Part 2 — Footnotes

1.

The Fathers and the Schoolmen “do not emphasize the difference, and frequently speak of habitual and actual grace as of one whole. Controversial reasons account for this discrepancy, which readers of the older theologians should constantly bear in mind.” (Wilhelm-Scannell, Manual of Catholic Theology, Vol. II, p. 229, 2nd ed., London 1901.)

2.

The asterisk before an author's name indicates that his treatment of the subject is especially clear and thorough. As St. Thomas is invariably the best guide, the omission of the asterisk before his name never means that we consider his work inferior to that of other writers. There are vast stretches of theology which he scarcely touched.

3.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 181 sqq., St. Louis 1912.

4.

Theologiae Graecorum Patrum Vindicatae circa Universam Materiam Gratiae Libri III, I, 4, Paris 1646.

5.

“The same name is loosely applied to the act of ‘blessing’ the food before taking it, which is properly the function of a priest, but which is suitably performed by every Christian.” (Hunter, Outlines of Dogmatic Theology, Vol. III, p. 6.) Cfr. S. Thomas, Summa Theologica, 1a 2ae, qu. 110, art. 1: “Secundum communem loquendi modum tripliciter gratia accipi consuevit: uno modo pro dilectione alicuius...; secundo sumitur pro aliquo dono gratis dato...; tertio modo sumitur pro recompensatione beneficii gratis dati, secundum quod dicimur agere gratias beneficiorum.”

6.

Rom. XI, 6: “Si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia.”

7.

Tract. in Ioannem, III, n. 9: “Quid est gratia? Gratis data. Quid est gratis data? Donata, non reddita.”

8.

Debitum naturae.

9.

Epistula ad Innocent., n. 2: “Nam si intellexissent illi episcopi, eam illum dicere gratiam, quam etiam cum impiis habemus, cum quibus homines sumus, negare vero eam quâ Christiani et filii Dei sumus, quis eum patienter ... ante oculos suos ferret? Quapropter non culpandi sunt iudices, qui ecclesiasticâ consuetudine nomen gratiae [i.e. christianae] audierunt.”

10.

On the difference between these two categories see Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 180 sqq.

11.

Epist. ad Innocent., l.c.: “Etsi quâdam non improbandâ ratione dicitur gratia Dei quâ creati sumus [gratia naturalis], ... alia est tamen, quâ praedestinati vocamur, iustificamur, glorificamur [gratia supernaturalis].”

12.

Epist. ad Sixt., 194, n. 8: “Haec est enim gratia, quam in libris Dei legere et populis praedicare catholici antistites consueverunt, et gratia quam commendat Apostolus non est ea quâ creati sumus, ut homines essemus, sed quâ iustificati sumus, quum mali homines essemus.”

13.

St. Augustine, Ep., 217: “Hoc [scil. credere] opus est gratiae, non naturae. Opus est, inquam, gratiae quam nobis attulit secundus Adam, non naturae quam totam perdidit in seipso Adam.”

14.

Gratia est donum gratis datum supernaturale.

15.

Cfr. Pohle-Preuss, Soteriology. A Dogmatic Treatise on the Redemption, pp. 24 sqq., St. Louis 1914.

16.

Gratia est donum gratis datum, supernaturale, ex meritis Christi.

17.

Cfr. St. Augustine, Contra Duas Epistolas Pelagianorum, IV, 15.

18.

Cfr. Rom. III, 21 sqq.; Gal. II, 16.

19.

Gratia est donum gratis datum, supernaturale, internum, ex meritis Christi.

20.

St. Matthew X, 8: “Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones eiicite: gratis accepistis, gratis date (δωρεὰν δότε).”—The name “gratuitously given,” as Fr. Hunter observes (Outlines, III, 10), is “tautological and not particularly expressive,” and “helps in no way to indicate what is the nature of the graces which it is intended to exclude. These are such as, for want of a better word, we call ingratiating: the Latin name used by theologians (gratum faciens) denotes that they make a man pleasing to God, grateful to Him, if we understand grateful of that which gives pleasure, and not in its commoner sense, which is nearly the same as thankful.”

21.

For a list of the charismata see 1 Cor. XII, 4 sqq. Cfr. Englmann, Von den Charismen im allgemeinen und von dem Sprachencharisma im besonderen, Ratisbon 1848; Cornely, Comment. in S. Pauli Priorem Epistolam ad Corinthios, pp. 410 sqq., Paris 1890; Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 243 sqq., Freiburg 1908.

22.

1 Cor. XII, 31: “Aemulamini autem charismata meliora, et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro.”

23.

Caritas, ἀγάπη.

24.

1 Cor. XIII, 1 sqq. Cfr. St. Thomas Aquinas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 111, art. 5: “Unaquaeque virtus tanto excellentior est, quanto ad altius bonum ordinatur. Semper autem finis potior est his, quae sunt ad finem [i.e. media]. Gratia autem gratum faciens ordinat hominem immediate ad coniunctionem ultimi finis; gratiae autem gratis datae ordinant hominem ad quaedam praeparatoria finis ultimi, sicut per prophetiam et miracula et huiusmodi homines inducuntur ad hoc quod ultimo fini coniungantur. Et ideo gratia gratum faciens est multo excellentior quam gratia gratis data.”

25.

Gratia est donum gratis datum, supernaturale, internum, gratum faciens, ex meritis Christi.

26.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 229 sq.

27.

Ibid., pp. 298 sq.

28.

Ep. ad Simplician., I, 9, 22: “Voluntas ipsa, nisi aliquid occurrerit quod delectet et invitet animum, moveri nullo modo potest; hoc autem, ut occurrat, non est in hominis potestate.”

29.

Enchiridion, c. 98: “Quis tam impie desipiat, ut dicat, Deum malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere?”

30.

“Domine, ... ad te nostras etiam rebelles compelle propitius voluntates.” For a full treatment of God's moral causality the student is referred to Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 109, sect. 2 sq.

31.

Cfr. D. Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 15.

32.

Causa formalis.

33.

Causa efficiens.

34.

Causa meritoria.

35.

Causa materialis.

36.

Causalitas moralis.

37.

Causalitas physica.

38.

Causa finalis inadaequata.

39.

Causa finalis adaequata.

40.

On the potentia obedientialis see Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 188 sqq.

41.

Can. 7, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 180.

42.

Supra, p. 11.

43.

“Lex Domini immaculata, convertens animas, ... praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos.”

44.

“Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia eius.”

45.

De Spiritu et Litera, c. 34: “Visorum suasionibus agit Deus, ut velimus et ut credamus, sive extrinsecus per evangelicas exhortationes sive intrinsecus, ubi nemo habet in potestate, quid ei veniat in mentem.”

46.

2 Cor. III, 4 sq.: “Fiduciam autem talem habemus per Christum ad Deum; non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est.”

47.

1 Cor. III, 6: “Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit (ἀλλὰ ὁ θεὸς ηὔξανεν). Itaque neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus (ὁ αὐξάνων θεός).”

48.

De Gratia Christi, c. 19: “Ipse in bonis arboribus cooperatur fructum, qui et forinsecus rigat atque excolit per quemlibet ministrum et per se dat intrinsecus incrementum.” Cfr. also Eph. I, 17 sq., Acts XXVI, 16 sqq., 2 Cor. IV, 6, 1 John II, 20 and 27.

49.

Cfr. Mazzella, De Gratia, disp. 1, art. 1, §4, 3rd ed., Rome 1882.

50.

Tract. in Ioa., III, 13: “Magisteria forinsecus adiutoria quaedam sunt et admonitiones; cathedram in coelo habet, qui corda tenet.”

51.

L.c.: “Interior magister est, qui docet; Christus docet, inspiratio ipsius docet.”

52.

Ep. 17 de Incarn. et Grat. n. 67: “Frustra [divinus sermo] exterioribus auribus sonat, nisi Deus spiritali munere auditum hominis interioris aperiat.” Other Patristic texts will be found in the classic work of Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 101, sect. 3-4.

53.

It is to be noted, however, that the term gratia inspirationis, both in the writings of St. Augustine and in the decrees of Trent (Sess. VI, can. 3), sometimes also denotes the immediate illuminating grace of the mind.

54.

De Gratia Christi, c. 12: “Quâ gratiâ agitur, non solum ut facienda noverimus, verum etiam ut cognita faciamus, nec ut solum diligenda credamus, verum etiam ut credita diligamus.”

55.

Op. cit., c. 26: “Cognitionem et dilectionem, sicut sunt discernenda, discernat, quia scientia inflat, quando caritas aedificat.... Et quum sit utrumque donum Dei, sed unum minus, alterum maius, non sic iustitiam nostram super laudem iustificatoris extollat, ut horum duorum quod minus est divino tribuat adiutorio, quod autem maius est humano usurpet arbitrio.”

56.

He applies a variety of practically synonymous terms to the strengthening grace of the will, for instance: delectatio coelestis, spiritus caritatis, inspiratio dilectionis, bona voluntas, voluptas, sanctum desiderium, inspiratio suavitatis, cupiditas boni, etc.

57.

Canon 4: “Quisquis dixerit, eandem gratiam Dei per Iesum Christum D. N. propter hoc tantum adiuvare ad non peccandum, quia per ipsam nobis aperitur el revelatur intelligentia mandatorum, ut sciamus quid appetere et quid vitare debeamus, non autem per illam nobis praestari ut quod faciendum cognoverimus, etiam facere diligamus atque valeamus, a. s.; ... quum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus et diligere ut faciamus.” (Denzinger-Bannwart, n. 104.)

58.

Contra Collator., c. VII, 2: “Trahit timor; principium enim sapientiae timor Domini (Prov. I, 7). Trahit laetitia, quoniam laetatus sum in his, quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus (Ps. CXXI, 1). Trahit desiderium, quoniam concupiscit et deficit anima mea in atria Domini (Ps. LXXXIII, 3). Trahunt delectationes: quam dulcia enim faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo (Ps. CXVIII, 103). Et quis perspicere aut enarrare possit, per quos affectus visitatio Dei animum ducat humanum?” Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, thes. 11; Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 8.

59.

De Anima, I, 8: Ἄνευ φαντάσματος οὐκ ἔστι νοεῖν.

60.

De Peccatorum Meritis et Remissione, II, 19, 33: “... ut suave faciat, quod non delectabat.”

61.

2 Cor. XII, 9: “Sufficit tibi gratia mea.” For further information on this point the student is referred to Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 44, sect. 9.

62.

In Psalmos, 102, n. 16: “Vocat [Deus] per intimam cognitionem.”—Tract. in Ioa., 26, n. 7: “Videte quomodo trahit Pater, docendo delectat.”

63.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 110, art. 2.

64.

S. Theol., 1a 2ae, qu. 25, art. 2.

65.

“... quum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus.” (V. supra, p. 25.)

66.

“Amor Dei propter se super omnia.”

67.

V. infra, Part II, Ch. I.

68.

Cfr., e.g., De Trinitate, VIII, 10: “Quid est dilectio vel caritas, quam tantopere Scriptura divina laudat et praedicat, nisi amor boni?”—Contra Duas Epistolas Pelag., II, 9, 21: “Quid est boni cupiditas nisi caritas?”—De Gratia Christi, c. 21: “Quasi vero aliud sit bona voluntas quam caritas.”

69.

It should also be noted that in Augustine's writings inspiratio caritatis, as an immediate grace of the will, is not necessarily identical with the infusion of theological love.

70.

E.g. Berti, De Theol. Discipl., XIV, 7.

71.

Cfr. Alvarez, De Aux., disp. 67, n. 6.

72.

Alvarez, op. cit., disp. 74.—Cfr. John VI, 44: “Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum.” Apoc. III, 20: “Ecce sto ad ostium et pulso; si quis audierit vocem meam et aperuerit mihi ianuam, intrabo ad illum.”

73.

Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aquinatis, p. 2, tr. 6, qu. 2, art. 2, §2.

74.

V. supra, Nos. 1 and 2.

75.

Ad Simplic., I, 2, n. 21: “Quis potest credere, nisi aliquâ vocatione, h. e. aliquâ rerum testificatione tangatur? Quis habet in potestate tali viso attingi mentem suam, quo eius voluntas moveatur ad fidem?”

76.

Cfr. Suarez, De Div. Grat., III, 4: “In Conciliis et Patribus nullum vestigium talis gratiae invenimus, quin potius ipsam inspirationem ponunt ut gratiam primam et praeterea indicant immediate infundi ab ipso Spiritu Sancto et non mediante aliquâ qualitate.”

77.

De Gratia, diss. 4, art. 2.

78.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 110, art. 2: “In eo, qui dicitur gratiam Dei habere, significatur esse quidam effectus gratuitae Dei voluntatis. Dictum est autem supra (qu. 109, art. 1), quod dupliciter ex gratuita Dei voluntate homo adiuvatur: uno modo inquantum anima hominis movetur a Deo ad aliquid cognoscendum vel volendum vel agendum; et hoc modo ipse gratuitus effectus in homine non est qualitas, sed motus quidam animae; actus enim moventis in moto est motus, ut dicitur (Phys. 1, 3, text. 18). Alio modo adiuvatur homo ex gratuita Dei voluntate, secundum quod aliquod habituale donum a Deo animae infunditur ... et sic donum gratiae qualitas quaedam est.”—Cfr. Palmieri, De Gratia Div. Actuali, thes. 16; Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 23 sqq.; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 220 sqq. The Thomistic doctrine on this point is viewed with favor by several Molinist theologians, e.g., Platel (De Gratia, n. 547) and Gutberlet (Dogmatische Theologie, Vol. VIII, pp. 25 sq., Mainz 1897).

79.

De Peccat. Merit. et Rem., II, 18: “Quoniam quod a Deo nos avertimus nostrum est, et haec est voluntas mala; quod vero ad Deum nos convertimus nisi ipso excitante et adiuvante non possumus, et haec est voluntas bona.”

80.

De Grat. et Lib. Arbitr., c. 17, 33: “Ipse ut velimus, operatur incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens.”—On certain differences of opinion on this point between Suarez (De Div. Motione, III, 5) and St. Thomas (Summa Theol., 1a 2ae, qu. 111, art. 2), see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 252 sqq.

81.

Cfr. Ps. LVIII, 11; XXII, 6.

82.

Enchiridion, c. 32: “Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit.”

83.

Conc. Trident., Sess. VI, cap. 5: “Declarat praeterea, ipsius justificationis exordium in adultis a Dei per Iesum Christum praeveniente gratia sumendum esse, h. e. ab eius vocatione, qua nullis eorum existentibus meritis vocantur.” (Denzinger-Bannwart, n. 797.)

84.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 111, art. 3: “Sicut gratia dividitur in operantem et cooperantem secundum diversos effectus, ita etiam in praevenientem et subsequentem, qualitercumque gratia accipiatur (i.e. sive habitualis sive actualis). Sunt autem quinque effectus gratiae in nobis, quorum primus est ut anima sanetur; secundus ut bonum velit; tertius est ut bonum quod vult efficaciter operetur; quartus est ut in bono perseveret; quintus est ut ad gloriam perveniat. Et ideo gratia, secundum quod causat in nobis primum effectum, vocatur praeveniens respectu secundi effectus; et prout causat in nobis secundum, vocatur subsequens respectu primi effectus. Et sicut unus effectus est posterior uno effectu et prior alio, ita gratia potest dici praeveniens et subsequens secundum eundem effectum respectu diversorum.”

85.

Conc. Trident., Sess. VI, cap. 16: “Iesus Christus in ipsos iustificatos iugiter virtutem influit, quae virtus bona eorum opera semper antecedit et comitatur et subsequitur.”

86.

On the distinction to be drawn between the various members of these pairs, whether it be real or merely logical, theologians differ. Cfr. Palmieri, De Div. Grat., thes. 18; Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 17 sqq.; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 241 sqq.

87.

V. supra, Nos. 1 and 4.

88.

Sess. VI, cap. 5 and can. 4, quoted in Denzinger-Bannwart's Enchiridion, n. 797 and 814.

89.

Ad Simplic., I, qu. 2, n. 22: “Voluntas ipsa, nisi aliquid occurrerit, quod delectet atque invitet animum, moveri nullo modo potest; hoc autem ut occurrat, non est in hominis potestate.”

90.

Contr. Collator., c. VII, 2: “Et quis perspicere aut enarrare possit, per quos affectus visitatio Dei animum ducat humanum, ut quae fugiebat sequatur, quae oderat diligat, quae fastidiebat esuriat, ac subitâ commutatione mirabili quae clausa ei fuerant sint aperta, quae onerosa levia, quae amara sint dulcia, quae obscura sint lucida?”

91.

Cfr. M. Cronin, The Science of Ethics, Vol. I, pp. 30 sqq., Dublin 1909.

92.

Contra Duas Epistolas Pelagian., II, 9, 21: “Multa Deus facit in homine bona, quae non facit homo; nulla vero facit homo, quae non facit Deus, ut faciat homo.”

93.

De Gratia et Lib. Arbitr., c. 17, n. 33: “Ut ergo velimus, sine nobis operatur; quum autem volumus et sic volumus ut faciamus, nobiscum cooperatur; tamen sine illo vel operante ut velimus, vel cooperante quum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus.”

94.

De Gratia et Lib. Arbitr., c. 14: “Si ergo Deus tria haec, h. e. bonum cogitare, velle, perficere, operatur in nobis (2 Cor. III, 5; Phil. II, 13), primum profecto sine nobis, secundum nobiscum, tertium per nos facit. Siquidem immittendo bonam cogitationem, nos praevenit; immutando etiam malam voluntatem sibi per consensum iungit; ministrando et consensui facultatem foris per apertum opus nostrum internus opifex innotescit. Sane ipsi nos praevenire nequaquam possumus. Qui autem bonum neminem invenit, neminem salvat, quem non praevenit. A Deo ergo sine dubio nostrae fit salutis exordium, nec per nos utique nec nobiscum. Verum consensus et opus, etsi non ex nobis, non iam tamen sine nobis.”—On the misinterpretation of this text by the Jansenists, see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, pp. 84 sq.

95.

Moral., XVI, 10: “Superna pietas prius agit in nobis aliquid sine nobis [gratia praeveniens], ut subsequente libero arbitrio bonum, quod appetimus, agat nobiscum [gratia cooperans].”

96.

Conc. Trid., Sess. VI, c. 16: “Tanta est [Dei] erga homines bonitas, ut eorum velit esse merita quae sunt ipsius dona.” (Denzinger-Bannwart, n. 810.)

97.

De Grat. et Lib. Arbitr., c. 16, 32: “Certum enim est nos mandata servare, si volumus; sed quia praeparatur voluntas a Domino, ab illo petendum est, ut tantum velimus quantum sufficit, ut volendo faciamus. Certum est nos velle, quum volumus; sed ille facit ut velimus bonum, de quo dictum est quod paulo ante posui (Prov. VIII, 35): Praeparatur voluntas a Domino; de quo dictum est (Ps. XXXVI, 32): A Domino gressus hominis dirigentur et viam eius volet; de quo dictum est (Phil. II, 13): Deus est qui operatur in nobis et velle. Certum est nos facere quum facimus; sed ille facit ut faciamus, praebendo vires efficacissimas voluntati, qui dixit (Ezech. XXXVI, 27): Faciam ut in iustificationibus meis ambuletis et iudicia mea observetis et faciatis. Quum dicit: Faciam ut faciatis, quid aliud dicit nisi (Ezech. XI, 19): Auferam a vobis cor lapideum, unde non faciebatis, (Ezech. XXXVI, 26), et dabo vobis cor carneum, unde facitis.”—On the subject of this paragraph see Palmieri, op. cit., thes. 10, and Chr. Pesch, op. cit., pp. 14 sqq.

98.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 67 sqq.

99.

Cfr. Palmieri, De Div. Grat. Actuali; thes. 17, and Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 28 sqq.

100.

V. infra, Ch. III, Sect. 2.

101.

De Grat. et Lib. Arbitr., c. 16, 32: “Certum est nos facere, quum facimus; sed ille facit ut faciamus, praebendo vires efficacissimas voluntati.”

102.

De Corrept. et Grat., c. 11: “Acceperat posse, si vellet [gratia sufficiens]; sed non habuit velle [gratia efficax] quod posset, nam si habuisset, perseverasset.” Cfr. Palmieri, De Div. Grat. Actuali, thes. 11.

103.

De Nat. et Grat., 43: “Nam Deus impossibilia non iubet, sed iubendo monet, et facere quod possis, et petere quod non possis, et adiuvat ut possis.”

104.

De Gratia Christi, IV, 10: “... ita inefficax, ex qua operatio ne possit quidem sequi, nisi eius inefficacia per aliam suppleatur.”

105.

“Illud a recentioribus prolatum gratiae sufficientis genus, quo adiuvante nullum unquam opus factum est aut fiet unquam, videtur monstrum quoddam singulare gratiae, solummodo peccatis faciendis maiorique damnationi accersendae serviens.” (De Grat. Christi, III, 3).

106.

“Gratia sufficiens statui nostro non tam utilis quam perniciosa est, sic ut proinde merito possimus petere: A gratia sufficienti libera nos, Domine.” This assertion was condemned by Pope Alexander VIII in 1690. It is convincingly refuted by Schiffini, De Gratia Divina, pp. 354 sqq.

107.

“Hoc etiam secundum fidem catholicam credimus, quod acceptâ per baptismum gratiâ omnes baptizati Christo auxiliante et cooperante, quae ad salutem pertinent, possint et debeant, si fideliter laborare voluerint, adimplere.” (Denzinger-Bannwart, n. 200.)

108.

Sess. VI, can. 4: “Si quis dixerit, liberum hominis arbitrium a Deo motum et excitatum nihil cooperari Deo, ... neque posse dissentire, si velit, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 814.)

109.

Is. V, 4: “Quid est, quod debui ultra facere vineae meae et non feci ei? An quod exspectavi, ut faceret uvas et fecit labruscas?”

110.

Prov. I, 24: “Vocavi et renuistis, extendi manum meam et non fuit qui adspiceret.”

111.

Matth. XI, 21.

112.

Cfr. Matth. XXIII, 37; Acts VII, 51; 1 Cor. X, 13; 2 Cor. VI, 1; 1 Thess. V, 19.

113.

Contra Haer., IV, 37, 1: “Illud autem quod dicit (Matth. XXIII, 37): Quoties volui colligere filios tuos, et noluisti, veterem libertatem hominis manifestat, quia liberum eum fecit Deus ab initio.... Vis enim a Deo non fit, sed bona sententia adest illi semper. Et propter hoc consilium quidem bonum dat omnibus.... Et qui operantur quidem illud [gratia efficax], gloriam et honorem percipient, quoniam operati sunt bonum, quum possint non operari illud; hi autem, qui illud non operantur, indicium iustum excipient Dei, quoniam non sunt operati bonum [gratia inefficax], quum possint operari illud [gratia vere et mere sufficiens].”

114.

“Gratia Dei ... quae hominum adiuvat voluntates: qua ut non adiuventur, in ipsis itidem causa est, non in Deo.” De Peccat. Mer. et Rem., II, 17.

115.

De Lib. Arbitr., III, 16: “Ex eo quod non accepit, nullus reus est; ex eo autem quod non facit quod debet, iuste reus est. Debet autem [facere], si accepit et voluntatem liberam et sufficientissimam facultatem.” On the Jansenist distortions of St. Augustine's teaching see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 48. The doctrine of the Greek Fathers is thoroughly rehearsed by Isaac Habert, Theol. Patr. Graec., II, 6 sq.

116.

Conc. Vat., Sess. III, De Revel., can. 1: “Si quis dixerit, Deum unum et verum, Creatorem et Dominum nostrum, per ea, quae facta sunt, naturali rationis humanae lumine certo cognosci non posse, anathema sit.”

117.

Conc. Vat., Sess. III, cap. 4: “Hoc quoque perpetuus Ecclesiae catholicae consensus tenuit et tenet, duplicem esse ordinem cognitionis, non solum principio, sed obiecto etiam distinctum: principio quidem, quia in altero naturali ratione et altero fide divinâ cognoscimus; obiecto autem, quia praeter ea, ad quae naturalis ratio pertingere potest, credenda nobis proponuntur mysteria in Deo abscondita, quae, nisi revelata divinitus, innotescere non possunt.” (Denzinger-Bannwart, n. 1795.)

118.

Nicholas d'Autricourt, a master in the University of Paris, in 1348, was compelled by the Sorbonne and the Apostolic See to retract a number of propositions taken from his writings which were infected with scepticism. These propositions, most of which had been censured as heretical, and some as merely false, may be found in Natalis Alexander, Hist. Eccles., ed. Bing., XV, 195, and also, with some explanatory remarks, in Denifle-Chatelain, Chartularium Univ. Paris., II, 1, Paris 1891.

119.

“Klotz-, Stock- und Steintheorie.”

120.

On Traditionalism, see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 44 sqq., 2nd ed., St. Louis 1914.

121.

Wisd. XIII, 1 sqq.; Rom. I, 20 sq.; Rom. II, 14 sq. Cfr. Pohle-Preuss, op. cit., pp. 17 sqq.

122.

Ibid., pp. 38 sqq.

123.

Summa Theol., 1a, qu. 2, art. 2, ad 1: “Deum esse et alia huiusmodi ... non sunt articuli fidei, sed praeambula ad articulos; sic enim fides praesupponit cognitionem naturalem, sicut gratia naturam et perfectio perfectibile.”

124.

Luther's Werke, ed. Walch, XII, 400, Halle 1742: “Alles, was sie örtert und schleusst, so gewisslich falsch und irrig ist, als Gott lebt.”

125.

Conc. Trid., Sess. VI, cap. 1 and canon 5.

126.

On the vulnera naturae cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 298 sqq., St. Louis 1912. Already St. Augustine observed: “Ad miseriam iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo nisi Dei gratiâ liberatur.” (Retract., I. 9.)

127.

Propos. 41: “Omnis cognitio Dei etiam naturalis, etiam in philosophis ethnicis, non potest venire nisi a Deo; et sine gratia non producit nisi praesumptionem, vanitatem et oppositionem ad ipsum Deum loco affectuum adorationis, gratitudinis et amoris.” (Denzinger-Bannwart, n. 1391.)

128.

On the debitum naturae cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 184 sq.

129.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 2, art. 4.

130.

Conc. Vatic., Sess. III, De Revel., cap. 2: “Ut ea, quae in rebus divinis humanae rationi per se impervia non sunt, in praesenti quoque generis humani conditione ab omnibus expedite, firmâ certitudine et nullo admixto errore cognosci possint.”

131.

Cfr. Chastel, S. J., De la Valeur de la Raison Humaine, Paris 1854; O. Willmann, Geschichte des Idealismus, Vol. III, 2nd ed., pp. 811 sqq., Braunschweig 1908; Bellarmine, De Gratia et Libero Arbitrio, V, 1 sqq.

132.

The only dissenting voice is that of Cardinal Cajetan.

133.

Mezzofanti spoke perfectly thirty-eight languages, thirty others less perfectly, and was more or less familiar with fifty dialects. Cfr. U. Benigni in the Catholic Encyclopedia, Vol. X, p. 271.

134.

On the question whether grace can enable a man to acquire an unlimited, universal knowledge, see Pohle-Preuss, Christology, pp. 258 sqq., St. Louis 1913. Cfr. also St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 109, art. 1, and Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 19.

135.

Prop. Baii Damn., 27: “Liberum arbitrium sine gratiae Dei adiutorio nonnisi ad peccandum valet.” (Denzinger-Bannwart, n. 1027.)

136.

Prop. Baii Damn., 37: “Cum Pelagio sentit, qui boni aliquid naturalis, i.e. quod ex naturae solis viribus ortum ducit, agnoscit.” (Denzinger-Bannwart, n. 1037.)

137.

Prop. Baii Damn., 25: “Omnia opera infidelium sunt peccata et philosophorum virtutes sunt vitia.” (Denzinger-Bannwart, n. 1025.)

138.

Prop. Damn. ab Alex. VIII: “Necesse est infidelem in omni opere peccare.” (Denzinger-Bannwart, n. 1298.)

139.

Matth. V, 46 sq.

140.

Mercedem, μισθόν.

141.

Salutaveritis, ὰσπάσησθε.

142.

Ethnici, οἱ ἐθνικοί.

143.

Rom. II, 14 sqq.

144.

Gentes, ἔθνη.

145.

That is, the Mosaic law.

146.

Naturaliter, φύσει.

147.

Naturaliter, φύσει.

148.

“Quae legis sunt, faciunt.”

149.

Rom. I, 21 sqq.

150.

For other germane texts see Ezech. XXIX, 18 sqq.; Rom. I, 21.

151.

πᾶν δὲ ὅ οὐκ ἐκ πίστεως, ἁμαρτία ἐστιν.

152.

πίστις = συνείδησις.

153.

Cfr. also 1 Cor. VIII, 10 sqq. For a fuller explanation see Scheeben, Dogmatik, Vol. III, pp. 954 sqq.

154.

Ezech. XXIX, 20: “And for the service that he hath done me against it [the city of Tyre], I have given him the land of Egypt, because he hath labored for me, saith the Lord God.”

155.

In Ezech., XXIX, 20: “Ex eo quod Nabuchodonosor accepit mercedem boni operis, intelligimus etiam ethnicos, si quid boni fecerint, non absque mercede Dei iudicio praeteriri.”

156.

In Gal., I, 15: “Multi absque fide et evangelio Christi vel sapienter faciunt aliquid vel sancte, ut parentibus obsequantur, ut inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena diripant.”

157.

De Spiritu et Litera, c. 28: “Sicut enim non impediunt a vita aeterna iustum quaedam peccata venialia, sine quibus haec vita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime vita cuiuslibet pessimi hominis invenitur.”

158.

Ep., 144, 2.

159.

Confess., VI, 10.

160.

Ep., 138, c. 3: “Deus enim sic ostendit in opulentissimo et praeclaro imperio Romanorum, quantum valerent civiles etiam sine verâ religione virtutes, ut intelligeretur hâc additâ fieri homines cives alterius civitatis, cuius rex veritas, cuius lex caritas, cuius modus aeternitas.”

161.

De Spiritu et Litera, c. 3, n. 5: “Neque liberum arbitrium quidquam nisi ad peccandum valet, si lateat veritatis via.”

162.

Sent. ex August., n. 106: “Omnis vita infidelium peccatum est et nihil est bonum sine summo bono. Ubi enim deest agnitio summae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in optimis moribus.”

163.

What Augustine himself observes of the literary style of St. Cyprian (Ep., 93, c. 10, n. 39): “Habet quandam propriam faciem, quâ possit agnosci,” applies in an even truer sense to his own writings.

164.

Cfr. Enchirid., c. 30.

165.

Cfr. De Correptione et Gratia, c. 9, n. 20 sqq.

166.

For a fuller and more adequate treatment of this question see J. Ernst, Werke und Tugenden der Ungläubigen nach Augustinus, Freiburg 1871; Ripalda, De Ente Supernaturali, t. III, Cologne 1648; S. Dechamps, De Haeresi Ianseniana, Paris 1645; and, more briefly, Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 21.

167.

Palmieri, l.c., thes. 20. Concerning the effects of original sin on free-will, see Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 291 sq.

168.

On this distinction see supra, pp. 15 sqq.

169.

Summa Theol., 2a 2ae, qu. 10, art. 4: “Bona opera, ad quae sufficit bonum naturae, aliqualiter operari possunt [infideles]. Unde non oportet quod in omni suo opere peccent; sed quandocunque aliquod opus operantur ex infidelitate, tunc peccant.”

170.

Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 7: “Si quis dixerit, opera omnia quae ante iustificationem fiunt, quacunque ratione facta sint, vere esse peccata vel odium Dei mereri, aut quanto vehementius quis nititur se disponere ad gratiam, tanto eum gravius peccare, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 817.)

171.

V. infra, No. 3.

172.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 226 sqq.

173.

“Propositio temeraria et errori proxima.”

174.

Conc. Trid., Sess. VI, cap. 13: “Verumtamen qui se existimant stare, videant ne cadant, et cum timore ac tremore salutem suam operentur.... Formidare enim debent ... de pugna, quae superest cum carne, cum mundo, cum diabolo, in qua victores esse non possunt, nisi cum Dei gratiâ Apostolo obtemperent dicenti: Debitores etc.” (Denzinger-Bannwart, n. 806.)

175.

Rom. VII, 22 sqq.

176.

Rom. VII, 24 sq.

177.

Cfr. Pohle-Preuss, Mariology, pp. 80 sqq., St. Louis 1914.

178.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 109, art. 5; Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 416, Mainz 1897.

179.

De Ente Supernaturali, disp. 114, sect. 18.

180.

Concord., art. 13, disp. 19.

181.

Cfr. Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, pp. 87 sqq.

182.

Cfr. the following passage from the Tridentine Council: “... cum timore ac tremore salutem suam operentur in laboribus, in vigiliis, in eleemosynis, in orationibus et oblationibus, in ieiuniis et castitate.”

183.

De Natura et Gratia, c. 48, n. 62: “Fideles enim orantes dicunt: Ne nos inferas in tentationem. Si adest possibilitas, ut quid orant? Aut a quo malo se liberari orant nisi maxime de corpore mortis huius?... de vitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratiâ Salvatoris.... Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est; verâ confessione, non falsâ defensione opus habet.” The necessity of grace, and of prayer to obtain grace, is admirably and exhaustively treated by Suarez, De Necessitate Gratiae, I, 23, sqq. Cfr. also Bellarmine, De Gratia et Libero Arbitrio, V, 7 sqq.

184.

Comment. in Quatuor Libros Sent., III, dist. 27, qu. unica: “Ratio recta docet, solum summum bonum infinitum esse summe diligendum et per consequens voluntas hoc potest ex puris naturalibus; nihil enim potest intellectus recte dictare, in quod dictatum non possit voluntas rationalis naturaliter tendere.”

185.

Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu., 2a 2ae, qu. 171, art. 2.

186.

Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu., 2a 2ae, qu. 24, art. 2.

187.

De Natura et Gratia, I, 21.

188.

Concord., qu. 14, art. 13, disp. 14.

189.

De Gratia, I, 33.

190.

De Gratia et Libero Arbitrio, VI, 7: “Existimamus non posse Deum sine ope ipsius diligi neque ut auctorem naturae neque ut largitorem gratiae et gloriae, neque perfecte neque imperfecte ullo modo, ... quicquid aliqui minus considerate in hac parte scripserint.” On the attitude of St. Thomas (Summa Theol., 1a 2ae, qu. 109, art. 3) cfr. Billuart, De Gratia, diss. 3, art. 4.

191.

It is not true, as Bellarmine argues, that the amor Dei naturalis at its highest would result in justification.

192.

Prop. Baii Damn., 34: “Distinctio illa duplicis amoris, naturalis videlicet, quo Deus amatur ut auctor naturae, et gratuiti, quo Deus amatur ut beatificator, vana est et commentitia.” (Denzinger-Bannwart, n. 1034).—36: “Amor naturalis, qui ex viribus naturae exoritur, ex sola philosophia per elationem praesumptionis humanae cum iniuria crucis Christi defenditur a nonnullis doctoribus.” (Denzinger-Bannwart, n. 1036.)

193.

Cfr. Conc. Arausic. II, a. 529, can. 25: “Prorsus donum Dei est diligere Deum.”

194.

Cfr. Conc. Trid., Sess. VI, can. 3.

195.

Praelect. Dogm., Vol. V, pp. 73 sqq.

196.

Instit. Theolog., Vol. III, pp. 19 sqq.

197.

Rom. I, 21.

198.

Rom. I, 25.

199.

In Epist. ad Roman., I, 18: “Potuerunt enim id per legem naturae apprehendere, fabricâ mundi testificante auctorem Deum solum diligendum, quod Moyses literis tradidit; sed impii facti sunt non colendo Creatorem et iniustitia in eis apparet, dum videntes dissimulabant a veritate, non fatentes unum Deum.”

200.

Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu., 1a 2ae, disp. 189 sq.

201.

De Ente Supernaturali, disp. 20.

202.

Op. cit.

203.

To admit the possibility of true actus humani that are neither good nor bad, but ethically indifferent, is to escape the error of Baius that “Free-will without the aid of divine grace avails for nothing but sin.” (Prop. Damn., 27.)

204.

We should not, however, apply the ecclesiastical censures pronounced against Baius to the writings of Vasquez. This, as Schiffini convincingly shows (De Gratia Divina, pp. 159 sqq.), would be an injustice.

205.

Suarez, De Gratia, I, 8, 46: “... quia secundum Augustini et divi Thomae sententiam communis a theologis probatam non datur in voluntate libere operante actus indifferens in individuo, et ideo iuxta veram theologiam recte sequitur, si liberum arbitrium potest sine gratia non male operari, posse etiam bene.”

206.

Supra, p. 8.

207.

“Quâ vero parte inter dominantem cupiditatem et caritatem dominantem nulli ponuntur affectus medii, a natura ipsa insiti suapteque naturâ laudabiles ... falsa, alias damnata.” (Denzinger-Bannwart, n. 1524.)

208.

De Ente Supernaturali, disp. 20, sect. 2: “Quotiescunque homo agit quod sibi datum est, ut actum virtutis naturalem efficiat, iam adesse antecedenter Deum auxilio intrinsece supernaturali gratiae, ... ita [ut] nullus sit conatus moraliter bonus naturae, quem aliqua gratia supernaturalis non praeveniat.”

209.

This must be kept in mind in judging Ripalda's famous thesis: “Ad quodlibet bonum opus morale sive ad quemlibet virtutis moralis actum necessarium esse per se naturae rationali elevatae auxilium theologicum gratiae.” (Ibid., sect. 3.)

210.

He urges the supernatural character, in principle, of the present economy of salvation; the practical identity of the naturally good with the supernaturally salutary acts of the will, which he claims is taught in Sacred Scripture (cfr. Acts XIV, 14 sqq.; Rom. I, 19 sqq.), and also by St. Augustine and his disciples Prosper and Orosius; the merciful dispensation of grace towards heathens, unbelievers, and sinners (v. infra, Sect. 3, Art. 2); the universal belief of Christians in the salutary effects of all good works, including those of the purely natural order, etc. For a discussion of these arguments consult Palmieri, De Gratia Divina Actuali, pp. 254 sqq.

211.

Synopsis de Gratia, n. 530.

212.

Praelect. Dogmat., Vol. V, p. 72.

213.

De Virtute Fidei Divinae, disp. 12, sect. 2.

214.

Instit. Theolog., Vol. III, pp. 22 sq., 248 sqq.

215.

De Gratia Div. Actuali, p. 268: “Si tamen ad solos fideles coarctetur, quum nulla argumenta obstent et pro hac hypothesi maxime valeant rationes Ripaldae, eam censemus veram esse.”

216.

V. supra, No. 1.

217.

Cfr. Mazzella, De Gratia Christi, disp. 2, art. 9.

218.

V. supra, p. 71.

219.

“Fides late dicta ex testimonio creaturarum similive motivo ad iustificationem sufficit.” (Denzinger-Bannwart, n. 1173.)

220.

Conc. Vat., Sess. III, De Fide, can. 2: “Si quis dixerit, ... ad fidem divinam non requiri, ut revelata veritas propter auctoritatem Dei revelantis credatur, anathema sit.” On this whole dispute cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 156 sqq. The arguments adduced by the defenders of Ripalda's opinion can be studied in Palmieri, De Gratia Divina Actuali, pp. 265 sqq. Cfr. also Scheeben, Dogmatik, Vol. III, pp. 996 sqq. A difficulty arises from the twenty-second canon of the Second Council of Orange (A. D. 529): “Nemo habet de suo nisi mendacium et peccatum.” But this canon was probably never approved by the Holy See. It is ably discussed by Gutberlet in his continuation of Heinrich's Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 415.

221.

“Ex viribus suis [natura] coram Deo nihil nisi peccare potest.” (Solida Declar., I, § 22.) Cfr. J. A. Möhler, Symbolik, § 6-7 (English tr. by J. B. Robertson, Symbolism, 5th ed., London 1906, pp. 54 sqq.)

222.

Conc. Trid., Sess. VI, can. 7: “Si quis dixerit, opera omnia, quae ante iustificationem fiunt, ... vere esse peccata, ... anathema sit.”

223.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 183 sqq., et passim.

224.

A. D. 1585-1638. Cfr. Pohle-Preuss, op. cit., pp. 223 sqq.

225.

On this important document (issued A. D. 1713) see A. Schill, Die Konstitution Unigenitus, Freiburg 1876; Thuillier, La Seconde Phase du Jansénisme, Paris 1901; M. Ott, art. “Unigenitus” in Vol. XV of the Catholic Encyclopedia.

226.

Prop. Damn., 38.

227.

Prop. Damn., 44.

228.

“Doctrina synodi de duplici amore enuntians, hominem sine gratia esse sub virtute peccati ipsumque in eo statu per generalem cupiditatis dominantis influxum omnes suas actiones inficere et corrumpere—quatenus insinuat, in homine, dum est sub servitute sive in statu peccati, ... sic dominari cupiditatem ut per generalem huius influxum omnes illius actiones in se inficiantur et corrumpantur, aut opera omnia quae ante iustificationem fiunt, quacunque ratione fiant, sint peccata, quasi in omnibus suis actibus peccator serviat dominanti cupiditati: falsa, perniciosa, inducens in errorem a Tridentino damnatum ut haereticum, iterum in Baio damnatum art. 40.” (Denzinger-Bannwart, n. 1523).

229.

Prop. Damn., 59: “Oratio impiorum est novum peccatum, et quod Deus illis concedit, est novum in eos iudicium.” (Denzinger-Bannwart, n. 1409.)

230.

This passage, and the meaning it evidently bears in the context of St. Matthew's Gospel, is thoroughly discussed by Suarez, De Gratia, I, 4. Cfr. also J. B. Faure, Notae in Enchiridion S. August., c. 15. Other Scriptural texts distorted by the Jansenists are quoted and explained in their true sense by Scheeben, Dogmatik, Vol. III, pp. 923 sqq.

231.

Hom. in Is., 5, n. 2.

232.

“Scimus autem quia peccatores Deus non audit.”

233.

Tract. in Ioa., 44, n. 13: “Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille publicanus oculos in terram demittens et pectus suum percutiens diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori [Luc. XVIII, 13].”

234.

Contr. Collat., n. 36: “Naturae humanae, cuius creator est Deus, etiam post praevaricationem manet substantia, manet forma, manet vita et sensus et ratio ceteraque corporis et animi bona, quae etiam malis vitiosisque non desunt. Sed non illis veri boni perceptio est, quae mortalem vitam honestare possunt, aeternam conferre non possunt.” For additional Patristic texts in confirmation of our thesis see Ripalda, De Ente Supernaturali, t. III, disp. 20, sect. 4.

235.

Enchiridion, c. 117, n. 31: “Regnat carnalis cupiditas, ubi non est Dei caritas.”

236.

De Gratia Christi, c. 26: “Ubi non est dilectio, nullum bonum opus imputatur, non recte bonum opus vocatur, quia omne quod non est ex fide peccatum est et fides per dilectionem operatur.”

237.

De Gratia et Libero Arbitrìo, c. 18: “Praecepta dilectionis, i.e. caritatis, tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere bene, si fiat sine caritate, nullo modo fiat bene.”

238.

Cfr. supra, p. 29.

239.

Proposit. Baii Damn., 38: “Omnis amor creaturae rationalis aut vitiosa est cupiditas quâ mundus diligitur, quae a Ioanne prohibetur, aut laudabilis caritas quâ per Spiritum Sanctum in corde diffusa Deus amatur.” (Denzinger-Bannwart, n. 1038.)

240.

Prop. Quesnelli Damn., 45: “Amore Dei in corde peccatorum non amplius regnante necesse est, ut in eo carnalis regnet cupiditas omnesque actiones eius corrumpat.” (Denzinger-Bannwart, n. 1395.)

241.

Infra, Ch. III, Sect. 1.

242.

Especially against Julian of Eclanum. Cfr. Contra Iulianum, IV, 3.

243.

Matth. VI, 24.

244.

Retract., I, 15: “Quando peccatum tale est, ut idem sit poena peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxilium?”

245.

Prop. Baii Damn., 40: “In omnibus suis actibus peccator servit dominanti cupiditati.” (Denzinger-Bannwart, n. 1040.)

246.

De Spiritu et Litera, c. 27, n. 48: “Si hi qui naturaliter, quae legis sunt, faciunt, nondum sunt habendi in numero eorum quos Christi iustificat gratia [Rom. II, 24], sed in eorum potius, quorum (etiam impiorum nec Deum verum veraciter iusteque colentium) quaedam tamen facta vel legimus vel novimus vel audimus, quae secundum iustitiae regulam non solum vituperare non possumus, verum etiam merito recteque laudamus; quamquam si discutiantur, quo fine fiant, vix inveniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemve mereantur.”

247.

Serm. de Temp., 349, c. 1, 1 sq.: “Caritas alia est divina, alia humana; alia est humana licita, alia illicita.... Prius ergo loquor de humana licita, quae non reprehenditur; deinde de humana illicita, quae damnatur; tertio de divina, quae nos perducit ad regnum.... Licitam ergo caritatem habete; humana est, sed ut dixi licita, sed ita licita ut, si defuerit, reprehendatur. Liceat vobis humanâ caritate diligere coniuges, diligere filios, diligere amicos vestros, diligere cives vestros. Sed videtis istam caritatem esse posse et impiorum, i.e. paganorum, Iudaeorum, haereticorum. Quis enim eorum non amat uxorem, filios, fratres, vicinos, affines, amicos? Haec ergo humana est. Si ergo tali quisque crudelitate effertur, ut perdat etiam humanum dilectionis affectum, et non amat filios suos, ... nec inter homines numerandus est.” (Migne, P. L., XXXIX, 1529.)

248.

Institutiones Theologicae, Vol. III, p. 23.

249.

As explained above, pp. 71 sqq.

250.

Denzinger-Bannwart, n. 1524. On the teaching of St. Augustine, see J. Mausbach, Die Ethik des hl. Augustinus, Vol. II, pp. 260 sqq., Freiburg 1909.

251.

Cfr. supra, Art. 1.

252.

On these and similar formulas see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 22.

253.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 218 sqq.

254.

For details of his life see J. Pohle, art. “Pelagius and Pelagianism” in Vol. XI of the Catholic Encyclopedia.

255.

Impeccantia, ἀναμαρτησία.

256.

Cfr. St. Augustine, De Haeres. ad Quodvultdeum, n. 88.

257.

“Hoc est occultum et horrendum virus haeresis vestrae, ut velitis gratiam Christi in exemplo eius esse, non in dono eius, dicentes quia per eius imitationem fiunt iusti, non per subministrationem Spiritus Sancti.” (S. Aug., Opus Imperf. contr. Iulian., II, 146.)

258.

On the regnum coelorum in contradistinction to vita aeterna, in the teaching of Pelagius, see St. Augustine, De Pecc. Mer. et Rem., I, 18 sqq.

259.

V. infra, Sect. 2.

260.

V. supra, p. 8.

261.

e.g. Petavius, De Pelag. et Semipelag., c. 8 sq.; Wirceburg., De Gratia, n. 182; Palmieri, De Gratia Div. Actuali, pp. 140 sqq.

262.

Among them Suarez, Prolegom. de Gratia, c. 3, and J. Scheeben, Dogmatik, Vol. III, pp. 739 sq.

263.

“Quicunque dixerit, ideo nobis gratiam iustificationis dari, ut quod facere per liberum iubemur arbitrium facilius possimus implere per gratiam, tamquam etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed tamen possimus etiam sine illa implere divina mandata, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 105.)

264.

“Si quis per naturae vigorem bonum aliquod, quod ad salutem pertinet vitae aeternae, cogitare ut expedit aut eligere sive salutari, i.e. evangelicae praedicationi consentire posse confirmat absque illuminatione et inspiratione Spiritus Sancti, qui dat omnibus suavitatem in consentiendo et credendo veritati, haeretico fallitur spiritu.” (Can. 7, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 180.)

265.

Sess. VI, can. 2: “Si quis dixerit, ad hoc solum divinam gratiam per Iesum Christum dari, ut facilius homo iuste vivere ac vitam aeternam promereri possit, quasi per liberum arbitrium sine gratia utrumque, sed aegre tamen et difficulter possit, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 812.)

266.

“Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis. Ego sum vitis, vos palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere (ὅτι χωρὶσ ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν).”

267.

St. Augustine, Tract. in Ioa., 81, n. 3: “Non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. Sive ergo parum sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest.”

268.

Cfr. John XV, 3.

269.

“Non quod sufficientes simus, cogitate aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est.” On this text cfr. Cornely, Comment. in h. l., Paris 1892.

270.

“Moysi enim dicit: Miserebor cuius misereor et misericordiam praestabo cuius miserebor. Igitur non volentis neque currentis (οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος), sed miserentis est Dei.” (Rom. IX, 15 sq.)

271.

“Deus est enim, qui operatur in vobis et velle et perficere (καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν) pro bona voluntate.” (Phil. II, 13.)

272.

“Nemo potest dicere: Dominus Iesus, nisi in Spiritu Sancto.” (1 Cor. XII, 3.)

273.

Cfr. Matth. VII, 21; VIII, 29.

274.

Others explain the passage 1 Cor. XII, 3 differently. Cfr. also Rom. VIII, 26; Phil. I, 6; Eph. II, 5 sqq.

275.

De Gratia et Libero Arbitrio, c. 4: “Talis est haeresis pelagiana, non antiqua, sed ante non multum tempus exorta.”

276.

“Desinat, si res ita sunt, incessere novitas vetustatem.”

277.

Adv. Haer., III, 17, 2: “Sicut arida terra, si non percipiat humorem, non fructificat, sic et nos lignum aridum existentes nunquam fructificaremus vitam sine superna voluntaria pluvia.... Non a nobis, sed a Deo est bonum salutis nostrae.”

278.

“Legem credendi lex statuat supplicandi. Quum enim sanctarum plebium praesules madatâ sibi legatione fungantur apud divinam clementiam, humani generis agunt causam et tota secum Ecclesia congemiscente postulant et precantur, ut infidelibus donetur fides, ut idololatrae ab impietatis suae liberentur erroribus, ut Iudaeis ablato cordis velamine lux veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici spiritum redivivae caritatis accipiant, ut lapsis poenitentiae remedia conferantur, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta perductis coelestis misericordiae aula reseretur.” (Migne, P. L., XLV, 1759.)

279.

For additional Patristic texts see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 26.

280.

Hom. in 1 Cor., 7.

281.

De Civitate Dei, XII, 9: “Istam [bonam voluntatem] quis fecerat nisi ille, qui eos cum bona voluntate, i.e. cum amore casto quo illi adhaererent creavit, simul eis et condens naturam et largiens gratiam?... Confitendum est igitur cum debita laude Creatoris, non ad solos sanctos homines pertinere, verum etiam de sanctis angelis posse dici, quod caritas Dei diffusa sit in eis per Spiritum Sanctum, qui datus est eis.”

282.

Enchiridion, c. 106: “Sicut mori est in hominis potestate, quum velit, ... ad vitam vero tenendam voluntas non satis est, si adiutoria sive alimentorum sive quorumcunque tutaminum desint, sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo iustitiam idoneus erat per voluntatem; ut autem ab eo teneretur vita iustitiae, parum erat velle nisi ille, qui eum fecerat, adiuvaret.”

283.

Can. 19: “Natura humana, etiamsi in illa integritate in qua est condita permaneret, nullo modo seipsam, Creatore suo non adiuvante, servaret. Unde quum sine gratia Dei salutem non possit custodire quae accepit, quomodo sine Dei gratia poterit reparare quod perdidit?” (Denzinger-Bannwart, n. 192.)—St. Augustine holds that our first parents would have been able to preserve the state of grace by the divine adiutorium sine quo non, and that consequently the adiutorium quo would have been superfluous to them. On this subtle question cfr. Pesch, Praelectiones Dogmaticae, Vol. V, pp. 55 sqq., and Schiffini, De Gratia Divina, pp. 472 sqq.

284.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 109, art. 5: “Vita aeterna est finis excedens proportionem naturae humanae ... et ideo homo per sua naturalia non potest producere opera meritoria proportionata vitae aeternae; sed ad hoc exigitur altior virtus, quae est virtus gratiae. Et ideo sine gratia homo non potest mereri vitam aeternam. Potest tamen facere opera perducentia ad bonum aliquod homini connaturale, sicut laborare in agro, bibere, manducare et habere amicum et alia huiusmodi.”

285.

For the necessary Augustinian citations in proof of this assertion see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, pp. 174 sqq.

286.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 186 sqq.

287.

V. supra, pp. 20.

288.

V. supra, pp. 26 sq.

289.

V. supra, pp. 69 sqq.

290.

On the teaching of Scotus himself with regard to this point cfr. P. Minges, O.F.M., Die Gnadenlehre des Duns Scotus auf ihren angeblichen Pelagianismus und Semipelagianismus geprüft, Münster 1906.

291.

This is true of man even in the exalted state in which he existed in Paradise. It is true also of the angels. It is true even of the human nature of our Lord Jesus Christ Himself. Cfr. Pohle-Preuss, Christology, pp. 221 sqq.

292.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 190 sqq.

293.

Palmieri, De Gratia Divina Actuali, p. 184.

294.

Suarez, De Necessitate Gratiae, II, 4.

295.

On the whole subject of this Article cfr. S. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 227 sqq.; Rademacher, Natur und Gnade, M. Gladbach 1908.

296.

Died 432. On his life and works see Bardenhewer-Shahan, Patrology, pp. 515 sqq.

297.

Reproduced in Migne, P. L., XLIX, 477-1328.

298.

This contention is false, but it has never been proscribed as heretical. Prosper says in his Ep. 226, 5: “Tales aiunt perdi talesque [infantes] salvari, quales futures illos in annis maioribus, si ad activam servarentur vitam, scientia divina praeviderit.” On this absurd assertion see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 380 sq.

299.

De Praedest. Sanctorum, c. 3, n. 7: “... putans fidem, quâ in Deum credimus, non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis et per illam nos impetrare Dei dona, quibus temperanter et iuste et pie vivamus in hoc saeculo.”

300.

Cfr. Denzinger-Bannwart, Enchiridion, n. 128 sqq.

301.

Ernst (Werke und Tugenden der Ungläubigen nach Augustinus, Freiburg 1871) contends that the approbation of Boniface II comprised all the canons of this synod.

302.

Cfr. F. Wörter, Zur Dogmengeschichte des Semipelagianismus, Münster 1900.

303.

Conc. Arausic. II, can. 5 (Denzinger-Bannwart, n. 178): “Si quis sicut augmentum, ita etiam initium fidei ipsumque credulitatis affectum, quo in eum credimus qui iustificat impium et ad regenerationem sacri baptismatis pervenimus, non per gratiae donum, i.e. per inspirationem Spiritus S., ... sed naturaliter nobis inesse dicit, apostolicis dogmatibus adversarius approbatur.” Cfr. Conc. Vatican., Sess. III, cap. 3. (Denzinger-Bannwart, n. 1791).

304.

In his treatise De Praedestinatione Sanctorum.

305.

In his work Adversus Collatorem.

306.

Discernit, διακρίνει.

307.

Per fidem, διὰ πίστεως.

308.

Non ex vobis, οὐκ ἐξ ὑμῶν.

309.

Dei donum, θεοῦ τὸ δῶρον.

310.

Non ex operibus, οὐκ ἐξ ἔργων.

311.

Eph. II, 8 sq.

312.

Cfr. Rom. III, 20 sqq., IX, 15 sqq.

313.

John VI, 44: “Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit (ἐλκύσῃ) eum.”

314.

Opus Dei, τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ.

315.

Ep., 177: “Oratio est clarissima gratiae testificatio.”

316.

Dial. c. Tryph.

317.

De Dono Persev., c. 19, n. 50: “Isti tales tantique doctores dicentes non esse aliquid, de quo tamquam de nostro quod nobis Deus non dederit gloriemur nec ipsum cor nostrum et cogitationes nostras in potestate nostra esse, ... haec utique gratiae Dei tribuunt, Dei munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse testantur.”—For additional Patristic texts see Palmieri, De Gratia Div. Act., pp. 290 sqq.

318.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 239 sqq.

319.

Hom. in Heb., 12, n. 3.

320.

V. infra, Ch. III, Sect. 1.

321.

De Praedest. Sanct., c. 14: “Quid opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? Quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est, ut de gratia Dei quid sentirent breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent.”

322.

De Gratia Div. Act., p. 288.

323.

Cfr. Ripalda, De Ente Supernaturali, l. I, disp. 17, sect. 11.

324.

Ep., 24 (to Maximilian, Patriarch of Constantinople): “Sequere priorum, a quibus eruditus es et nutritus, exempla pontificum, beatissimi Ioannis scientiam, sancti Attici in repugnandis haeresibus vigilantiam.”

325.

Hom. in 1 Cor., XII, n. 2.

326.

Hom. in Ep. ad Hebr., XII, 2.

327.

Αὐτὸς ἐν ἡμῖν πίστιν ἐνέθησεν, αὐτὸς τὴν ἀρχὴν ἔδωκεν.

328.

They are fully explained by Palmieri, l.c., pp. 295 sqq.

329.

Die Lehre von der Heiligung, p. 161, Paderborn 1885.

330.

V. supra, pp. 19 sqq., 27 sq.

331.

De Praedest. Sanct., c. 2, p. 5: “Attendant hic et verba perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid nisi prius cogitaverit esse credendum.... Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatem, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est, profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismet ipsis, quod sine cogitatione non possumus, sed sufficientia nostra, quâ credere incipiamus, ex Deo est.”—Cfr. also the seventh canon of the Second Council of Orange (Denzinger-Bannwart, n. 180), and Suarez, De Fide, disp. 6, sect. 7 sq.; Idem, De Gratia, III, 7.

332.

Conc. Arausic. II, can. 7.

333.

Sess. VI, can. 3: “Si quis dixerit, sine praeveniente Spiritus Sancti inspiratione atque eius adiutorio hominem credere, sperare, diligere aut poenitere posse, sicut oportet, ut ei iustificationis gratia conferatur, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 813.)

334.

Supra, pp. 87 sqq.

335.

John XV, 5: “Sine me nihil potestis facere.”

336.

Contra Duas Epistolas Pelag., II, 8: “Dominus ut responderet futuro Pelagio non ait: Sine me difficile potestis facere, sed ait: Sine me nihil potestis facere.... Non ait: sine me nihil potestis perficere, sed facere. Hoc uno verbo initium finemque comprehendit.”

337.

Phil. II, 12 sq.: “Cum metu et tremore vestram salutem (σωτηρίαν) operamini; Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere.”

338.

Rom. XV, 13: “Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo (ἐν τῷ πιστεύειν), ut abundetis in spe (ἐν τῇ ἐλπίδι) et virtute Spiritus Sancti.”

339.

1 John IV, 7: “Caritas ex Deo est (ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν).” Cfr. also John VI, 44 sqq., which text is fully explained by Schiffini, De Gratia Divina, pp. 128 sqq.

340.

Enchiridion, c. 32: “Porro si nullus dicere Christianus audebit: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea dictum intelligatur (Rom. IX, 16): Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum Deo detur, qui hominis voluntatem bonam et praeparat adiuvandam et adiuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit ipsa, in iis est et ipsa. Nam utrumque legitur in sanctis eloquiis: et (Ps. LVIII, 11): Misericordia eius praeveniet me, et (Ps. XXII, 6): Misericordia eius subsequetur me. Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris, utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos; oramus autem pro nobis, ut misericordia eius subsequatur nos.” On this important passage cfr. J. B. Faure, Notae in Enchiridion S. Augustini, c. 32. Similar expressions will be found in Contra Duas Epist. Pelag., II, 9 and De Gratia et Lib. Arb., c. 17.

341.

Ep. ad Ctesiph., 133: “Velle et currere meum est, sed ipsum meum sine Dei semper auxilio non erit meum; dicit enim Apostolus (Phil. II, 13): Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere.... Non mihi sufficit, quod semel donavit, nisi semper donaverit.”

342.

Serm. de Pret. Marg.

343.

Conc. Arausic. II. (A. D. 529); “Hoc etiam salubriter profitemur et credimus, quod in omni opere bono non nos incipimus et postea per Dei misericordiam adiuvamur, sed ipse nobis nullis praecedentibus bonis meritis et fidem et amorem sui prius inspirat, ut et baptismi sacramenta fideliter requiramus et post baptismum cum ipsius adiutorio ea, quae sibi sunt placita, implere possimus.” (Denzinger-Bannwart, n. 200.)

344.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 192 sqq.

345.

Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 132 sq.

346.

Perrone, De Gratia, n. 203: “Quaestio haec non ad scholasticas quaestiones pertinet, sed est dogma fidei ab Ecclesia definitum.”

347.

Sess. VI, cap. 16: “Quum enim ille ipse Christus Iesus tamquam caput in membra et tamquam vitis in palmites in ipsos iustificatos iugiter virtutem influat, quae virtus bona eorum opera semper antecedit et comitatur et subsequitur et sine qua nullo pacto Deo grata et meritoria esse possent, nihil ipsis iustificatis amplius deesse credendum est.” (Denzinger-Bannwart, n. 809.) Cfr. Tepe, Institutiones Theologicae, Vol. III, pp. 41 sqq., Paris 1896.

348.

John XV, 5.

349.

V. supra, pp. 87 sq. Other pertinent Scriptural texts are: 2 Cor. III, 5; Phil. II, 12 sq.; III, 13 sq.; Heb. XIII, 21.

350.

De Gratia et Lib. Arb., c. 17: “Sine illo vel operante vel cooperante quum volumus ad bona pietatis opera nihil valemus.”

351.

De Natura et Gratia, c. 26: “Mala nostra non ad hoc solum medicus supernus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus, quod quidem etiam sani nonnisi illo adiuvante poterimus.... Sicut oculus corporis etiam plenissime sanus, nisi candore lucis adiutus non potest cernere, sic et homo etiam perfectissime iustificatus, nisi aeternae luce iustitiae divinitus adiuvetur, recte non potest vivere.”

352.

“Actiones nostras, quaesumus Domine, aspirando praeveni et adiuvando prosequere, ut cuncta nostra oratio et operatio a te semper incipiat et per te coepta finiatur.” (Missale Romanum.) The argument from Tradition is more fully developed by Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 28.

353.

Thus Molina (Concord., qu. 14, art. 13 disp. 8), Bellarmine (De Gratia et Lib. Arb., VI, 15), and Thomassin; the question is well treated by Ruiz, De Providentia Divina, disp. 41, sect. 5 sq.

354.

Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 399, Mainz 1897.

355.

Cfr. Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 106, sect. 3 sqq.

356.

Impeccantia, ἀναμαρτησία.

357.

“Item placuit ut quicunque ipsa verba dominicae orationis, ubi dicimus: Dimitte nobis debita nostra, ita volunt a sanctis dici, ut humiliter hoc, non veraciter dicatur, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 108.)

358.

Sess. VI, can. 23: “Si quis hominem semel iustificatum dixerit ... posse in tota vita peccata omnia etiam venialia vitare nisi ex speciali Dei privilegio, quemadmodum de beata virgine tenet Ecclesia, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 833.)

359.

On this privilege of our Blessed Lady see Pohle-Preuss, Mariology, pp. 72 sqq., St. Louis 1914.

360.

Sess. VI, cap. 11: “... quantumvis sancti et iusti in levia saltem et quotidiana, quae etiam venialia dicuntur, peccata quandoque cadunt.” (Denzinger-Bannwart, n. 804.)

361.

De Gratia Divina Actuali, p. 236.

362.

Epistle of St. James, III, 2: “In multis enim offendimus omnes (πολλὰ γὰρ πταίομεν ἄπαντες).”

363.

1 John III, 6: “Omnis qui in eo [scil. Christo] manet, non peccat.”

364.

ὀφειλήματα.

365.

Matth. VI, 12. Cfr. Mark XI, 25.

366.

Prov. XX, 9: “Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato?”

367.

On this text cfr. J. V. Bainvel, Les Contresens Bibliques des Prédicateurs, 2nd ed., pp. 102 sq., Paris 1906: “... ces chutes sont surtout les souffrances, les tribulations. Le contexte l'indique clairement: ‹ N'attaquez pas le juste (15); car Dieu le defend, et s'il tombe il se relèvera; mais pour l'impie c'est la ruine irréparable. › Peut-on, comme on le fait d'ordinaire, entendre le texte des chutes morales, des péchés véniels? Plusieurs commentateurs répondent: non; et ils citent à l'appui saint Augustin: Septies cadet iustus et resurget, id est, quotiescumque cediderit, non peribit: quod non de iniquitatibus, sed de tribulationibus ad humilitatem perducentibus intelligi voluit (Civ. D. xi, 31).—D'autres Pères, saint Jérôme par exemple, sont moins exclusifs; et de fait, pourquoi la maxime, dans sa plénitude, ne comprendrait-elle pas toutes sortes de chutes, péchés ou afflictions? En tout cas, c'est aller trop loin que de vouloir prouver par là la thèse catholique sur l'impossibilité morale d'éviter pendant longtemps tout péché de fragilité. L'écrivain sacré veut dire autre chose, et nous avons des textes meilleures ...”

368.

Eccles. VII, 21: “Non est enim homo iustus in terra, qui faciat bonum et non peccet.”

369.

Ibid., v, 23: “Scit enim conscientia tua, quia et tu crebro maledixisti aliis.”

370.

1 John I, 8: “Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est.”

371.

E.g. 1 John I, 10, III, 4, III 8, et passim.

372.

The Johannine text here under consideration does, however, furnish a telling argument against the Pelagians, in so far as they denied the necessity of the atonement. The passage is effectively employed for this purpose by the Second Council of Mileve (can. 6, quoted in Denzinger-Bannwart's Enchiridion, n. 106). Cfr. Chr. Pesch, Praelectiones Dogmaticae, Vol. V, 3rd ed., p. 99 and Al. Wurm, Die Irrlehrer im ersten Johannesbrief, Freiburg 1903.

373.

De Dono Perseverantiae, c. 2, n. 4: “Tria sunt, ut scitis, quae maxime adversus eos [scil. Pelagianos] defendit Ecclesia, quorum est unum, gratiam Dei non secundum merita nostra dari.... Alterum est, in quantacunque iustitia sine qualibuscunque peccatis in hoc corruptibili corpore neminem vivere. Tertium est, obnoxium nasci hominem peccato primi hominis.”

374.

De Natura et Gratia, c. 35, n. 41: “Ubi parum attendit, quum sit acutissimus, non frustra etiam iustos in oratione dicere: Dimitte nobis debita nostra.... Etiamsi hic non vivatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde veniâ deletur, quod subinde ignorantiâ vel infirmitate committitur.”

375.

Ibid., c. 36. “Si omnes illos sanctos et sanctas, quum hic viverent, congregare possemus et interrogare, utrum essent sine peccato, ... nonne unâ voce clamassent: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est?”—For other confirmatory Patristic texts see Suarez, De Gratia, IX, 8.

376.

The above-quoted analogy is taken from Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, p. 81.

377.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 109, art. 8: “Non potest homo abstinere ab omni peccato veniali propter corruptionem inferioris appetitus sensualitatis, cuius motus singulos quidem ratio reprimere potest, et ex hoc habent rationem peccati et voluntarii, non autem omnes, quia dum uni resistere nititur, fortassis alius insurgit, et etiam quia ratio non potest semper esse pervigil ad huiusmodi motus vitandos.”

378.

Sardagna (De Gratia, n. 336) incorrectly asserts this.

379.

Cfr. Tepe, Instit. Theolog., Vol. III. pp. 47 sq.

380.

Cfr. St. Augustine, Contra Iulian., IV, 3, 28: “Ideo factum est in loco infirmitatis, ne superbe viveremus, ut sub quotidiana peccatorum remissione vivamus.”

381.

Andr. de Vega, De Iustificatione Doctrina Universa, 1. XIV, cap. ult.

382.

Suarez, De Gratia, IX, 8, 14: “quia si vel in uno homine posset contingere, ut illa duo coniungerentur, scil. carere speciali privilegio et nihilominus cavere omne peccatum veniale per totam vitam, propositio Concilii esset simpliciter falsa; nam est absoluta et universalis, ad cuius falsitatem satis est quod in uno deficiat.”

383.

Aug., Ep., 181, n. 8: “Nemo itaque dicat, se esse sine peccato, sed non tamen ideo debemus amare peccatum. Oderimus ea, fratres; etsi non sumus sine peccatis, oderimus tamen ea, et maxime a criminibus nos abstineamus; abstineamus quantum possumus a levibus peccatis.”—On the whole subject of this thesis cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 181 sqq.

384.

V. supra, pp. 98 sqq.

385.

Conc. Arausic. II, can. 10: “Adiutorium Dei etiam renatis ac sanctis semper est implorandum, ut ad finem bonum pervenire vel in bono possint opere perdurare.” (Denzinger-Bannwart, n. 183.)

386.

Sess. VI, can. 22: “Si quis dixerit, iustificatum vel sine speciali auxilio Dei in accepta iustitia perseverare posse vel cum eo non posse, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 832.)

387.

Sess. VI, cap. 11: “Deus namque suâ gratiâ semel iustificatos non deserit, nisi ab eis prius deseratur.” (Denzinger-Bannwart, n. 804.)

388.

Cfr. Wisd. IV, 11: “Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius.”

389.

Sess. VI, can. 16: “magnum illud usque in finem perseverantiae donum.” On St. Augustine's teaching in regard to the different heads of doctrine defined above, see Chr. Pesch, Praelectiones Dogmaticae, Vol. V, 3rd ed., pp. 103 sqq.

390.

John XVII, 11: “Pater sancte, serva eos in nomine tuo (τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου), quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos.”

391.

Col. IV, 12: “Salutat vos Epaphras ... semper sollicitus pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti (ἵνα στῆτε τέλειοι) et pleni in omni voluntate Dei.”

392.

Matth. XXVI, 41: “Vigilate, et orate, ut non intretis in tentationem.”

393.

Phil. I, 6: “... confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet (ἐπιτελέσει) usque in diem Christi Iesu.”

394.

1 Pet. I, 5: “...qui in virtute Dei custodimini per fidem in salutem, paratam revelari in tempore novissimo.”—For Old Testament texts in confirmation of this thesis see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 198 sq.

395.

De Dono Perseverantiae. An English translation of this treatise may be found in The Anti-Pelagian Works of Saint Augustine, Bishop of Hippo, Translated by Peter Holmes and R. E. Wallis, Vol. III, pp. 171 sqq. (Vol. XV of Dods' translation of the Works of St. Augustine), Edinburg 1876.

396.

De Dono Perseverantiae, c. 2, n. 3: “Cur autem perseverantia ista poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista irrisoria petitio est, quum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non dante esse in hominis potestate?... An ab illo perseverantia ista forte non poscitur? Iam hoc qui dicit, non meis disputationibus refellendus, sed sanctorum orationibus onerandus est. An vero quisquam eorum est, qui non sibi poscat a Deo ut perseveret in eo, quum ipsâ oratione quae dominica nuncupatur, quia eam Dominus docuit, quando oratur a sanctis, nihil paene aliud quam perseverantia posci intelligatur?”

397.

Op. cit., c. 7, n. 15: “Prorsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia, sed attendat quotidianas orationes suas. Orat ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat ut credentes perseverent; Deus ergo donat perseverantiam usque in finem.”

398.

Op. cit., c. 23, n. 63: “Quis enim veraciter gemat desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a seipso se sumere existimet, non ab illo?”

399.

Op. cit., c. 6, n. 10: “Hoc Dei donum suppliciter emereri potest, sed quum datum fuerit, amitti contumaciter non potest.”

400.

Op. cit., c. 16, n. 39: “... quum constet Deum alia danda etiam non orantibus, sicut initium fidei, alia nonnisi orantibus praeparasse, sicut in finem perseverantiam, profecto qui ex se ipso se hanc habere putat, non orat ut habeat.”

401.

De Ente Supernaturali, disp. 94, sect. 2.

402.

Suarez, De Gratia, XII, 38: “Infallibilitas non convenit merito de congruo ratione sui, ut ita dicam, sed ratione impetrationis quae propriae soli orationi, ut talis est, respondet. Ratio est, quia haec infallibilitas solum fundatur in promissione divina, quae non invenitur facta operibus iustorum quatenus meritoriis de congruo, sed tantum orationi; quare ut fructus huius meriti certior sit, adiungenda semper est petitio perseverantiae.”

403.

John XVI, 23.

404.

Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 38, n. 14: “... quia ut oratio habeat perseverantiam debitam, perdurare debet cum illis circumstantiis moralibus, quas a principio habere etiam debuit, ut congrue fieret; unde eo ipso quod novum impedimentum ponitur [peccando] effectui orationis, deficit perseverantia in orando, saltem debito modo.”

405.

Ibid., n. 17: “Igitur perseverantia orationis in tali materia requisita est, ut non semel tantum aut iterum fiat, set ut toto tempore vitae duret, et praesertim ut in occurrentibus occasionibus servandi mandata aut vincendi tentationes cum debita fiducia repetatur.”—For more detailed information we must refer the reader to Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 36, n. vi sqq. The theological argument for our thesis is convincingly set forth by Gutberlet in Heinrich's Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 404. The donum perseverantiae must not be confounded with the confirmatio in gratia; on this point see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 197 sqq.

406.

V. supra, pp. 7 sq.

407.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 1: “Meritum et merces ad idem referuntur. Id enim merces dicitur quod alicui recompensatur pro retributione operis vel laboris quasi quoddam pretium ipsius. Unde sicut reddere iustum pretium pro re accepta ab aliquo est actus iustitiae, ita etiam recompensare mercedem operis vel laboris est actus iustitiae.” Cfr. Taparelli, Saggio Teoretico del Diritto Naturale, diss. 1, c. 6, n. 130, Palermo 1842.

408.

“This word is scarcely used in modern English, except as expressing that punishment which is fully deserved, a usage originating with the Tudor Parliaments; but it was once commonly used in the language in a wider sense, for whatever had been justly earned, and some attempts to revive it have been made in recent times; certainly some word is wanted to express the idea.” (Hunter, Outlines of Dogmatic Theology, Vol. III, pp. 58 sq.) Cfr. Dr. Murray's New English Dictionary, Vol. II, p. 784, Oxford 1893.

409.

Eck did not, however, approve the term meritum de condigno; he preferred meritum digni. Cfr. J. Greving, Johann Eck als junger Gelehrter, pp. 153 sqq., Münster 1906.

410.

Cfr. St. Augustine, In Ps., 86: “Debitorem Deus ipse fecit se, non accipiendo, sed promittendo.” On this point consult Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 455 sqq.

411.

Oratio, preces.

412.

Capacitas, dispositio.

413.

Vasquez, Comment. in S. Theol. S. Thomae Aquin., 1a 2ae, disp. 216, c. 4.

414.

Already in the fourth century the Church emphasized the proposition “Gratiam Christi non secundum merita dari” against Pelagius.

415.

Cfr. St. Augustine, Ep. 194 ad Sixt., n. 19: Vita etiam aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, ab Apostolo tamen gratia nuncupatur, nec ideo quia meritis non datur, sed quia data sunt ipsa merita, quibus datur. The dogma was formally defined by the Council of Trent: “... cuius tanta est erga omnes homines bonitas, ut eorum velit esse merita, quae sunt ipsius dona.” (Sess. VI, cap. 16, quoted in Denzinger-Bannwart's Enchiridion, n. 809.)

416.

For further information on this point see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 35.

417.

V. supra, pp. 83 sqq.

418.

“Gratiam Dei secundum merita nostra dari.”

419.

“Debetur merces bonis operibus, si fiant; sed gratia quae non debetur praecedit, ut fiant.” (Arausic. II, can. 18; see Denzinger-Bannwart, n. 191.)

420.

“... ipsius iustificationis exordium in adultis a Dei per Christum Iesum praeveniente gratia sumendum esse, h. e. ab eius vocatione, quâ nullis eorum existentibus meritis vocantur.” (Sess. VI, cap. 5. Denzinger-Bannwart, n. 797.)

421.

Rom. IX, 16: “Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei.”

422.

Rom. IX, 18: “Ergo cuius vult miseretur et quem vult indurat (ἄρα οὖν θέλει δ᾽ δε θέλει σκληρύνει.”)

423.

Rom. XI, 6: “Si autem gratiâ, iam non ex operibus (ἐξ ἔργων), alioquin gratia iam non est gratia.”

424.

Eph. II, 8-10: “Gratiâ enim estis salvati per fidem et hoc non ex vobis: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur. Ipsius enim sumus factura (ποίημα), creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus.”

425.

E.g., 2 Cor. V, 14; Gal. III, 22; 2 Tim. I, 9; Tit. III, 5; 1 Pet. I, 3; 1 John IV, 10.

426.

Tract, in Ioa., 86: “Gratia non invenit, sed efficit merita.”

427.

Serm., 169, c. 2: Gratia praecessit meritum tuum, non gratia ex merito, sed meritum ex gratia. Nam si gratia ex merito, emisti non gratis accepisti. Other Patristic texts quoted by Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 15 sqq.

428.

V. supra, pp. 50 sqq.

429.

For a more extensive treatment of this important point the reader is referred to Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 418, Mainz 1897.

430.

V. supra, p. 98.

431.

Can. 20: “Multa Deus facit in homine bona, quae non facit homo; nulla vero facit homo bona, quae non Deus praestat, ut faciat homo.” (Denzinger-Bannwart, n. 193.)

432.

“Sed ipse [Deus] nobis nullis praecedentibus bonis meritis [scil. naturalibus] et fidem et amorem sui prius inspirat.” (Denzinger-Bannwart, n. 200.)

433.

Matth. XXV, 15: “Et uni dedit quinque talenta, alii autem duo, alii vero unum, unicuique secundum propriam virtutem (ἑκάστῳ κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν).”

434.

Cfr. Maldonatus' commentary on this text.

435.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, p. 326.

436.

De Praedest. Sanct., 3, 10, 31: “Nihil huic sensui tam contrarium est quam de suis meritis sic quemquam gloriari, tamquam ipse sibi ea fecerit, non Dei gratia, sed gratia quae bonos discernit a malis, non quae communis est bonis et malis.”

437.

De Peccato Orig., c. 24, n. 28: “Non enim gratia Dei erit ullo modo, nisi gratuita fuerit omni modo.”

438.

Cyril of Jerusalem (Catech., I, 17), Athanasius (C. Gent., n. 30), Basil (Epist., 294: “Divinum auxilium in nostra situm est potestate”), Gregory of Nazianzus (Or., 31), and especially Chrysostom (Hom. in Gen., 12; Hom. in Epist. ad Rom., 2).

439.

Hom. in Epist. ad Ephes., 4.

440.

Hom. in 1 Epist. ad Cor., 12. Cfr. Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 33.

441.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 5: “Donum gratiae considerari potest dupliciter. Uno modo secundum rationem gratuiti doni, et sic manifestum est quod omne meritum repugnat gratiae, quia ut Rom. XI, 9 Apostolus dicit: Si autem gratia, iam non ex operibus. Altero modo potest considerari secundum naturam ipsius rei, quae donatur, et sic etiam non potest cadere sub merito non habentis gratiam, tum quia excedit proportionem naturae, tum etiam quia ante gratiam in statu peccati homo habet impedimentum promerendi gratiam, scil. ipsum peccatum. Postquam autem aliquis iam habet gratiam, non potest gratia iam habita sub merito cadere, quia merces est terminus operis, gratia autem est principium cuiuslibet boni operis in nobis.” This is equally true of the meritum de condigno and the meritum de congruo.

442.

John XVI, 24: “Petite et accipietis.”

443.

V. supra, theses I and II.

444.

“Si quis ad invocationem humanam [i.e. naturalem] gratiam Dei dicit posse conferri, non autem ipsam gratiam facere, ut invocetur a nobis, contradicit Isaiae prophetae vel Apostolo idem dicenti: Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his, qui me non interrogabant.” (Can. 3, Denzinger-Bannwart, n. 176.)

445.

Rom. VIII, 26: “Quid oremus, sicut oportet, nescimus, sed ipse Spiritus postulat [postulare facit] pro nobis gemitibus inenarrabilibus.”

446.

1 Cor. XII, 3: “Nemo potest dicere Dominus Deus, nisi in Spiritu sancto.”

447.

John XV, 7: “Si manseritis in me et verba mea in vobis manserint, quodcunque volueritis, petetis et fiet vobis.”

448.

De Dono Perseverantiae, 23, n. 63 sq.: “Quis veraciter gemat, desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso sumere existimet, non ab illo?... Ubi intelligimus et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo, quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis ut petamus, quaeramus, pulsemus, etc.”

449.

Cfr. Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 32.

450.

On this difficult question consult Ruiz, De Provid., disp. 18, sect. 3. and De Lugo, De Fide, disp. 12, sec. 3.

451.

De Praedest. Sanct., c. 12.

452.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 226 sqq.

453.

Op. cit., pp. 228 sq.

454.

Further information on this head infra, Part II, Ch. III.

455.

Cfr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 117 sqq.

456.

À titre de curiosité we may note the opinion of Ripalda (De Ente Supernat., disp. 17, sect. 1) and Vasquez (Comment. in S. Theol., 1a, disp. 91, c. 10) that some pre-Tridentine theologians ascribed to nature the ability of positively disposing itself for actual graces and thereby, though in perfect good faith, entertained Semipelagian views. Even St. Thomas has been accused of conceding too much to Semipelagianism in two of his earlier works (Comment. in Quatuor Libros Sent., II, dist. 28, qu. 1, art. 4, and De Veritate, qu. 14, art. 11), though his teaching in the Summa is admittedly orthodox. On the extremely doubtful character of such a summary indictment see Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 34; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 495 sqq., 542 sqq.; Glossner, Die Lehre des hl. Thomas von der Gnade, Mainz 1871.

457.

Vasquez, Comment. in S. Theol., 1a, disp. 91, c. 10-11.

458.

Dogmatik, Vol. II, pp. 191 sq., Ratisbon 1874.

459.

De Auxil., III, 2, 3.

460.

De Gratia Effic., c. 10.

461.

Disproved historically by Palmieri.

462.

Cfr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 119 sqq.

463.

Cfr. St. Augustine, De Praedest. Sanct., c. 15.

464.

Cfr. St. Augustine, Tract. in Ioa., 36, n. 4: “Venit Christus, sed primo salvare, postea iudicare, eos iudicando in poenam, qui salvari noluerunt, eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respuerunt.”

465.

Cfr. Pohle-Preuss, Soteriology, pp. 75 sqq., St. Louis 1914.

466.

Sess. VI, can. 17: “Si quis iustificationis gratiam nonnisi praedestinatis ad vitam contingere dixerit, reliquos vero omnes qui vocantur, vocari quidem, sed gratiam non accipere, utpote divinâ potestate praedestinatos ad malum, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 827.)

467.

Prop. 5, apud Denzinger-Bannwart, n. 1096. Cfr. Pohle-Preuss, Soteriology, p. 76.

468.

“Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de coelis.” (Credo).

469.

V. infra, Thesis II.

470.

πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν.

471.

Among them was one of our Lord's own chosen Apostles.

472.

Wisd. XI, 24 sqq.: “Sed misereris omnium, quia omnia potes, et dissimulas peccata hominum propter poenitentiam. Diligis enim omnia quae sunt et nihil odisti eorum quae fecisti.... Parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, Domine, qui amas animas.”

473.

1 Tim. II, 1 sqq.: “Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus (ὑπερ πάντων ἀνθρώπων).... Hoc enim bonum est et acceptum coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri (ὁς πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι) et ad agnitionem veritatis venire: unus enim Deus (εἴς γὰρ Θεός), unus et mediator (εἴς καὶ μεσίτης) Dei et hominum homo Christus Iesus, qui dedit redemptionem semetipsum pro omnibus (ὑπὲρ πάντων).”

474.

“Unus enim Deus.” Cfr. Rom. III, 29 sq., X, 12.

475.

Cfr. Pohle-Preuss, Soteriology, pp. 77 sqq.

476.

Cfr. Matth. XVIII, 11; 2 Cor. V, 15. That God's will to redeem mankind is universal has been proved in Soteriology, pp. 77 sqq.

477.

Cfr. on this text Estius, Comment. in Epist. S. Pauli, h. l.

478.

In his work De Partitione Voluntatis Divinae in Primam et Secundam, Rome 1851.

479.

In Ps., 39, n. 20: “Ille omnes suos vult esse, quos condidit et creavit. Utinam tu homo non fugias et te abscondas! Ille etiam fugientes requirit et absconditos non vult perire.”

480.

Orat., 33, n. 9.

481.

Resp. ad Capitula Gallor., c. 2: “Sincerissime credendum est, Deum velle ut omnes homines salvi fiant, siquidem Apostolus sollicite praecipit, ut Deo pro omnibus supplicetur.”

482.

Op. cit., c. 8: “... qui et omnes vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire, ... ut et qui salvantur ideo salvi sint, quia illos voluit Deus salvos fieri, et qui pereunt, ideo pereant, quia perire meruerunt.”

483.

For further information on this subject consult Ruiz, De Voluntate Dei, disp. 19 sqq.; Petavius, De Deo, X, 4 sq.

484.

De Spiritu et Litera, c. 33, n. 58: “Vult Deus omnes homines salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire; non sic tamen ut iis adimat liberum arbitrium, quo vel bene vel male utentes iustissime iudicentur.”

485.

Enchiridion, c. 103.

486.

Contra Iulian., IV, 8, 42: “Nemo salvatur nisi volente Deo.”

487.

De Corrept. et Gratia, c. 15, n. 47: “Omnes homines vult Deus salvos fieri, quoniam nos facit velle, sicut misit Spiritum Filii sui clamantem: Abba, pater, i.e. nos clamare facientem.”

488.

Confessiones, XII, 17 sqq.

489.

Faure has proved this in his Notae in Enchiridion S. Augustini, c. 103, Naples 1847, pp. 195 sqq.

490.

Summa Theol., 1a, qu. 19, art. 6, ad 1. On Augustine's teaching see Franzelin, De Deo Uno, thes. 51 sq., and, less favorably, Bardenhewer-Shahan, Patrology, pp. 498 sqq., Freiburg 1908.

491.

E.g. Arrubal (Comment. in S. Theol., 1a, disp. 91, c. 3 sq.) and Kilber (Theol. Wirceburg., De Deo, disp. 4, c. 2, art. 3).

492.

Cfr. Albertus a Bulsano, Theol. Dogmat., ed. Graun, Vol. II, p. 141, Innsbruck 1894.

493.

Cfr. Bellarmine, De Gratia et Libero Arbitrio, II, 12: “... haec responsio non videtur digna Chritianis, qui providentiam Dei erga homines ex sacris literis et ecclesiastica traditione didicerunt. Nam si non cadit passer in terram sine Patre nostro, qui in coelis est, quanto magis nos apud Deum pluris sumus illis?”

494.

“Definimus illorum animas, qui in actuali mortali peccato vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere.” (Decret. Unionis, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 693.)

495.

Cfr. Pallavicini, Hist. Conc. Trid., IX, 8.

496.

It occurs in his commentary on the Summa, 3a, qu. 68, art. 2, 11.

497.

Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, p. 295, Mainz 1897.

498.

On the probable fate of unbaptized infants cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 300 sqq.

499.

Thesis II.

500.

Quoted supra, p. 156.

501.

Quoted supra, p. 157.

502.

On the whole question consult Franzelin, De Deo Uno, thes. 53, 3rd ed., Rome 1883.

503.

On the notion and existence of sufficient grace see supra, Ch. I, Sect. 2, No. 6.

504.

Conc. Trident., Sess. VI, can. 18: “Si quis dixerit, Dei praecepta homini etiam iustificato et sub gratia constituto esse ad observandum impossibilia, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 828). Cfr. Sess. VI, cap. 11 (Denzinger-Bannwart, n. 804).

505.

“Aliqua Dei praecepta hominibus iustis volentibus et conantibus secundum praesentes, quas habent vires, sunt impossibilia: deest quoque illis gratia, quâ possibilia fiant.” (Denzinger-Bannwart, n. 1092.)

506.

On the distinction between gratia proxime sufficiens and gratia remote sufficiens, cfr. supra, pp. 43 sq.

507.

1 John V, 3 sq.: “Haec est caritas Dei, ut mandata eius custodiamus et mandata eius gravia non sunt (αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσίν): quoniam omne quod natum est ex Deo [= iustus] vincit mundum.”

508.

Matth. XI, 30.

509.

1 Cor. X, 13: “Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis (πειραςθῆναι ὑπέρ ἡ δύνασθε), sed faciet etiam cum tentatione proventum (ἔκβασιν), ut possitis sustinere.”

510.

V. supra, pp. 65 sq.

511.

1 Cor. X, 12: “Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat.”

512.

V. infra, Thesis II. Cfr. also Ecclus. II, 11 sqq.; John VI, 37; 2 Pet I, 10 sq.

513.

“Gratiam non omnibus dari.”

514.

Migne, P. L., XVII, 1073 sqq. Cfr. Bardenhewer-Shahan, Patrology, p. 515.

515.

Benignitas Dei generalis—specialis Dei misericordia.

516.

“Deo autem placuit et hanc [gratiam efficacem] multis tribuere et illam [sufficientem] a nemine submovere, ut ex utraque appareat, non negatum universitati, quod collatum est portioni.” (De Vocatione Omnium Gentium, II, 25.) For further information on the doctrinal character of this work see Fr. Wörter, Zur Dogmengeschichte des Semipelagianismus, Münster 1900.

517.

Chrysostom, Hom. in Matth., 82, n. 3.

518.

Augustine, Serm., 296: “Plus ausus erat, quam eius capacitas sustinebat.”

519.

Matth. XXVI, 41: “Watch ye and pray that ye enter not into temptation.”

520.

Lib. de Unitate Ecclesiae, 9: “Quis dubitaverit quod Iudas Christum, si voluisset, non utique tradidisset, et Petrus, si voluisset, ter Dominum non negasset?”

521.

John VI, 40.

522.

Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 19-21.

523.

Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 573 sqq.

524.

Cfr. 1 Cor. X, 13.

525.

1 John V, 3 sq.

526.

Cfr. 1 John II, 16.

527.

De Natura et Gratia, c. 43, n. 50: “Deus impossibilia non iubet, sed iubendo admonet, et facere quod possis et petere quod non possis.”

528.

For an explanation of certain difficult passages bearing on this point in the writings of St. Augustine, see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 531 sqq.

529.

V. supra, pp. 104 sq.

530.

Ez. XXXIII, 11: “Vivo ego, dicit Dominus Deus, nolo mortem impii, sed ut convertatur impius a via sua et vivat. Convertimini, convertimini a viis vestris pessimis.”

531.

2 Pet. III, 9: “Non tardat Dominus promissionem suam, sicut quidam existimant, sed patienter agit (μακροθυμεῖ) propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti (μὴ βουλόμενός τινας ἀπολέσθαι, ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι).”

532.

Cfr. Is. V, 20.

533.

According to Ruiz (De Praedest., disp. 39, sect. 1), there are but very few divines (valde pauci) who hold this view.

534.

Wisd. XII, 10.

535.

Rom. II, 4 sq.: “An divitias bonitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam (εἰς μετάνοιαν) te adducit? Secundum autem duritiem (σκληρότητα) tuam et impoenitens cor (ἀμετανόητον καρδίαν) thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis iusti iudicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera eius.” Cfr. Prov. I, 20 sqq.

536.

Ex. VII, 3: “Ego indurabo cor eius.”

537.

Ex. IX, 12: “Induravitque Dominus cor Pharaonis, etc.”

538.

Ex. VIII, 15.

539.

For the solution of other difficulties see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 529 sq.

540.

St. Augustine, Enarr. in Ps., VI, n. 8: “Dedit illos in reprobum sensum (Rom. I, 28); nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed nondum penitus, quum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores, quae magis ad diem iudicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluerit.”

541.

St. Augustine, Retractationes, 419: “De quocunque quamvis pessimo homine hac in vita constituto non est desperandum.”

542.

Tract. in Ioa., XII, 39. Similarly ibid., LIII, n. 6. For a complete exposition of St. Augustine's teaching on this point consult Dechamps, De Haeresi Ianseniana, III, 6 sqq., and Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 40.

543.

Cfr. St. Thomas, De Veritate, qu. 24, art. 11: “Haec est obstinatio imperfecta, quâ aliquis potest esse obstinatus in statu viae, dum scilicet habet aliquis ita firmatam voluntatem in peccato, quod non surgunt motus ad bonum nisi debiles. Quia tamen aliqui surgunt, ex iis datur via, ut praeparentur ad gratiam.”

544.

Conc. Lateran. IV (1215), cap. “Firmiter”: “Et si post susceptionem baptismi quisquam prolapsus fuerit in peccatum, per veram potest semper poenitentiam reparari.” (Denzinger-Bannwart, n. 430.)

545.

Cfr. Conc. Trid., Sess. VI, cap. 14; Sess. XIV, cap. 1.

546.

“Pagani, Iudaei, haeretici aliique huius generis nullum omnino accipiunt a Iesu Christo influxum, adeoque hinc recte inferes, in illis esse voluntatem nudam et inermem sine omni gratia sufficienti.” (Denzinger-Bannwart, n. 1295.)

547.

“Extra ecclesiam nulla conceditur gratia.” (Denzinger-Bannwart, n. 1379.)

548.

Rom. II, 6 sqq.

549.

Rom. II, 10 sq.: “Gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Iudaeo primum et Graeco (Ἔλληνι=pagano); non enim est acceptio personarum (προσωποληψία) apud Deum.”

550.

σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστωῶν.

551.

Cfr. 1 Tim. II, 1 sqq.; John I, 9.

552.

Ep. ad Corinth., 1, 7.

553.

ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ.

554.

ἀλλότριοι τοῦ Θεοῦ.

555.

Hom. in Ioa., VIII, 1.

556.

II, c. 31.

557.

De Arbitrii Libertate, n. 19: “... quotidie per tempora, per dies, per momenta, per ἄτομα et cunctis et singulis.”

558.

Heb. XI, 6.

559.

“Initium, fundamentum et radix omnis iustificationis.” Sess. VI, cap. 8, apud Denzinger-Bannwart, n. 801.

560.

“Fides late dicta, ex testimonio creaturarum similive motivo, ad iustificationem sufficit.” (Denzinger-Bannwart, n. 1173.)

561.

“... fides, quâ Dei aspirante et adiuvante gratiâ ab eo revelata vera esse credimus, non propter intrinsecam rerum veritatem naturali rationis lumine perspectam, sed propter auctoritatem ipsius Dei revelantis, qui nec falli nec fallere potest.” (Sess. III, cap. 3; Denzinger-Bannwart, n. 1789.)

562.

“Quoniam vero sine fide impossible est placere Deo, ... ideo nemini unquam sine illa contigit iustificatio.” (Denzinger-Bannwart, n. 1793.)

563.

Rom. X, 17.

564.

Cfr. Acts X, 1 sqq.

565.

Card. Toletus, Comment. in S. Th., I, qu. 1, art. 1.

566.

Cfr. St. Thomas, De Verit., qu. 14, art. 11, ad 1: “Hoc ad divinam providentiam pertinet, ut cuilibet provideat de necessariis ad salutem, dummodo ex parte eius non impediatur. Si enim aliquis taliter (in silvis vel inter bruta animalia) nutritus ductum naturalis rationis sequeretur in appetitu boni et fuga mali, certissime est tenendum quod ei Deus vel per internam inspirationem revelaret ea, quae sunt ad credendum necessaria, vel aliquem fidei praedicatorem ad eum dirigeret, sicut misit Petrum ad Cornelium.”

567.

Gotti, De Fide, qu. 2, dub. 4, § 1: “Sententia negans fidem explicitam Christi et Trinitatis esse ita necessariam, ut sine ea nemo iustificari vel salvari queat, valde probabilis est. Eam enim videtur docere S. Thomas tum 2—2 p., qu. 10, art. 4, tum 3 p., qu. 69, art. 4, ubi de Cornelio Centurione ait: Ante baptismum Cornelius et alii similes consequuntur gratiam et virtutes per fidem Christi et desiderium baptismi implicite vel explicite.”

568.

Cfr. Fr. Schmid, Die ausserordentlichen Heilswege für die gefallene Menschheit, pp. 225 sqq., Brixen 1899.

569.

A. Fischer, De Salute Infidelium, Essen 1886; Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, pp. 491 sqq. On their teaching see P. Minges, O. F. M., Compendium Theologiae Dogmaticae Generalis, pp. 270 sqq., Munich 1902.

570.

With regard to certain other controversies on this subject consult Schiffini, De Gratia Divina, pp. 535 sqq., and Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 109 sqq., Paris 1896.

571.

See Articles 1 and 2, supra.

572.

Conc. Trid., Sess. VI, cap. 12: “Arcanum divinae praedestinationis mysterium.”

573.

De Dono Perseverantiae, n. 21: “Ex duobus parvulis originali peccato pariter obstrictis cur iste assumatur, ille relinquatur et ex duobus aetate iam grandibus impiis, cur iste ita vocetur ut vocantem sequatur, ille autem aut non vocetur [praedicatione fidei] aut non ita vocetur, inscrutabilia sunt iudicia Dei.” On this mysterious dispensation see Scheeben, Die Mysterien des Christentums, § 99-103, 3rd ed., Freiburg 1912, and Palmieri, De Gratia Divina Actuali, thes. 62.

574.

Eph. I, 3 sqq., and in other passages.

575.

De Dono Persev., c. 10, n. 19: “Praedestinatio est gratiae praeparatio, gratia vero iam ipsa donatio.”

576.

V. infra, pp. 199 sqq.

577.

De Dono Persev., c. 14, n. 35: “Praedestinatio nihil est aliud quam praescientia et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur [scil. salvantur] quicunque liberantur.”

578.

S. Theol., 1a, qu. 23, art. 2: “Praedestinatio est praeparatio gratiae in praesenti et gloriae in futuro.” On the Biblical, the Patristic, and the theological use of the term, see Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. II, 3rd ed., pp. 189 sqq., Freiburg 1906.

579.

The Tridentine Council presupposes it as an unquestioned dogma (Sess. VI, cap. 12).

580.

Rom. VIII, 28 sqq.; “Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt sancti (κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὔσιν). Nam quos praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et iustificavit: quos autem iustificavit, illos et glorificavit.”

581.

Cfr. Eph. I, 4-11.

582.

De Praedestinatione Sanctorum, c. 25: “Praedestinationis huius fidem, quae contra novos haereticos novâ nunc solicitudine defenditur, nunquam Ecclesia Christi non habuit.”

583.

Resp. ad Obiect. Gallor., 1: “Praedestinationem Dei nullus Catholicus negat.”

584.

Ep. ad Rufin.: “Praedestinationem tam impium est negare quam ipsi gratiae contraire.”

585.

De Correptione et Gratia, c. 7, n. 14: “Horum si quisquam perit, fallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus.” On the question how this infallible foreknowledge is compatible with the dogma of free-will, see Pohle-Preuss, God, His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 364 sqq.

586.

Cfr. Apoc. XVII, 8: “Liber vitae, τὸ βιβλίον τῆς ζωῆς.” Cfr. St. Augustine, De Civ. Dei, XX, 13: “Praescientia Dei, quae non potest falli, liber vitae est.”

587.

Luke X, 20: “Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelis.”

588.

Cfr. 2 Pet. I, 10: “Satagite, ut per bona opera certam (βεβαίαν) vestram vocationem et electionem faciatis.”

589.

Apoc. III, 5: “Non delebo nomen eius de libro vitae.” Cfr. Ex. XXXII, 32; Ps. LXVIII, 29.

590.

On the liber vitae, cfr. St. Thomas, S. Theol., 1a, qu. 24, art. 1-3; and Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 435.

591.

De Corrept. et Grat., c. 13: “... quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam nec minuatur ex eis.”

592.

S. Theol., 1a, qu. 23, art. 7: “De numero omnium praedestinatorum hominum quis sit, dicunt quidam quod tot ex hominibus salvabuntur, quot angeli ceciderunt; quidam vero, quod tot ex hominibus salvabuntur, quot angeli remanserunt; quidam vero, quod tot ex hominibus salvabuntur, quot angeli ceciderunt et insuper tot quot fuerunt angeli creati. Sed melius dicitur quod soli Deo est cognitus numerus electorum in superna felicitate locandus, ut habet collecta pro vivis et defunctis.”

593.

De Bono Viduitatis, n. 28: “Quasi propter aliud retardetur hoc saeculum, nisi ut impleatur praedestinatus numerus ille sanctorum, quo citius impleto profecto nec terminus saeculi differetur.”

594.

Dieringer, Epistelbuch, “Fest Allerheiligen.”

595.

S. Theol., 1a, qu. 23, art. 7, ad 3: “Pauciores sunt qui salvantur.”

596.

Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmat. Theol., Vol. VIII, pp. 363 sqq., and W. Schneider, Das andere Leben, 9th ed., pp. 476 sqq., Paderborn 1908.

597.

Le Rigorisme, le Nombre des Élus et la Doctrine du Salut, 2nd ed., Bruxelles 1899.

598.

De Paucitate Salvandorum quid Docuerunt Sancti, 3d ed., Bruxelles 1899.

599.

Cfr. 1 Tim. IV, 10: σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν. This opinion is convincingly defended by the Spanish theologian Genér (Theol. Dogmat. Scholast., II, 342 sqq., Rome 1767.) Timid souls may profitably ponder what Thomas à Kempis says in the Imitation, I, 25.

600.

Genér, Theol. Dogmat. Scholast., II, 342: “... ne dici possit cum dedecore et iniuria divinae maiestatis et clementiae, maius esse imperium daemonis quam Christi.”

601.

Lect. in Ep. ad Rom., VIII, 6: “Unde ponere quod aliquod meritum ex parte nostra praesupponatur, cuius praescientia sit ratio [scil. motivum] praedestinationis, nihil est aliud quam supponere gratiam dari ex meritis nostris [scil. naturalibus].” V. supra, Ch. II, Sect. 2.

602.

“Gratiam Dei secundum merita dari.”

603.

De Dono Perseverant., n. 53: “Quid autem coegit loca Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et enucleatius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani dicunt, gratiam Dei secundum merita nostra [naturalia] dari?”

604.

Charles Du Plessis d'Argentré (d. 1740), after a careful study of all Scholastic works written between 1120 and 1708, concluded: “Veteres Scholastici de causa praedestinationis omnino considerate et ad gratiam et ad gloriam praecipue agebant. Idea nolebant eam esse ex praevisis meritis, quia gratia, quae in ea includitur, non datur nec proin praedestinatur ob praevisa merita.” (De Praedest., c. 10, § 1).

605.

V. infra, Part II, Ch. III, Sect. 3.

606.

E.g., Bañez, Alvarez, Lemos, Gonet, Contenson, Goudin.

607.

E.g., Berti and Norisius.

608.

E.g., Suarez, Ruiz, De Lugo, Bellarmine.

609.

“Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro, sed propter electos (διὰ τοὺς ἐκλεκτούς) breviabuntur dies illi.... Surgent enim pseudochristi, ... ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi.”

610.

Cfr. Col. III, 12; 1 Pet. I, 1.

611.

“Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei ... Cuius vult miseretur, et quem vult indurat.” On the meaning of this text v. supra, pp. 137, 177.

612.

Cfr. Franzelin, De Deo Uno, thes. 65; Heinrich-Gutberlet, Dogmat. Theol., Vol. VIII, pp. 345 sqq.; Chr. Pesch, Prael. Dogmat., Vol. II, 3rd ed., pp. 212 sqq., Freiburg 1906; Val. Weber, Kritische Geschichte der Exegese des 9. Kapitels des Römerbriefes, Würzburg 1889.

613.

Die Lehre von der Heiligung, p. 242, 3rd ed., Paderborn 1885.

614.

E.g., Petrus de Comitibus, O. S. A. (De Praedest. et Reprobat., disp. 3, art. 4 sqq.), Tricassinus (De Praedest.), and the Jesuits Lessius, Gregory of Valentia, Franzelin, and Schrader.

615.

De Deo Uno, p. 677: “Si vero dissensus esset manifestus, ut prudenter [cum ceteris patribus] conciliari non posset, tum sane non dubitarem, cum Pighio, Catharino, Osorio, Camerario, Maldonato, Toleto, Petavio, reverenter ab Augustino discedere, quum haec non posset esse nisi privata eius sententia.”

616.

De Praedest., qu. 4.

617.

Comment. in S. Theol. S. Thomae Aqu., I, qu. 23, art. 5, conclus. 2.

618.

De Deo, X, col. 9.

619.

A careful analysis of the Augustinian texts bearing on this question will be found in the Theol. Wirceburg., De Deo Uno, n. 231 sqq., and Franzelin, De Deo Uno, thes. 53.

620.

Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmat. Theologie, Vol. VIII, pp. 351 sqq.

621.

Clypeus Thomist., De Praedest., disp. 2, § 2, n. 26: “Qui ordinate vult, prius vult finem quam media ad finem. Sed Deus ordinate vult. Ergo prius vult finem quam media ad illum. Atqui gloria est finis et merita sunt media ad illum conducentia. Ergo prius vult gloriam quam merita, et consequenter electio ad gloriam non potest esse ex praevisione meritorum.”

622.

Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmat. Theol., Vol. VIII, p. 330.

623.

V. Art. 4, No. 2, infra. The opposite opinion is defended by Billuart De Deo, diss. 9, art. 4, § 3 (ed. Lequette, p. 386).

624.

Orth. Praed., c. 1, n. 7: “Deus primo praeparavit dona gratiae ac deinde eos, quos praevidebat bene usuros eiusmodi donis, elegit ad vitam aeternam.”

625.

“... sententiam illam antiquitate, suavitate ac Scripturarum nativâ auctoritate nobilissimam de praedestinatione ad gloriam post praevisa merita semper ut Dei misericordiae ac gratiae magis consentaneam, veriorem ac amabiliorem existimavi.” (Cfr. Traité de l'Amour de Dieu, III, 5).

626.

V. supra, pp. 153 sqq.

627.

V. supra, No. 4.

628.

2 Tim. IV, 7 sq.: “Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; in reliquo reposita est (ἀπόκειται=praeparata ab aeterno) mihi corona iustitiae, quam reddet (ἀποδώσει) mihi Dominus in illa die, iustus index.” Cfr. 1 Cor. IX, 24 sqq.; Apoc. II, 7, 26.