LYCIDAS.
Reading edition
En! iterum laurus, iterum salvete myricæ Pallentes, nullique hederæ quæ ceditis ævo. Has venio baccas, quanquam sapor asper acerbis, Decerptum, quassumque manu folia ipsa proterva, Maturescentem prævortens improbus annum. Causa gravis, pia cansa, subest, et amara deûm lex; Nec jam sponte mea vobis rata tempora turbo. Nam periit Lycidas, periit superante juventa Imberbis Lycidas, quo non præstantior alter. Quis cantare super Lycida neget? Ipse quoque artem Nôrat Apollineam, versumque imponere versu Non nullo vitreum fas innatet ille feretrum Flente, voluteturque arentes corpus ad auras, Indotatum adeo et lacrymæ vocalis egenum. Quare agite, o sacri fontis queis cura, sorores, Cui sub inaccessi sella Jovis exit origo: Incipite, et sonitu graviore impellite chordas. Lingua procul male prompta loqui, suasorque morarum Sit pudor: alloquiis ut mollior una secundis Pieridum faveat, cui mox ego destiner, urnæ: Et gressus prætergrediens convertat, et “Esto” Dicat “amoena quies atra tibi veste latenti:” Uno namque jugo duo nutribamur: eosdem Pavit uterque greges ad fontem et rivulum et umbram. Tempore nos illo, nemorum convexa priusquam, Aurora reserante oculos, cæpere videri, Urgebamus equos ad pascua: novimus horam Aridus audiri solitus qua clangor asili; Rore recentes greges passi pinguescere noctis Sæpius, albuerat donec quod vespere sidus Hesperios axes prono inclinasset Olympo. At pastorales non cessavere camœnæ, Fistula disparibus quas temperat apta cicutis: Saltabant Satyri informes, nec murmure læto Capripedes potuere diu se avertere Fauni; Damætasque modos nostros longævus amabat. Jamque, relicta tibi, quantum mutata videntur Rura—relicta tibi, cui non spes ulla regressûs! Te sylvæ, teque antra, puer, deserta ferarum, Incultis obducta thymis ac vite sequaci, Decessisse gemunt; gemitusque reverberat Echo. Non salices, non glauca ergo coryleta videbo Molles ad numeros lætum motare cacumen:— Quale rosis scabies; quam formidabile vermis Depulso jam lacte gregi, dum tondet agellos; Sive quod, indutis verna jam veste, pruinæ Floribus, albet ubi primum paliurus in agris: Tale fuit nostris, Lycidam periisse, bubulcis. Qua, Nymphæ, latuistis, ubi crudele profundum Delicias Lycidam vestras sub vortice torsit? Nam neque vos scopulis tum ludebatis in illis Quos veteres, Druidæ, Vates, illustria servant Nomina; nec celsæ setoso in culmine Monæ, Nec, quos Deva locos magicis amplectitur undis. Væ mihi! delusos exercent somnia sensus: Venissetis enim; numquid venisse juvaret? Numquid Pieris ipsa parens interfuit Orphei, Pieris ipsa suæ sobolis, qui carmine rexit Corda virum, quem terra olim, quam magna, dolebat, Tempore quo, dirum auditu strepitante caterva, Ora secundo amni missa, ac foedata cruore, Lesbia præcipitans ad litora detulit Hebrus? Eheu quid prodest noctes instare diesque Pastorum curas spretas humilesque tuendo, Nilque relaturam meditari rite Camoenam? Nonne fuit satius lusus agitare sub umbra, (Ut mos est aliis,) Amaryllida sive Neæram Sectanti, ac tortis digitum impediisse capillis? Scilcet ingenuum cor Fama, novissimus error Illa animi majoris, uti calcaribus urget Spernere delicias ac dedi rebus agendis. Quanquam—exoptatam jam spes attingere dotem; Jam nec opinata remur splendescere flamma:— Cæca sed invisa cum forfice venit Erinnys, Quæ resecet tenui hærentem subtemine vitam. “At Famam non illa,” refert, tangitque trementes Phœbus Apollo aures. “Fama haud, vulgaris ad instar Floris, amat terrestre solum, fictosque nitores Queis inhiat populus, nec cum Rumore patescit. Vivere dant illi, dant increbrescere late Puri oculi ac vox summa Jovis, cui sola Potestas. Fecerit ille semel de facto quoque virorum Arbitrium: tantum famæ manet æthera nactis.” Fons Arethusa! sacro placidus qui laberis alveo, Frontem vocali prætextus arundine, Minci! Sensi equidem gravius carmen. Nunc cetera pastor Exsequor. Adstat enim missus pro rege marino, Seque rogâsse refert fluctus, ventosque rapaces, Quæ sors dura nimis tenerum rapuisset agrestem. Compellasse refert alarum quicquid ab omni Spirat, acerba sonans, scopulo, qui cuspidis instar Prominet in pelagus; fama haud pervenerat illuc. Hæc ultro pater Hippotades responsa ferebat: “Nulli sunt nostro palati carcere venti. Straverat æquor aquas, et sub Jove compta sereno Lusum exercebat Panope nymphæque sorores. Quam Furiæ struxere per interlunia, leto Fetam ac fraude ratem,—malos velarat Erinnys,— Credas in mala tanta caput mersisse sacratum.” Proximus huic tardum senior se Camus agebat; Cui setosa chlamys, cui pileus ulva: figuris Idem intertextus dubiis erat, utque cruentos Quos perhibent flores, inscriptus margine luctum. “Nam quis,” ait, “prædulce meum me pignus ademit?” Post hos, qui Galilæa regit per stagna carinas, Post hos venit iturus: habet manus utraque clavim, (Queis aperit clauditque) auro ferrove gravatam. Mitra tegit crines; quassis quibus, acriter infit: “Scilicet optassem pro te dare corpora leto Sat multa, o juvenis: quot serpunt ventribus acti, Vi quot iter faciunt spretis in ovilia muris. Hic labor, hoc opus est, pecus ut tondente magistro Præripiant epulas, trudatur dignior hospes. Capti oculis, non ore! pedum tractare nec ipsi Norunt; quotve bonis sunt upilionibus artes. Sed quid enim refert, quove eat opus, omnia nactis? Fert ubi mens, tenue ac deductum carmen avenam Radit stridentem stipulis. Pastore negato Suspicit ægra pecus: vento gravis ac lue tracta Tabescit; mox foeda capit contagia vulgus. Quid dicam, stabulis ut clandestinus oberrans Expleat ingluviem tristis lupus, indice nullo? Illa tamen bimanus custodit machina portam, Stricta, paratque malis plagam non amplius unam.” En, Alphee, redi! Quibus ima cohorruit unda Voces præteriere: redux quoque Sicelis omnes Musa voca valles; huc pendentes hyacinthos Fac jaciant, teneros huc flores mille colorum. O nemorum depressa, sonant ubi crebra susurri Umbrarum, et salientis aquæ, Zephyrique protervi; Queisque virens gremium penetrare Canicula parcit: Picturata modis jacite huc mihi lumina miris, Mellitos imbres queis per viridantia rura Mos haurire, novo quo tellus vere rubescat. Huc ranunculus, ipse arbos, pallorque ligustri, Quæque relicta perit, vixdum matura feratur Pnimula: quique ebeno distinctus, cætera flavet Flos, et qui specie nomen detrectat eburna. Ardenti violæ rosa proxima fundat odores; Serpyllumque placens, et acerbo flexile vultu Verbascum, ac tristem si quid sibi legit amictum. Quicquid habes pulcri fundas, amarante: coronent Narcissi lacrymis calices, sternantque feretrum Tectus ubi lauro Lycidas jacet: adsit ut oti Saltem aliquid, ficta ludantur imagine mentes. Me miserum! Tua nam litus, pelagusque sonorum Ossa ferunt, queiscunque procul jacteris in oris; Sive procellosas ultra Symplegadas ingens Jam subter mare visis, alit quæ monstra profundum; Sive (negavit enim precibus te Jupiter udis) Cum sene Bellero, veterum qui fabula, dormis, Qua custoditi montis prægrandis imago Namancum atque arces longe prospectat Iberas. Verte retro te, verte deum, mollire precando: Et vos infaustum juvenem delphines agatis. Ponite jam lacrymas, sat enim flevistis, agrestes. Non periit Lycidas, vestri moeroris origo, Marmorei quanquam fluctus hausere cadentem. Sic et in æquoreum se condere sæpe cubile Luciferum videas; nec longum tempus, et effert Demissum caput, igne novo vestitus; et, aurum Ceu rutilans, in fronte poli splendescit Eoi. Sic obiit Lycidas, sic assurrexit in altum; Illo, quem peditem mare sustulit, usus amico. Nunc campos alios, alia errans stagna secundum, Rorantesque lavans integro nectare crines, Audit inauditos nobis cantari Hymenæos, Fortunatorum sedes ubi mitis amorem Lætitiamque affert. Hic illum, quotquot Olympum Prædulces habitant turbæ, venerabilis ordo, Circumstant: aliæque canunt, interque canendum Majestate sua veniunt abeuntque catervæ, Omnes ex oculis lacrymas arcere paratæ. Ergo non Lycidam jam lamentantur agrestes. Divus eris ripæ, puer, hoc ex tempore nobis, Grande, nec immerito, veniens in munus; opemque Poscent usque tuam, dubiis quot in æstubus errant. Hæc incultus aquis puer ilicibusque canebat; Processit dum mane silens talaribus albis. Multa manu teneris discrimina tentat avenis, Dorica non studio modulatus carmina segni: Et jam sol abiens colles extenderat omnes, Jamque sub Hesperium se præcipitaverat alveum. Surrexit tandem, glaucumque retraxit amictum; Cras lucos, reor, ille novos, nova pascua quæret.