DE ELFE-KENINGINNE

Hette wenne by syn pake en beppe yn in earmoedich húske oan de seame fen de bosk. Syn heit en mem wieren beide jong stoarn en sadwaende wier hy al as lytse jonge by pake en hjar komd. Pake fortsjinne syn brea mei houtkapjen. Hette, dy’t nou al fjirtsjin jier wier, naem pake al aerdich hwet wirk út ’e hannen. En dat wier mar goed ek, hwent de âld man waerd minder, sadet it sims mar krap omkaem. Ho yndrôf seach beppe, as pake en Hette de bosk út wei kamen en se koe hjarren net oars jaen as in pear stikken brea. Mar dat barde lokkich net faek, hwent Hette skrepte sa hird as er koe mei.

Op in kear, dat it ris tige kâld en rou hjerstwaer wier, sei Hette: „Bliuw jy hjoed mar thús pake, ik kin ’t allinne wol dwaen.”

Beppe suchte en sei: „Koenen jimme mar allebeide thús bliuwe. Hear sok waer!”

Mar dêr woe Hette neat fen hearre. Hy naem fluch de bile op it skouder en teach der op út, for it earst allinne. Beppe hie him tige oanpoanne om forsichtich to wêzen en him mei dit rouwe waer mar net to fier ôf to jaen. Mar hwet joech hy om hwet wyn, hy scoe hjoed ris gnap hwet fynmeitsje.

Hy wraksele tsjin de forheftige wyntwirren yn, dy’t him sa troch syn forsliten âld jaske waeiden, dat it him kâld oer de lea gyng. Hy trape lykwols flink troch en roun sahwet in heal ûre de bosk yn, dêr ’t it tsjusterder waerd nei ’t er der djipper yn kaem. Mar ek lijer.

Einlings wier hy op it plak, dêr ’t er wêze woe. Dêr woechsen in pear kanjers fen beammen fen geef en sterk hout. Dy moasten hjoed del.

Krêftich kappe Hette der op yn. Hy swaeide de bile, dat de stikken hout him om de earen fleagen. Nou en den moast er syn hannen bûtse om ’t dy him priken fen de kjeld. Den bigoun er wer mei nije krêft. De wyn gûlde akelik yn de hege, keale twigen, mar Hette hearde it net.... Noch in pear slaggen, den moast de beam falle. Hy swaeide de bile sa fûl as er mar koe....

Heislik gekjirm klonk der ynienen troch de bosk.... Hette sloech mis, de bile skampte út en rekke syn foet. In greate gjalp bloed kaem troch syn hoas. Hy foel fen pine efteroer en rekke ringen bûten westen.

Hette moast him ris efkes bitinke, do’t er de eagen opsloech. Hy seach ta syn greate binijing, dat er op in frjemdsoartich bêd laei. Net yn beppe hjar bedsté, mar op in bêd fen moas, op in skadich plakje fen in moai simmersk bosk. Dat koe net wier wêze, tocht him, en hy taestte om him hinne om to fielen, eft al dat moais der wierliken wier.

Ja, dochs, it koe gjin dream wêze; syn foet siet yn wite wynsels biwoelle. Nou kaem him de hiele stoarje fen it beammekapjen yn it sin. Mar ho wier hy hjir dochs yn de goedichheit komd? Hy seach om him hinne. Hwet groeide en bloeide hjir alles. Hy snúvde de hearlikste geuren yn fen beamblossum en blomte, en hearde de moaiste fûgelsangen. Mar minsken hearde hy net. Fier koe hy ek net om him hinne sjen, hwent oeral wier ticht struwel.

Do ’t er lykwols sa in skoftke yn prakkesaesje om him hinne sjoen hie, seach er ynienen efter in beam hwet ljochts forwegen. „Is dêr immen?” frege er. Dêr kaem in wêzentsje neijer sweevjen. Wier dat in ingelke? Hette hâldde syn siken yn: se wier sa fyn fen lea, en los omsweve hjar gazich-gouden reach. Oan de skouderkes hie se sêft kleurige flinterwjukken; en hjar bloun hier wier fen sinneljocht oerglinstere.

Tel siet it teare wêzentsje op in stien neist de forhearde Hette. Se frege, eft er ek pine oan syn foet hie en eft er wol wiste, hwer’t er wier.

Hette andere, dat er grif yn ’e himel wier by de ingelkes.

Do lake it wêzentsje en sei: „Jy binne by de elfen. Us keninginne stjûrde ús om jo to heljen út de bosk. Mei hûnderten hawwe wy jo yn in net lein, en it fleanende hjirhinne droegen. Ek hawwe wy jou foet forboun. Us keninginne komt hjir sa daelks by jo. Mar wacht, jy scille wol honger hawwe.”

Us Keninginne stjûrde ús om jo to heljen.

De wjukjes forweegden en se fleach omhegen nei in beam, dy ’t fol moaije ripe apels siet. Se plôke der ien ôf en kaem dêrmei delsweevjen. Mei in frjeonlik glimke lei se him yn Hett’ hannen en sei: „Yt mar op, ik kom gau werom.” En foart teach se.

Hette wier al hwet fen ’e wize. Nei in skoftke kaem hy der pas ta om yn de apel to biten. Dy die syn toarstige kiel goed, hy knapte der alhiel fen op. Hwet wier it hjir dochs moai en stil. Hy koe syn eigen sykheljen hearre. En dochs like alles to forwegen. Dat kaem fen de bûnte kleuren; fen de flodderjende flinterkes, de iverige bijkes en de boartsjende fûgeltsjes.

Mar dochs hearde hy hwet...? ja, dêr kaem hwet oanrûzjen. Fen alle kanten seach er nou elfen to foarskyn kommen. Mids hjarren gyng de elfe-keninginne, like tear en fyn, mar dochs greater as de oaren. Se hie ek wjukjes en hjar gazen klaed wier mei goudloverkes bistruid.

Mei hjar blauwe for-jit-my-net-eachjes seach se Hette oan, en lei do hjar blank hantsje op syn holle. Forlegen seach er hjar oan. De elfkes stienen der omhinne. „Ho is ’t myn frjeon”, sei se, „it bettert wol hear, wêz gerêst.”

Hette woe de elfkes bitankje for hwet se for him dien hienen. Mar hy koe gjin wirden fine. Hy koe se allinne tankber oansjen.

„Hear, hwet ik siz,” forfette de keninginne, om jo gâns pine to bisparjen scil ik jo eltse wike hwet wyt puijer stjûre. Dat meitsje ik út ’e blommen. Wounen hielje der tige gau fen. Do draeide se hjar om en floite.

In lyts reaboarstke skeat ûnder bliid geskatter út it beamgûd en gyng op hjar skouder sitten.

„Sjuch, reaboarstke bringt it, Sneintomoarns scil it op it finster tikje, wier bistke?”

It fûgeltsje andere mei in júbeltoantsje. Op in wink fen syn masteresse wier it wer yn it blêdgûd fordwoun.

Do spraetten de elfkes in net op ’e groun. Hette moast der op lizzen gean. De keninginne plôke in spoekeblom, striek der efkes mei oer Hette’ antlit, en daelks sleat er de eagen en foel yn in swiete sliep.

Hy waerd wekker ... yn beppe’ bêdsté en de âlde minsken sieten fol noed by it bêd. „Hwet is der dochs bard, myn jonge”, frege beppe. „Wy hearden tikjen op it finster en founen dy sliepende mei dit wynsel om ’e foet foar de doar lizzen.”

Hette seach siikjende roun. Hy moast him ris bitinke.... Ja ... dêr waerd it him wer klear. Hy forhelle syn wûndere skiednis oan de âlde minsken. Se harken fol forwûndering. Ho tankber wieren se de goede elfen, dat se hjarren bern rêdden hienen. Hy scoe oars grif oan bloedforlies stoarn wêze.

Wol scoe der, nou’t Hette ek net arbeidzje koe, earmoede, ja sels brek oan it aldernedichste komme, mar dochs wieren nearne blider minsken to finen as dy trije yn it lytse húske oan de boskrânne.

It waerd Snein. Twa hiele dagen hie Hette op in pear stoellen sitten; twa hiele dagen hie der him forfeeld. Mar hwet slimmer wier, syn foet bigoun sear to dwaen: earst in bytsje, do al mear en mear.

Einlings wier it Snein, en dêr wier Hette bliid om, hwent nou scoe it reaboarstke komme mei gûd tsjin ’e pine.

„Hark!” sei Beppe. „hearde ik dêr tikjen?” Se seach gau troch it finster nei bûten, oer hjar blompotten hinne.... En wrichtsjes, dêr siet in fûgeltsje yn it finsterbank. Hastich skoude se it finster op. En sjuch, daelks floddere it bistke yn ’e hûs. It gyng op Hette syn knibbel sitten en lei dêr in lyts wyt pompierke op. Do fleach it wer op it finster ta en pipe om der út to meijen. Beppe skoude it wer op en, rûfty! foart wier it.

Hette die hastich hwet fen it wite puijer op ’e seare foet. Ynienen bikaem de pine.

„’t Is wûnderlik,” sei pake.

„Ja,” sei beppe: „en dat sa’n lyts fûgeltsje sa skerp is, dat it sokke boadskippen dwaen kin.

It wier in fleurige Snein, hwent de pine wier oer, en Hette siet gesellich by pake en beppe oan in stik hout to fykjen, dêr ’t er in skip fen meitsje woe.

Mar—nei dizze Snein kaem der wer in hiele wike fen seis dagen, dy’t net sa fleurich wieren. Hwent it iten rekke op, en it jild rekke op, en yn it lyts húske iet men yn it midden fen ’e wike al oars neat as brea. En eltse dei waerd it plakje, dat ompart waerd, tinder. En eltse dei waerd it dêr drôver, hwent pake en beppe en Hette hienen honger. Pake en beppe wieren drôf, om ’t se dy jonge, dy’t sa skoan ite koe, en der noch fen groeije moast, mar sa’n bytsje jaen koenen. Hette hie der lêst fen, dat dy goede âlde stimpers honger lije moasten.

Noch slimmer waerd de ilinde, do’t Hette syn foet wer op ’e nij bigoun to pinigjen. Och, hwet seagen se nei de Snein út.

Einlings kaem er. It wier wyld waer, de wyn gûlde om ’e skoarstien en de rein snjitte tsjin de lytse finsterkes oan. Scoe it lytse fûgeltsje mei sok waer komme? O, hwet scoe it akelik wêze, as it net kaem.

Mar hwet wier dat? „Dêr rinkelt ien oan ’e doar, beppe,” sei Hette.

Beppe toffele der gau hinne. Efkes letter kaem se yn mei in dweiltrochwiet man. It wier in jager.

„Moarn, âlde baes. Soa jongfeint,” sei hy. Ik socht in skûl; fij, sok waer.”

Pake naem de pet ôf, en Hette sei: „Dei mynhear.”

„It is hjir better as bûten,” sei de jager. „Ik wier út to jeijen en moat wer op hûs yn, mar woe dizze slimme boi hjir graech efkes ôfwachtsje.”

„Dat kin skoan,” sei pake.

Ynienen hearden se: tik, tik! op it finster, „Ha!” rôp Hette, „it is der, beppe.”

„Wrichtsjes,” sei beppe, en skoude it ramt op. It lytse reaboarstke fleach yn, en lei wer in pakje op Hette’ knibbel.

„Dou ljeaf bist,” sei beppe, „moast earst mar hwet opdroegje, earst wer foart giest’!”

It wier, as hearde it bistke dy wirden, hwent it gyng foar Hette op ’e tafel sitten.

De hear, dy’t by de hird siet, sei: „Hwet is dat hjir? Hwer komt dat aerdige fûgeltsje wei?”

Do fortelde pake de hiele skiednis fen Hette syn ûngefal. Hwet hearde minhear dêr frjemd fen op. Hy sei: „Jy moasten dat bistke al oan my forkeapje, âlde baes. Jimme witte dat ik thús in famke haw, dy’t de hiele dei allinne is—se hat gjin mem en gjin broers ef sisters. Dit scoe sa’n moai boarterke for hjar wêze.”

Pake sei: „It is uzes net, mynhear.”

„Wolnou,” sei de jager, „hwet hindert dat. Dêr by de elfen scille se wol mear sokke fûgeltsjes hawwe. En ik scil der jo in poarsje sinten for bitelje.”

Do waerd it fûgeltsje ûnrêstich en fleach op it finster ta.

Beppe seach pake oan, eft se it der út litte scoe, hwent och, it gyng sa oan.

Mar pake bitocht him, mei djippe tearen yn ’e foarholle, en sei: „Ik wit net, ik wit net....”

En Hette bitocht him ek. Dy tocht oan de sinten, dy’t se krije scoenen, en it brea, dat se dêrfor keapje koenen, en sei: „Nim it mar mei.”

De jager fong it fûgeltsje, dat akelik binaud pipe. Hy knope it yn syn bûsdoek, lei fiif gounen op ’e tafel en sei: „Kom, nou gean ik mar. It waer is opknapt. Goendei minsken,” en plof, gyng de foardoar ticht.

Fiif goune, hwet in rykdom! Nou ’t Hette de puier op ’e foet struid hie, fielde ’r him sà goed, dat er sels bôllegûd helje woe. „Hjir mar, beppe,” sei er, do ’t dy pake de kreas optearde reabûsdoek jaen woe, „ik scil wol.”

Fleurich gyng er op stap. O, hwet rattele syn mage. Mar dat scoe gau oer wêze. Hwet scoe er folle keapje! En yn syn blidens seach er neat om him hinne as allinne de wei foar him, dy’t er gean moast. Einlings wier hy by de bakker, spraette syn reabûsdoek op ’e toanbank út en bistelde bôllegûd. Do ’t de doek fol wier, knope hy dy ticht en gyng wer op stap.

Hy iet in boltsje op en fielde him foart in hiel stik better. Mar do bitocht er, dat er ommers it reaboarstke fen de elfen dêrfoar forkoft hie. Ja ... de jager hie ommers sein, de elfen scoenen sokke bistkes wol genôch hawwe.... Mar nou’t hy der oer neitocht, leaude hy net, dat de elfen mear hienen.... Scoenen de elfen nou al fornomd hawwe, dat it bistke net werom kaem?.... En scoenen se den ek tinke, dat hy it forkoft hie...? It wier dochs sa’n ljeaf bistke; it hie him ommers gûd for de seare foet brocht. En miskien scoenen de elfen skrieme, nou ’t se it misten. Nou siet it yn in koaike finzen en kaem nea wer by syn ljeave frjeonen.

O, hwet waerd it him bang. Hwet hie hy dochs dien!

Dêr seach er in great hûs oan ’e wei en dêr foar it finster in koaike mei in flodderjend fûgeltsje, dat deabinaud tsjin ’e traeljes fleach; de fearkes stauwen der fen yn it roun. En derby stie in hiel ljeaf famke, dy’t it bistke hwet jaen woe. It wier it hûs fen ’e jager.

Efkes stie Hette as wier der oan ’e groun spikere, do roun er fierder, de holle foardel. O, it bounze sa der binnen yn him, en hy krige in prop yn ’e kiel.

Op in pealtsje gyng er sitten. Triennen rôllen oer syn wangen en hy snokkere lûd. Hy woe dat ljeave bistke wer frij litte. O, hied er it mar net forkoft. Ljeaf, ljeaf, bistke. Ja, hy scoe it helpe. Hy scoe troch de greate tún rinne, op ’e stoepe stean gean en oanskilje, en sizze: „It fûgeltsje moat der út!”

It jild scoe er skielk wol werom jaen, as er wer fortsjinne mei kapjen.

Hy seach op, de eagen fol triennen, en ... hwa..., hwa stie dêr?

De elfekeninginne.

Se lake, hie de spoekeblom yn ’e hân, rekke der efkes mei oan Hett’ holle en sei: „Dizze triennen fen birou foroarje yn djûre pearels” en foart wier se.

Dizze triennen fen birou foroarje yn djûre pearels.

Do gyng it: tik, tik, tik, en hwet foel dêr allegearre op ’e groun? Gjin triennen mear, mar pearels, dy’t skitteren as stjerren.

Forwûndere siet Hette dit oan to sjen. Do socht er se allegearre yn syn pet en gyng der mei nei it greate hûs. Hy scoe it famke de pearels jaen, den scoe se it reaboarstke wol frij litte wolle.

Hy skille, en fortelde, hwet him oerkomd wier. It famke hearde ek mei saun pear earen.

Do’t it forhael út wier, helle se hastich it koaike en joech it sûnder in wird to sizzen oan Hette. Dy sette it doarke iepen en wip, wier it der út en siet op Hette skouder.

It pipe bliid as woe it sizze: „Tank, datst my forlost haste.” En do fleach it foart.

De jager foun it hiel moai, det Hette de pearels oan it famke jaen woe. Mar hy sei: se wieren tige djûr, en hy scoe se bitelje, hwent hy hie jild genôch.

Do telde de heit fen it famke him tweintich goune yn ’e hân, „hwent,” sei er, „safolle binne se skoan wirdich”.

Jimme kinne bigripe, ho raer eft Hette opseach, mar de mynhear sei: „Nou bêste jonge, mar gau nei hûs. As it barre mei, dat jimme wer krapte krije, skilje den mar by my oan.”

It kloppe wer sa yn Hette, en wer hie der triennen, mar nou net fen fortriet en birou, mar út blidens for safolle frjeonlikens; dy goede elfekeninginne, dy goede hear, en dat ljeave famke. En aenst pake en beppe iten bringe en tweintich gounen! Hwet wier hy gau thús en hwet sieten se dy jouns bliid en lokkich by mankoar.

En it famke, dat hie hjar boarterke wol forlern, mar der in oaren foar yn ’t plak krigen. Hwent Hette waerd hjar frjeon en do’t se great wieren, trouden se to gearre.