Iliadis VI.—Hectoris et Andromachæ colloquium.

1 Trojanorum inde destituta-est et Achivorum acies gravis: sæpe autem huc et illuc ruerat pugna per-campum, viris in-se-invicem dirigentibus æratas hastas, inter Simœentis et Xanthi fluenta. 5 Ajax autem primus Telamonius, murus Achivorum, Trojanorum rupit phalangem, lucemque sociis attulit, virum percutiens, qui fortissimus inter Thraces erat, filium Eüssori, Acamantem strenuumque magnumque. Hunc percussit primus in-galeæ cono setis-equinis-densæ, 10 inque fronte fixit hastam; penetravitque intra os cuspis ærea: ei vero tenebræ oculos cooperuerunt. Axylum porro interfecit pugna strenuus Diomedes, Teuthraniden, qui habitabat bene-structa in Arisba, dives victus (opum), dilectusque erat hominibus: 15 omnes enim excipiebat-benigne, ad viam sitas ædes habitans. Sed ab-eo nullus horum tunc arcuit[TR1] tristem interitum, ante subveniens: sed ambos anima privavit Diomedes, ipsum et famulum Calesium, qui tunc equorum erat auriga: hique ambo terram subierunt. 20 Dresum autem Euryalus et Opheltium interfecit; ivitque in Æsepum et Pedasum, quos quondam nympha Naias Abarbarea peperit eximio Bucolioni; Bucolion autem erat filius nobilis Laomedontis, maximus natu, clandestinum vero ipsum peperit mater: 25 pastor autem, ad oves cum ea coiit amore et cubili: hæc vero gravida-facta gemellos peperit filios: et horum quidem solvit robur et splendida membra Mecistiades Euryalus, et ab humeris arma detraxit. Astyalum inde occidit bellicosus Polypœtes; 30 Pyditen vero Ulysses Percosium interfecit hasta ærea; Teucerque Aretaonem divinum. Antilochus autem Ablerum interemit hasta splendenti Nestorides; Elatum vero rex virorum Agamemno: incolebat autem, Satnioentis pulcre-fluentis ad ripas, 35 Pedasum altam. Phylacum autem occidit Leitus heros fugientem; Eurypylus vero Melanthium interfecit. Adrastum vero deinde pugna strenuus Menelaus vivum cepit: equi enim ei pavore-attoniti fugientes per-campum, ramo impediti myricino, curvo curru 40 fracto ad primum temonem (ubi e curru exit), ipsi quidem iverunt ad urbem, quo ceteri pavore-attoniti fugiebant; ipse autem Adrastus de curru juxta rotam devolutus-est pronus in pulvere os: prope autem ipsum stetit Atrides Menelaus, tenens longæ-umbræ hastam. 45 Adrastus vero deinde complexus, supplex-orabat, genua: Vivum-cape, Atrei-fili, tuque dignum accipe liberationis-pretium. Multæ autem in divitis patris domo res-pretiosæ repositæ-sunt, æsque, aurumque, elaboratumque ferrum: e-quibus tibi largietur pater infinitum redemtionis-pretium 50 si me vivum esse audiverit ad naves Achivorum. Sic dixit: huic autem animum in pectoribus concitabat. Ac sane ipsum statim erat veloces ad naves Achivorum daturus suo famulo deducendum: verum Agamemno obvius venit currens, et minaciter-clamans verba dixit: 55 O mollis, o Menelae, cur-nam vero tu curam-agis ita hominum servandorum? profecto tibi præclare res-gesta-est domi per Trojanos: quorum nemo effugiat grave exitium, manusque nostras: ne-is-quidem quem in-sinu mater infantem gestet, ne hic-quidem effugiat: sed simul omnes 60 ex-Ilio funditus-pereant, inhumati et prorsus-sine-vestigio. Sic locutus mutavit fratris mentem heros, decentia admonens. Ille vero a se depulit manu heroem Adrastum; eumque rex Agamemno vulneravit ad ile: hic autem resupinatus-est. Atridesque 65 pede pectoribus imposito extraxit fraxineam hastam. Nestor autem Argivos hortabatur, altum clamans:[TR2] O amici, heroes Danai, famuli Martis, ne-quis nunc exuviis instans a-tergo maneat, ut plurima ferens ad naves redeat; 70 sed viros interficiamus; postea vero et has otiosi a-corporibus per campum auferetis mortuis. Sic fatus, concitavit ardorem et animum cujusque. Tunc autem Trojani Marti-caris ab Achivis acti Ilium se-recepissent, ignavia sua domiti, 75 nisi inde Æneæque et Hectori dixisset astans Priamides Helenus, augurum longe præstantissimus: Æneaque et Hector; quoniam labor vobis maxime Trojanorum et Lyciorum incumbit, quia præstantissimi omnem ad impetum estis pugnandique consulendique, 80 state hic, et populum continete ante portas, quoquo-versum discurrentes, priusquam rursus in manus uxorum fugientes incidant, hostibusque gaudium fiant. Ac postquam phalanges cohortati-fueritis omnes, nos quidem cum-Danais pugnabimus, hic manentes, 85 etsi valde afflicti; necessitas enim urget: Hector, at tu in-urbem proficiscere, dicitoque deinde matri tuæ et meæ: hæc vero congregans honoratas-matronas in-templum Minervæ cæsiis-oculis, in arce summa, aperiens clave valvas sacræ ædis, 90 peplum, qui sibi videatur pulcerrimus et maximus esse in ædibus, et ei longe carissimus ipsi, ponat Minervæ ad genua pulcras-comas-habentis: et ei voveat se duodecim boves in templo anniculas, jugum-non-passas, sacrificaturam, si miserata-fuerit 95 urbemque et Trojanorum uxores et infantes liberos: si Tydei filium averterit ab-Ilio sacra, ferocem bellatorem, violentum auctorem fugæ hostium; quem sane ego fortissimum Achivorum dico esse: nec Achillem unquam sic timuimus, ducem virorum, 100 quem ajunt e dea natum esse; sed hic (Diomedes) nimis furit, nec quisquam ei potest viribus par-esse. Sic dixit: Hector vero nequaquam fratri inobsequens-erat. Statim de curru cum armis desiliit in-terram; vibransque acutas hastas, per exercitum ibat quoquoversum, 105 concitans ad-pugnandum, suscitavitque pugnam gravem. Illi autem conversi-sunt a fuga, et adversi stetere Achivis: Argivi vero recesserunt, desieruntque a-cæde: existimabantque, aliquem immortalium de cœlo stellato Trojanis auxiliaturum descendisse: ita conversi-sunt. 110 Hector autem Trojanos exhortabatur, altum inclamans: Trojani animosi, et e-longinquo-vocati socii, viri estote, amici, revocate autem strenuam fortitudinem, tantisper dum ego ivero ad Ilium, et senibus dixero consiliariis et nostris uxoribus, 115 deos ut-precentur, voveantque hecatombas. Sic igitur locutus, abiit galeam-motans Hector: et ei malleolos pedum circumpulsabat et cervicem corium atrum, ora, quæ extrema ambiebat scutum umbonem-habens. Glaucus autem, Hippolochi gnatus, et Tydei filius 120 in medium ambarum-partium congrediebantur promti pugnare. Ac quum jam prope essent, se-invicem invadentes, illum prior allocutus-est pugna strenuus Diomedes: Quis vero tu es, præstantissime, mortalium hominum? non enim unquam vidi te pugna in viros-clarante 125 antehac: atqui nunc longe antecessisti omnes tua confidentia, quandoquidem meam longam hastam mansisti: infelicium vero filii meo robori occurrunt. Sin autem aliquis immortalium de cœlo venisti, non equidem cum-diis cœlestibus pugnavero. 130 Non enim ne Dryantis-quidem filius, fortis Lycurgus, diu vixit, qui quidem cum-diis cœlestibus contendebat: qui olim furentis Bacchi nutrices persequebatur per sacrum Nyseium; illæ vero simul omnes thyrsos humi projecerunt, ab homicida Lycurgo 135 percussæ stimulo-boario; Bacchus autem fugatus subiit maris undam, Thetisque excepit sinu perterritum: vehemens enim eum tenebat tremor viri comminatione. Huic quidem postea irati-sunt dii facile viventes, et ipsum cæcum reddidit Saturni filius; neque amplius diu 140 vixit, quoniam immortalibus exosus-erat omnibus diis. Neque ego cum-beatis diis velim pugnare. Si vero quis es mortalium, qui telluris fructu vescuntur, propius accede, ut ocyus mortis ad-metas pervenias. Hunc vicissim Hippolochi allocutus-est splendidus filius:[TR3] 145 Tydide magnanime, cur genus meum percontaris? qualis foliorum generatio, talis est et hominum. Folia alia quidem ventus humi fundit, alia vero silva germinans producit, veris autem tum (i.e. quando) succedit tempus: sic hominum generatio et nascitur, et desinit. 150 Si vero vis et hæc scire; ut bene cognoscas nostram stirpem, multi autem ipsam homines norunt: est urbs Ephyra, in-recessu Argi equos-pascentis, ibi autem Sisyphus erat, qui maxime-astutus erat hominum, Sisyphus Æolides: is autem Glaucum genuit filium; 155 ac Glaucus genuit eximium Bellerophontem; huic autem dii pulcritudinemque et virtutem amabilem præbuerunt. Sed ei Prœtus mala molitus-est animo, qui e civitate eum expulit, quoniam supremus erat Argivorum: Jupiter enim ei illos sub sceptro subdiderat. 160 In-hoc autem uxor Prœti insanierat, divina Antea, ut-clandestino amore misceretur: sed huic neutiquam persuasit bona mente-prædito, prudenti Bellerophonti. Illa vero mentita, Prœtum regem sic allocuta-est: Morere, o Prœte, vel interfice Bellerophontem, 165 qui mecum voluit amore misceri, nolente. Sic dixit: at regem ira cepit, quod-talia audierat: interficere quidem devitavit, religioni enim duxit hoc animo; misit autem ipsum in-Lyciam, deditque ei notas perniciosas, scribens in tabella complicata exitialia multa; 170 ostendereque hæc eum jussit suo socero, quo periret. Atque ille abiit in-Lyciam deorum sub fausto ductu: sed ubi jam in-Lyciam pervenerat Xanthumque fluentem, benevole ipsum honoravit rex Lyciæ latæ. Per-novem-dies eum hospitaliter-excepit, et novem boves mactavit: 175 sed ut jam decima apparuit roseis-digitis Aurora, tunc ipsum interrogavit, et petiit notam videre, qualem sibi genero a Prœto ferret. Ac postquam notam exitialem acceperat generi, primum quidem eum Chimæram insuperabilem jussit 180 interficere; hæc autem erat divinum genus, non hominum; ante leo, pone autem draco, media vero capra; terribilem exhalans ignis vim ardentis: et hanc quidem interfecit, deorum signis fretus. Secundo autem cum-Solymis pugnavit inclytis: 185 acerrimam vero hanc pugnam dicebat se iniisse virorum. Tertio autem interfecit Amazones viragines. Huic vero redeunti callidam fraudem aliam struxit rex: quum-delegisset e Lycia lata viros fortissimos, collocavit insidias: ii vero nequaquam rursus domum redierunt; 190 omnes enim interfecit eximius Bellerophontes. Sed ut jam cognovit rex, hunc dei sobolem præclaram esse, illic ipsum detinebat, dabatque ei filiam suam; dedit etiam ei honoris regii dimidium totius: atque ei Lycii portionem-agri demensi-sunt, præstantem ceteris, 195 pulcram hortensi-cultura et arvis, ut coleret. Illa vero peperit tres liberos bellicoso Bellerophonti, Isandrumque et Hippolochum et Laodamiam. Cum-Laodamia quidem concubuit providus Jupiter, hæcque peperit similem-deo Sarpedonem ære-galeatum. 200 Sed quando etiam ille (Bellerophontes) exosus-erat omnibus diis, jam is per campum Aleium solus errabat, suum animum excedens, vestigia hominum vitans: Isandrum vero ejus filium Mars insatiabilis bello pugnantem cum-Solymis interfecit inclytis; 205 hanc autem irata aureas-habenas-tractans Diana occidit, Hippolochus vero me genuit et ex hoc dico me natum-esse; misit autem me ad Trojam, et mihi valde multum injunxit, ut-semper fortissime-rem-gererem, et superior essem aliis, nec genus patrum dedecorarem, qui multo fortissimi 210 inque Ephyra exstiterunt et in Lycia lata. Hoc tibi ex-genereque et sanguine me profiteor esse. Sic dixit; lætatus-est autem pugna strenuus Diomedes; hastam quidem defixit in terra alma, atque ipse blandis verbis allocutus-est pastorem virorum: 215 Profecto mihi hospes paternus es vetus: Œneus enim olim divinus eximium Bellerophontem hospitio excepit in ædibus, viginti dies retinens; hi autem et sibi-mutuo dedere munera-hospitalia pulcra: Œneus quidem balteum dedit puniceo-colore fulgentem, 220 Bellerophontes autem aureum poculum duplex: et id ego reliqui, huc proficiscens, in ædibus meis. Tydeum vero non memini, quoniam me adhuc parvulum reliquit, quando ad Thebas perierunt copiæ Achivorum. Quare nunc tibi quidem ego hospes carus Argo in-medio 225 sum, tu autem in Lycia, si-quando horum ad-gentem venero. Hastas vero alter-alterius vitemus etiam in turba. Multi quidem enim mihi sunt Trojani inclytique socii, quorum occidam quemcunque deus obtulerit et pedibus assecutus-fuero; multique vicissim tibi Achivi, quorum interficias quemcunque possis; 230 arma vero inter-nos permutemus, ut et hi norint, quod hospites paternos profitemur nos esse. Sic igitur locuti, de curribus desilientes, manus mutuo prehenderunt et fidem-dederunt. Tum vero Glauco Saturnius mentem ademit Jupiter, 235 qui cum Tydide Diomede arma permutavit, aurea æneis, centum-boves-valentia novem-boves-valentibus. Hector autem ut ad-Scæasque portas et fagum pervenit, circa ipsum Trojanorum uxores currebant et filiæ, percontantes de-filiisque fratribusque amicisque 240 et maritis; ille vero deinceps diis supplicare jussit omnes ordine: multis autem mala immissa-erant. Sed quando jam ad-Priami domum præpulcram pervenerat, fabrefactis porticibus instructam: (atque in ea quinquaginta inerant thalami e-polito lapide, 245 prope se-invicem ædificati: ibi vero filii cubabant Priami propter legitimas uxores; filiarum autem e-regione oppositi intra atrium duodecim erant sub-eodem-tecto thalami e-polito lapide, prope se-invicem ædificati: ibi vero generi 250 cubabant Priami propter pudicas uxores;) ibi ei alma obvia venit mater, ad-Laodicen vadens, filiarum forma præstantissimam; inque ejus hæsit manu, verbumque dixit et locuta est: Fili, cur relinquens bellum asperum venisti? 255 certe valde jam premunt abominandi filii Achivorum, pugnantes circa urbem; te autem huc animus impulit profectum, ex summa arce Jovi ut-manus attolleres. Sed mane, donec tibi mellea-dulcitate vinum attulero, ut libes Jovi patri et ceteris immortalibus 260 primum; deinde et ipse reficiaris, si biberis; viro autem defatigato robur valde vinum auget, sicut tu defatigatus-es, pugnans-pro tuis civibus. Huic autem respondit deinde magnus galeam-motans Hector: ne mihi vinum tolle dulce-animo, veneranda mater, 265 ne me enerves, roboris autem viriumque obliviscar: manibus vero illotis Jovi libare nigrum vinum vereor: nec ullo-modo licet atras-nubes-cogenti Saturnio sanguine et tabo inquinatum vota-facere. Sed tu quidem ad templum Minervæ prædatricis 270 vade cum suffimentis, congregans honoratas-matronas; peplum autem, qui tibi pulcerrimus et maximus est in domo, et tibi longe carissimus ipsi, hunc pone Minervæ in genibus pulcras-comas-habentis, et ei vove te duodecim boves in templo, 275 anniculas, jugum-non-passas, sacrificaturam, si miserata-fuerit urbemque et Trojanorum uxores et infantes liberos; si Tydei filium averterit ab-Ilio sacra, ferocem bellatorem, fortem auctorem fugæ hostium. Sed tu quidem ad templum Minervæ prædatricis 280 vade; ego vero Paridem adibo, ut eum vocem, si velit dicentem audire: utinam ei ilico terra dehiscat! magnum enim ipsum Olympius nutrivit detrimentum Trojanisque et Priamo magnanimo ejusque filiis. Si illum viderem descendentem in Orcum, 285 existimarem animum meum ingratæ ærumnæ esse-oblitum. Sic dixit; hæc autem profecta ad ædes, ancillas vocavit: illæque congregarunt per urbem matronas-honoratas. Ipsa vero in conclave descendit odoribus-fragrans, ubi erant ei pepla varia, opera mulierum 290 Sidoniarum, quas ipse Alexander divina-forma-præditus abduxerat a-Sidone, navigando-permensus latum pontum, ea via, qua Helenem abduxerat nobili-patre-ortam. Horum unum promens Hecuba, tulit donum Minervæ, qui pulcerrimus erat ornatu-vario, et maximus, 295 stellæque instar resplendebat; jacebat autem ultimus omnium. Profecta-est autem ire, multæque propere-sequebantur matronæ. Illæ vero ut ad-templum venerunt Minervæ, in arce summa, eis fores aperuit Theano pulcris-genis, Cisseis, uxor Antenoris equûm-domitoris; 300 eam enim Trojani fecerant Minervæ sacerdotem. Illæ autem cum-ululatu omnes Minervæ manus sustulere; hæc vero peplum prehendens, Theano pulcris-genis, posuit Minervæ in genibus pulcas-comas-habentis; vovensque imploravit Jovis filiam magni: 305 Veneranda Minerva, custos-urbis, excellentissima dearum, frange jam hastam Diomedis, atque etiam ipsum pronum da cadere Scæas ante portas, ut tibi statim nunc duodecim boves in templo, anniculas, jugum-nondum-passas, sacrificemus, si miserata-fueris 310 urbemque et Trojanorum uxores et infantes liberos. Sic dixit vovens; abnuit autem Pallas Minerva. Ita illæ quidem vota-faciebant Jovis filiæ magni: Hector vero ad ædes Alexandri ivit pulcras, quas ipse ædificarat cum viris, qui tunc optimi 315 erant in Troja glebosa architecti viri, qui ei fecerunt thalamum et tectum et atrium, prope ædes Priamique et Hectoris, in arce summa. Illuc Hector intravit Jovi carus; inque manu hastam tenebat undecim-cubitorum; præmicabat vero hastæ 320 cuspis ærea, circumque aureus ambibat annulus. Illum autem invenit in thalamo perpulcra arma parantem, clypeum et loricam et curvos arcus tractantem; Argiva autem Helena inter famulas mulieres sedebat, et ancillis insignia opera imperabat. 325 Eum vero Hector objurgavit conspicatus probrosis verbis: Mirifice, non sane decenter iram hanc concepisti animo. Viri quidem pereunt, circa urbem altumque murum pugnantes, tui autem gratia pugnaque bellumque urbem hanc circum-arsit: tu vero objurgares etiam alium, 330 si quem usquam detrectantem videres horrendam pugnam. Verum surge, ne brevi urbs igne hostili deflagret. Hunc autem vicissim allocutus-est Alexander divinæ-formæ: Hector, quoniam me secundum quod-fas-est increpasti, nec ultra fas, propterea tibi dicam; tu vero attende, et me audi: 335 non ego tam præ-ira in-Trojanos, nec præ-indignatione, sedebam in thalamo; sed volebam dolori indulgere. Nunc vero me uxor suadens mollibus verbis impulit ad bellum; videturque mihi sic et ipsi melius fore: victoria mutat (alternis-vicibus sequitur) viros. 340 Verum age, nunc exspecta, Martia arma jam induero: vel præi, ego autem sequar; assecuturumque me te puto. Sic dixit; ei autem non respondit galeam-motans Hector. Hunc vero Helena verbis allocuta-est blandis: Levir mei, canis (impudentissimæ) malorum-auctoris, horrendæ; 345 utinam me die illo, quo me primum peperit mater, abiisset auferens mala venti procella in montem, vel in undam multo-strepitu-resonantis maris: ubi me fluctus obrutam-perdidissset, antequam hæc facinora fierent. Sed quoniam hæc ita dii mala statuerunt, 350 viri inde debebam fortioris esse uxor, qui sentiret indignationemque et probra multa hominum. Huic autem nec nunc mens est constans, neque in-futurum erit: idcirco ipsum sua stultitia fruiturum credo. Verum age nunc intra, et sed hac in sella, 355 levir, quoniam tibi maxime labor mentem invasit, mei causa impudentissimæ et Alexandri causa noxæ: quibus Jupiter imposuit malam sortem, ut etiam in-posterum hominibus simus cantu-celebrati futuris. Huic autem respondit deinde magnus galeam-motans Hector: 360 ne me sedere-facias, Helena, benigna licet; nec mihi persuadebis: jam enim mihi animus incitatus-est, ut succurram Trojanis, qui valde mei desiderium absentis habent. Verum tu concita hunc, festinatoque et ipse, ut me intra urbem assequatur adhuc versantem. 365 Etenim ego domum ibo, ut videam domesticos uxoremque dilectam et infantem filium. Neque enim scio, si amplius ipsis redux veniam rursus, an si jam me sub manibus dii domituri-sint Achivorum. Sic igitur fatus abiit galeam-motans Hector: 370 statimque postea pervenit ad-ædes suas bene-habitatas, nec invenit Andromachen candidis-ulnis in ædibus; sed illa cum filio et ancilla pulcro-peplo-induta in-turri stabat flensque ejulansque. Hector vero, ut non intus eximiam invenit uxorem, 375 stetit ad limen procedens, et inter ancillas dixit: Eia, agite mihi, ancillæ, vera dicite: quo ivit Andromache candidis-ulnis ex ædibus? an aliquo ad glorum, an ad fratriarum pulcris-peplis-indutarum ædes, an ad Minervæ templum exiit, ubi quidem aliæ 380 Trojanæ pulcricomam tremendam deam placant? Hunc autem vicissim sedula œconoma verbis allocuta-est: Hector, quandoquidem valde me jubes vera loqui: nec aliquo ad glorum, nec ad fratriarum pulcris-peplis-indutarum ædes, nec ad Minervæ templum exiit, ubi quidem aliæ 385 Trojanæ pulcricomam tremendam deam placant; sed ad turrim ivit magnam Ilii, quoniam audivit premi Trojani, potentemque impetum esse Achivorum. Ipsa jam ad murum festinans pervenit, furenti similis; fert autem unà puerum nutrix. 390 Dixit mulier œconoma; concitusque-exiit domo Hector eadem via retro bene-structos per vicos. Quum ad-portas venisset, pertransiens magnam urbem, Scæas (hac enim erat-ei egrediendum in-campum), tunc uxor, quæ-magnam-attulerat-dotem, obvia venit currens, 395 Andromache, filia magnanimi Eetionis: Eetion, qui habitabat sub Placo silvosa, Thebe in Hypoplacia, Cilicibus viris imperans; hujus vero filia nupserat Hectori ære-armato. Quæ ipsi jam occurrit, unàque famula ibat cum-ipsa, 400 filium in sinu gestans tenellum, sic infantem, Hectoriden amatum, similem stellæ pulcræ; quem quidem Hector vocabat Scamandrium, at ceteri Astyanactem: solus enim tutabatur Ilium Hector. Et ille quidem subrisit, intuens filium tacite; 405 Andromache vero ipsi prope astabat lacrimas-fundens, inque ejus hæsit manu, verbaque fecit et elocuta-est: Mirifice, perdet te tua virtus; nec misereris filiique infantis, et mei calamitosæ, quæ mox vidua tui ero: mox enim te interficient Achivi, 410 omnes simul irruentes: mihi autem satius esset, a-te destitutæ, terram subire: non enim amplius aliud erit solatium, postquam tu mortem obieris, sed mœrores. Nec mihi est pater et veneranda mater. Etenim patrem meum interfecit divinus Achilles, 415 et urbem devastavit Cilicum bene-habitatam, Theben portis-altis; interemitque Eetionem; nec eum spoliavit; religioni enim duxit hoc animo: sed eum combussit cum armis affabre-factis, et tumulum super-eum-aggessit; circùm autem ulmos plantarunt 420 nymphæ Oreades, filiæ Jovis ægidem-tenentis. Qui porro mihi septem fratres erant in ædibus, hi quidem omnes uno migrarunt die in Orcum: omnes enim interfecit pedibus-celer divinus Achilles, boves inter pedes-trahentes et candidas oves. 425 Matrem autem, quæ regnabat sub Placo silvosa, hanc postquam huc duxerat una cum ceteris opibus, retro ille eam dimisit-liberatam, accepto infinito pretio: patris autem in ædibus eam percussit Diana sagittis-gaudens. Hector, at tu mihi es pater et veneranda mater, 430 et frater, tu vero mihi florens juventa maritus. Sed age nunc miserere, et hic mane in turri, ne puerum pupillum facias, viduamque uxorem: exercitum autem siste apud caprificum, ubi potissimum ascensu-facilis est urbs, et impeti-potest murus. 435 Ter enim hac venientes periculum-fecerunt fortissimi, cum-copiis Ajaces duo, et percelebris Idomeneus, et Atridæ, et Tydei fortis filius; sive quis ipsis dixit vaticiniorum bene sciens, sive etiam ipsorum animus eos impulit et jussit. 440 Hanc autem vicissim allocutus-est magnus galeam-motans Hector: certe et mihi hæc omnia curæ-sunt, uxor: sed perquam graviter verecundor Trojanos et Trojanas longa-pepla-trahentes, si, ignavi instar, eminus stans devitem prælium: nec me animus ita jubet, quoniam didici esse fortis 445 semper, et primos inter Trojanos pugnare, tuens patrisque magnam gloriam, et meam ipsius. Bene enim ego hoc scio in mente et in animo: erit dies, quando olim peribit Ilium sacrum et Priamus, et populus hastæ-fraxineæ-periti Priami. 450 Sed non mihi Trojanorum tantum curæ-est dolor in-posterum, neque ipsius Hecubæ, nec Priami regis, nec fratrum, qui multique et fortes in pulvere ceciderint sub viris infestis, quantum tui, quando aliquis Achivorum ære-loricatorum 455 lacrimabundam abduxerit, liberam diem eripiens, atque in Argo vivens ab aliena imperatam telam texas, atque aquam feras ex fonte Messeide, aut Hyperea, valde invita: dura autem incumbet necessitas; et aliquando quis dixerit, conspicatus lacrimas fundentem: 460 Hectoris hæc est uxor, qui præstantissimus-erat pugnando Trojanorum equûm-domitorum, quando circa-Ilium pugnabant. Sic aliquando quis dicet; tibi autem novus erit dolor ex-desiderio talis mariti ad-depellendam servilem diem. Sed me mortuum aggesta terra obtegat, 465 antequam tuumque clamorem tuamque abreptionem audierim! Sic fatus, suum filium porrectis-manibus-petiit clarus Hector; retro autem puer ad sinum bene-cinctæ nutricis inclinatus-est clamans, patris cari aspectum exhorrescens, timens æsque et cristam setis-equinis-horridam, 470 terribiliter a summa galea nutantem intuitus: risit vero paterque carus, et veneranda mater. Statim a capite galeam abstulit splendidus Hector, et hanc quidem deposuit in terra collucentem: atque ipse suum carum filium ut osculatus-fuerat, agitaratque manibus, 475 dixit precans Jovemque ceterosque deos: Jupiter, ceterique dii, date et hunc fieri filium meum, ut et ego sum, illustrem inter-Trojanos, ita viribusque fortem, et Ilio potenter imperantem: et olim quid de eo dicat: "Patre vero hic multo est fortior!" 480 ex pugna redeunte; referat autem spolia cruenta, interfecto hoste viro, gaudeatque animo mater. Sic fatus, uxoris dilectæ in manibus posuit puerum suum; hæc vero ipsum fragranti excepit sinu, lacrimabundum ridens: vir autem misertus-est intuitus, 485 manuque ipsam demulsit, verbaque dixit et elocuta-est: Mira, ne mihi præter-modum tristeris animo! non enim quis me præter fatum vir Orco demittet: fatum vero, neminem arbitror, qui-effugerit, esse hominum, neque ignavum, nec-vero fortem, quum primum natus-fuerit. 490 Sed in domum vadens tua ipsius opera cura, telamque, columque; er ancillas jube munus obire: bellum autem viris curæ-erit, omnibus, mihi-vero præcipue, qui in-Ilio nati-sunt. Sic igitur fatus, galeam sumsit splendidus Hector, 495 setis-equinis-comantem; uxor autem cara domum abiit sæpe-respectans, uberem lacrimam defundens. Statim autem deinde venit ad-ædes bene-habitatas Hectoris virorum-occisoris, invenitque intus multas ancillas; his vero fletum omnibus injecit. 500 Hæ quidem adhuc vivum flebant Hectorem sua in domo: non enim amplius putabant reducem ex pugna venturum, elapsum robur ac manus Achivorum. Neque Paris moram-faciebat in altis ædibus: sed is, postquam induit inclyta arma, varia ære, 505 properabat inde per urbem, pedibus velocibus fretus. Ut vero quum aliquis stabulans equus, hordeo-pastus ad præsepe, vinculo rupto currit per-campum terram pulsans, consuetus lavari de pulcre-fluenti fluvio, superbiens: alte vero caput fert, et jubæ circum 510 humeros motantur; ipse autem pulcritudine fretus, quum sit, facile ipsum genua ferunt ad loca-consueta et pascua equorum: sic filius Priami Paris a Pergami arce, armis collucens, tanquam sol, incedebat exsultans, veloces autem eum pedes ferebant; statimque post 515 Hectorem divinum invenit fratrem, quando jam erat digressurus e loco, ubi cum-sua colloquebatur uxore. Hunc prior allocutus-est Alexander divinæ-formæ: Bone-frater, profecto valde jam te etiam properantem detineo, remorans, nec veni tempore, ut jussisti. 520 Hunc autem respondens allocutus-est galeam-motans Hector: mirifice, non ullus tibi vir qui æquus-justusque sit, opus vituperarit bellicum, quandoquidem fortis es: sed sponte remittisque animum et non vis pugnare: at meum cor tristatur in animo, quando super te probra audio 525 a Trojanis, qui habent multum laborem tui gratia. Sed eamus: hæc autem postea componemus, si quando Jupiter dederit, cœlestibus diis sempiternis craterem statuere liberum (liberationis) in ædibus, Troja quando-expulerimus bene-ocreatos Achivos.