koorn maer Hoy, In 't quade maeckt ghy Koorn van Stroy.

658 Een vroom Man kan sich wel ontgaen, Daer hy een Kist vindt open staen.

659 Daer sit tot[87] een ryck gierigaerd Een Duyvel, die de Kas bewaert.

660 Soo ghy wilt wijs zijn, deelt geen Peeren, In jock noch ernst, met groote Heeren.

661 Noyt Raeds-vergadering en stond, Men vonder eenen rooden Hond.

662 Men komt op alle Wegen Beslijckte gaten tegen.

663 Daer de Meester fluyten kan, Werdt gefluyt met alle man.

664 In 't huys van onsen Adriaen, Vermagh de Hen meer als den Haen[88].

665 In Smitswinkel, meestendeel, Mes en Beitel sonder steel.

666 Voor des Mans huys, die een goed ambacht kan, Verschijnt den Honger wel, maer blijfter van.

667 Waer de Speelman Vaêr is, Danst het al, dat daer is.

668 In 't Huys, dat een goed Man bewoont met een rijck Wijf, En heeft Hy nemmermeer, Sy altoos 't hoogh bedrijf.

669 Zijt gh' ergens met den Man oneffen, Past vrede met de Vrouw te treffen.

670 In 't Huys, daer de Blinde woont, Wert de Slimste wel gekroont[88].

671 Daer het Huys vol voor-raeds leît, Is de Maeltijd haest bereidt.

672 In 't niewe Huys een vast verdriet: Die 't niet en brenght, en vindt er niet.

673 In de Jacht en in de Min, Als men wil soo raecktm'er in; En als men kan, Soo raecktm'er van.

674 In krackeel Toomt uw' keel.

675 In 't overslaen van allerley begin Bedenckt' veel wegen, en gaet éénen in.

676 Aen den Gangh en aen den Dronck Kent men Vrouwen, oud en jonck.

677 Tot in 't Scharlaken laken, Kan een quaê slagh geraken.

678 Met de schoonste stoff in d'oogen, Werdt men allerlichst bedrogen.

679 Men werpt het Net vergeefs om Vis In 't Water, daer geen Vis en is.

680 Onder Volck van boosen aerd, Alle daegh de Wet[89] vergaêrt.

681 De Knecht dient, en de eer Komt niet als op den Heer.

682 Neemt maer een Besem-stock, en schickt hem op, Het sal een Jongman schijnen als een Pop[90].

683 Weest welkom, Maymaend! zijt ghy daer? Ghy, beste Maend van 't heele Jaer!

684 Men siet geen Vyer of het verblijdt, In Somer en in Winter-tijd.

685 Dingen, die veel lieden weten, Sijn noch wijser liên secreten.

686 Het werck, dat yemant doet En 't Vier, dat hy verboet[91], Geeft best getuygenis, Hoe vroeden Man hy is.

687 Als de nood perst op het seerst, Spreeckt de Vriend de waerheit eerst.

688 In enge Herbergen en lange Wegen Kent yeder eerst sijn met-gesel ter degen.

689 Daer men geen verlies en vindt, Moet men denken, dat men wint.

690 Die Luyt is daer in handen van een Man, Die 'r wel op spelen kan.

691 Terwijl ick doe, terwijl ick segh, Geraeckt'er een goed beetje wegh.

692 't Is al vergeefs door 't Veld te gapen, Daer valt geen keur in schorfde Schapen.

693 Neemt maer ter herten uw Verdriet, En moeyt u met eens anders niet.

694 Siet Tijd en Plaets met sinnen[92] aen, Verliesen kan voor winnen gaen.

695 Ten minsten[93] is een Spijcker waerd, By vriesend weêr, het heele Paerd.

696 In dor Land is 't Water goed, Of 't wat bracker is als soet.

697 Paep[94], die geen oorlof eischt, en ingelaten wordt, Of ghy hebt Gunst te veel, òf ghy komt Schaemt' te kort.

698 't Magh in den Winter koud, 't magh in den Somer heet zijn, Ick sie den Wijn altoos sijn Deckmantel gereet zijn.

699 't Hoentjen light en schropt en schrapt, En 't werdt van de Pip betrapt.

700 't Is tegen regel en costuym, Sijn Huyd te krabben met sijn Duym.

701 Notaris en Barbier en Hoer, Al ééne slagh en al één voer.

702 Eerst in 't Boeck geschreven, Dan uw Geld gegeven, of Eerst my Geld getelt, Dan te Boeck gestelt.

703 Schroomt niet voor Hout en Turf te geven, Goet Vier is half des Menschen Leven.

704 't Geweêr geplant In een Sots hand: Gevaer en straff' Voor die 't hem gaf.

705 Een Moolick[95], die noyt Wind en liet, Bewaert soo veel Velds als hy siet.

706 Dat's van de beste die men siet, Die by 't Vier staet en brandt haer niet.

707 De rechte Vrouw van waerden is, Die dood en onder d'aerden is.

708 Dat's recht een Bruyloftsgast te seggen, Die met de Bruyd te bedd' gaet leggen.

709 Het is een man, die Koningh heeten magh, Die noyt en quam, daer hy een Koningh sagh[96].

710 De Man komt lichtelick te voren, Die doet daer toe hy is geboren.

711 Dat is de beste slagh van Vrouwen die men vindt, Die alle man vervolght, en niemand overwint.

712 Het is somtijds een goede les: Die Scheê en past niet tot dat Mes.

713 Daer ick te bedde ligh op mijn gemack, Voert my de Duyvel vast van dack op dack.

714 Souw niet ons goedje minderen? Waer is 't oyt hooren seggen: Wy waren dertigh kinderen, En Grootmoêr gingh geleggen?

715 En hebt noyt Jood noch Mon'ck te vriend, Soo ghy een Vriend soeckt, die u dient.

716 Een Mon'ck, die doet wat m' hem gebiedt, Ontfanght van elck, en geeft noyt yet.

717 Vier by Vier, Pot by Pot ten thoon, En in die alle maer één Boon.

718 Ick ben te Hoof gegaen, en was een groote Beest, Een Esel ben ick nu, en heb te Hoof geweest.

719 De Wind-hond, die veel Haes doet rijsen in het Veld, Dat's dieder geen en velt.

720 De soetste Vryens-tijd dien yemand kiesen kan, Is als een Weduw komt van d'uytvaert van haer Man.

721 Siet, wat een kostlick schoon uw Vrijster uyt kan maken: 't Vel Goud-geel, Silver-haer, en Ooghjens van Scharlaken.

722 Der trotsen yd'le waen Geeft Bloeyssel, maer geen Graen.

723 Stelt ghy u met uw klein ter neêr, Terwijl een Sot soeckt na noch meer.

724 Heel groote Stilt van Locht, Beduydt aenstaende Vocht.

725 De Karre draeght een grooten last, Maer meer, die op de Karre past.

726 Een Korentjen en vult geen Schueren, Maer 't helptse vullen met sijn bueren.

727 Dien God een kunstigh ambacht gaf, Meest komter een Landlooper af.

728 't Is een vermaeck'lick slagh van leven, Wel t' eten en geen Geld te geven.

729 't Is kunst te smeeren, En niet verteeren.

730 Verspaert wat voor den Ouderdom, Soo vindt ghy 't, tegen dat hy komm'.

731 God hoed' u voor den Duyvel en sijn poogen, Voor Teerling werpen en voor Hoeren oogen.

732 Die Man voor seker had een kloecken kop, Hy schouwd' een' Vliegh, en at een Spinnekop[97].

733 Schoon Getuygh en schoone Maen Prijst den Hengst den kooper aen.

734 Och, Vaêrtje! wordt ghy 't spel niet moê? Daer krijght ghy noch een Dochter toe.

735 Het Land-gebouw en spoeyt met allen niet, Daerm' eerst de Son, en dan den Land-Heer siet.

736 Wee ons, de Dood is van de Veegen Met geen presenten te bewegen. of Wee ons, de Dood is niet t' ontgaen, Sy neemt niet één presentjen aen.

737 Liefde, Jacht, en Krijghs-gerucht: Veel verdriets voor één genucht.

738 Lust u geen onlust en verdriet, Spreeckt van den Krijgh, en gaeter niet.

739 Het luyste Peert van all', Draeft wel omtrent den Stal.

740 Daer de Steert voor henen gaet, Deelt de Duyvel in de daed.

741 Geeft my mijn Buycksken vol, en leght my sacht: Vermoordt my, slaep ick niet den heelen nacht.

742 'k Ben blinder als een blinde Man, Soo 'ck door een Sift niet sien en kan.

743 Een Geck is 't, die sich sterven doet Om yets liefs, dat hy derven moet.

744 Onthoudt dit, Knecht en Meissen[98]: Wel dienen is wel eissen.

745 Die dagh en nacht wil leven sonder pijn, Gedenck' dagh dagh, nacht nacht te laten zijn.

746 Niet een Mierken, of het heeft Sijn geselschap, daer 't by leeft.

747 Troetelt ghy de Katten, licht Vliegen sy u in 't gesicht.

748 Doet gh' een ander quaed, Wacht het vroegh of laet.

749 Laet u maer soet als Honigh vinden, De Vliegen sullen u verslinden.

750 Als de Koe in 't Veld, soo vat, En behoudt dan, als een Kat; Niet te bedencken, en te seggen, Is schieten sonder aen te leggen.

751 't Zijn recht de streken van een rekel op het land: Den Steen te werpen en verbergen dan de Hand.

752 Ick wenschte, dat dit een kloeck Raeder oversloegh: Wat 's witte grond, swart Zaed, vijf Ossen aen een Ploegh? (Geschrift.)

753 Hebt ghy 't gequest, het Wilde Swijn, 't Sal tegen u verbittert zijn, En houden op van volgen, Daer op het was verbolgen.

754 De boose ergert van de straff, De goede werdter beter af.

755 De Dochter aen den Man gebracht: Een vreemdelingh in haer geslacht.

756 Kinders zijt gh', in[99] allen schijn Sult ghy namaels Ouders zijn: Slaet daer acht op, jonge lieden! Soo ghy doet, sal u geschieden.

757 Wy hebben noch niet eens het Kind, En hebben 't al een naem versint.

758 Soo gaet het meesten tijd: Laet Soon, vroegh Ouders quijt.

759 Daer ick Draed en Naelde weet, Houd ick my voor half gekleedt.

760 Zijn de Man sijn Haeren grijs, Hy is oud, maer juyst niet wijs.

761 Dien de Liefde sit in 't oordeel, Trouwt sijn leven niet met voordeel.

762 De Heer bewaer' my voor een man, Die als een Vrouw-mensch klappen kan.

763 Weest altoos verr' en schouw[100] Van een ros Man en een-gebaerde Vrouw.

764 Lieden, die van[101] jaeren zijn, Alle daegh een niewe pijn.

765 Eert eerelicke liên, op dats' u weder eeren; Eerloos', op dats' uw' Eer niet in Oneer verkeeren.

766 Een schoone goude Ringh, Een onnut eerlick dingh.

767 Eer en winst zijn quaê gebueren, Om in éénen Sack te dueren.

768 't Moy Meisjen maeckt de Keucken niet; Maer 't goed Vyer, datm' haer stoken siet.

769 De Sneew op 't Koorn te Velde doet het deughd[102], Gelijck het Bont den Ouderdom verheught.

770 By-haer-selfs-genoodde Vrinden Konnen haest den Buyck vol vinden.

771 Hy doet een heyligh werck, God magh 't sich wel erbarmen, Die 't Vercken steelt, en geeft de Voeten aen den armen.

772 Een Mans Memorie loopt te niet, Gelijck een Slaef sijn Meester vliedt.

773 Gescheurt Gelas[103], noch stille Zee, En houden nemmermeer langh steê.

774 Kiest het middel-pad voor allen, En ghy hebt geen nood van vallen.

775 Haet van Broeders onderlingh, Haet van Duyvels, al een dingh.

776 En weest niet geern noch Maeckelaer, noch Raed, Aen een die trouwt, of in den Oorlogh gaet.

777 Besneden Jood, geschoren Paep, noch Vrouwen, Vergeven niet, soo langh sy wat onthouwen.

778 Het Bad-stoof-water heeft gesworen, Geen blanck te maken van de Mooren.

779 Hael ick 't lijden selfs op my, Meer als reden, dat ick 't ly'.

780 't Raest, van den minsten tot den meesten, In arme lieden Bruyloft-feesten.

781 Als 't Huys gemaeckt is soo 't behoort, Geraeckt de Baere voor de Poort.

782 Een die geselschap soeckt, daermed' hy magh verkeeren, Sal sijns gelijcke meer als meerder-man vereeren.

783 Soo 't Schaep goedaerdigh is en tam, 't Geeft alle Lammeren de Mamm'.

784 't Kruys boven op 't gewaed, De Duyvel in de daed.

785 Wenscht, dat uws Vyands Goed mach zijn, Of heel in Geld, of heel in Wijn.

786 't Zij weinigh, of 't zij veel, De Galgh raeckt aen haer deel.

787 Al dat een lange Tongh bediedt, Zijn korte Handen, en meer niet.

788 Die 't Konijn vermoordt, diens is 't; Maer den Haes hoort, die hem hist[104].

789 Den Haes loopt krachtigh op sijn pad, Maer meer den Wind-hond, die hem vat.

790 Is my de Wolf te deegh bekent, Soo is hy aen geen Touw gewent.

791 De quade wonde kan genesen. Het quaed gerucht kan doodlick wesen.

792 Een Appel, die bedorven is, Schent al wat in de korven is.

793 De Logen is licht om betrappen, Sy heeft geen Voeten om t' ontsnappen.

794 Men vindt het Werck, naer dat men 't spint, En naer men 't op brenght, vindt men 't Kind.

795 Laet den Aep in zijde kleên; 't Is een Aep en 't blijfter een.

796 De Vrouw die vroed en zedig is, Vervult een Huys, dat ledigh is.

797 Een Vrouwtjen, opgeschickt als 't hoort, Houdt haer Man van een anders Poort.

798 't Wijf schickt haer op, en heeft een blinden Man, Voor wien of 't wesen kan?

799 Die haer Spinwiel 't minste jagen, Siet men meest quaê Hembden dragen.

800 Een oude Vrouw, die voor geen Pot kan strecken, Dient eindlick noch om een Pot toe te decken.

801 Vrouw, noch Hof, niet meer Elck als éénen Heer.

802 Soeckt na Vrouw en Peer die swijgen, Beter zijnder geen te krijgen.

803 't En is de selfde niet, maar een gelijcke saeck: Den Pot kentm' aen den klanck, de Menschen aen de spraeck.

804 De Straff is kreupel; doch In 't ende komtse noch.

805 Al is de Rotsteen noch soo herd, De Beitel wint het, daer hy meê gekloven werdt.

806 't Gevecht en een stuck Schilderijs, Besiet van verr', en niet van bij's.

807 Den Appel in droogh weêr, en 't Meisken in de kroegh, Die rijpen elck om 't seerst, en elck al wat te vroegh.

808 D' eerste Vrouw dient voor een slet, En de tweede stelt de Wet.

809 De Vloo die achter d'oore gaet, Gaet met den Duyvel in beraed.

810 Hoe meer een Kraey haer wascht, een Hoer haer meer verschoont, Hoe d'eene vuyler werdt, en d'ander swarter thoont.

811 Die eens een mis-slagh heeft gedaen, En heeft niet meer als dien begaen, En kosts'er twee doen, als sy wouw, Houdt dat voor een geschickte Vrouw.

812 Sy laet het op haer schoonheit staen, Die in het Groen gekleedt derft gaen.

813 Geleerd en geck is eenerhand, 't En zij 't beleid van goed verstand.

814 D' eerste sop en d' eerste Min, Zijn de beste in mijn sin.

815 De Spinkop laet een Rat door 't net, Daer sy de Vliegen in beset,

816 't Land, dat sijn selven niet kan decken, Sal my geen decksel kunnen strecken.

817 Verradery is soet; Maer hy niet, diese doet.

818 Hoe datm' een' Koe meer Melcks af treckt, Hoe dat haer Uyer ruymer reckt.

819 De Pepers ouderdom sit oude Neel in 't vel: S' is rimpeligh en swart, en brandt noch evenwel.

820 Verliest de Vrouw eens Schaemt en Eer, Haer leven krijght sy die niet weer.

821 't Zijn de jonge domme jaeren, Die den ouderdom beswaeren.

822 Al watmense te vooren set, Maeckt Weewen en Kapuynen vet.

823 Onder de gesloten Boecken Moet ghy geen Doctoren soecken.

824 Bijlen bijten Bijlen, Vijlen vijlen Vijlen.

825 God gev' u nemmermeer te smaecken De wonden, die in 't Lidt geraecken.

826 Ellendigh wedervaren: Den heelen nacht gekraeckt en dan een Dochter baeren.

827 God gev' my in de Herbergh t'huys te leggen, Daer de Man al, de Vrouw niet[105] heeft te seggen.

828 Geeft liever vijf als vier; 't Onkostelick is dier.

829 Het deughdelick gewin verdoetmen, en niet meer; 't Ondeughdelick verdoet sijn selven en sijn Heer.

830 Slijck by slijck, Al gelijck.

831 De May in 't slijck, Augustus rijck.

832 Het arghste van 't Proces, en dat my meest verwondert, is, Dat een het eerst van hondert is.

833 Is 't verloren, is 't verdaen, 't Magh om Gods wil zijn gegaen.

834 't Geen u ondienstigh is, en uw Vriend noodigh heeft, Ghy doet hem geen gelijck, soo ghy 't hem niet en geeft.

835 Dat mijn buerman eet, Helpt my niet een beet.

836 Vertrouwt niet alle winst te seer: Al wat de Stroem geeft, neemt hy weer.

837 Doet ghy de saeck niet vóór uw sterven, Verwacht het veel min van uw Erven.

838 Mijn antwoord seght niet veel, maer sluyt op sulcke vragen: De Os en kan het niet[106], en daerom singht de Wagen.

839 Een Man van reden heeft sijn welvaert in sijn Hand: Al wat de Tijd souw doen, doet hy met sijn verstand.

840 De Wolf heeft altijd sin In 't doen van sijn' Wolvin.

841 Alle ding van grooter waerde, Komt van onder uyt de Aerde.

842 Wat het Ooge niet en siet, Dat en wenscht het Herte niet.

843 't Allerheelsaemst in den Mond, Maeckt de Bors wel ongesont.

844 De Logen, die men 's Avonds giet, Gaet 's anderdaeghs van selfs te niet.

845 Dat Spiegels u te voren leggen, En salm' u in den Raed niet seggen.

846 Geeft niet uw' Man het nauwst bescheid, Van wat men u in d' oore seît.

847 Het slechte slijt ick geern met Vrienden en met hoopen, Het beste weet ick licht met voordeel te verkoopen.

848 Let op het volck, daer by ghy zijt geseten, De laetste in 't wercken, zijn de voorste in 't eten.

849 De Man, die 't sey, was niet bedrogen: «Die sonder Vrouw is, hoeft veel oogen».

850 In een spits mager Wijf is 't waer: Langh en benauwt, als 't quade jaer.

851 Mameer! wat isser toch in 't Hylick te bejagen? Ma Fille! spinnen eerst, dan kramen, en dan klagen.

852 Een oud versleten Hemd, een Moeder hoogh van dagen, En werden noyt met schand gedragen noch verdragen.

853 Siet, dat gh' een quaden Heer bewaert, Soo krijght gh' er geen van quader aerd.

854 De Vrouw, die met haer Meid dan jocken wil, dan kijven, En sal noyt by die Meid met kijven yet bedrijven.

855 't En voeght niet, Handen aen den Mond te steken, Daer niet en is, om eten noch om breken.

856 Seer qualick geeft, Die niet en heeft.

857 Lijden is vermaeck, Mits het velen raeck'.

858 Werdt een ouw' Hoere gram, De Vloeck, die van haer komt, keert weêr van daer hy quam.

859 't Goed is qualick by den Bloed, Die geen Heer is van sijn Goed.

860 Den Hond is waerd gestraft, Die maer van vrees en baft.

861 't Is quaed, een Sondaer werden, En Duyvelsch, te volherden.

862 Heet[107] al, Pieter! en gebiedt, En doet self al wat ghy hiet.

863 Beveelt, en laet het daer op staen, Soo werdt[108] er niet met al gedaen.

864 Doet selfs uw last, Soo gaet ghy vast.

865 Denckt, wie de droncke Trijn 't Meêdoogen in haer sin gaf: Sy kauwden al den Wijn, Eers' hem de siecken in gaf.

866 Daer's geen gerief te doen: Vier menschen in één schoen.

867 Een Os alleen kackt grooter hoop, Als hondert Swal'wen over hoop.

868 Doet geern, gelijck ghy moet doen: Quaed doen kost meer als goed doen.

869 Siet op de kinderen, die knickeren en koten: 't Gerucht is meestendeel veel meerder als de Noten.

870 De vrees bewaert den Wijngaerd meer, Dan die hem waer neemt voor den Heer.

871 Veel eten 's avonds helpt meer menschen aen haer Dood, Dan menigh groot Doctoor kan helpen uyt den nood.

872 Niet doet niet seer, Armoed is pijn; 't Is beter niet als arm te zijn.

873 Een Esel, die my draeght, is beter als een Paerd, Dat my de zael uyt smijt, en tuymelt op der aerd.

874 Een Geck weet meer tot sijnent, dan een Man, Die wijs is, tot een ander weten kan.

875 Hy doet een onvoorsichtigh werck, Die Vyer meent uyt te doen met Werck[109].

876 Daer zijn gedreighden en gewonden, Maer d'eerste worden meest gevonden. of Dreigen is goed om verdragen, Meer gedreighden dan geslagen.

877 Een rijck Man heeft meer Goeds als hy ten achter teert, Dan een behoeftige, die vast sijn Goed vermeert.

878 De schijte-broeck, die Broeck en Hemd bedoet, Heeft meer te seggen, dan die 't wasschen moet.

879 Een Meisje treckt een Man Meer dan een Touwtje kan.

880 Twee Billen trecken meer in 't bedd' met haer geweld, Als een paer Ossen voor de Ploegh doen in het Veld.

881 Wacht u voor geweld van Vrouwen: Memmen trecken meer als Touwen.

882 Beter nucht'ren slapen gaen, Als met schulden op te staen.

883 Een Blanck[110] van Stroo is meer voor my, Als een halv' Blanck van Wol of Zy.

884 't Omschudden van een Hutspot, versch en warm, Is beter als een Meisjen in den arm.

885 Men magh al proncken met sijn niewe Goed, Een oude Schoen gaet voor een schoonen Voet.

886 't Is beter met een Esel in 't gekijf, Als 't Hout te laden op sijn eigen lijf.

887 't Is beter luy en leêgh gegaen, Als vod-werck en geen deegh gedaen.

888 't Is beter Vreemdelingh met rust, Als by de sijne sonder lust.

889 Al slijt ghy niet dan leuren, Ontnaeyen gaet voor scheuren.

890 't Is beter, sijn profijt in 't slijck gedaen, Als in het Goud ten achteren gegaen.

891 De roock is meer tot mijnent waerd, Als 't Vyer is aen eens anders Haerd.

892 Hoe goed een Vonnis wesen magh, Noch beter is een quaed Verdragh.

893 Een kruym van 's Koninghs Brood is beter als een kant, Die my gegunt werdt door d'aensienlickste van 't Land.

894 Een Arend in de vlucht, hoogh boven 't Land, Is min waerd, als een Musken in de Hand.

895 Beter quijt dat spijt', Dan noch beter quijt.

896 Al is 't den quister onbekent, Goê Regel geldt meer als goê Rent.

897 Beter eenigh, stil, en stom gaen, Als met quaed geselschap om gaen.

898 't Is beter onbekent, twee Horens op het hoofd, Als datm'er geenen draeght, daer't yeder een gelooft.

899 Troost u met uw kind, Beter slim als blind.

900 Een stuck Rund-vleesch met vrede in huys, Gaet voor Capoenen met Verjuys[111].

901 Warens' in mijn keur gestelt, 'kWeet wel wie my liefste waer: Of een oud Wijf met schoon Geld, Of een jonge met schoon Haer.

902 Een wijs Mans éénen dagh is waerdiger verheven, Als heel een Geck sijn Leven.

903 Veel weet de Rat, Veel meer de Kat.

904 De Vosch is loos, en is 't heel seer; Maer die hem vanght, is 't noch veel meer.

905 Vele kussen sulcke Handen, Die sy liever sagen branden.

906 Het is soo dienstigh en soo licht: Op qualick spreken goed bericht.

907 Een snapster snapt van allegaêr, En yedereen snapt weêr van haer.

908 Een schoon Waerdin, in Stadt of Land, Zijn Druyven aen den Wegh geplant.

909 Sy leeft alsofs' een Kickvorsch waer, Sy drinckt en kaeckelt, mijn Gevaêr[112].

910 Daerm' u berecht met honigh-woorden, Past op uw beurs en op haer koorden.

911 Daer men 't Jock in 't Veld siet gaen, Moet de Spin-rock thuys niet staen.

912 Dewijl 't de Wijse overslaen, Soo heeft de Geck het werck gedaen.

913 Ghy mooght my in mijn Goed benouwen, Mijn Eer moet ghy my laten houwen.

914 Mijn Soonens Kin magh wel behaeren, Maer Kinderen sal hy niet baeren.

915 Die voor hem siet, Valt achter niet.

916 Mijn drincken weet elck een die 't siet, Maer mijnen dorst en siet men niet.

917 Als ick mijn sin magh doen, 'k Heb liever nu het Ey, als morgen vroeg het Hoen.

918 Inkoop van Kaes en van Meloen, Is alles by 't gewicht te doen.

919 Den Hond bequispelsteert u noot[113] Om uwent wil, maer om uw Brood.

920 't En is somwijlen niet vergist: De Wijn is arger als de Gist.

921 Ghy lieght al, Maertje lief! Als 't opschrift van een Brief.

922 Sijn herssenen sijn seer gekrenckt, Die denckt, dat niemand anders denckt.

923 Van den Steegen[114] en den Sot, Vult den Advocaet sijn pot.

924 Vrouw of Hond en kan noyt missen, Waer af[115] schreyen of af pissen.

925 De Mist om hoogh, Noyt onder droogh.

926 Teeckent niet, of leest eerst wat; Drinckt niet, of besiet het nat.

927 Noyt Vrijster leelick, vuyl, of oud; Noyt onfatsoenlick werck van Goud.

928 Wenscht om geen Wijf soo schoon, noch soo afgrijsselick, Dat yemand om haer sterv', of yemand om haer schrick'.

929 Daer en waer geen grooten Heer, Warender geen kleine meer.

930 Hagel-jaren, goede jaren, Maer wee, diense wedervaren!

931 Daer kan geen scherper Pijnbanck zijn, Als is de Pijnbanck van de Wijn.

932 De beste Chirurgijn Moet wel doorsneden zijn.

933 Geen Spiegel, die ons beter dient, Als het vermaen van een oud Vriend.

934 Het jocken, dat het swaerst is, Is 't jocken, dat het waerst is.

935 Geen snooder Doov' geboren, Dan die niet en wil hooren.

936 Wel-dienens soete Toovery Gaet alle Toovery verby.

937 Den Haerd viel nauw voor 't huys-gesin, Noch woûd' er mijn Wijfs Vader in.

938 Spreeckt geen quaed van 't Jaer, Als in 't Jaer daer naer.

939 Het Hincken van den Hond, en 't schreyen van de Vrouwen, Is niet veel te betrouwen.

940 't Is een regel, die kan missen: Met een Kluyt-boogh willen vissen.

941 De Leeuw is niet soo fel van hert, Als hy wel uytgeschildert werdt.

942 'k Meen vóór morgen Niet te borgen.

943 God heeft hem niet gemaeckt, Daer hy niet over waeckt.

944 't En is den ouden Man sijn vyand niet, Die hem sijn Avond-kost steelt of verbiedt.

945 Vreest voor geen quaed, Soo ghy 't quaed laet.

946 Noyt heefter mensch geleeft, Die niet gefeilt en heeft.

947 En laet u met geen' Bulleback verveeren, De Kraey en is niet swarter als haer' veeren.

948 Daer 's aen Truyten[116] niet te raecken, Sonder Broecken nat te maecken.

949 't Is juyst niet voor een Man te gissen, Al watter aen den wand kan pissen.

950 'k En ben niet als de Stroomen, Om noyt te rug te komen.

951 God geev', uw ongeluck zij noyt soo groot, Als heel veel Kind'ren en heel weinigh Brood.

952 Wilt ghy niet wegh, ick segh niet dat ghy 't doet; Maer salter soo nae maecken, dat ghy moet.

953 Noyt en zy daer schrick gevonden In uw Hert, als voor de Sonden.

954 't Land en hoeft het net te hopen, Daer de wielen best in loopen. (Drooghte)

955 En wacht noyt van een ander man, Het geen door u geschieden kan.

956 Wat datter blijck' of niet en blijck', Die wegh is, en heeft noyt gelijck.

957 Biedt men meer als ick bedingh, 't Is een slagh van weigeringh.

958 Is 't Sout in den Pot vergeten, Maeckt staet, daer en is niet t'eten.

959 Daer hooren and're saecken Ter Tafel, als wit Laecken.

960 Hoort, Slapers, die aen 't Bedde kleeft als Peck, De Luyheit is de Sleutel van 't Gebreck.

961 Het Gast-mael is gedaen, De Waerd, de Geck, blijft staen.

962 Ghy mooght wel, is verby; ghy woudt wel, is gekomen; Doe was de Wil van huys, nu is de Macht benomen.

963 Wy dencken soo seer waer wy gaen, Dat wy vergeten, waer van daen.

964 Een Hengelaer van sijn bewind, Kan veel meer eten dan hy wint.

965 Een Hond die bast en heeft geen kracht, Heeft wel te vreesen voor sijn vacht.

966 Steen uyt de Hand En komt niet weêr; Woord uyt den Tand Oock nimmermeer.

967 Recht of onrecht, hoe het zy, Hebt den Schryver op uw zy.

968 Wenscht hem Proces en Pis-gelas[117], Die ghy wenscht, dat bedorven was.

969 Die langhsaem gaet, gaet verr', Die loopt, raeckt licht om ver.

970 Stelt ghy u Goed te recht daer een hoop Rechters sit, Den eenen dunckt het rood, den and're keurt het wit.

971 't Gepresen koos ick voor 't bekende, En vond my vol berouws in 't ende.

972 Ofm' al vroegh uytten bedde komm', 't En daeghter niet te vroeger om.

973 Hoe datter Wind en Weêr uyt siet, Verlaet den Wegh voor 't By-pad niet.

974 Weest niet te graegh na niewe maren, Sy sullen metter haest verjaren, En ghy sult weten, hoese waren.

975 Al is het Schuytje swack op 't Veer, Het doet nog wel een tochtje meer.

976 Een Pand dat eten kan, Aenvaerde Vrouw noch Man.

977 Een Deur, die ongesloten staet, Bekoort een heiligh Man tot quaed.

978 Dewijl ick niet en weet, en u niets is verborgen, Ick bid u: seght my eens, wat droomd' ick heden morgen?

979 Wat meer hier en wat meer daer, Alle Wol en is maer Haer.

980 Alser Druyven zijn en Vijgen, Moet gh' uw' Winter-kleêren krijgen.

981 Als een[118] de Sterren telt, Behouden sy het veld.

982 Belieft het God den Heer, Het regent wel met allen Wind en Weêr.

983 Belieft het God den Heer, Het regent in schoon Weêr.

984 Al slapende maeck ick my moê; Wat meent ghy, dat ick gaende doe?

985 Belooft de Roover Wasch[119] en Missen op 't Autaer, Voor seker, de Galey[120] is in een groot gevaer.

986 Indien de kreupele van Min vergaet, Wat sal hy die niet kreupel gaet?

987 Soo de Duyvel bidt, maeckt staet, Dat hy u bedriegen gaet.

988 Daer de Vijsel is aen 't gaen, Komt een lecker Noen-mael aen.

989 Als de Wolf rooft op sijn best, Jaeght hy verre van sijn nest.

990 Eer de Geck verdragen[121] zy, Is de Merckt al langh verby.

991 Een Dood-kist voor den ouden Man, Soo haest hy niet meer drincken kan.

992 Wanneer de Boer sit op den Muyl, Soo kent hy God, noch mensch, den uyl.

993 Als in huys de Dienstmaeghd swilt, En in 's menschen lijf de Milt, En des Koninghs bors in 't Rijck, Gaen de dingen misselijck.

994 Wil Onheil in slaep geraecken, Laet het niemand wacker maecken.

995 Als 't regent, regent het, als 't sneeuwt, soo sneeuwt het; maer Als 't waeyen wil, soo is 't het quaedste Weêr van 't Jaer.

996 Als w'ons duncken meest behouwen, Is 't geluck minst te betrouwen.

997 Die Goud-guldens-verw' kan pissen, Kan licht de Doctoren missen.

998 In 't breken van de Maen, Laet al het zaeyen staen.

999 Als 't God niet en gebiedt, Vermagh de Heiligh niet.

1000 Doew'u geerne namen, Hietenw' u Madame, en Nu gh' ons hebt gerieft, Al soo 't ons gelieft.

1001 Is de buyck met pijn beseten, Laet den aers de tijdingh weten.

1002 Als elck u voor een Esel groet, Soo schreeuwt, gelijck een Esel doet.

1003 Vindt gh' een mallen Geck van aerd, Houdt u of ghy 't selver waert.

1004 De Lont verschijnt altijd Met schad' en geen profijt.

1005 Soo ghy siet uw Huys staen branden, Gaet'er by, en warmt uw Handen.

1006 Wil d'eene Wolf den and'ren vreten, Soo valt'er niet in 't Bosch om t'eten.

1007 Al wat ghy weet, en segget niet, En oordeelt niet al wat ghy siet; Dat sal u geven In vreê te leven.

1008 Als s' in doncker werdt getelt, Gaet de Haegh-munt[122] voor goed geld.

1009 Die Prophesie is goed te spreken: Het Touw sal op sijn dunste breken.

1010 Doet d'oorsaeck uyt den wegh, Soo raeckt de Sonde wegh.

1011 Kaecken sonder Baerd Zijn geen eere waerd.

1012 Wat waer het stelen een vermaecklick dingh, Als m'aen den Riem[123], niet aen de Keel en hingh?

1013 Die wel dient, en eischt niet veel, Al sijn dienst is achterdeel[124].

1014 Wat een hoop korens, wat een schat, Als m' hem niet op gegeten had!

1015 Hebt gh' een goed Kind, Gh' hebt een goed Vrind[125].

1016 Wat men seît, of niet en seît, Past ghy maer op uw beleid!

1017 Op Doornen zaeyen Volght Distels maeyen.

1018 Dient ghy twee Heeren in 't gemeen, Voor seker, ghy bedrieghter een.

1019 Spouwt naer den Hemel als een geck. Het valt u selver op den beck.

1020 Die maer dreight en grijpt niet reê, Heeft er een, en wacht er twee.

1021 Die maer wenckt en niet en slaet, Weet dat hy in vreese staet.

1022 Die den Doctoor wil voor sijn Bedde derven, Of hy ontkomt, óf God selfs doet hem sterven; Die den Doctoor te hulp haelt in sijn leed, Raeckt in Beuls hand, en 't is maer wel besteedt.

1023 Door een trouw vriendelick vermaen, Brengt m' yemand hulp, geen oneer aen.

1024 Die te dickwijls wil Soldaten, Laet' er 't Vel of sal 't er laten.

1025 Licht dien ghy my bespotten siet, En siet op sijn gebreken niet.

1026 Die het snot veeght van mijn Soon, Geeft m' een soentjen aen mijn koon.

1027 Die sijn raed alleenigh sluyt, Treckt sijn Haer alleenigh uyt.

1028 Die sijn Vyand weinigh acht, Werdt er licht van omgebracht.

1029 Die sijn Hond soeckt dood te smijten, Moet hem eerst voor dol uyt krijten.

1030 Die door een Naelden-oogh verspiedt, 't Gebeurt, dat hy sijn hertseer siet.

1031 Al is het Schuytje swack op 't Veer, Het doet nog wel een tochtje meer.

1031 Die op de Sop[126] drinckt over malen[127], En hoeft geen Doctor in te halen.

1032 Die mint met rechte Min, Stelt langhsaem uyt den sin.

1033 Die het Spinnewiel wel jagen, Konnen myme Hembden dragen.

1034 Indien ghy goê koop soeckt te koopen, Soeckt kaele Gecken te beloopen.

1035 Hy antwoordt in goê woorden, Die eerst ter degen hoorden.

1036 Die sijn Lief wel heeft besint, Siet van verr' die hy bemint.

1037 Die 't goed besit en 't quaed wil vinden, Gae sich op een Galey[128] verbinden.

1038 Die 't goed besit en 't quaed wil kiesen, En klaegh' niet, moet hy 't goed verliesen.

1039 Die met den Spotter spot, voorwaer Verdient een aflaet van veel jaer.

1040 Hy sweegh niet, die nu niet en spreeckt, Verkreegh hy maer, dat hem gebreeckt.

1041 Met singen kan men plagen Verschricken en verjagen.

1042 Die van liefde trouwt, moet wachten Quade Dagen en goê Nachten.

1043 Die in een Koe-stront heeft gebeten, Soû licht'lick van een Taertjen eten.

1044 Die van geleent Geld werdt gevoedt, Eet uyt sijn eigen sack sijn Goed.

1045 Die's Koninghs Koe gegeten heeft, Sie vry wel toe, soo langh hy leeft: Men sal hem onderhalen, En over hondert Jaer de Beenen doen betalen.

1046 Steeckt veel klein Viskens in den mond, Soo eet ghy veeler aersen stront.

1047 Die wat eet en wat laet staen, Kan twee mael ter tafel gaen.

1048 Die 't Vleesch heeft wegh gedragen, Magh oock de Beenen knagen.

1049 Die een Peerd derft koopen, Koopt sich sorgh met hoopen.

1050 Die al koopt dat sijn gerief is, Moet verkoopen dat hem lief is.

1051 Die daer koopt en weêr verkoopt, Voelt niet, hoe sijn Goed verloopt.

1052 Die sich in spotterny van oude liên vermaeckt, Eerst lacht hy; maer het volght, dat hy aen 't schreyen raeckt.

1053 Met kinderen te Bedd' te gaen, Is om bescheten op te staen.

1054 Met Honden in sijn Bedd' gegaen, Is met de Vloyen opgestaen.

1055 Die jongh gedierte queeckt en voedt, Vermeerdert nacht en dagh sijn Goed.

1056 Hy heeft seer wel verkocht, die wel gegeven heeft, Soo 't maer geen Geck is dien hy geeft.

1057 Die voor sijn sterven, Sijn Goed wil derven, Maeck' sich gereed Tot alle leed.

1058 Die wat Hand-giftjens kan doen smaecken, Weet van sijn onrecht recht te maecken.

1059 Die wil schuylen onder 't Blad, Maeckt sich selven tweemael nat.

1060 Die 's Winters Vogels jaeght, en Somers zoeckt naer Nesten, Heeft voor sijn bueren noyt veel Korenwerck ten besten.

1061 Werd ick van voren Heer, van acht'ren Geck genaemt, Hy vreest my die het doet, of is voor my beschaemt.

1062 Sieck van sottigheit te wesen, Valt seer langhsaem om genesen.

1063 Die geene vrienden by en staet, Moet weten, dat hem God verlaet.

1064 Die veel leeds is gewoon te smaecken, Een weinigh goeds kan hem vermaecken.

1065 Weest noyt haestigh, Man noch Vrouw! Kort beraed maeckt langh berouw.

1066 Hy, die het Goed deelt onder veel, Heeft altemet het quaedste deel.

1067 Een vriend van alle man gelijck, Of is heel arm òf is heel rijck.

1068 Die Pieter schuldigh is, en geeft Andries sijn Geld, 't Is reden, dat hy 't noch eens telt.

1069 Die ten eersten niet kan kacken, Sit wel tweemael op sijn hacken.

1070 Die voor den grooten Wegh den bywegh kiest, is dom: Hy meent het vordert Wegh, en wandelt veel Weghs om.

1071 Die veel Gelds op een wil hoopen, Moet veel gins en weder loopen.

1072 Weest van Geld en Brood gerieft, En ghy trouwt waer 't u belieft.

1073 Die niet kan swijgen dat hem raeckt, Denckt, hoe hy 't met een ander maeckt.

1074 Die slechtst van de Merrie praet, Is hy diese koopen gaet.

1075 Die 't Water in de Flesch met eenen slagh wil stouwen, Verstort'es[129] ongelijk meer, dan d'er blijft behouwen.

1076 Die den Ezel prijsen kunnen, Moet men sulcken Soontjen gunnen.

1077 Die d' Olie met de maet uyt meet, Besmeert sijn handen eer hy 't weet.

1078 Die light en schrijft op alle Wanden, Heeft Wind in 't Hoofd, en in sijn Handen.

1079 Die sijn leên rust op een Steen, Werdt een Steen door al sijn leên.

1080 Die in een Jaer veel rijckdoms meent t'erlangen, Werdt menighmael op t halve Jaer gehangen.

1081 Die een vriend is van den Wijn, Moet sijn eigen vyand zijn.

1082 Die Hoornen draeght, en is te vreden, Draegt eewigh Hoornen, en met reden.

1083 Dien het Geluck wat mede gaet, De minste Mier komt hem te baet.

1084 Die een struyck'lingh doet, Valt hy niet, hy spoedt.

1085 Die verlieft is op een wesen, 't Leelick dunckt hem schoon te wesen.

1086 Die wat spaert, die heelt wat, Die wat mest, die keelt wat.

1087 Hebt ghy Dienaers in uw Hof, Gh' hebt Vyanden, met verlof.

1088 Moet gh' aen den Honds gat met een' kus, Soo doet het liever nu als flus.

1089 Wilt ghy hebben datm' u dien', Weest met lijdsaemheit versien.

1090 Komt u een kranckheit aen, en zijt gh' er aen gewent, Soo brenghts' u aen uw end.

1091 Die wat bevallick is van wesen, Hoeft nergens vreemdelingh te wesen.

1092 Een pijnelicke Tand, Quaed Maeghschap by der hand.

1093 Die doende naer sijn lusten hoort, En doet niet altoos wat hy hoort[130].

1094 Die de saecken uyt moet rechten, Heeft goed recht tot goê gerechten.

1095 Die voor 't Gemeen slaeft met verdriet, Slaeft eigentlick voor niemand niet.

1096 De Man en heeft my niet bedrogen, Die my geswoor'n heeft en gelogen.

1097 Die met den Honigh om wil gaen, Hem hanght'es[131] veel of weinigh aen.

1098 Die de Peere meest veracht, Is hy dieder meest na tracht.

1099 Die 't al ten nauwsten overleît, En leeft noyt in gerustigheit.

1100 Die uyt sijn buermans Pot sich selven soeckt te kroppen, En moet de Potten van sijn eigen haerd niet stoppen.

1101 Die ver van huys om trouwen is getogen, Of hy bedrieght òf hy werdt self bedrogen.

1102 Die den Offer heeft t'ontfangen, Magh de klock doen bingebangen[132].

1103 Die wat vroeghjes doet sijn best, Vindt den Vogel in sijn Nest; Die wat langh wil blijven slapen, Sal op 't leêge Nest staen gapen.

1104 Die sijn Bedde qualick maeckt, Light'er moeylick in en waeckt.

1105 't Luydt hem heel wel in sijn ooren, Dien wy qualick singen hooren.

1106 Die met sijn Deegh speelt onderst boven, Treckt scheeve Brooden uyt den Oven.

1107 Komt een[133] geen qualick vaeren toe, Hy werdt de Weelde selver moê.

1108 De Mensche siet Na sijn verdriet.

1109 Die wat seers heeft aen sijn Bil, Sit niet stil Als hy wil.

1110 Die by qualick nemen leeft, Weet dat hy noch arger geeft.

1111 Die meest laedt in de Schuyt, Haelt oock het meest daer uyt.

1112 Die pissende niet éénen wind en schiet, Gaet op het Hof, en siet de Koningh niet.

1113 Die al te langh in 't Bedde broedt, Verliest sijn en een anders Goed.

1114 Die veel speelt met Tongh en Kaecken, Komt wel eens het punt te raecken.

1115 Die in sijn Bedd' gaet met veel Wijn, Kan 's morgens niet Brood-lustigh zijn.

1116 Die op den Mis-hoop is geboren, Sal noyt na beter wooningh hooren.

1117 Die als een Geck op 't quaed wil slaen, Sal als een Geck ter Hellen gaen.

1118 Die eerst weigert en dan doet, Soeckt na vred' in sijn gemoed.

1119 Die geen Goten wil verstellen, Moet het aen 't heel Huys ontgellen.

1120 Sijn Wijf en is hem niet veel waerd, Die niet een Spel raept van der aerd.

1121 Die de kleine niet en willen, Straffen oock geen groote Billen.

1122 Die voor sijn Moeder maeckt den dooven, Moet een quaê stief-moêr wel gelooven.

1123 Dien eene reis niet af kan keeren, De thien en sullen 't hem niet leeren.

1124 Die geen Narrerij en doet, Draeght geen pluymen op den Hoed.