Part 2 — Footnotes (continued 3)

1244.

1 Cor. III, 8: “Unusquisque autem propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem.”

1245.

Col. III, 23 sq.: “Quodcunque facitis, ex animo operamini sicut Domino et non hominibus, scientes quod a Domino accipietis retributionem haereditatis.”

1246.

Iac. I, 12: “Beatus vir, qui suffert tentationem, quoniam, quum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se.”

1247.

Apoc. II, 10: “Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae.” For additional Scripture texts see Bellarmine, De Iustificatione, V, 3, 5.

1248.

Ep. ad Rom., IV, 1.

1249.

Adv. Haer., IV, 37.

1250.

De Offic., I, 15, 57: “Nonne evidens est, meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere?”

1251.

De Moribus Ecclesiae, I, 25: “Vita aeterna est totum praemium, cuius promissione gaudemus, nec praemium potest praecedere merita priusque homini dari, quam dignus est. Quid enim hoc iniustius et quid iustius Deo? Non ergo debemus poscere praemia, antequam mereamur accipere.”

1252.

Ep. ad Sixt., 194, n. 20: “Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito iustitiae tamquam stipendium vita aeterna.... Unde etiam et merces appellatur plurimis s. Scripturarum locis.” Other Patristic texts inculcating the meritoriousness of good works performed in the state of grace can be found in Bellarmine, De Iustif., V, 4, 6. For the solution of objections raised against the Patristic argument consult Schiffini, De Gratia Divina, pp. 609 sqq.

1253.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 21, art. 4.

1254.

Cfr. Prop. Baii damn, a Pio V, 13 (Denzinger-Bannwart, n. 1013): “Opera bona a filiis adoptionis facta non accipiunt rationem meriti ex eo, quod fiunt per Spiritum adoptionis inhabitantem corda filiorum Dei, sed tantum ex eo, quod sunt conformia legi quodque per ea praestatur obedientia legi.”

1255.

Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 16: “Absit, ut Christianus homo in se ipso vel confidat vel glorietur, et non in Domino, cuius tanta est erga homines bonitas, ut eorum velit esse merita, quae sunt ipsius dona.”

1256.

Conc. Florent., A. D. 1439, (apud Denzinger-Bannwart, n. 693): “... et intueri clare ipsum Deum trinum et unum, sicuti est, pro meritorum tamen diversitate alium alio perfectius.”

1257.

V. supra, pp. 356 sqq.

1258.

Conc. Trident., Sess. XIV, cap. 8: “Ita non habet homo, unde glorietur, sed omnis gloriatio nostra in Christo est, in quo vivimus, in quo movemur, in quo satisfacimus facientes fructus dignos poenitentiae, qui ex illo vim habent, ab illo offeruntur Patri et per illum acceptantur a Patre.” (Denzinger-Bannwart, n. 904.)

1259.

Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 33: “Si quis dixerit, per hanc doctrinam catholicam de iustificatione, a s. Synodo hoc praesenti decreto expressam, aliquâ ex parte gloriae Dei vel meritis Iesu Christi D. N. derogari, et non potius veritatem fidei nostrae, Dei denique ac Christi Iesu gloriam illustrari, anathema sit.”

1260.

Cfr. Bellarmine, De Iustificatione, V, 7. See also the article on “Merit” in the Catholic Encyclopedia, Vol. X.

1261.

Sess. VI, cap. 16: “vere promeruisse;” Sess. VI, can. 32: “vere mereri.”

1262.

Hist. Conc. Trident., VIII, 4.

1263.

“Operibus post acceptam iustificationem peractis adeoque divinâ gratiâ informatis redditisque ob merita Christi potentioribus, cuius vivum membrum est is qui ea peragit, omnes concedebant rationem meriti condigni ad conservandam augendamque eandem gratiam aeternaeque felicitatis consequendam.” (Pallavicini, l.c.)

1264.

V. infra, Sect. 2.

1265.

Heb. VI, 10: “Non enim iniustus est Deus, ut obliviscatur operis vestri.”

1266.

2 Tim. IV, 8: “... reposita est mihi,” etc. See note 24, supra, p. 403.

1267.

Iac. I, 12: “Beatus vir, qui suffert tentationem,” etc. V. supra, note 27, p. 403.

1268.

Wisd. III, 5: “Deus tentavit eos et invenit illos dignos se.”

1269.

2 Thess. I, 4 sq.: “In omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii Dei, ut digni habeamini in regno Dei, pro quo et patimini.”

1270.

Apoc. III, 4: “Ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt.”

1271.

Matth. XXV, 34 sq.: “Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi; esurivi enim et dedistis mihi manducare....”

1272.

1 John III, 9.

1273.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 3, ad 3: “Gratia Spiritus S., quam in praesenti habemus, etsi non sit aequalis gloriae in actu, est tamen aequalis in virtute, sicut semen arboris, in quo est virtus ad totam arborem. Et similiter per gratiam inhabitat hominem Spiritus S., qui est sufficiens causa vitae aeternae, unde et dicitur esse pignus hæreditatis nostrae.”

1274.

Summa Theol., 1a, qu. 21, art. 4, ad 1.

1275.

Luke VI, 38: “Date, et dabitur vobis: mensuram bonam, et confectam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum.” Cfr. Prop. Baii damn. A. D. 1567 a Pio V, 14 (Denzinger-Bannwart, n. 1014): “Opera bona iustorum non accipient in die iudicii extremi mercedem ampliorem, quam iusto Dei iudicio mereantur accipere.” For further information on this topic consult Bellarmine, De Iustificatione, V, 19; De Lugo, De Poenitentia, disp. 24, n. 10. The Thomistic axiom, “Deus punit citra condignum et remunerat ultra condignum” and Baius' condemned proposition are interpreted somewhat differently than we have explained them by Suarez, De Gratia, XII, 31, 14. On the general argument of this Section the student may profitably consult St. Bonaventure, Breviloquium, P. V, § 12; Billuart, De Gratia, diss. 8, art. 3; Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 226 sqq., Paris 1896; Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 218 sqq., Freiburg 1908; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 614 sqq., Freiburg 1901.

1276.

Eph. VI, 8: “Scientes, quoniam unusquisque, quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino.”

1277.

2 Cor. V, 10: “Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum sive malum.”

1278.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 1, ad 1: “Homo, in quantum propriâ voluntate facit illud quod debet, meretur; alioquin actus iustitiae, quo quis reddit debitum, non esset meritorius.”

1279.

Cfr. Suarez, De Gratia, X, 2, 5 sqq.

1280.

Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 291 sqq.

1281.

1 Cor. IX, 17: “Si enim volens hoc ago, mercedem habeo.”

1282.

Matth. XIX, 17: “Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata.”

1283.

Contra Jovin., 1. II, n. 3: “Ubi necessitas est, nec corona nec damnatio est.”

1284.

For a more extensive treatment of this and allied questions consult Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 74, sect. 3; De Lugo, De Incarnatione, disp. 26, sect. 10, n. 126 sq.

1285.

V. supra, pp. 82 sqq.

1286.

Especially Bañez (Comment. in S. Theol., 1a 2ae, qu. 24, art. 6, dub. 6). This view is also taken by the so-called Augustinians.

1287.

Notably Billuart; see his treatise De Gratia, diss. 8, art. 4.

1288.

De Iustificatione, V, 15: “Non sufficere, si quis ad initium anni vel mensis vel etiam diei generali quadam intentione referat omnia sua futura opera in Deum, sed necesse esse ut illud ipsum opus particulare referatur in Deum, quod postea faciendum est.”

1289.

Summa Theologica, 1a 2ae, qu. 114, art. 4: “Et ideo meritum vitae aeternae primo pertinet ad caritatem, ad alias autem virtutes secundario, secundum quod earum actus a caritate imperantur.” And again, l.c., ad 3: “Similiter etiam actus patientiae et fortitudinis non est meritorius, nisi aliquis ex caritate haec operetur.” On the true sense of these passages cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 647 sqq.

1290.

Cfr. Prop. damn. ab Innocentio XI, prop. 6 (Denzinger-Bannwart, n. 1156): “Probabile est, ne singulis quidem rigorose quinquenniis per se obligare praeceptum caritatis erga Deum.”

1291.

Cfr. J. Ernst, Die Notwendigkeit der guten Meinung. Untersuchungen über die Gottesliebe als Prinzip der Sittlichkeit und Verdienstlichkeit, Freiburg 1905.

1292.

De Gratia, IX, 3.

1293.

Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 220.

1294.

Concilium Trident., Sess. VI, cap. 16: “Haec est enim illa corona iustitiae, quam post suum certamen et cursum repositam sibi esse aiebat Apostolus a iusto iudice sibi reddendam, non solum autem sibi, sed et omnibus qui diligunt adventum eius. Quum enim ille ipse Christus Iesus tamquam caput in membra et tamquam vitis in palmites in ipsos iustificatos iugiter virtutem influat, quae virtus bona eorum opera semper antecedit et comitatur et subsequitur et sine quâ nullo pacto Deo grata et meritoria esse possent, nihil ipsis iustificatis amplius deesse credendum est, quominus plene illis quidem operibus, quae in Deo [=per Deum; v. Sess. VI, can. 26, 32] sunt facta, divinae legi pro huius vitae statu satisfecisse et vitam aeternam suo etiam tempore, si tamen in gratia decesserint, consequendam vere promeruisse censeantur.” (Denzinger-Bannwart, n. 809.)

1295.

Cfr. Matth. V, 2 sqq.

1296.

Matth. XIX, 16: “Quid boni faciam, ut habeam vitam aeternam?”

1297.

Matth. XIX, 17: “Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata.”

1298.

Cfr. Matth. XIX, 18 sqq.

1299.

The Scriptural argument is more fully developed by Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 233 sqq.

1300.

V. supra, pp. 73 sqq.

1301.

On a similar controversy regarding the necessity of the motive of faith, see Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. III, 3rd ed., pp. 225 sqq., and Schiffini, De Gratia Divina, pp. 649 sqq.

1302.

The Scriptural proof for this proposition will be found in the dogmatic treatise on Eschatology. On the absurdity of the semi-Pelagian hypothesis of merita sub conditione futura see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 375 sq.

1303.

Cfr. Prop. Baii damn. 1567 a Pio V, prop. 17 (Denzinger-Bannwart, n. 1017): “Sentiunt cum Pelagio, qui dicunt esse necessarium ad rationem meriti, ut homo per gratiam adoptionis sublimetur ad statum deificum.”

1304.

John XV, 4: “Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis.”

1305.

Rom. VIII, 17: “Si autem filii, et haeredes; haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi.” Additional Biblical texts in Bellarmine, De Iustificatione, V, 12 sq.

1306.

Comment. in S. Theol., 3a, disp. 6, cap. 4.

1307.

Suarez (De Gratia, XII, 22), Ripalda (De Ente Supernaturali, disp. 81), De Lugo (De Incarnatione, disp. 6, sect. 2, n. 37).

1308.

Comment. in Sent., II, dist. 29, qu. 1, art. 4.

1309.

Cfr. Job XLII, 8; Dan. III, 35.

1310.

Cfr. Scotus, Comment. in Sent., I, dist. 17, qu. 2.

1311.

Cfr. Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, PP. 456 sq.

1312.

Rom. VIII, 18: “Non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam.”

1313.

De Perfect. Divin., XIII, 2.

1314.

Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 214, 223.

1315.

De Incarnatione, disp. 3, sect. 1 sq.

1316.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 1, ad 3: “Dicendum quod, quia actio nostra non habet rationem meriti nisi ex praesuppositione divinae ordinationis, non sequitur quod Deus efficiatur simpliciter debitor nobis, sed sibi ipsi, inquantum debitum est, ut sua ordinatio impleatur.”

1317.

Iac. I, 12: “Accipiet coronam vitae [St. Paul says: ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος], quam repromisit (ἐπηγγείλατο) Deus diligentibus se.”

1318.

Serm., 158, c. 2, n. 2: “Debitor factus est Deus non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus homini: Debes mihi, quia dedi tibi; et aliter dicimus: Debes mihi, quia promisisti mihi. Deo autem nunquam dicimus: Redde mihi, quia dedi tibi. Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus.... Illo ergo modo possumus exigere Dominum nostrum ut dicamus: Redde, quod promisisti, quia fecimus quod iussisti, et hoc tu fecisti, quia laborantes iuvisti.”

1319.

Conc. Trident., Sess. VI, cap. 16: “In Deo sperantibus proponenda est vita aeterna ... tamquam merces ex ipsius Dei promissione bonis ipsorum operibus et meritis fideliter [i.e. ex fidelitate] reddenda.” Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 416 sqq.

1320.

Sess. VI, can. 32: “Si quis dixerit, iustificatum bonis operibus ... non vere mereri augmentum gratiae, vitam aeternam et ipsius vitae aeternae, si tamen in gratia decesserit, consecutionem atque etiam gloriae augmentum, anathema sit.”

1321.

See the article on “Merit” in the Catholic Encyclopedia.

1322.

V. supra, Ch. II, Sect. 3, Thesis II.

1323.

Sess. VI, cap. 8: “Gratis autem iustificari ideo dicimur, quia nihil eorum quae iustificationem praecedunt, sive fides, sive opera, ipsam iustificationis gratiam promeretur; si enim gratia est, iam non ex operibus, alioquin, ut idem Apostolus inquit, gratia iam non est gratia.”

1324.

V. supra, Sect. 2, No. 2.

1325.

De Natura et Gratia, c. 4, n. 4: “Haec Christi gratia, sine quâ nec infantes nec aetate grandes salvi fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur. Iustificati, inquit (Rom. III, 24; V, 4), gratis per sanguinem ipsius.”

1326.

Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 6; Sess. VI, cap. 3; Sess. XIV, cap. 4; supra, pp. 286 sqq.

1327.

For a more exhaustive treatment of this topic consult Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 158 sqq.

1328.

See, for example, Suarez, De Gratia, XII, 26: “De auxiliis sufficientibus et necessariis, quae post aliquod meritum de condigno augmenti gratiae dantur, vel offeruntur, probabile est concomitanter cadere sub idem meritum de condigno augmenti gratiae; nam qui meretur de condigno aliquam formam, meretur quidquid connaturaliter sequitur ex tali forma vel ei connaturaliter debetur.” On the actual distribution of sufficient grace, v. supra, pp. 167 sqq.

1329.

V. supra, pp. 392 sqq.

1330.

For a fuller treatment cfr. Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 258 sqq., and Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 237 sqq.

1331.

V. supra, Sect. 1.

1332.

Sess. VI, cap. 16; v. supra, pp. 400 sq.

1333.

Sess. VI, can. 32.

1334.

Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 29: “Dicendum vitam aeternam et vitae aeternae consecutionem non esse duo praemia distincta, quia mereri mercedem et solutionem mercedis non sunt duae mercedes.”

1335.

On the reviviscentia meritorum see the treatise on the Sacrament of Penance, Vol. X of this series; cfr. also Schiffini, De Gratia Divina, pp. 661 sqq.

1336.

E.g. Ripalda (De Ente Supernat., disp. 89, sect. 1) and De Lugo (De Incarnatione, disp. 3, n. 59).

1337.

V. supra, Sect. 2, No. 2.

1338.

Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 28, and Vasquez, Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 219, c. 2.

1339.

Despite Bellarmine's contradiction (De Iustificatione, V, 20.)

1340.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 122, art. 2, ad 1: “Praeparatio hominis ad gratiam habendam quaedam est simul cum ipsa infusione gratiae; et talis operatio est quidem meritoria, sed non gratiae quae iam habetur, sed gloriae quae nondum habetur.”

1341.

Cfr. Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 266 sqq.

1342.

Matth. XVI, 27: “Et tunc reddet unicuique secundum opera eius (κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ).”

1343.

1 Cor. III, 8: “Unusquisque autem propriam mercedem (τὸν ἴδιον μισθόν) accipiet secundum suum laborem (κατὰ τὸν ἴδιον κόπον).”

1344.

See Eschatology.

1345.

Cfr. St. Thomas Aquinas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 8.

1346.

De Praed. Sanctorum, c. 2.

1347.

V. supra, Sect. 2.

1348.

Prominent among the dissenters is Billuart (De Gratia, diss. 8, art. 5).

1349.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 6, ad 2: “Impetratio orationis innititur misericordiae, meritum autem condigni innititur iustitiae. Et ideo multa orando impetrat homo ex divina misericordia, quae tamen non meretur secundum iustitiam.”

1350.

Ps. L, 19: “Cor contritum et humiliatum Deus non despicies.”

1351.

Dan. IV, 24: “Peccata tua eleemosynis redime et iniquitates tuas misericordiis pauperum; forsitan ignoscet delictis tuis.”

1352.

Ep. ad Sixt., 194, c. 3, n. 9: “Sed nec ipsa remissio peccatorum sine aliquo merito est, si fides hanc impetret. Neque enim nullum est meritum fidei, quâ fide ille dicebat: Deus propitius esto mihi peccatori, et descendit iustificatus merito fidelis humilitatis.” Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 7 (Denzinger-Bannwart, n. 799): “Hanc dispositionem seu praeparationem iustificatio ipsa consequitur.” For a fuller treatment cfr. Suarez, De Gratia, XII, 37.

1353.

V. supra, pp. 123 sqq. The student may also consult Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 258 sqq., and Bellarmine, De Iustific., V, 22.

1354.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 7: “Respondeo dicendum quod nullus potest sibi mereri reparationem post lapsum futurum neque merito condigni neque merito congrui.”

1355.

Lect. in Hebr., III, 6, 10: “Duplex est meritum. Unum quod innititur iustitiae et istud est meritum condigni; aliud quod soli misericordiae innititur, quod dicitur meritum congrui. Et de isto dicit [Paulus], quod iustum est, i.e. congruum, quod homo, qui multa bona fecit, mereatur.... Et isto modo non obliviscitur Deus operis nostri et dilectionis.”

1356.

Comment. in Sent., IV, dist. 2, qu. 1, art. 2.

1357.

Comment. in Sent., II, dist. 28, dub. 2.

1358.

De Gratia, XII, 38, 6.

1359.

2 Paral. XIX, 2 sq.: “Impio praebes auxilium et his, qui oderunt Dominum, amicitiâ iungeris et idcirco iram quidem Domini merebaris; sed bona opera inventa sunt in te.”

1360.

Suarez, De Gratia, XII, 38, 7: “Possunt enim praecedentia merita esse tam pauca et tot peccata postea multiplicata, ut omnino obruant merita et efficiant, ut nullo modo Deum ad misericordiam provocent; secus vero erit, si e contrario merita magna fuerint et peccatum subsequens et rarum sit et excusationem aliquam ex ignorantia vel infirmitate habeat.”

1361.

Ps. LXX, 9: “Quum defecerit virtus mea, ne derelinquas me.”

1362.

Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 7, ad 1: “Desiderium, quo quis desiderat reparationem post lapsum, iustum dicitur; et similiter oratio, quâ petit eiusmodi reparationem, dicitur iusta, quia tendit ad iustitiam; non tamen ita quod iustitiae innitatur per modum meriti, sed solum misericordiae.” Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 687 sq.

1363.

V. supra, pp. 136 sqq.

1364.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 6: “Quia enim homo in gratia constitutus implet Dei voluntatem, congruum est secundum amicitiae proportionem ut Deus impleat hominis voluntatem in salvatione alterius, licet quandoque possit habere impedimentum ex parte illius, cuius aliquis sanctus iustificationem desiderat.”

1365.

Iac. V, 16: “Orate pro invicem, ut salvemini; multum enim valet deprecatio iusti assidua.”

1366.

E.g. Abraham, Job, St. Stephen.

1367.

E.g. St. Augustine and his mother St. Monica.

1368.

Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 38, 21.

1369.

Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 10: “Dicendum est quod, si temporalia bona considerentur, prout sunt utilia ad opera virtutum, quibus perducimur in vitam aeternam, secundum hoc directe et simpliciter cadunt sub merito, sicut et augmentum gratiae et omnia illa, quibus homo adiuvatur ad perveniendum in beatitudinem post primam gratiam.... Si autem considerentur huiusmodi temporalia bona secundum se, sic non sunt simpliciter bona hominis, sed secundum quid, et ita non simpliciter cadunt sub merito, sed secundum quid, inquantum scil. homines moventur a Deo ad aliqua temporaliter agenda, quibus suum propositum consequuntur Deo favente.”

1370.

Gen. XV, 1: “Ego ... merces tua magna nimis.”