Almás
Reading edition
Ang mg̃a almás na ginagamit ng̃ mg̃a tagarito, anáng mg̃a unang nakakita ay pana't bosóg, sibat, sungdang, sandata ó kris, talibong, kampilan, baluti na sung̃ay ng̃ kalabaw na di umano'y sa Siam nangagaling at iba't iba pa na hangang ng̃ayo'y ginagamit ng̃ mg̃a moro at ng̃ mg̃a taong gubat. Nagsisigamit din ng̃ sarisaring kalasag at ng̃ mg̃a damit na cuero at iba pa na sa labanan ay makasasangalang sa kanilang katawan.
Bukod dito'y nagsigamit ng̃ almás na nakapagpapahilagpos ng̃ maraming sibat, ng̃ mg̃a lantaka ó mg̃a munting kanyón: kaya ng̃ dumating rito di umano, ang mg̃a kastila ay nang̃akasumpong dito sa Maynila, Kainta, Taytay at Lubang ng̃ mg̃a kuta na may mg̃a lantaka ó munting kanyon.
At dito sa Maynila, anáng ibang mg̃a mananalaysay ay nagkaroon ng̃ pagawaan ng̃ kanyón at ng̃ pabubuan ng̃ pulburá, na di umano'y wari nasa pang̃ang̃asiwa ng̃ isang portugés at ng̃ isang tagarito na nagng̃ang̃alang Panday Pira.
Sa Kabisayaan ay wari gumamit din ng̃ mg̃a almás na ito, dahil sa isang sulat ni Legaspi sa hari tungkol sa mg̃a morong natuklasan sa Panay, na anya'y: "Itong mg̃a huli ay may mg̃a artillería (ó pagawaan at pabubuan ng̃ kanyón, baril at pulburá) na sila rin ang bumububô at gumágawa pati ng̃ mg̃a pulburá at ng̃ iba't ibang almás" saka niya sinundang "Ipinadadala ko po sa iyo iring dalawang almás na tanso na yari ng̃ mg̃a moro sa lupaing ito upáng paniwalaan po ng̃ iyong kamahalan ang katalinuan nila sa paggawa at pagbububô ng̃ mg̃a canyón."
Ani J.P. Sanger at ng̃ mg̃a kilalang mananalaysay ng̃ayon ay sa mg̃a insic at mg̃a moro marahil nang̃atuto nito.
