WENKEN VOOR EEN GEZONDE BEOEFENING VAN VOETBAL.

Het is niet alleen in dit hoofdstuk dat wenken bij de beoefening van voetbal een plaats vinden, want zij zijn reeds door het geheele werkje heengeweven. Feitelijk is geheel deze studie dan ook als zoodanig bedoeld. Zoo zal dit hoofdstuk dus geen afgesloten geheel vormen, maar meer een aanvulling zijn, van het reeds vroeger behandelde.

Op de vraag, wie wel en wie niet mogen voetballen, kan ieder wel haast een antwoord geven. Voetbal is een spel der sterke gezonde jongelui en aan lichamelijk zwakken dient het verboden te worden. Aan stijve en trage jongens die overigens gezond zijn, kan het voetbal een goede opfrissching bieden. Men dient evenwel voorzichtig te zijn met het antwoord op de vraag, of men wel geheel gezond is. Het best doet men een dokter te raadplegen,²⁷) liefst den huisdokter. Het kan nl. zeer goed zijn dat een enkel orgaan aangetast of zwak is, terwijl de overige organen goed ontwikkeld en nog niet door het zwakkere of aangetaste orgaan beïnvloed zijn. Men is dan licht geneigd, zijn krachten te overschatten en er bestaat gevaar dat een normale inspanning van de sterke deelen, een overspanning van het minder sterke deel, ten gevolge heeft. Ik doe hierbij het beste om volgens Toepoel zoo'n ongelijkmatig ontwikkeld lichaam te vergelijken met een stalen ketting, waarin sterke en zwakke schakels voorkomen. Belast men den ketting overeenkomstig de draagkracht der sterke schakels dan zal deze op de zwakkere breken. De waarde van zoo'n ketting zal altijd door de zwakste schakels worden bepaald. Evenzoo moet de waarde van het lichaam worden bepaald naar de zwakst ontwikkelde belangrijke organen. En toch wordt dit vaak over 't hoofd gezien. Hoe licht zal niet iemand die sterk gespierd is en zwakke longen of andere inwendige organen heeft, zijn kracht overschatten en daardoor de zwakste deelen en dus op den duur ook de sterkste nekken! Men dient dus op zijn hoede te zijn en hierop contrôle uit te oefenen. Heeft men echter het bestaan van bovengenoemd geval bij zichzelf ontdekt, dan dient men het voetbal te laten varen, of het maar matig te beoefenen. Tevens moet men maatregelen treffen, die verbetering ten gevolge kunnen hebben.

De tweede vraag die we ons stellen is: op welken leeftijd de jongen het voetbal mag gaan beoefenen. Ten Have oordeelt dat het spel voor het twaalfde jaar in het algemeen niet gespeeld mag worden, en dit is ook zoo ongeveer mijn meening, in verband met het op blz. 22 besprokene. Een matige beoefening van voetbal, zooals door de aspiranten van vele vereenigingen wordt toegepast, kan evenwel m. i. reeds bij het tiende jaar plaats vinden. De speeltijd dient dan natuurlijk ook bekort en er dient toezicht der ouderen te zijn. De deelname aan wedstrijden zou ik echter in geen geval voor het veertiende jaar opengesteld willen zien, daar ik dit vroege wedstrijdspelen als nadeelig voor de gezondheid beschouw. Het is tevens wenschelijk de beoefening van lichte athletiek en geschikte jongensspelen als voorbereiding voor het voetbal bij de jongeren in te voeren. Wat betreft het weer, waarin gespeeld kan worden, behoeft men hieraan geen hooge eischen te stellen. Koud weer is het beste. Bij warm weer, in de zomermaanden, doet men beter de voetbalschoenen op te bergen. Over het spelen bij regen, mist en sneeuw, verschillen de inzichten nogal.

Daar het minder aangenaam en veelal ook ongezond is, moet ik het spelen in den regen en sneeuw afraden, terwijl het spelen in lichte mist, mits het niet vriest, niet nadeelig kan worden geacht. Den speeltijd heb ik genoegzaam besproken. Alleen wil ik nog den ernstigen raad geven, bij gevoel van moeheid, steek-in-de-zij, of kramp, niet verder aan het spel deel te nemen of wel, eenigen tijd te rusten, zulk een handelwijze getuigt van meer wilskracht en degelijkheid, dan de zoo vaak bewonderde onachtzaamheid.

Vermoeien de wedstrijden te veel, dan doet men in zijn eigenbelang wel, zich tot de gewone partijen te bepalen. Ik weet wel, dat het eerzuchtsduiveltje zich ten zeerste tegen zulk een besluit zal verzetten en dat men zich zal schamen, te bekennen, door de wedstrijden te veel vermoeid te worden. Maar bedenk dan, welke belangen op het spel staan en het besluit zal zeker zoo moeielijk niet meer vallen.

Tegen de voorschriften die voor de kleeding in acht moeten worden genomen, heb ik meermalen zien zondigen. Het spelen in kleeren die men buiten het spel ook draagt, moet in ieder geval vermeden worden. Tegen zoo'n onhygiënische gewoonte kan niet genoeg gewaarschuwd worden. Dus: voor voetbal een geheel apart tenue. Wat betreft de dikte der kleeding schrijft Ten Have: „Het is altijd van belang om voorzichtig te zijn en zich niet te dun te kleeden”. Vele spelers spelen alleen in zwembroek, broek en shirt, zonder nadeel ervan te ondervinden. Toch kan niet ieder dat doen en hangt het er veel van af, hoe men van jongs af aan gewend is geweest. Zich dik te kleeden is eveneens af te raden, want de kleeding mag in geen geval den speler zijn volle bewegingsvrijheid ontnemen.

Ook nauwe kleeding is uit den booze, daar deze de vrije ademhaling en bloedsomloop aan de huidsoppervlakte belemmert. Dit slaat zoowel op de geheele kleeding als op nauwe kousebanden die wel kramp kunnen veroorzaken, en nauwe hals- en mouwboorden. De knie moet bloot blijven en hierop moeten broek en kousen ingericht zijn. Een regel, die voor de geheele kleeding geldt, is, dat ze poreus moet zijn. Beslist gewaarschuwd moet worden tegen het dragen van gewone linnen hemden onder het sporthemd (shirt) of jersey, daar dit een voortdurende aanleiding geeft tot transpireeren en kou vatten. Het best lijkt mij voor onder het shirt te dragen, tricot, rameh of dun Jaeger geschikt. Flanel is ook wel goed, zoolang het nieuw is, maar als het eenigen tijd gedragen is, verdichten de poriën zich door wasschen en transpireeren. Bij de keuze van nieuwe schoenen moet men ten zeerste oppassen, dat deze niet te nauw of te wijd zijn.

Van te nauwe of te wijde schoenen heb ik al heel wat narigheid gezien. Meestal waren kapotte teenen en verminderde spelkwaliteit het directe gevolg, terwijl natuurlijk ook het pleizier in het spel er een danige knak door kreeg.

De neuzen der schoenen mogen niet te hoog zijn, terwijl het leer souple moet aanvoelen, zoodat het zich gemakkelijk naar den voet kan vormen en deze niet in de beweging belemmert. Voor een goed schot en juist plaatsen van den bal is dit van veel belang. Het dragen van een pet of muts is alleen aan te raden bij zeer koud weer, sterke wind of flinken zonnenschijn. Wat het spel nu zelf aangaat, moet aangeraden worden, niet te hard van stapel te loopen. Begin kalm en neem langzamerhand de gewone speelwijze aan. Bij wedstrijden kan men zich hier moeielijk aan houden, waarom men zich hier voor den aanvang even inspeelt door doeltrappen en loopen.

De jas moet mee naar het veld genomen, zoodat hij vóór het spel, in de rust en na afloop zoo noodig aangetrokken kan worden. Zoo mogelijk moet de speler zich er aan wennen, gedurende het spel geen notitie van het publiek te nemen, zoodat hij zich langzamerhand aan den invloed die het publiek op de meeste spelers uitoefent, kan onttrekken. Vele spelers zijn zichzelf niet bij het spel, zijn als het ware gehypnotiseerd en in hen is de ziel gevaren van het meest onstuimige deel van het publiek. Hierdoor wordt het spel wel interessanter van toeschouwersstandpunt bezien, maar de spelers lijden er onder, doordat zij boven hun kracht spelen en een verkeerde eerzucht in hen wortel schiet. De rust is er omdat deze noodig wordt geacht, en niet om den spelers gelegenheid te geven, hun schiet- en techniekcapaciteiten aan het publiek te vertoonen. Gebruik de pauze dus om uit te rusten, niet door stilzitten of op den grond liggen, maar door met de jas aan, kalm wat op te loopen. Een weinig water of andere niet prikkelende drank of wel één of andere vrucht kan in de rust een welkome verfrissching zijn. Het water mag echter niet te koud zijn, daar de met bloedvaatjes overvulde slijmvliezen van de keel enz. nog gevoeliger zijn voor sterke en plotselinge temperatuurwisselingen dan de huid. Ook mag de drank niet in eens naar binnen gegoten worden zooals ik wel heb zien doen, maar moet langzaam gebruikt worden. Bij het eindigen van het spel, gaat men vóór het verkleeden weer langzaam van intensieve beweging tot rust over. Voor een paard wordt dit noodzakelijk geacht; waarom zou men dit dan voor zichzelf negeeren?

Vóór het verkleeden is het wenschelijk, het lichaam met een handdoek goed af te wrijven. Ook het nemen van een bad, koude wassching of douche, gevolgd door flinke afdroging, is mij door de practijk ten zeerste aanbevelenswaardig gebleken. Een koude wassching kan bijv. ook bij ontbreken van andere gelegenheid, na het thuiskomen worden toegepast zooals Toepoel²⁸) het beschrijft, door telkens de handen in de waschkom te steken en er het lichaam licht mee af te wasschen, hetgeen in enkele minuten is afgeloopen. Heerlijk opgewekt voelt men zich na zoo'n behandeling en het is verwonderlijk, te merken, hoe mogelijke vermoeidheid dan spoedig begint te wijken.

Nu nog enkele algemeenheden besproken. Nu en dan heb ik spelers hooren klagen over steek-in-de-zij en vermoeidheid, reeds bij het begin van het spel.

Wat de oorzaak is van deze steken, is nog niet met zekerheid vastgesteld. Bijna iedereen weet echter, dat ze vlak na het eten eerder optreden dan anders. Ook is men na het eten eerder vermoeid bij lichamelijken of geestelijken arbeid. Dit komt doordat de maag voor de vertering van het voedsel een groote hoeveelheid bloed aan het spierstelsel onttrekt, zoodat dit niet zijn gewone werkzaamheid zonder nadeelen kan presteeren. Het is nu wel voor ieder te begrijpen, dat het slecht is, vlak voor het voetbal te eten. Het beste is, na het eten een paar uur te wachten alvorens men met het spel aanvangt. Bij het wedstrijdspelen moet ik den raad geven, niet of slechts een korten tijd te voetballen. Hiermede meen ik niet, dat men bijv. wel naar hartelust mag gaan tennissen of fietsen, maar ik bedoel er mee, dat lichaamsoefeningen, die vermoeidheid ten gevolge kunnen hebben, zooveel mogelijk vermeden moeten worden. Ik heb vaak gezien, dat spelers, die zich hieraan niet hielden, den volgenden dag op den wedstrijd minder dan anders presteerden en na afloop daarvan ook werkelijk moe waren. Physiologisch is deze zaak natuurlijk zeer goed te verklaren.

Een vaak voorkomende fout bij het voetbalspel is m. i. het doeltrappen, dat veelal wordt toegepast, als er niet genoeg spelers zijn om een partij te spelen. Een opvoedkundige waarde heeft zulk een trappartij nagenoeg niet, terwijl ook de lichamelijke opvoeding ervan, veel te wenschen overlaat. Veel beter kan men, al zijn er ook weinig spelers, een aanvallend en verdedigend spel toepassen. Bijv. verdedigen een doelman en drie achterspelers een doel, terwijl 5 voorspelers al of niet gesteund door een achterspeler aanvallend optreden. Ook kan men, en dit is vooral voor de aspirantleden (juniores) geschikt, als er bijv. maar een twaalftal spelers is, een partij vormen met een kleiner speelveld. Men behoeft dan tenminste geen afstand te doen van de meeste voordeelen aan het volledige voetbalspel verbonden. Zijn er minder dan 12 spelers, dan is dit partijspelen niet zoo aanbevelenswaardig, daar de spelers dan minder in de gelegenheid zijn afzonderlijke plaatsen in te nemen, hetgeen, met het oog op latere spelprestatie, wenschelijk is²⁹).

Ten slotte wil ik nu nog de kwestie van leiding en de taak van den tegenwoordigen leider, den captain of aanvoerder kort bespreken. In Hongarije zijn de openluchtspelen van staatswege min of meer onder toezicht der schoolautoriteiten geplaatst. Tot bespreking van de al of niet wenschelijkheid om dit in de toekomst, geheel of gedeeltelijk in Nederland toe te passen, acht ik mij op 't oogenblik niet gerechtigd. Wel wil ik als mijn meening uitspreken, dat ik, gezien den eenzijdigen aard van de schoolopvoeding en de opvattingen van het meerendeel van het onderwijspersoneel hieromtrent, zulk een toepassing vooralsnog in het belang van de openluchtspelen onmogelijk acht. De leiding van het voetbal is hier zooals ieder weet, buiten de gedeeltelijke hoofdleiding van den Nederlandschen Voetbalbond en plaatselijke en gewestelijke bonden, in handen van de vereenigingen. Het is goed als de besturen dezer vereenigingen zich hiervan wel bewust zijn of worden, want een spel als voetbal heeft, hetgeen uit het reeds behandelde genoegzaam blijkt, een goede leiding wel van noode. Er zijn besturen, die hun taak uitstekend opvatten, maar er zijn er ook, die zich bijna uitsluitend met administratief werk bezig houden, die zich weinig bekommeren over het wel en wee van de onder hun leiding staande leden. En toch is er een deel dezer leden, de aspirant-leden bedoel ik, waarover zij met veel zorg hebben te waken. Maar ook vele van de gewone leden hebben leiding noodig, die hen door bestuursinitiatief kan worden verschaft.

Twee wegen, die ook gecombineerd kunnen worden, staan hierbij open. 1º. De vereeniging stelt een aparte, of meerdere voor hun taak berekende spelleiders aan³⁰); 2º. De vereeniging verschaft den leden een voorlichting bij hun sport in den vorm eener sportbibliotheek³¹). Een geschikten spelleider te vinden is zeker een moeielijke taak en verder is ook „het in practijk brengen” van dit idee aan zooveel bezwaren onderhevig, dat ik er aan twijfel of het wel met succes toegepast zal kunnen worden. Het instellen van een sportbibliotheek zal echter voor geen enkele vereeniging eenig bezwaar opleveren. De kosten ervan zijn gering en de resultaten kunnen groot zijn. De captains of aanvoerders vinden hier gelegenheid de kennis op te doen die onmisbaar is, bij het goed vervullen van hun taak. Zij kunnen zich tot werkelijke leiders ontwikkelen. Maar ook de leden zelf kunnen er hun voordeel mee doen. Zij kunnen zich tot hun eigen leider vormen, voor zichzelf leeren zorgen en den grond er toe leggen, later anderen te leiden. Juist daar moet het heen. Niet alleen bij voetbal zal hen de opgedane kennis te pas komen, maar ook overal elders. En zelfs, al zouden slechts weinigen van de bibliotheek gebruik maken, dan zou deze toch door hen, haar invloed op de anderen doen gelden. De bibliotheken zouden kunnen bevatten: werkjes betreffende de te beoefenen openluchtspelen, gymnastiek en de daarmee min of meer verband houdende wetenschappen als gezondheidsleer en psychologie. Als zoodanig zouden zij voor de voetballers den dienst doen, dien ik zoo gaarne de school aan al haar leerlingen bewezen zag³²).

Nu nog de taak van den captain. Deze is voorwaar geen gemakkelijke. Hij moet, goed speler zijnde, zelf het spel meespelen en in alles voorgaan. Hij kan een grooten invloed ten goede, echter ook, zoo hij geen juist begrip van zijn plichten heeft, ten kwade uitoefenen op spel en spelers. In de eerste plaats moet hij zorgen dat het spel tot vreugde van de spelers beoefend wordt. Zoo moet het voortdurend berispen der spelers vermeden worden. Een aanmoedigend of waardeerend woord op zijn tijd, heeft veel meer uitwerking. Ook dient de captain, bij hetgeen hij zegt, rekening te houden met ouderdom en karakter van den speler tot wien hij zich wendt. Zoodoende is hij in staat, zijn prestige te handhaven. Toch kan hij, jong als hij veelal nog is, zich niet te veel bemoeien, de opvoedende en gezondheidbevorderende kracht van het spel tot haar recht te doen komen, d. w. z. hij kan nog geen volmaakte spelleider zijn. Zoo zijn taak dus geen gemakkelijke is, een dankbare en mooie is het zeker.

:: EERVOLLE VERMELDING AMSTERDAM 1908 ::

PRACTISCHE BIBLIOTHEEK Geïllustreerd.

Schreber, Longen-Gymnastiek. 2^e druk35 Ct.

Bock, Eerste Hulp bij Ongelukken30 „

van de Ven, Amateur Fotograaf. 2^e druk25 „

Toepoel, Physical Culture60 „

Licht-, Lucht- en Zonnebaden30 „

Mijn Aquarium35 „

De Kleine Briefsteller35 „

De Jonge Schaker35 „

Broekkamp, Jonge Dammerƒ 1.25

Broekkamp, Damstudies35 Ct.

Leefson, Nieuwste Dansen35 „

Skatspel, handleiding50 „

Billardschool. 2^e druk35 „

Ott, Rijwiel, inrichting. 2^e dr.25 „

Levensmagnetisme15 „

Terrarium35 „

Luchtscheepvaart, populaire beschouwing30 „

Chauffeurs-School75 „

Eenvoudige Boekhouding. 3^e druk35 „

Telegrafie zonder draad35 „

Sport-Bibliotheek Geïllustreerd.

HANDLEIDING voor:

Voetbal-Scheidsrechter60 Ct.

Voetbal. 3^e druk25 „

Lawn Tennis. 2^e dr.30 „

Lawn Tennis. 3^e dr.ƒ 1.60

Water-Polo. 2^e dr.30 Ct.

Cricket30 „

Croquet30 „

Kegelen30 „

Korfbal30 „

Hockey30 „

Hardloopen. 2^e dr.30 „

Roeien35 „

Zeilen50 „

Zwemschool. 2^e dr.35 „

Droogzwemmen15 „

Schermen50 „

Boksen35 „

Worstelen60 „

Schoonrijden50 „

Kolven50 „

Rolschaatsenrijden30 „

Openluchtspelen45 „

Halteren35 „

Skiloopen30 „

Kaatsen50 „

Wielrennen35 „

Snelwandelen35 „

: UITGAVEN VAN J. F. VAN DE VEN TE BAARN :