Catulli Carmina

CATVLLI CARMINA (continued 2)

Reading edition

11 in marg. puelle GRBVen nobilis T aequales Lachm. 12 innupte secum ut meditata requi(ae D)runt TD: in(i Ba)nupte que (queṛụṇṭ O) secum ut meditare querunt Ω

13 memora psile T 14 habet T solus. Spurium putarunt Scal. Naeke Lachm. ed. 1

15 nos] non T diuisimus (suprascr. diuidamus) G

17 nunc T: non Ω co(m)mittite Ω: conuertite T 18 incipiaent T

VIRGINES 20 Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis? qui natam possis complexu auellere matris, complexu matris retinentem auellere natam, et iuueni ardenti castam donare puellam. quid faciunt hostes capta crudelius urbe? 25 Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!

20 in marg. Puelle GRBVen quis T fertur] potuit A: patuit Bergk

21 conplexua uel^lere T amatris O 22 fort. conplexu a matris auelle T

24 credelius T

25 Kymeno kymeneę kymenades o kymeneę T, prima littera per k, non per usitatiorem h, notata

IVVENES Hespere, qui caelo lucet iucundior ignis? qui desponsa tua firmes conubia flamma, quae pepigere uiri, pepigerunt ante parentes, nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor. 30 quid datur a diuis felici optatius hora? Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!

26 in marg. Iuuenes GRBVen quis T iucundior T: ioc. Ω

27 fines T: signes Palmer conubia T: conn. Ω 28 quae T: quod h²: quo Ω, etiam R, quamuis ^d post inlatum sit uir T 29 uinxere O

30 a om. T

31 Kymeno kymeneae kymenades o kymeneę T

VIRGINES Hesperus e nobis, aequalis, abstulit unam. ............ ............ ............ ............ ............ ............ [Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!

32 in marg. Puelle GRBVen aequalis T: equales O: equaleṣ (suprascr. m) GR: aequalem en Giri

Post 32 excidisse nonnulla iam uidit Auantius. Lacunam sex uersuum posui, quam secutus sit uersus intercalaris Hymen o Hymenaee Hymen ades o Hymenaee, quamuis nec in T nec in Ω legatur

IVVENES ............ ............ Namque tuo aduentu uigilat custodia semper, nocte latent fures, quos idem saepe reuertens, 35 Hespere, mutato comprendis nomine eosdem. at libet innuptis ficto te carpere questu. quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt? Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!

35 comperendis T: conprendis O et nunc G eosdem Ω: eospem T: Eous Schrader

36 at libet Ω: adlucet T

37 quittum T: quod al. quid tamen GVen: quem D: quema T: quam Ω

38 Kymeno kymeneae kymenales kymeno kymeneę T

VIRGINES Vt flos in saeptis secretus nascitur hortis, 40 ignotus pecori, nullo contusus aratro, quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber; multi illum pueri, multae optauere puellae: idem cum tenui carptus defloruit ungui, nulli illum pueri, nullae optauere puellae: 45 sic uirgo, dum intacta manet, dum cara suis est; cum castum amisit polluto corpore florem, nec pueris iucunda manet, nec cara puellis. Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!

39 in marg. Puelle GRVenB saeptis T: septis Ω 40 conuolsus T: conclusus O: contusus Ω et sic R sed ut t super rasuram sit 41 quaemulcens aurefirma T Post hunc u. excidisse unum uersum censebant Spengel et Hermann: sed nullum lacunae uestigium praebent codices 42 obtauere T 43, 4 om. TO 45 Quintil. Inst. Orat. ix. 3.16 Catullus in Epithalamio ‘dum innupta manet, dum cara suis est,’ cum prius dum significat quoad, sequens usque eo intacta Ω: innupta Quintilianus dum cara Quintilianus, BLa¹: tum cara TGORVenADa suis est Quintilianus, T: sui sed BLa¹AC: sui. sed GOVen et R m. pr. 46 amisit R, s super rasuram

48 Kymeneo kymeneę kymenades kymeneę T

IVVENES Vt uidua in nudo uitis quae nascitur aruo, 50 numquam se extollit, numquam mitem educat uuam, sed tenerum prono deflectens pondere corpus, iam iam contingit summum radice flagellum, hanc nulli agricolae, nulli coluere iuuenci: at si forte eadem est ulmo coniuncta marito, 55 multi illam agricolae, multi accoluere iuuenci: sic uirgo dum intacta manet, dum inculta senescit; cum par conubium maturo tempore adepta est, cara uiro magis et minus est inuisa parenti.

49 in marg. Iuuenes GRVenB 50 Numquam se extollit quam munⁱteam ducat uuam T 51 per flectens T 52 flacellum T 53 han^c nulli agriġ.cul^lę multi acoluere T: nulli coluere (accol. La¹) Ω 54-55 om. Da 54 apsi T marita T, Ballin 55 agriculę T accol. Ω: acol. T 56 dum innupta manet Weber: tum inculta senescit T 57 conubium TB 58 cura TGOD Pleitner uiro TGOD: uirgo RVenC: cara uiro magis est, minus est inuisa p. Sonny Post hunc u. excidisse intercalarem duce Hermanno multi crediderunt

et tu ne pugna cum tali coniuge uirgo, 60 non aequom est pugnare, pater cui tradidit ipse. ipse pater cum matre, quibus parere necesse est. ............ uirginitas non tota tua est, ex parte parentum est, tertia pars patrist, pars est data tertia matri, tertia sola tua est: noli pugnare duobus, 65 qui genero sua iura simul cum dote dederunt. Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!

59 et tua nec T: et tu nec Ω: at tu ne Ald. I: at nec tu Postgate Post 59 unum u. Rossbach, Post 65 Haupt et Pleitner putarunt excidisse ut quemadmodum amoebaeum carmen (20-58) nouem uersus iuuenum praecedebant, eodem modo nouem sequerentur. Ego Post 61 potius lacunam indicaui 60 equom T: (a)equo Ω cum B 61 ipse prius om., postea in marg. add. RVen

62 om. T 63 sic Muretus nisi quod praetulit patris est tertia patris pars est data tertia matri T: tercia pars patri est data tercia matri O: tertia pars patri data pars data t. m. Ω: T. pars patris Schüler 64 solit tu est noli tuignare T

66 Kymeno kymeneę kymenades .o. kymeneae T

LXIII

Super alta uectus Attis celeri rate maria, Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit, adiitque opaca siluis redimita loca deae, stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis, 5 deuoluit ile acuto sibi pondere silicis. itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro, etiam recente terrae sola sanguine maculans, niueis citata cepit manibus leue typanum, typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia, 10 quatiensque terga taurei teneris caua digitis, canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.

LXIII DE BERECINTHIA ET ATHI Ω: nullum spatium in O

1 Attis Marius Victorinus 212 Gaisford, 154 Keil: actis Ω: athis AD celeri Terent. Maur. 2899 et Victorinus: celere Ω 2 ut om. Caesius Bassus 262 K. 3 loca dee i ed. antiquissima saec. xv: i, ut uidetur, a u. 78 tralata 4 ibi ed. Trinc.: ubi Ω animis Lachm.: amnis Ω, nisi quod La¹ habet ãius: animi Scal. 5 deuoluit iletas (illectas Da) acuto sibi pondere silices codd.: ile Lachm.: icta Statius: illa Scal.: pondere silicis Passeratius: pondera silice Auantius: ilei a. s. pondera silice Bergk

7 maculas Ω 8, 9 ti(y)mpanum Ω: corr. Scaliger 9 tubam Ω: typum Munro: fort. tabal uel tablam: Hesych. τάβαλα ταβῆλα‧ ὑπὸ Πάρθων οὕτω καλεῖται ὄργανον κριβάνῳ ἐμφερές, ᾧ χρῶνται ἐν τοῖς πολέμοις ἀντὶ σάλπιγγος. cibe(i La¹)les GORLa¹: cybel^les B: Cybebes Bentley tua Calp. 1481: tu codd. 10 que] quod GORVenLaurentiani taurei Lachm.: tauri et Ω

agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul, simul ite, Dindimenae dominae uaga pecora, aliena quae petentes uelut exules loca, 15 sectam meam exsecutae duce me mihi comites, rapidum salum tulistis truculentaque pelagi, et corpus euirastis Veneris nimio odio; hilarate aere citatis erroribus animum. mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini 20 Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae, ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant, tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo, ubi capita Maenades ui iaciunt hederigerae, ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant, 25 ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors, quo nos decet citatis celerare tripudiis.

12 Ci(y A)belles OA 13 dindimenee G (sed ut secunda e addita post uideatur), Ven pecora Auantius: pectora Ω 14 alienaque Ω post loca codd. addunt celeri quod uocabulum transferebat omissa i ad finem u. 74 Lachm. 15 execute GO: execute R: excute BLa¹Ven 16 pelage Victorius, Bentley: pellagei Bod. Lat. Class. e. 15 17 euirastis GD: eiurastis a: euitastis Ω 18 aere citatis Lachm.: erocitatis O: crocitatis GDAC: crocitatis al. ere citatis RVen: erae c. Auantius, Bentley an animum Ω: an om. h et Bod. Lat. Class. e. 15

19 cedat al. cedit G 20 cibelles O: cibeles GR 23 menade sui Ω ei derigere Ω

simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier, thiasus repente linguis trepidantibus ululat, leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant, 30 uiridem citus adit Idam properante pede chorus. furibunda simul anhelans uaga uadit animam agens comitata tympano Attis per opaca nemora dux, ueluti iuuenca uitans onus indomita iugi: rapidae ducem secuntur Gallae properipedem. 35 itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae, nimio e labore somnum capiunt sine Cerere. piger his labante languore oculos sopor operit: abit in quiete molli rabidus furor animi.

27 atris Ω: athis D notha O: nota Ω 28 thiasiis RBLa¹: thy^asiis G: thiasis O strepitantibus Voss

31 animam agens Lachm.: animagens OCRVen: anima gens BLa¹AD et sic G sed hic altera a minore litteris ceteris: animo uel animi egens Auantius 32 actis Ω 33 iugi marg. Bodl. Lat. Class. e. 15: luci Ω 34 properipedem Balth. Venator: propere pedem Ω

35 ci(y B)belles OB 37 languore scripsi: langore codd. quod retinuit Lachm. 38 abit O et Bodl. Lat. Class. e. 15: abiit cett. molli Festus p. 374 von Ponor: mollis Ω rabidus Festus, GORVen ACD: rabidi BLa¹ Phil.

sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis 40 lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum, pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus, ibi Somnus excitum Attin fugiens citus abiit: trepidante eum recepit dea Pasithea sinu. ita de quiete molli rapida sine rabie 45 simul ipse pectore Attis sua facta recoluit, liquidaque mente uidit sine queis ubique foret, animo aestuante rusum reditum ad uada tetulit. ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis, patriam allocuta maestast ita uoce miseriter.

39 oris aurei p: horis aureis Ω 40 sola dura p, Bod. Lat. Class. e. 15: sol a dura G: sol adura Ω 42 excitam Lachm. attin GORVenC: athin BLa¹A 43 trepidantem R eum La¹a et sic nunc R, quamquam potest ex cum correctum uideri: cum GOVenD et plerique: quem Bentley pasitheo Ω

45 ipsa Al. Guarinus attis G: actis RVenC: atris O 46 sineque is O: sineque his Ω 47 aestuante rusum Victorius: estuanter usum Ω tetulit Calp. 1481: retulit Ω

49 patriam allocuta est ita uoce miseriter (miseritus ORBLa¹: miseritus al. miseriter G Ven) maiestas (magestates O) Ω Correxit Auantius in ed. Trinc. Patriam a. uoce est ita maesta miseriter Calpurnius 1481

50 ‘patria o mei creatrix, patria o mea genetrix, ego quam miser relinquens, dominos ut herifugae famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem, ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem, et earum omnia adirem furibunda latibula, 55 ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor? cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem, rabie fera carens dum breue tempus animus est. egone a mea remota haec ferar in nemora domo? patria, bonis, amicis, genitoribus abero? 60 abero foro, palaestra, stadio et gymnasiis? miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime.

50 genetrix G: genitrix ORVen 52 tetuli O: retuli Ω 53 ut caput (d R) Ω stabilia O, prius G 54 et earum ad omnia irem ed. Trinc.: ad inuia irem Starkie: ut ima ad. Postgate

56 pupula D: popula atte (áte D: acte BLa¹) Ω 58 hoc Carpentoractensis: an huc?

60 gūmasiis O: ginnasiis B m. pr., R: gimnasiis C G quid habuerit a m. pr. non dispexi, nunc habet gymnasiis stadioque gymnasi Santen: guminasiis ego ed. 1 Nunc retinendum puto, sic ut fecit Lachm., stadio et gymnasiis mutata specie metri cum in hac quoque parte uersus (sic ut in priore, 54 et earum omnia adirem) admissus esset in primo pede ionicus a minore stădĭo ēt gȳm. nasiis

61 a C: ha OB: ah GRVenLa¹

quod enim genus figuraest, ego non quod obierim? ego mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer, ego gymnasei fui flos, ego eram decus olei: 65 mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida, mihi floridis corollis redimita domus erat, linquendum ubi esset orto mihi Sole cubiculum. ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar? ego Maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero? 70 ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam? ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus, ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus? iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.’

62 figuraest Lachm.: figura est Ω non quod obierim Statius: non quid abierim Ω: non quod habuerim Scaliger: fort. adierim

64 gymnasei Phil.: gi(y AC)mnasti Ω 66 corolis Calp. 1481: circulis Ω 67 liquendum GORCVen solo Ω 68 ego nec Ω: ego ne Bod. Lat. Class. e. 15: ego non a: ego nunc Santen: egone ut Bentley: fort. egon hic h.e. ego qui talis fui, sc. gymnasei flos, a multis adamatus ferar] ferarum Ω

69 pars G sic scriptum habet ut rs super rasuram sit

70 niue Calp. 1481: nene Ω: ne a et Bod. Lat. Class. e. 15

71 columinibus Bod. Lat. Class. e. 15 et p: columnibus Ω: culminibus Bentley: cf. gymnasiis (61) 72 silui cultrix Ω nemori uagus Ω

roseis ut huic labellis sonitus citus abiit, 75 geminas deorum ad auris noua nuntia referens, ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur. ‘agedum’ inquit ‘age ferox i, face ut hunc furor agitet, face uti furoris ictu reditum in nemora ferat, 80 mea libere nimis qui fugere imperia cupit. age caede terga cauda, tua uerbera patere, face cuncta mugienti fremitu loca retonent, rutilam ferox torosa ceruice quate iubam.’ ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.

74 huic p: hinc Ω: hic Bentley sonitus adiit Ω: sonitus citus adiit Bentley, Spengel: sonitus uagus abiit Ahlwardt: sonitus abiit celer Lachm.: s. celer ab. Heyse: sonus editus ab. Froehlich 75 adauris O: ad aures Ω: deorum post aures D referre Phil. gemitus Gul. Wagner: geminas matris ad auris Lachm.: dominae matris ad a. Busche: dominae deorum ad a. Richards: fort. geminans 76 ubi Ω 77 saeuumque Schulze pectoris Ω

78 agedum inquit(d Oet Rm. pr.) age ferox fac (om. BLa¹) ut hunc furor Ω i add. Scaliger; cf. ad 3 face Palladius, Lachm. agitet add. ed. Cantabrig. anni 1702: num animet? Nam habet ed. omnium antiquissima face furor animum || an scribendum erat ferocem feriat furor animum? sic ferit pro facit habet codex Ashburneri xlv. 24 79 fac ut furoris ictum (ictum R: ictu B) Ω: face ed. illa antiquissima uti Lachm.

81 a cede al. age cede G, sed post a rasura est terga Oh: tergo Ω uerbera Calp. 1481: uerum uera Ω 82 fac Ω: face ed. antiquissima

84 cibelle O: cibele GRB

85 ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo, uadit, fremit, refringit uirgulta pede uago. at ubi umida albicantis loca litoris adiit, tenerumque uidit Attin prope marmora pelagei, facit impetum: ille demens fugit in nemora fera: 90 ibi semper omne uitae spatium famula fuit. dea, magna dea, Cybelle, dea, domina Dindimei, procul a mea tuos sit furor omnis, hera, domo: alios age incitatos, alios age rabidos.

85 adhortans Ald. 1515: ad horta lis G: ad ortalis R: adortalis OAVen animo Ω

87 bumida O: humida cett. 88 teneramque Lachm. attin GO: actin (-m La¹) RBLa¹ marmora pelagi p et Calp. ed. 1481: marm(n G)orea pelago Ω 89 facit Calp. 1481: ficit O: fecit Ω illa Lachm.

91 cibelle O: cibele GR dindimenei G: dindimei ORBLa¹ 92 tuos scripsi: tuo Ω era O 93 rabidos p: rapidos Ω

LXIV

Peliaco quondam prognatae uertice pinus dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas Phasidos ad fluctus et fines Aeetaeos, cum lecti iuuenes, Argiuae robora pubis, 5 auratam optantes Colchis auertere pellem ausi sunt uada salsa cita decurrere puppi, caerula uerrentes abiegnis aequora palmis. diua quibus retinens in summis urbibus arces, ipsa leui fecit uolitantem flamine currum, 10 pinea coniungens inflexae texta carinae.

LXIV ARGONAVTIA Ω: in O spatium est unius uersus, et adscriptum in marg. narrat hic ystoriam aurei uelleris

1 Peliaco La¹ Mar. Victorinus 182 Gaisford: Pelliaco (-to G) Ω 3 fascidicos al. phasidos GBVen: fasi(ci R)dicos OR aeetaeos] oeticos GRVenAC: ceticos La¹ et O qui in marg. habet al. tetidicos: oeteos Bod. Lat. Class. e. 15 4 pupis OC: puppis Ω 6 ụạḷḍạ salsa suprascr. uada O 7 uerentes OBLa¹ et G m. pr.

10 texta Oh: testa Ω

illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten. quae simul ac rostro uentosum proscidit aequor, tortaque remigio spumis incanuit unda, emersere feri candenti e gurgite uultus 15 aequoreae monstrum Nereides admirantes. illa, atque haud alia, uiderunt luce marinas mortales oculi nudato corpore Nymphas nutricum tenus exstantes e gurgite cano. tum Thetidis Peleus incensus fertur amore, 20 tum Thetis humanos non despexit hymenaeos, tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.

11 prima Da: primam Ω: p’eā (?p’rā) marg. proram O amphitritem GBA: a(am Ven)phitritem al. amphitrionem RVen: aphitrite O unde in ed. 1 conieci proram i. Amphitrite: prora i. Amphitriten Postgate: illa rudi cursu proram i. Amphitrite Fleischer: i. rudem c. primum i. Amphitriten Thomas

13 tortaque ed. Trinc.: totaque Ω incanduit Ω 15 monstrum al. monstrorum O ammirantes O

16 illa atque haud alia Bergk: illa atque alia Ω: illa alia O: illas atque a. a: illaque haud a. Auantius: illa si qua a. Lachm.: illa ut non alia Helm uidere Ω 17 oculi Bod. Lat. Class. e. 15: oculis Ω 18 extantes Ω

19 cum OR 20 cum GOR 21 cum Ω sensit Ω: sanxit Itali

o nimis optato saeclorum tempore nati heroes, saluete, deum genus! o bona mater! uos ego saepe meo uos carmine compellabo. 25 teque adeo eximie taedis felicibus aucte, Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse, ipse suos diuum genitor concessit amores. tene Thetis tenuit pulcerrima Neptunine? tene suam Tethys concessit ducere neptem, 30 Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?

22 seculorum GORB. secụlorum R 23 mater al. matre GRVen: matre a Schol. Veronens. ad Verg. Aen. v. 80 Catullus Saluete deum gens o bona matrum Progenies saluete iter—dein spatium quinquaginta fere litterarum tuum genus, o bona mater Badham: o bona matrum Progenies saluete iterum primus huc reuocauit Franc. Orioli 1822

24 uos] post Bergk

25 tedis O: tethis A: thetis Ω

28 neptunnine corr. D, Riccardianus 2242: neptine BLa¹: nectine al. neptine G: nectine OAC: nectine marg. neptine al neutūne al. neptimine (et hoc quidem recentius) R: Nereine Haupt: Nerinarum Sam. Allen

29 thetis Ω

quae simul optato finitae tempore luces aduenere, domum conuentu tota frequentat Thessalia, oppletur laetanti regia coetu: dona ferunt prae se, declarant gaudia uultu. 35 deseritur Scyros, linquunt Phthiotica Tempe, Crannonisque domos ac moenia Larisaea, Pharsaliam coeunt, Pharsalia tecta frequentant. rura colit nemo, mollescunt colla iuuencis, non humilis curuis purgatur uinea rastris, 40 non glebam prono conuellit uomere taurus, non falx attenuat frondatorum arboris umbram, squalida desertis rubigo infertur aratris. ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit regia, fulgenti splendent auro atque argento.

31 optato finite O: optato (-ta D m. pr.: -tae a) finito cett. 32 aduenere ap: ad (at B, al AC) lenire Ω 34 prae se cum declarant iungebat Doering

35 sciros AC: schyros B: sy(si O)ros GORVenLa¹: Cieros Meineke tempe non Tempe Meineke 36 Crannonisque Victorius: Graiunonisque G: Grauinonisque ORDAC moenia L. p: nicenis (nit. BLa¹) alacris(ss O)ea Ω 37 Pharsalum Lachm.

43 at C: ad Ω

45 candet ebur soliis, collucent pocula mensae, tota domus gaudet regali splendida gaza. puluinar uero diuae geniale locatur sedibus in mediis, Indo quod dente politum tincta tegit roseo conchyli purpura fuco. 50 haec uestis priscis hominum uariata figuris heroum mira uirtutes indicat arte. namque fluentisono prospectans litore Diae, Thesea cedentem celeri cum classe tuetur indomitos in corde gerens Ariadna furores, 55 necdum etiam sese quae uisit uisere credit, ut pote fallaci quae tum primum excita somno desertam in sola miseram se cernat harena. immemor at iuuenis fugiens pellit uada remis, irrita uentosae linquens promissa procellae.

46 gazza B

48 aedibus Al. Guarinus

52 lit(t)ora RBLa¹: litora (suprascr. e)Ven di(y)a Ω 54 adriana Ω 55 sese quae uisit uisere credit Voss: seseque sui tui se credit GOBLa¹D: seseque sui qui (suprascr. t) se credidit C: seseque sui /// se credi /// //// R marg. al. terni 56 tunc O

60 quem procul ex alga maestis Minois ocellis, saxea ut effigies bacchantis, prospicit, eheu, prospicit et magnis curarum fluctuat undis, non flauo retinens subtilem uertice mitram, non contecta leui uelatum pectus amictu, 65 non tereti strophio lactentis uincta papillas, omnia quae toto delapsa e corpore passim ipsius ante pedes fluctus salis alludebant.

61 bachantis GOR eheu Bergk: heue Ω: heie Bod. Lat. Class. e. 15: euhoe Lachm. 62 Inter et magnis rasura est in G Pro et compendium est in O quo plerumque significatur con 64 contenta O et Phil., idemque coni. Balth. Venator nudatum Schwabe: laniatum Owen: uiolatum Haverfield 65 lactentis Ω: lactantis cod. peruetustus Cauensi. Isidori Originum XIX. 33, a quo hic u. Cinnae tribuitur citta Cauensis, h.e. cincta 66 delapsa e C: delapse O: delapso e RBVen: delapso GLa¹D 67 adl. O: allidebant Landor

sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus illa uicem curans toto ex te pectore, Theseu, 70 toto animo, tota pendebat perdita mente. a misera, assiduis quam luctibus externauit spinosas Erycina serens in pectore curas, illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus egressus curuis e litoribus Piraei 75 attigit iniusti regis Cortinia tecta. nam perhibent olim crudeli peste coactam Androgeoneae poenas exsoluere caedis electos iuuenes simul et decus innuptarum Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.

68 si neque Ω tamen (tñ) pro tum bis O 69 te om. O

71 a Can. Lat. 33 et codices Nonii p. 108: ah GRVen: ha O 72 ferens a, Bod. Lat. Class. e. 15 et Nonii codices 73 feroxque et tempore Ω: illa ex t. ferox quo tempore Baehrens 75 inusi ed. Trinc.: inuisi Heinsius tecta Ricc. 2242, Ritschl: tempta GORVenBLa¹: tenta AD: templa ap, Scaliger: fort. septa

77 cum androgeanee (-genee B: -geane O) Ω exsol. BO: exol. GRVen

80 quis angusta malis cum moenia uexarentur, ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis proicere optauit potius quam talia Cretam funera Cecropiae nec funera portarentur. atque ita naue leui nitens ac lenibus auris 85 magnanimum ad Minoa uenit sedesque superbas. hunc simul ac cupido conspexit lumine uirgo regia, quam suauis exspirans castus odores lectulus in molli complexu matris alebat, quales Eurotae progignunt flumina myrtus, 90 auraue distinctos educit uerna colores, non prius ex illo flagrantia declinauit lumina, quam cuncto concepit corpore flammam funditus atque imis exarsit tota medullis.

80 menia CRVen: inoenia G: incenia O uersarentur (suprascr. x) B: uersarentur La 82 proicere C Paris. 7989: prohic. OBLa¹: proiic. GRVenAa 83 nec funera Ω: ne funera edd. ante Lachm.

87 expirans Ω 88 cōpressu Ven 89 Eurot(a)e Bod. Lat. Class. e. 15 et ed. antiquissima saec. xv: europe Ω pergignunt Ω mirtos OB: mirtus al. mirtos R

heu misere exagitans immiti corde furores 95 sancte puer, curis hominum qui gaudia misces, quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum, qualibus incensam iactastis mente puellam fluctibus, in flauo saepe hospite suspirantem! quantos illa tulit languenti corde timores! 100 quanto saepe magis fulgore expalluit auri! cum saeuum cupiens contra contendere monstrum aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis. non ingrata tamen frustra munuscula diuis promittens tacito succendit uota labello.

94 inmiti uel in miti Ω: corda furore Ramler 96 quaeque hp: quod neque O: quique Ω Golgos Hermolaus Barbarus, alii Bembo uel Auantio imputant: c(ch O)olc(ch RVen)os Ω

100 fuluore Ritschl, quod uocabulum de auro usurpatum est a Tiberiano poeta saec. iv (Baehrens PLM III. p. 266): lurore Bochart

102 mõtem R appeteret O sicut maluerat Marcilius: oppeteret Ω: opet. D

104 suspendit ed. antiquissima saec. xv: succepit Statius

105 nam uelut in summo quatientem brachia Tauro quercum, aut conigeram sudanti cortice pinum, indomitus turbo contorquens flamine robur, eruit (illa procul radicitus exturbata prona cadit, late quaeuiscumque obuia frangens), 110 sic domito saeuum prostrauit corpore Theseus nequiquam uanis iactantem cornua uentis. inde pedem sospes multa cum laude reflexit errabunda regens tenui uestigia filo, ne labyrintheis e flexibus egredientem 115 tecti frustraretur inobseruabilis error.

106 cornigeram Ω fundanti Oh, G m. pr. ut Bonneto uisum est: nutanti Mitscherlich 107 indomitum D turbo Ω: turben Spengel, ut referretur ad indomitum, cum Seruius ad Aen. vii. 378 scripserit Catullus hoc turben dicit ut hoc carmen 108 radicibus BLa¹ha 109 late quaeuis cumque conieci in Philologo anni 1890 p. 170 et Class. Review eiusdem anni p. 311, post me anno 1895 Vahlen: lateque cum (tum G: tumi D: eum B) eius Ω: lateque et cominus p, uulgo: late qua est impetus Lachm.: lateque comeis obit Munro Distracta uidentur fuisse quae uis cum que, dein locum mutasse quae cum que uis, mox in quae cum//e uis abiisse obuia OBLa¹h: omnia al. obuia GRVen: omnia ACDa 111 ne quidquam nauis O

114 laberintheis GCD: laberiẹntheis R: laberinthis O

sed quid ego a primo digressus carmine plura commemorem, ut linquens genitoris filia uultum, ut consanguineae complexum, ut denique matris, quae misera in nata deperdita lamentata est, 120 omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem: aut ut uecta ratis spumosa ad litora Diae, aut ut eam deuincta lumina somno liquerit immemori discedens pectore coniunx?

116 a primo a: cum primo Ω: in primo h et Carpentoractensis fortasse recte degressus Baehrens 119 ingnata GO: ignata RVenBLa¹ACD lamentata est Conington (-tur Buecheler): l(a)eta Ω: laetabatur Lachm.: luctabatur Rossbach: lentabatur h.e. morabatur ego: miseram gnatam d. lamentatast Fleischer 120 praeoptarit Statius: portaret Ω: praeoptaret marg. Santeniani 121 ut om. O necta GO 122 deuincta Ω, etiam R antequam mutatus erat: deuicta Santenianus et p: fort. deuincta tenentem uel tenet dum; cf. Cul. 188. Supplerunt placito uel dulci uel tristi Itali, molli Baehrens, leni Palmer. In cod. Carpentoractensi deuicta lumina somno sic scriptum inueni 123 in memori al. nemori G

saepe illam perhibent ardenti corde furentem 125 clarisonas imo fudisse e pectore uoces, ac tum praeruptos tristem conscendere montes, unde aciem in pelagi uastos protenderet aestus, tum tremuli salis aduersas procurrere in undas mollia nudatae tollentem tegmina surae, 130 atque haec extremis maestam dixisse querellis, frigidulos udo singultus ore cientem. ‘sicine me patriis auectam, perfide, ab aris, perfide, deserto liquisti in litore, Theseu? sicine discedens neglecto numine diuum, 135 immemor a deuota domum periuria portas?

125 e Ω: ex O 126 actum RO et nunc G: quid prius fuerit non dispexi tristem ap: tristes (-is A) Ω 127 in om. Ω: add. a pret. GOD, non RVen 130 querellis a: querelis GORVen

132 et 134 siccine Ω auertam al. auectam Ven: auertam O, Laur. 33.12, marg. R: num auersam h.e. abreptam? aris Ω: oris hp, Lachm. 133 in om. O

134 discendens G 135 immemor ORVen: inm. G a Luc. Mueller: ah GD et R corr.: ha O: ab BLa¹AC: aḍ al. ab Ven

nullane res potuit crudelis flectere mentis consilium? tibi nulla fuit clementia praesto, immite ut nostri uellet miserescere pectus? at non haec quondam nobis promissa dedisti 140 uoce: mihi non haec miserae sperare iubebas, sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos, quae cuncta aerei discerpunt irrita uenti.

136 nullane Dah: nullaue Ω crudeles Oh mentes Oh 138 miserescere Calp. 1481: mirescere O: mit(tt C)esc(isc BLa¹)ere Ω: mostri u. mitescere p. Scal.

139 nobis] blanda Oh 140 uoce mihi nec hec (hoc BLa¹A) misere (ultima e dubia R, -ser A, -serere La¹) sperare iubebas (iud. C, uid. La¹A) Ω non ed. pr. miserae uindicauit Vahlen: miseram ed. pr. exspectare Froehlich 141 conub. BACh: connub. GOVen 142 discerpunt C: disserpunt GRVen: desserpunt O

tum iam nulla uiro iuranti femina credat, nulla uiri speret sermones esse fideles; 145 quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci, nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt: sed simul ac cupidae mentis satiata libido est, dicta nihil metuere, nihil periuria curant. certe ego te in medio uersantem turbine leti 150 eripui, et potius germanum amittere creui, quam tibi fallaci supremo in tempore dessem. pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque praeda, neque iniacta tumulabor mortua terra.

143-148 nulla uiro... curant extant apud Hieremiam Iudicem de Montagnone p. iiii, 5.2 143 tum iam Ω: nunc iam B. Guarinus: hinc iam Froehlich 144 fidelis O 145 quis (suprascr. pro quibus) G pregestit apisci G, sed rasura est sub litteris re, et spatium ante apisci: p’gestit adipisci O: apisci RVenBLa¹ACDh 148 meminere Czalina

151 falaci G m. pr., post addita est minutius scripta ^I d/essem Ven: dassem (suprascr. e) p: deessem Ω

153 p’ea (? preea) O intacta Ω cumulabor D m. pr.

quaenam te genuit sola sub rupe leaena, 155 quod mare conceptum spumantibus exspuit undis, quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae uasta Carybdis, talia qui reddis pro dulci praemia uita? si tibi non cordi fuerant conubia nostra, saeua quod horrebas prisci praecepta parentis, 160 at tamen in uestras potuisti ducere sedes, quae tibi iucundo famularer serua labore, candida permulcens liquidis uestigia lymphis, purpureaue tuum consternens ueste cubile. sed quid ego ignaris nequiquam conquerar aureis, 165 externata malo, quae nullis sensibus auctae nec missas audire queunt nec reddere uoces? ille autem prope iam mediis uersatur in undis, nec quisquam apparet uacua mortalis in alga. sic nimis insultans extremo tempore saeua 170 fors etiam nostris inuidit questibus auris.

155 expuit Ω 156 scilla O: silla GRVenLa¹

158 conub BAC: connub. GORVen 160 nostras O 163 sequitur 160 in O

164 sed] si O nec quicquam GORBC conquerar Ω: conqueror p aureis Baehrens: aures O: auris G ex aures: auris Ω 165 extern. Oh: exten^ruata D: extenuata Ω aucte al. to G

Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes, indomito nec dira ferens stipendia tauro, perfidus in Creta religasset nauita funem, 175 nec malus hic celans dulci crudelia forma consilia, in nostris requiesset sedibus hospes! nam quo me referam? quali spe perdita nitor? Idomeneosne petam montes? a gurgite lato discernens ponti truculentum diuidit aequor.

171 utinam non Macrob. vi. 1.42 174 in creta OD: in certam h et (suprascr. re) C: in cretam cett. 175 haec O 176 consilia in ed. Parm. 1473: cons(-sci R)ilium Ω nostris om. O requiesset ed. Parm.: requisisset (suprascr. r) G: requisisset Ω

177 nitar ap

178 Idomeneosne Conr. de Allio: y(i Ven)doneos ne al. idmoneos GRVen: idoneos ne OBLa¹: Idomeneusne Lachm. ex Il. xiii. 424 Ιδομενεῦς δ᾽ οὐ λῆγε μένος μέγα: Idaeos Vahlen tamquam Ideos (suprascr. mons) in archetypo fuerit a Ω: at Muretus: fort. an 179 ponti O: pontum Ω ubi diuidit Ω Lachm.

180 an patris auxilium sperem? quemne ipsa reliqui respersum iuuenem fraterna caede secuta? coniugis an fido consoler memet amore? quine fugit lentos incuruans gurgite remos? praeterea nullo litus, sola insula, tecto, 185 nec patet egressus pelagi cingentibus undis: nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta, omnia sunt deserta, ostentant omnia letum. non tamen ante mihi languescent lumina morte, nec prius a fesso secedent corpore sensus, 190 quam iustam a diuis exposcam prodita multam, caelestumque fidem postrema comprecer hora.

180 impatris O: an patris cett. sed in G fuerat in, ut Bonneto uisum est quem ne GORVen: quem ue BLa¹AC

182 consoles me manet O

183 qui ne O: qui me Ah: quiue GRVenBLa¹D lentos Oh Carp.: uentos cett.: num uentoso?

184 litus] colitur Palmer 185 patet GOD: pater RVenBLa¹AC 186 fort. nullast

190 multam L. Mueller: muletam O: mulctam Ω 191 comprecer ap: comprecor Ω

quare facta uirum multantes uindice poena, Eumenides, quibus anguino redimita capillo frons exspirantis praeportat pectoris iras, 195 huc huc aduentate, meas audite querellas, quas ego, uae miserae, extremis proferre medullis cogor inops, ardens, amenti caeca furore. quae quoniam uerae nascuntur pectore ab imo, uos nolite pati nostrum uanescere luctum, 200 sed quali solam Theseus me mente reliquit, tali mente, deae, funestet seque suosque.’ has postquam maesto profudit pectore uoces, supplicium saeuis exposcens anxia factis, annuit inuicto caelestum numine rector.

193 anguino Ω 194 exp. Ω 195 post aduentate rasura est duarum litterarum in G fueratne pias? querellas OBAa: querelas GRVen 196 miserae D: misera Ω, Bentley

198 uere GOVen 200 qualis sola Ω: corr. ap 201 fimestet G m. pr. ut uidetur

204 inuicto B, Auantius: inuito Ω: in uoto D

205 quo motu tellus atque horrida contremuerunt aequora concussitque micantia sidera mundus. ipse autem caeca mentem caligine Theseus consitus oblito dimisit pectore cuncta, quae mandata prius constanti mente tenebat, 210 dulcia nec maesto sustollens signa parenti sospitem Erechtheum se ostendit uisere portum. namque ferunt olim, classi cum moenia diuae linquentem natum uentis concrederet Aegeus, talia complexum iuueni mandata dedisse.

205 quõ tunc OR: qnõ tunc G ut uisum est Claudio D. Cobham: quo tunc BLa¹: quomodo tunc ACVen: quo motu Heyse: quo moto Fleischer: quo nutu et Fea contrumuere D: contremuere Rossbach

207 mente Ω: num mentis? 211 sospitem erectum (err. B nondum correctus) B, Laurentiani, Carp.: s. ereptum cett.: Erectheum Voss

212 classi codices praeter A et Santenianum: classem A Sant. moenico Ω 213 gnatum Ω concred. Auantius: cum cred. Ω egens GO 214 complexo AD Sant.

215 ‘nate mihi longa iucundior unice uita, nate, ego quem in dubios cogor dimittere casus, reddite in extrema nuper mihi fine senectae, quandoquidem fortuna mea ac tua feruida uirtus eripit inuito mihi te, cui languida nondum 220 lumina sunt nati cara saturata figura, non ego te gaudens laetanti pectore mittam, nec te ferre sinam fortunae signa secundae, sed primum multas expromam mente querellas, canitiem terra atque infuso puluere foedans, 225 inde infecta uago suspendam lintea malo, nostros ut luctus nostraeque incendia mentis carbasus obscurata dicet ferrugine Hibera.

215 gnat. Ω ioc. Ω 216 gnat. Ω 218 ac] fort. haec 219 cui R super rasuram: quem al. cui G 220 gnat. Ω 223 querellas ORBa 224 infulso O: infuḷso R fedẹns (suprascr. a) R 227 obscurata GODh, et sic R sed -ṭạ punctis notata: obscura AC Laurentiani, ap dicet Ω: duget D: obscurata decet Lachm.: obscura signet Conington

quod tibi si sancti concesserit incola Itoni, quae nostrum genus, has sedes defendere Erechthi 230 annuit, ut tauri respergas sanguine dextram, tum uero facito ut memori tibi condita corde haec uigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas; ut simul ac nostros inuisent lumina collis, funestam antennae deponant undique uestem, 235 candidaque intorti sustollant uela rudentes, quam primum cernens ut laeta gaudia mente agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.’

228 Itoni Al. Guarinus: ythomi uel ithomi Ω 229 has Ω, Statius: ac ap uulg. Erechthi Buecheler: freti Ω 230 annuit etiam R, sed i super rasuram 231 tum O: tu Ω 232 oblif/eret (obliferet Ven) al. obliteret GVen 233 ac ap: hec Ω 234 antenne // (sic) G: antēnene ne O 235 sus(subs G)tolant O, prius G, post addita est l Post 235 Faernus inserebat ex Nonio p. 546 uersum Lucida qua splendent [summi] carchesia mali Vide ad Fragm. V 237 (a)etas Ω: aera D: sors Al. Guarinus: fors ed. Trinc.: freta Froehlich: aestas Palmer sistet O et plerique: sistenst (sic) G: sistạ̄t (suprascripta ^e) R: sistent DVen

haec mandata prius constanti mente tenentem Thesea ceu pulsae uentorum flamine nubes 240 aereum niuei montis liquere cacumen. at pater, ut summa prospectum ex arce petebat, anxia in assiduos absumens lumina fletus, cum primum inflati conspexit lintea ueli, praecipitem sese scopulorum e uertice iecit, 245 amissum credens immiti Thesea fato. sic funesta domus ingressus tecta paterna morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctum obtulerat mente immemori talem ipse recepit. quae tamen aspectans cedentem maesta carinam 250 multiplices animo uoluebat saucia curas.

239 seu Oah et fortasse G m. pr. Post 240 spatium unius uersus est in RBVen, non item in G, qui tamen primam litteram uersus 241 sic habet scriptam √At. In AC Laur. 33.12, et Santeniano Fletus Egei

247 Minoidi corr. R: Minoi(y BLa¹D)da Ω: fort. in Minoida

249 quem G tamen praspectans (prosp. O: prosp. al. asp. RVen) GORVen: tum prospectans h

at parte ex alia florens uolitabat Iacchus cum thiaso Satyrorum et Nysigenis Silenis, te quaerens, Ariadna, tuoque incensus amore. qui tum alacres passim lymphata mente furebant 255 euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes. harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos, pars e diuulso iactabant membra iuuenco, pars sese tortis serpentibus incingebant, pars obscura cauis celebrabant orgia cistis, 260 orgia, quae frustra cupiunt audire profani, plangebant aliae proceris tympana palmis, aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant, multis raucisonos efflabant cornua bombos barbaraque horribili stridebat tibia cantu.

251 parte AC: pater Ω 252 cum] tum O 253 te G, sed fuerat et: et O adriana Ω

254 quae tum Bergk, cui Post 253 uersus excidisse uisus est 255 euhoe... euhoe BLa¹: euche... euche GOVenACD sed in G euche in euohe transiit

256 harum Ω: horum a uulgo 258 om. in textu, habet in marg. D 261 ali(a)e Ω: aliei Lachm. 262 tenais O: tenụis R tintinitus R m. pr.: tintinitus (sic) G: tinṭịṇnitus Ven 263 multis ed. Trinc.: multi Ω efflabant ah: efflebant Ω

265 talibus amplifice uestis decorata figuris puluinar complexa suo uelabat amictu. quae postquam cupide spectando Thessala pubes expleta est, sanctis coepit decedere diuis. hic, qualis flatu placidum mare matutino 270 horrificans Zephyrus procliuas incitat undas, aurora exoriente uagi sub limina Solis: quae tarde primum clementi flamine pulsae procedunt, leni et resonant plangore cachinni, post uento crescente magis magis increbescunt, 275 purpureaque procul nantes ab luce refulgent: sic tum uestibuli linquentis regia tecta ad se quisque uago passim pede discedebant.

270 procliuiṭ (suprascr. s) O h.e. procliuit in procliuis mutatum, ut H. O. Coxe iudicabat; sed nisi punctum accederet (ṭ) suprascr. ^s potius procliuiter poterat esse: procliuas Ω 271 sublimina ah: sublimia Ω: sub lumina uulgo 273 leni et resonant scripsi: leuiter sonant Ω nisi quod O habet leuiterque sonant: lenique sonant Lennep: leni resonant Lachm. clangore AC Excerpta ex ueteribus glossis Pithoeana p. 71 Gothofr. Placor tranquillitas. At Catullus plangor 274 increbrescunt hap 275 ab GORVenACah: a D refulgent ap: refulgens Ω 276 tum hap, Lachm.: tn̅ (tamen) O: tamen al. tibi GR, sed in R n super rasuram est: tibi ACDVen: sic ibi Haupt: sic tum ibi Rossbach 277 at se Ω: a se Da

quorum post abitum princeps e uertice Pelei aduenit Chiron portans siluestria dona: 280 nam quodcumque ferunt campi, quos Thessala magnis montibus ora creat, quos propter fluminis undas aura parit flores tepidi fecunda Fauoni, hos indistinctis plexos tulit ipse corollis, quo permulsa domus iucundo risit odore.

278 abitum ODa: habitum Ω 280 quodcumque Ω sed quidc. C: quotc. Riccardianus 2242 Lachm. campi Dp: campis Ω 281 quod D 282 aurea OR parit Laur. 33.12, corr. G, hap: perit uel p̲it cett.: aperit Housman sed cf. Ov. A. A. iii. 185 Quot noua terra parit flores, cum uere tepenti Vitis agit gemmas 283 interstinctis Heinsius curulis al. corollis (-rollos (suprascr. i) B) GRBVen: corulis O 284 quo D: quod Oa: quot Ω ioc. Ω: iucundum adnotato? ed. Muret. Bodleianae (2 R. 6.30)

285 confestim Penios adest, uiridantia Tempe, Tempe, quae siluae cingunt super impendentes, †Minosim† linquens †doris† celebranda choreis, non uacuos: namque ille tulit radicitus altas fagos ac recto proceras stipite laurus, 290 non sine nutanti platano lentaque sorore flammati Phaethontis et aerea cupressu. haec circum sedes late contexta locauit, uestibulum ut molli uelatum fronde uireret.

285 penios Laur. 33.12, Lachm.: penies al. os (-ies suprascr. o RB) GRBVen: penies OACLa¹ adest ut Ω: ut om. Dah 287 Minos(ss C)im Ω: Minosium (suprascr. im) Caesenas: Minosmi Carp.: Amosim D: Mnemonisin uel Aemonisin Heinsius: Naiasin Haupt: Meliasin Peiper, Madvig doris Ω: cloris marg. Caesenatis. Emendarunt claris Itali: doctis Statius: hilaris Unger: floris Peiper. Fort. Aemonisin l. Chlori c. choreis. Steph. Byz. Αἱμονία ἡ Θετταλία, ἀπὸ Αἵμονος· Αἵμων δὲ υἱὸς μὲν Χλώρου τοῦ Πελασγοῦ, πατὴρ δὲ Θεσσαλοῦ, ὡς Ῥιανὸς καὶ ἄλλοι 288 non acuos al. nonacrias (os Ven) GRVen: non ac(acc O)uos ACO: non uacuus Bapt. Guarinus 290 nutanti RCVen: mutanti O, prius G fletaque Scaliger sororum Ω: corr. a 291 flamati O: flam(mm Ven)anti Ω

293 uellatum pr. G, OLa¹a: uallatum Baehrens

post hunc consequitur sollerti corde Prometheus, 295 extenuata gerens ueteris uestigia poenae, quam quondam silici restrictus membra catena persoluit pendens e uerticibus praeruptis. inde pater diuum sancta cum coniuge natisque aduenit caelo, te solum, Phoebe, relinquens, 300 unigenamque simul cultricem montibus Iri: Pelea nam tecum pariter soror aspernata est, nec Thetidis taedas uoluit celebrare iugalis. qui postquam niueis flexerunt sedibus artus, large multiplici constructae sunt dape mensae, 305 cum interea infirmo quatientes corpora motu ueridicos Parcae coeperunt edere cantus.

296 quam Da: qua Ω

298 diuum Ven pr. m., Da: diui GORBC et corr. Ven: diu A natisque Da: gnatisque al. gratis G: gnatisque ORLa¹ACh 299 aduenit, caelo Muretus 300 Iri scripsi, quae fuit urbs Maliensium apud quos Apollo et Diana praecipuo honore colebantur: ydri (idri AC) Ω 301 Pelea G: Palea Ω: Pallada Da

his corpus tremulum complectens undique uestis candida purpurea talos incinxerat ora, at roseo niueae residebant uertice uittae, 310 aeternumque manus carpebant rite laborem. laeua colum molli lana retinebat amictum, dextera tum leuiter deducens fila supinis formabat digitis, tum prono in pollice torquens libratum tereti uersabat turbine fusum, 315 atque ita decerpens aequabat semper opus dens, laneaque aridulis haerebant morsa labellis, quae prius in leui fuerant exstantia filo: ante pedes autem candentis mollia lanae uellera uirgati custodibant calathisci.

307 his al. hic G: hic Ven et Laur. 33.12 m. pr. uestis Parthenius: questus Ω: cestus Orelli 308 talos ed. Iuntina 1503 tuos Ω incinxerat GD: inexcinxerat Bod. Lat. Class. e. 15: intinxerat Ω 309 at roseo niue(a)e (uinee O) Ω: at roseae niueo Al. Guarinus: ambrosio Vulpius

311 collum pr. G, Oa 319 custodibant ODa: custodiebant Ω calath(t Aa)isti Ω

320 haec tum clarisona pellentes uellera uoce talia diuino fuderunt carmine fata, carmine, perfidiae quod post nulla arguet aetas. O decus eximium magnis uirtutibus augens, Emathiae tutamen opis, clarissime nato, 325 accipe, quod laeta tibi pandunt luce sorores, ueridicum oraclum: sed uos, quae fata secuntur, currite ducentes subtegmina, currite, fusi.

320 h(a)ec Ω, quod reuocauit Usener: hae uulgo pendentes (suprascr. ll) Canon. Lat. 33: pectentes Statius: plectentes Hertzberg: pauientes Owen 322 arguit malebat Lachm. Post 322 unius uersus spatium est in RVenBLa¹Aah, quo scriptum est Epit(h)alamium (-iom B, -ion La¹, -um RVenAC) thetidis (tethidis Ba) et pelei (pellei a) In GO spatium abest, sed rubris litteris adscriptum est in marg. G Epythalamium thetidis et pelei

324 tutum marg. tu tamen GRBVen: tutum OLa¹: tu tamen ACh opus GORVen, sed GRVen in marg. habent opis clarissime Dap: carissime Ω 326 oraclum Dap et Laurentianus 33.12: oraculum Ω 327 Macrob. S. vi. 1. 41 Catullus: Currite ducenti sub tegmine currite fusi subtegmina (a ex e) O

adueniet tibi iam portans optata maritis Hesperus, adueniet fausto cum sidere coniunx, 330 quae tibi flexanimo mentis perfundat amorem, languidulosque paret tecum coniungere somnos, leuia substernens robusto brachia collo. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. nulla domus tales umquam contexit amores, 335 nullus amor tali coniunxit foedere amantes, qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.

330 om. O: flexo animo mentis p. amorem Ω: flexanimum mentis p. amorem Al. Guarinus: flexanimo mentem p. amore Muretus: quae te flexanimo mentis p amore Lachm. 331 sonos Ω

334-337 om. BLa¹Dap Phil. Eos Lachm. in paginarum ordine non numerauit, Haupt in marg. adscriptos putauit, esse tamen Catulli 334 umquam tales contexit Ω: corr. Ald. I: conexit Lachm.

nascetur uobis expers terroris Achilles, hostibus haud tergo, sed forti pectore notus, 340 qui persaepe uago uictor certamine cursus flammea praeuertet celeris uestigia ceruae. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. non illi quisquam bello se conferet heros, cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi, 345 Troicaque obsidens longinquo moenia bello, periuri Pelopis uastabit tertius heres. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.

339 delebat Landor 341 preuertet p: preuertit GRAC Laurentiani: peruertet (-tit BVen) OahBVen

344 post sanguine nihil habent Da teuen O: tenen GAC: tenen al. teuen RVen campi corr. D, marg. Santeniani, uulg.: cliuei Haupt Phrygiae T. m. s. Thebae uel Phrygiei T. maculabunt s. Theben Froehlich Mihi tenen superesse uidetur ex eo quod fuerat tenentem, quod omissum in loco suo uersus 122 et in marg. adscriptum postea huc migrauit

347 sub tegmine R

illius egregias uirtutes claraque facta saepe fatebuntur natorum in funere matres, 350 cum incuruo canos soluent a uertice crines, putridaque infirmis uariabunt pectora palmis. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. namque uelut densas praecerpens cultor aristas sole sub ardenti flauentia demetit arua, ............

349 gnatorum Ω 350 cum in (om. A) ciuium Ω: cum in curium Ambros. H. 46, nisi fallor. Scriba O quid uoluerit, dubito: post cum primae quinque litterae inciu, sexta ō cui prefixum est ^s, septima ṣ, h.e. me quidem iudice inciueronṣ; aliis sexta uisa est o in v mutata: cum in cinerem Dah: soleunt... crimen O: soluent... crines Ω: cum incultum... crinem Baehrens: cum incuruo conieci in ed. 1, cum in Ciero ed. 2

352 subtegmine Laur. 33.12 et R pr. m.

353-356 om. R (non Ven), in ima pagina add. manus recentior 353 praecerpens Statius: precern(-terri G m. pr., -tern O)ens Ω: presternens Phil. cultor Ω; id ex glossemate cultro ortum ratus est Morgenstern: messor Oh et marg. Santeniani

Post 354 uersum excidisse credidit Voss

355 Troiugenum infesto prosternens corpora ferro. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. testis erit magnis uirtutibus unda Scamandri, quae passim rapido diffunditur Hellesponto, cuius iter caesis angustans corporum aceruis 360 alta tepefaciet permixta flumina caede. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. denique testis erit morti quoque reddita praeda, cum teres excelso coaceruatum aggere bustum excipiet niueos perculsae uirginis artus. 365 currite ducentes subtegmina, currite, fusi.

355 prosternens Ω, etiam G sed hic ex prosternet: prosternet Ohp

357, 8 om. in textu, add. in marg. Ven 357 quamandri Carp.: Camandri Peiper 359 cessis O: num caecis? cf. Ov. M. i. 24. languet certe caede post caesis 360 lumina marg. al. flumine G: flumine al. lumina uel flumina Ven

361 sub tegmine (suprascr. a) R

362, 3 om. D, sed habet adscriptos in marg. 362 dedita Muretus 364 percussae Lachm.

365 sub tegmine (suprascr. a) R

nam simul ac fessis dederit fors copiam Achiuis urbis Dardaniae Neptunia soluere uincla, alta Polyxenia madefient caede sepulcra: quae, uelut ancipiti succumbens uictima ferro, 370 proiciet truncum summisso poplite corpus. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. quare agite optatos animi coniungite amores. accipiat coniunx felici foedere diuam, dedatur cupido iam dudum nupta marito. 375 currite ducentes subtegmina, currite, fusi.

366 simulac a: simulạḥac D: simul hanc uel hāc Ω 368 madefient marg. D: madescent Ω: mitescent Da Lachm. 370 proiciet OBVen: proiiciet GR

371 sub tegmine (suprascr. a) R

372 agit^e R

375 sub tegmine (suprascr. a.) R

non illam nutrix orienti luce reuisens hesterno collum poterit circumdare filo, currite ducentes subtegmina, currite, fusi. anxia nec mater discordis maesta puellae 380 secubitu caros mittet sperare nepotes. currite ducentes subtegmina, currite, fusi. talia praefantes quondam felicia Pelei carmina diuino cecinerunt pectore Parcae. praesentes namque ante domos inuisere castas 385 heroum, et sese mortali ostendere coetu, caelicolae nondum spreta pietate solebant.

377 esterno O: externo GRVenBLa¹A 378 spurium habuit Bergk, uncis inclusit L. Mueller

379-381 om. O 380 se cubitu BRVena mutet uel mictet prius R

381 sub tegmina R

383 cecinerunt Dahp: cecinere Ω: cernere O: cecinere e pectore Baehrens

384 domu̇ B: num domus? 385 heroum et Io. Bapt. Sigicellus Bononiensis (1492-1560): Nereus Ω: Merens Bod. Lat. Class. e. 15 Post 386 sequitur in codd. lxvii. 21 languidior tenera cui (com Da) pendens (pedens GOC) sicula beta

saepe pater diuum templo in fulgente reuisens, annua cum festis uenissent sacra diebus, conspexit terra centum procumbere tauros. 390 saepe uagus Liber Parnasi uertice summo Thyadas effusis euantis crinibus egit, cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes acciperent laeti diuum fumantibus aris. saepe in letifero belli certamine Mauors 395 aut rapidi Tritonis hera aut Ramnusia uirgo armatas hominum est praesens hortata cateruas.

388 cum h: dum Ω uenissent Dhp: uenisset Ω 389 prospexit Da procumbere GORVenACDa: procurrere La¹hp: prorumpere Wakefield tauros Ald. I: currus Ω Lachm.

391 Thyadas G m. pr., RBLa¹: Thiadas OACVen et corr. G esit O: hesit marg. egit h 392 certatum GORVenCh ruentes ap: tuentes Ω 393 acciperent Par. 7989: acciperet Ω lacti Oh Phil., G m. pr.: lacti (suprascr. leti) R: lacti d. spumantibus aris Voss

395 ran(rān. G)usia Ω: ramunsia O: Amarunsia Baehrens, Peiper

sed postquam tellus scelere est imbuta nefando, iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt, perfudere manus fraterno sanguine fratres, 400 destitit extinctos natus lugere parentes, optauit genitor primaeui funera nati, liber ut innuptae poteretur flore nouercae, ignaro mater substernens se impia nato impia non uerita est diuos scelerare parentes, 405 omnia fanda nefanda malo permixta furore iustificam nobis mentem auertere deorum. quare nec talis dignantur uisere coetus, nec se contingi patiuntur lumine claro.

399 fratres] mạṇụṣ fratres R 400 natos GBVen Laurentiani h 402 uti nuptae Maehly poteretur ed. Trinc.: potiretur Ω 404 penates parentes (sic) Can. Lat. 33: penates Al. Guarinus

LXV

Etsi me assiduo confectum cura dolore seuocat a doctis, Ortale, uirginibus, nec potis est dulcis Musarum expromere fetus mens animi, tantis fluctuat ipsa malis: 5 namque mei nuper Lethaeo in gurgite fratris pallidulum manans alluit unda pedem, Troia Rhoeteo quem subter litore tellus ereptum nostris obterit ex oculis.

LXV Vnius uersus spatium in O AD ORTALEM GRVenC Laur. 33.12: AD ORIENTALVM a

1 defectu O: confec(t R)tum al. defectum RVen 2 seuocat Dap: sed uacat Ω 3 dulcis musarum D: dulcissimus har(u O)um Ω 5 Lethaeo in scripsi: loethi O: lethei Ω 7 Troya B Laurentiani: Tidia O: Tydia al. troya (-ia G) VenG: Lydia al. troia R: Ilia Palmer

alloquar, audiero numquam loquentem, 10 numquam ego te, uita frater amabilior, aspiciam posthac? at certe semper amabo, semper maesta tua carmina morte tegam, qualia sub densis ramorum concinit umbris Daulias, absumptei fata gemens Itylei.

9 deficit marg. RVen: uersum om. sine interstitio GORVenBCh Laurentiani, habent ADa Bodl. Lat. Class. e. 15, spurium rati sunt Statius Scaliger L. Mueller Baehrens Munro Schmidt Palmer, receperunt tamquam Catulli Lachmann Haupt Owen Schulze, uncis incluserunt Schwabe Postgate. Ex eo retinuerunt Numquam ego te Munro Palmer, ceteris mutatis tua loquentem D uerba supplent Aa Bod. Lat. Class. e. 15, fata Ambros. D 24, facta Voss, Lachm. te uoce loquentem Owen. Mihi ex Plin. Epist. II.1 Virginium saudio adloquor teneo scribendum uidetur teneamue 11 at Da Bod. Lat. Class. e. 15: aut Ω 12 carmina Dah Bod. Lat. Class. e. 15: carmine Ω tegam Ω: canam D: num seram? 14 Dauilas B Laurentiani: Bauila mox -las G: Bauilla O: Baiula al. Dauilas R absumptei scripsi: assumpta O: assumpti Ω ithilei uel ythilei Ω in marg. defecit RVen

15 sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto haec expressa tibi carmina Battiadae, ne tua dicta uagis nequiquam credita uentis effluxisse meo forte putes animo. ut missum sponsi furtiuo munere malum 20 procurrit casto uirginis e gremio, quod miserae oblitae molli sub ueste locatum, dum aduentu matris prosilit, excutitur: atque illud prono praeceps agitur decursu, huic manat tristi conscius ore rubor.

16 bactiade BLa¹: act(c G)iade GORVenAC sed in R addita est super ac minutius exarata b 17 ne quicquam Ω

19-24 a praegressis seiungebat Rossbach

LXVI

Omnia qui magni dispexit lumina mundi, qui stellarum ortus comperit atque obitus, flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur, ut cedant certis sidera temporibus, 5 ut Triuiam furtim sub Latmia saxa relegans dulcis amor giro deuocet aereo: idem me ille Conon caelesti numine uidit e Beroniceo uertice caesariem fulgentem clare, quam multis illa dearum 10 leuia protendens brachia pollicita est, qua rex tempestate nouo auctus hymenaeo uastatum finis iuerat Assyrios, dulcia nocturnae portans uestigia rixae, quam de uirgineis gesserat exuuiis.

LXVI Inter LXV, LXVI interstitium non est in codicibus

1 dispexit Calp. 1481: despexit codd. 2 obitus Da Apul. de deo Socratis 120 qui signorum ortus et obitus comperit: bitus B m. pr.: habitus Ω 5 sub Latmia Calp. 1481: sublamia Bh et Paris. 7989: sublamina O: sublimia al. sublamia al. sublimina (suprascr. a) RVen: sublimia G et plerique religans Ω 6 giro ed. antiquissima saec. xv: guioclero GORAC: guiodero Ven: spatium uacuum in D cliuo h fortasse guro: circo Froehlich 7 sqq. Schol. Arati Phaen. 146 Κόνων δ᾽ ὁ μαθηματικὸς Πτολεμαίῳ χαριζόμενος Βερονίκης πλόκαμον ἐξ αὐτοῦ κατηστέρισε‧ τοῦτο γὰρ Καλλίμαχός που φησὶν Ἠδὲ (f. Τῇδε) Κόνων μ᾽ ἔβλεψεν ἐν ἠέρι τὸν Βερονίκης Βόστρυχον ὅν τ᾽ ἄρα κείνη πᾶσιν ἔθηκε θεοῖσιν 7 caelesti numine Ω: lumine Canter: in lumine Voss: in culmine Maehly 8 ebore niceo Ω cesariem GOBLa¹Ven 11 quare ex Ω: corr. ed. Parm. 1473 12 sic Da: uastum finis ierat Assirios Ω: deficit marg. RVen

15 estne nouis nuptis odio Venus? idque parentum frustratur falsis gaudia lacrimulis, ubertim thalami quas intra limina fundunt? non, ita me diui, uera gemunt, iuerint. id mea me multis docuit regina querellis 20 inuisente nouo proelia torua uiro. et tu non orbum luxti deserta cubile, sed fratris cari flebile discidium?

15, 16 extant apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Part iiii. 6. 3 ed. Ven. 1505 15 atque parentum Frustrantur falsis codd. et Montagnone Emendarunt an quod auentum Munro, an quod amantum Owen, atque maritum Schmidt, Postgate, Palmer anne p, uulgo 16 frustratur cod. unus (Bodl. Misc. 186) Hieremiae Iudicis de Montagnone, unde scripsi idque parentum frustratur salsis Heyse 17 limina Da Lachm.: lumina Ω

18 diui Dah: diu Ω iuerint ed. antiquissima saec. xv: iuuerint Ω

19 querellis Aa: querelis GORVen

21 et al. at GRVen: et OBLa¹h 22 discid. O: dissid. Ω

cum penitus maestas exedit cura medullas! ut tibi tunc toto pectore sollicitae 25 sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe cognoram a parua uirgine magnanimam. anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es coniugium, quod non fortior ausit alis? sed tum maesta uirum mittens quae uerba locuta es! 30 Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu!

23 cum] quam Bentley: tum Lachm.

24 ut ibi G tunc OC Laur. 33.12: nunc al. tunc GRVen sol(l)icitet Ω 25 at te ego ed. Trinc.: at ego GORVenACDa: atque ego BLa¹h 26 magnanimam Da: -ma Ω Hygin. P. A. ii. 24 Alii dicunt hoc amplius, Ptolemaeum Beronices patrem multitudine hostium perterritum, fuga salutem petiisse, filiam autem saepe consuetam insiliisse in equum et reliquam exercitus copiam constituisse et complures hostium interfecisse: pro quo etiam Callimachus eam magnanimam dixit

27 atne BLa¹ quo Muretus: quam Ω: quom Faernus adepta es Lachm. ed. 1: adeptos O: adeptus Ω: adepta’s Lachm. ed. 2 28 quod non fortior aut sit alis Ω: quo Dah Muretus fortius Muretus ausit P. Nicetti Lucensis aequalis Politiani, quod mihi demonstrauit Bywater: assit uidetur legisse scriptor Achillis tragoediae in sapphicis p. 30 ed. Pignorianae Mussati operum Nemo tam fortis ualet esse quo non fortior assit

quis te mutauit tantus deus? an quod amantes non longe a caro corpore abesse uolunt? atque ibi me cunctis pro dulci coniuge diuis non sine taurino sanguine pollicita es, 35 si reditum tetulisset. is haut in tempore longo captam Asiam Aegypti finibus addiderat. quis ego pro factis caelesti reddita coetu pristina uota nouo munere dissoluo. inuita, o regina, tuo de uertice cessi, 40 inuita: adiuro teque tuumque caput, digna ferat quod siquis inaniter adiurarit: sed qui se ferro postulet esse parem?

31 tantum a, Schrader 32 adesse G: num abisse? adnotator Seruii Bodleiani saec. xv ad Aen. ix. 427 Segregari a me noluit dum abipso abirem. Vnde est illud Catulli. Amantes non longe a caro corpore ab esse uolunt (F. Madan)

33 me nescio quis Italorum saec. xv, Bentley pro codd.: fort. prae, quod habet ed. Trinc. 34 taurino om. O 35 si] sed O: sed al. si GRBVen te tulisset Ω haut Conrad. de Allio: aut Ω in] ita Froehlich

40 Etym. Magn. s. u. Θηλαμών· Εἴρηται γὰρ καὶ θηλυκῶς κάρη ὡς παρὰ Καλλιμάχῳ, Σήν (codd. ἥν) τε κάρην ὤμοσα σόν τε βίον 41 adiurarit h: adiuraret Ω

ille quoque euersus mons est, quem maximum in oris progenies Thiae clara superuehitur, 45 cum Medi peperere nouum mare, cumque iuuentus per medium classi barbara nauit Athon. quid facient crines, cum ferro talia cedant? Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat, et qui principio sub terra quaerere uenas 50 institit ac ferri stringere duritiem!

43 quem] quae Oap maxima Ω: maximum Guarino tribuitur horis Ven, non R: in auris Weber 44 Thiae Voss, Bentley: Phitie (Phyt. GRVena Laur. 33.12) Ω: Thyiae Conr. de Allio: Phthiae Ald. I 45 tum O et G m. pr. ut uidetur peperere (uel rupere) Itali: propere Ω nisi quod in C est propṭẹṛ (suprascr. ere): prupere ed. ant. saec. xv: pepulere Statius cumque ODah: atque al. cumque BRVen: atque GLa¹AC

48 Schol. Ap. Rhod. ii. 373 μέμνηται αὐτῶν καὶ Καλλίμαχος· Χαλύβων ὡς ἀπόλοιτο γένος Γειόθεν ἀντέλλοντα, κακὸν φυτόν, οἵ μιν ἔφηναν. Idem ad I. 1323 Chalybon Politianus: c(sc h)elerum Oh: celitum al. celorum R et sic sed addito al. celtum Ven: celitum GLa¹ACD 50 ferri stringere Heyse: ferris frin(fin. O)gere Ω: ferri frangere Dap et Paris. 7989

abiunctae paulo ante comae mea fata sorores lugebant, cum se Memnonis Aethiopis unigena impellens nutantibus aera pennis obtulit Arsinoes Locridos ales equos, 55 isque per aetherias me tollens abuolat umbras et Veneris casto collocat in gremio. ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat, Graia Canopieis incola litoribus.

52 mēnonis O: menonis Ω 54 arsinoes OLa¹ Par. 7989: asineos al. arsinoes GRVen Locridos Bentley: elocridi(ḍị G)cos Ω: da(cla a)ridos Da: gloridos (suprascr. c) Caesenas: Chloridos Auantius: Locricos Statius, Nigra: ales equos (equis Caes.) D et Caesenas: alis equos Ω: alisecus Statius, Nigra 55 abuolat scripsi: auolat O: aduolat Ω

56 collocat OD: aduolat al. collocat GRVen: aduolat BLa¹AC 57 z(c O)yphiritis Ω: zeph. Da 58 Graia Lachm. Canopieis Auantius: gratia ca(co O)nopicis Ω

hic iuueni Ismario ne solum in limine caeli 60 ex Ariadneis aurea temporibus fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus deuotae flaui uerticis exuuiae, uuidulum a fluctu cedentem ad templa deum me sidus in antiquis diua nouum posuit. 65 Virginis et saeui contingens namque Leonis lumina, Callisto iuxta Lycaoniam, uertor in occasum, tardum dux ante Booten, qui uix sero alto mergitur Oceano.

59 hic iuueni (h)ismario scripsi: hi (hii CA Laurentiani) dii uen ibi (id C) uario Ω: hi dii ibi Dp, Ambros. H. 46, Bonon. 2744: arduei ibi Haupt: inde sibi Pleitner: numen ibi Ritschl: aduena ibi Conington: hic lumen Mowat: inuida enim Vahlen: inuida ibi Nigra: inde Venus Postgate, quod et ipse olim conieceram: hic Veneri Owen: hic autem Kakridis: limine p: numine Ω, nisi quod mumine habet R: culmine Peiper 60 adrianeis Ω 62 Huc refero Suid. s. u. Φόβη κόμη, θρίξ. [Βόστρυχον] ὅστε (ὅστις codd.) φόβῃς ξανθοτάταις ἐκόμα 63 uuidulum Paris. 8233: uiridulum GVenACD: uindulum ORBh Laurentiani: fort. umidulum uel, quod malebat Woelfflin, umidulam fḷạ̄ma marg. templa R: num fana? deum me Da: decumm(a)e Ω

66 calixto GORVen: Lycaoniam Rossbach: li(y)caonia Ω: Lycaonida Scal.: iuncta Lycaoniae Parthenius: iuncta Lycaonia Simpson

sed quamquam me nocte premunt uestigia diuum, 70 lux autem canae Tethyi restituit, (pace tua fari hic liceat, Ramnusia uirgo, namque ego non ullo uera timore tegam, nec si me infestis discerpent sidera dictis, condita quin ueri pectoris euoluam): 75 non his tam laetor rebus, quam me afore semper, afore me a dominae uertice discrucior, quicum ego, dum uirgo quondam fuit, omnibus expers unguentis, una milia multa bibi.

70 marg. deficit RVen autem Dp: aut Ω Tethyi Ald. I restituit Lachm.: theti restituem Ω: fort. lux aufert c. Tethyi restituens 71 parce GO hic omittebat Palmer 72 ullo Oah: nullo Ω 73 si me p: sine Ω discerpent D: diserpent Ω dictis] doctis O: dextris Bentley 74 quin ACDa Laur. 33.12: qui al. quin RVen: qui GOBLa¹h ueri D: uere Ω nisi quod uere ex uero mutatum est in C euoluam ed. Parm. 1473: euolue Ω Condita qui uere pectoris euoluo Conr. de Allio 75, 6 afore Statius: affore Ω: abfore Dap 77 exspersa Heinsius, Conington: expressa Statius omnibus ex pars Vnguentis Munro (1867) 78 unguentis Ω: unguenti Canon. Lat. 33: unguenti si Lachm. apodosin in u. 79 nunc uos faciens una Ω: uini D surii Auratus fort. omnibus una Exspersa unguentis h.e. una ante alias exspersa omnigenus unguentis

nunc uos, optato quas iunxit lumine taeda, 80 non post unanimis corpora coniugibus tradite nudantes reiecta ueste papillas, quin iucunda mihi munera libet onyx, uester onyx, casto petitis quae iura cubili. sed quae se impuro dedit adulterio, 85 illius a mala dona leuis bibat irrita puluis: namque ego ab indignis praemia nulla peto.

79 quas Calp. 1481: quem Ω: quem al. quam RVen: quae p Scal.: quom Haupt: quis Harberton, Selections from Greek Anthology, p. 512 80 non post cum unanimis iungebat Harberton, tamquam de maritis dictum qui uxores amare desierunt et sic iam Scal.: non prius Palladius: uno animus Ω: uno animos Da 81 reiecta p: ret(rect. B)ecta Ω: detecta Dh 82 quin Lachm.: quam Ω: qua Bod. Lat. Class. e. 15: quae Harberton. Huc refero quod est in Achillis Tatii Isagoge ad Arati Phaenom. 14 ὁ Καλλίμαχος πρὶν ἀστέρι τῷ Βερενίκης ἐπὶ τοῦ πλοκάμου φησιν ὃς ἐξ ἑπτὰ καταφανῶν σύγκειται

83 colitis GOh, marg. Santeniani: petitis Da, Nettleship: queritis RVen CB Laurentiani iure h et Brix. colitis quae iure cubile Bosscha 84 seque se D: sed quae si h Brix. num sed si quae i. se det adulterio? 85 sic Statius: illius amala leuis bibat dona i. p. codd. 86 indignis La¹Dah: indignatis O: indigetis GAC Laur. 33.12: indigetis al. indignis al. indignatis. RVen

sed magis, o nuptae, semper concordia uestras semper amor sedes incolat assiduus. tu uero, regina, tuens cum sidera diuam 90 placabis festis luminibus Venerem, sanguinis expertem non †uestris† esse tuum me, sed potius largis affice muneribus. sidera corruerint utinam! coma regia fiam, proximus Hydrochoi fulgeret Oarion!

87 uestras p: nostras Ω

91 sanguinis Ω: unguinis Bentley non uestris esse tuum me Ω: uestri non esse Bod. Lat. Class. e. 15: fort. unguinis expertem uestri noli esse tuum me non siris Lachm. (siueris Scal.): non iusseris ego in ed. maiore tuam me Auantius: tuei me Fleischer 92 largẹ is Ven: fort. largeis affice p, Scal.: effice Ω

93 corruerint Lachm.: cur iterent Ω: cur uerent cod. Landauianus Nigrae: corruerent ego in editione maiore: cur retinent? iterum Markland: sidera cur haerent? utinam Nigra 94 Hydrochoi ed. Pr.: idrochoi uel id rochoi Ω fulgoret Baehrens

LXVII

CATVLLVS O dvlci iucunda uiro, iucunda parenti, salue, teque bona Iuppiter auctet ope, ianua, quam Balbo dicunt seruisse benigne olim, cum sedes ipse senex tenuit, 5 quamque ferunt rursus uoto seruisse maligno, postquam es porrecto facta marita sene. dic age dum nobis, quare mutata feraris in dominum ueterem deseruisse fidem.

LXVII Inter LXVI, LXVII interstitium non est in codicibus

1 ioc. Ω 5 maligne Oh, Munro: nato s. maligne Froehlich 6 es Ald. I: est Ω marita Da: marite Ω 7 agedum nobis Calp. 1481: age de nobis Ω: age da Balthazar Venator 8 ueterem Oh Santenianus: uenerem Ω

IANVA Non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum) 10 culpa mea est, quamquam dicitur esse mea, nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam: †uerum istius populi ianua qui te facit†, qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum, ad me omnes clamant: ianua, culpa tua est.

CATVLLVS 15 Non istuc satis est uno te dicere uerbo, sed facere ut quiuis sentiat et uideat.

9 plateam BRVen 11 quidq. O 12 istius GORVen (sed -ụṣ RVen) Bod. Lat. Class. e. 15: isti BCAh Laurentiani: istis Da qui te Ω: qui re Bod. Lat. Class. e. 15 isti populo ianua quidque facit Doering (quidque iam Statius et nuper Vahlen): qui te Scal. mutabat in Quinte, quod recepit Lachm. uerumst ius populi Munro: uerum est os populi ‘ianua,’ Quinte, ‘facit,’ ego in ed. maiore, cf. Herond. iii. 47, 8 ἓν γὰρ στόμ᾽ ἐστὶ τῆς συνοικίης πάσης τοῦ Μητροτίμης ἔργα Κοττάλου ταῦτα

IANVA Qui possum? nemo quaerit nec scire laborat. CATVLLVS Nos uolumus: nobis dicere ne dubita. IANVA Primum igitur, uirgo quod fertur tradita nobis, 20 falsum est. non illam uir prior attigerit, languidior tenera cui pendens sicula beta numquam se mediam sustulit ad tunicam: sed pater illius nati uiolasse cubile dicitur, et miseram conscelerasse domum, 25 siue quod impia mens caeco flagrabat amore, seu quod iners sterili semine natus erat, ut quaerendum unde unde foret neruosius illud, quod posset zonam soluere uirgineam.

17 quid possum Ω: possim Da

18 nobis Muretus: uobis Ω

20 attigerat h 21 om. O Vide ad LXIV. 386 22 ad Calpurnius hanc Ω: fort. numquam se in mediam sustulerat tunicam 23 gnate Da 27 sic Bergk et ante eum Statius, nisi quod hic et pro ut maluit et qu(a)erendus unde Ω: et qu(a)erendus (-dum Bod.) ut unde Da Bod. Lat. Class. e. 15: et quaerendus is unde Lachm.

CATVLLVS Egregium narras mira pietate parentem, 30 qui ipse sui nati minxerit in gremium.

IANVA Atqui non solum hoc se dicit cognitum habere Brixia Chinea supposita specula, flauus quam molli percurrit flumine Mella, Brixia Veronae mater amata meae, 35 sed de Postumio et Corneli narrat amore, cum quibus illa malum fecit adulterium.

31-48 in codicibus continuantur sine omni nota distributionis: eos uarie dispertiunt Froehlich, Rossbach, Schwabe, L. Mueller, Baehrens 30 minxerat BLa¹Da Phil.

31 sic Da: se dicit om. hoc G: hoc dicit se Oh: se dicit hoc BCA Laurentiani Verus ordo elucet ex Bod. Lat. Class. e. 15 non solum hosce dicit hoc: nam hoc se corrupto in hosce, alterum hoc inlatum est 32 Chinea suppositum specula Ω: Cycnea Zanchius de Orig. Orobiorum Lib. II. p. 47^b: cyaneae s. speculae Cranstoun supposita Capriolius Chron. de rebus Brixianorum fol. iiii^a 33, 34 interpolatos credidit Scipio Maffei, a Brixiano confictos Palmer 33 praecurrit ed. Trinc. et sic Cluuerius Mella] melo O: mello cett. 34 meae] uice a 35 posth. GORVen

dixerit hic aliquis: quid? tu istaec, ianua, nosti? cui numquam domini limine abesse licet, nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo 40 tantum operire soles aut aperire domum? saepe illam audiui furtiua uoce loquentem solam cum ancillis haec sua flagitia, nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi speraret nec linguam esse nec auriculam. 45 praeterea addebat quendam, quem dicere nolo nomine, ne tollat rubra supercilia. longus homo est, magnas cui lites intulit olim falsum mendaci uentre puerperium.

37 hiṣ (suprascr. c) R quid (quod La¹) tu istec (iste GO) Ω: qui Ald. I

39 hic Dap: hec Ω: hoc h et Laur. 33.12

41 audiui GOD: audiuit RVenACB Laurentiani 42 sola cum (om. Da) conciliis (concillis O) codd.: sola cum aliis al. conciliis Ven: cum ancillis Robortellus ut mihi indicauit Bywater 44 speraret Calpurnius: sperent Oh: spereṇt GR: speret CDVen

45 addebant O 46 ne] te GORVenA Laur. 33.12

47 est om. a et D m. pr. cui] qui codd. 48 mendaci Da: mendacii (-tii BRh) Ω

LXVIII

LXVIII De hoc carmine disserui in ed. maiore pp. 168, 9, idemque nunc etiam sentio de ea re quae praecipue uenit in controuersiam, num unum carmen omnes uersus efficiant, an 1-40 alterum, alterum 41-160. Videntur 1-40 non posse sic disiungi a ceteris ut per se integrum carmen faciant: sunt potius quasi prooemium quoddam quod et arte cohaereat cum 41-160 et iniuria ab his diuellatur.

Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium, naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis subleuem et a mortis limine restituam, 5 quem neque sancta Venus molli requiescere somno desertum in lecto caelibe perpetitur, nec ueterum dulci scriptorum carmine Musae oblectant, cum mens anxia peruigilat: id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum, 10 muneraque et Musarum hinc petis et Veneris: sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Malli, neu me odisse putes hospitis officium, accipe, quis merser fortunae fluctibus ipse, ne amplius a misero dona beata petas.

Inter LXVII, LXVIII unius uersus uacuum spatium est in O, in ceteris inscriptum est Ad Mallium (Malium a).

2 hec OBLa¹: huc Halbertsma mittis ODah: mittit Ω 3 naufragum Da: naufragium Ω 6 disertum G 10 petit G 11 incommoda Dap: com(m)oda Ω malli BA: mali GOCLa¹a: mali al. mauli RVen: Mani Lachm. 12 seu G

15 tempore quo primum uestis mihi tradita pura est, iucundum cum aetas florida uer ageret, multa satis lusi: non est dea nescia nostri, quae dulcem curis miscet amaritiem: sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors 20 abstulit. o misero frater adempte mihi, tu mea tu moriens fregisti commoda, frater, tecum una tota est nostra sepulta domus, omnia tecum una perierunt gaudia nostra, quae tuus in uita dulcis alebat amor. 25 cuius ego interitu tota de mente fugaui haec studia atque omnis delicias animi.

16 om. O 23 uuna Paris. 7989: an urna?

quare, quod scribis Veronae turpe Catullo esse, quod hic quisquis de meliore nota frigida deserto tepefacsit membra cubili, 30 id, Malli, non est turpe, magis miserum est. ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit, haec tibi non tribuo munera, cum nequeo. nam, quod scriptorum non magna est copia apud me, hoc fit, quod Romae uiuimus: illa domus, 35 illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas: huc una ex multis capsula me sequitur. quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna id facere aut animo non satis ingenuo, quod tibi non utriusque petenti copia posta est: 40 ultro ego deferrem, copia siqua foret. *

27-30 delebat Landor 27 Catullo (-ulo a) Da: Catulle Ω, quod reuocabat Munro 28 quiuis Lachm. 29 tepefaxit Lachm. tepefacit Ω: tepefacit al. -factat RVen 30 mali Ω, nisi quod B habet māli: manli hp: Mani Lachm.

32 tum O

37 nolim codices praeter O: noli O 38 ingenuo Ahap et B nondum mutatus: ingenio GORVen et plerique 39 petiti Parthenius posta Ω: facta Dp: praesto Froehlich: parta Schwabe 40 differem Ga: differrem Ω

Non possum reticere, deae, qua me Allius in re iuuerit aut quantis iuuerit officiis, ne fugiens saeclis obliuiscentibus aetas illius hoc caeca nocte tegat studium: 45 sed dicam uobis, uos porro dicite multis milibus et facite haec carta loquatur anus. ............ notescatque magis mortuus atque magis, nec tenuem texens sublimis aranea telam 50 in deserto Alli nomine opus faciat.

41 qua me Allius Scaliger: quam fal(l)ius Ω 42 inuenit... uiuerit O: fouerit potest uideri legisse Agius in Epicedio Hathumodae 73, 4 (Poet. Lat. aeui Carolini iii. p. 373 Traube) Vos melius nostis quanto me semper amore, Quantis incolumis fouerit officiis 43 ne Calp. 1481: nec codd. praeter Bp: hec Bp sedis Ω 44 teget Marcilius 46 carta Laur. 33.12: certa al. carta RVen: cerata O: certa GBLa¹CADp: cera Statius

Post 46 spatium est unius uersus in GRVenBLa¹ChPhil. cui spatio adscriptum est in marg. GBVen deficit. In O et Laur. 33.12 Post 46 sequitur sine interuallo notescatque magis mortuus atque magis, in ADa omnibus et triuiis uulgetur fabula passim, uersus sine dubio interpolatus et spurius

48 notescamque G Post 49 sequitur in codd. Io(Iu- D)cundum cometas (cum aetas a) florida ut (aut BPhil., uer a) ageret (LXVIII. 16) 50 alli O, sicut Scaliger coniecerat: alii Ven, Paris. 7989: ali GRCA Phil. Laurentiani

nam, mihi quam dederit duplex Amathusia curam, scitis, et in quo me corruerit genere, cum tantum arderem quantum Trinacria rupes lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis, 55 maesta neque assiduo tabescere pupula fletu cessaret tristique imbre madere genae. qualis in aerei perlucens uertice montis riuus muscoso prosilit e lapide, qui cum de prona praeceps est ualle uolutus, 60 per medium densi transit iter populi, dulce uiatori lasso in sudore leuamen, cum grauis exustos aestus hiulcat agros: hic, uelut in nigro iactatis turbine nautis lenius aspirans aura secunda uenit 65 iam prece Pollucis, iam Castoris implorata, tale fuit nobis Allius auxilium.

51 nam] non G anatunsia D 52 torruerit Turnebus: corpuerit Markland 54 eetheis G: oethis BLa¹RVen: cetheis O malia a: maulia GORVen: manlia Dp 55 pupula scripsi, cf. Calui fr. 11, Lachm. Cum grauis urgenti coniuere pupula somno: num(m)ula Ω: lumina p, uulgo 56 cessaret Da: cessare ne (ue C) Ω

58 rius Bod. Lat. Class. e. 15 59 quị R ualde Ω: Alpe Rossbach 60 densi Ω: dens Bod. Lat. Class. e. 15: sensim Haupt: ludens Palmer 61 duce Ω uiatorum O Laur. 33.12: uiatori al. rum RVen basso... leuamus Ω: corr. ed. Parm. 1473: crasso uel salso Baehrens 63 hec O et Paris. 7989 ueluti Reeck 64 lenius hap: leuius Ω 65 implorata hp: implorate Ω: impl(ph Bod.)orante a et Bod. Lat. Class. e. 15: imploratu Lachm.: implorati Heyse: fort. iam uice Pollucis iam Castoris implorata 66 allius (marg. uel manllius) O: malius La¹: manlius Ω: Manius Lachm.

is clausum lato patefecit limite campum, isque domum nobis isque dedit dominam, ad quam communes exerceremus amores. 70 quo mea se molli candida diua pede intulit et trito fulgentem in limine plantam innixsa arguta constituit solea. coniugis ut quondam flagrans aduenit amore Protesilaeam Laudamia domum 75 inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro hostia caelestis pacificasset heros. nil mihi tam ualde placeat, Ramnusia uirgo, quod temere inuitis suscipiatur heris.

67 clausum O et Paris. 7989: clasum C: classum GRVenAB Laurentiani: clussum Schwabe 68 dominae Froehlich 69 ad quam Ω: ut clam Schoell

72 inixsa La¹: innixṩa B: inixa O Paris. 7989 in solea D: constitit in s. Ald. I. edd. ante Lachm.

73 amorem Ω: amoreṃ R: corr. Da 74 Prothes(tes- O)ileam laudomia Ω: laod. ap 75 inceptam Turnebus: incepta Ω 76 conciliasset Da

77 rāmusia O: ranusia Ω 78 eris D

quam ieiuna pium desideret ara cruorem, 80 docta est amisso Laudamia uiro, coniugis ante coacta noui dimittere collum, quam ueniens una atque altera rursus hiems noctibus in longis auidum saturasset amorem, posset ut abrupto uiuere coniugio, 85 quod scibant Parcae non longo tempore abisse, si miles muros isset ad Iliacos.

79 desideret p: deficeret Ω 80 laudomia Ω: laod. ap uirgo G (marg. uiro) ORVen (sed hi duo deleta g) h 81 noui ed. Trinc.: nouit GOAVen: uouit B Laurentiani: uẹṇịt nouit R, super nouit alia manu scriptum al. uo: nouum Dap 84 abrẹpto (suprascr. u) Paris. 7989: abinnupto Oh 85 scirant L. Mueller: scibat Lachm. abesse ap Munro: adesse Santen: obisse Baehrens 86 esset D solus

nam tum Helenae raptu primores Argiuorum coeperat ad sese Troia ciere uiros, Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque, 90 Troia uirum et uirtutum omnium acerba cinis, qualiter et nostro letum miserabile fratri attulit. ei misero frater adempte mihi, ei misero fratri iucundum lumen ademptum, tecum una tota est nostra sepulta domus, 95 omnia tecum una perierunt gaudia nostra, quae tuus in uita dulcis alebat amor.

87 cum O 90 Nonius 198 Cinis feminino apud Caesarem et Catullum et Caluum lectum est, quorum uacillat auctoritas 91 qualiter et scripsi (et Cornish): que uetet (uectet La¹ et B, sed hic altera t producta in speciem r) id Ω: quae ueter id ed. Parm. 1473: quae ueterum id Heyse: quae uelut (id Con., his Palm.) Conington, Eduinus Palmer: quaene etiam Heinsius, G. Hermann: quae uel idem Macnaghten frater GOLa¹h: frater al. fratri BRVen 92 ei OD: hei cett. praeter a: heu a frat̲e̲ter G, quod et in R fuerat 93-6 tamquam iniuria repetitos ablegarunt Froehlich, Hoerschelmann, Birt 93 ei D, non O adeptum GORVen

quem nunc tam longe non inter nota sepulcra nec prope cognatos compositum cineris, sed Troia obscena, Troia infelice sepultum 100 detinet extremo terra aliena solo. ad quam tum properans fertur simul undique pubes Graeca penetralis deseruisse focos, ne Paris abducta gauisus libera moecha otia pacato degeret in thalamo.

98 cineris Ω 99 troya... troya BLa¹D

101 fertur undique Ω simul additum est in ed. antiq. saec. xv circum malebat Peiper lecta Eldik, Skutsch 102 deos Da 103 ne GD: nec Ω

105 quo tibi tum casu, pulcerrima Laudamia, ereptum est uita dulcius atque anima coniugium: tanto te absorbens uertice amoris aestus in abruptum detulerat barathrum, quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum 110 siccare emulsa pingue palude solum, quod quondam caesis montis fodisse medullis audit falsiparens Amphitryoniades, tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta perculit imperio deterioris heri, 115 pluribus ut caeli tereretur ianua diuis, Hebe nec longa uirginitate foret.

105 quo D: quod Ω tum] cum G laudomia Ω: laodamia a 109 fuerunt C: fu̲erunt G pheneum Auantius: peneum Ω 110 siccare Schrader: siccari Ω 112 audit Palmerius: aldit D: aut a: audet Ω: gaudet Weise amphit(yt GR Laur. 33.12)rioniadis Ω 114 perculit ahp: pertul(ll G)it Ω 115 tr̲e̲rretur G: terẹretur R: terreretur OLa¹ 116 Heb’r O quod interpretari uereor: Hebe et ne Fleischer

sed tuus altus amor barathro fuit altior illo, qui actutum domitum ferre iugum docuit. nam neque tam carum confecto aetate parenti 120 una caput seri nata nepotis alit, qui cum diuitiis uix tandem inuentus auitis nomen testatas intulit in tabulas, impia derisi gentilis gaudia tollens, suscitat a cano uolturium capiti: 125 nec tantum niueo gauisa est ulla columbo compar, quae multo dicitur improbius oscula mordenti semper decerpere rostro, quam cum praecipue multiuola est mulier.

118 actutum domitum scripsi: tuum domitum Ω: diuum domitum Da: tantum indomitam Statius: tunc indomitam Conr. de Allio: durum domitam Lachm.: tamen indomitam Heyse, Munro: tum te indomitam Riese: tandem indomitum Owen

119 neque Laur. 33.12, a: nec Ω tam ODhap marg. R causa Ω 124 scuscitata cano uoltarium (uolunt. B) capiti Ω suscitat et Da 126 qui Phil. et Canon. Lat. 33 128 quam cum scripsi: quamquam Ω: quamcumque Carpentoractensis: quam quae ed. Trinc., Voss, uulg.

sed tu horum magnos uicisti sola furores, 130 ut semel es flauo conciliata uiro. aut nihil aut paulo cui tum concedere digna lux mea se nostrum contulit in gremium, quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido fulgebat crocina candidus in tunica. 135 quae tamen etsi uno non est contenta Catullo, rara uerecundae furta feremus herae, ne nimium simus stultorum more molesti. saepe etiam Iuno, maxima caelicolum, coniugis in culpa flagrantem contudit iram, 140 noscens omniuoli plurima facta Iouis.

129 tuorum Ω nisi quod tuo est in A et fuerat in Santeniano: horum om. tu D 130 es (est D) flauo Da: efflauo O: eflauo Ω

131 tum Muretus: tu Ω 133 huc illuc Da

137 extat in Compendio Moralium Notabilium Hieremiae Iudicis de Montagnone Part. II. Lib. 1, Rubric. 5 ed. Ven. 1505

139 contudit iram Hertzberg: cot(quot. GR, cott. La¹)idiana Ω: continet iram Santen: concoquit i. Lachm.: condidit i. Pohl Post 139 duos uersus excidisse censebat Statius 140 facta Ω: furta Da Lachm. Munr.

at, quia nec diuis homines componier aequum est, ............ ............ ingratum tremuli tolle parentis onus. nec tamen illa mihi dexstra deducta paterna fraglantem Assyrio uenit odore domum, 145 sed furtiua dedit mira munuscula nocte, ipsius ex ipso dempta uiri gremio. quare illud satis est, si nobis is datur unis quem lapide illa diem candidiore notat.

141 at quia CAD: atque GORVenBh Laurentiani: atqui p componier Calp. 1481: componere codd.

Post 141 Marcilius censebat non pauca excidisse, idemque Lachm. iudicauit: refragatus est Munro p. 191. In codicibus nullum interstitium est.

142 tremuli tolle codd.: tremulist illa Lachm. 143 dexstra Schwabe: deastra Ω: de astra (suprascr. dex) a 144 fraglantem scripsi: fla(flan. B)grantem Ω: fragrantem D 145 rara Haupt

147 is D: his G, Laur. 33.12, RVen sed hic puncto addito (ḥis): hiis O unis Ω: unus Dap fort. si nobis is datur unus Quo lapide illa dies c. notat, h.e. is unus lapis quo candidiore illa notat dies 148 diem ed. Parm. 1473: dies codd.

hoc tibi, quod potui, confectum carmine munus 150 pro multis, Alli, redditur officiis, ne uestrum scabra tangat rubigine nomen haec atque illa dies atque alia atque alia. huc addent diui quam plurima, quae Themis olim antiquis solita est munera ferre piis. 155 seitis felices et tu simul et tua uita, et domus in qua olim lusimus et domina, et qui principio nobis †terram dedit aufert†, a quo sunt primo omnia nata bona, et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est, 160 lux mea, qua uiua uiuere dulce mihi est.

149 cf. Carm. Epigraph. Buecheler 270.2 et tibi, quod potui; 1040.5 quo possum munere paruo quo potui Muretus confectum codd. fort. confictum 150 Alli Scaliger: aliis codd. 151 nostrum Dah Ven

155 seitis Baehrens: sitis Da: satis Ω 156 et domus in qua lusimus Ω ipsa post domus add. Da fort. olim 157 sic Ω quod defenderunt Vahlen scripto dum qui, Schmidt et qui quam primo, Owen et q. p. n. quae tradidit aufert terram dedit] te transdedit Scaliger: rem condidit ego ed. 1: dextram dedit hospes ed. 2: taedam dedit Baehrens aufert] auspex Lipsius: Anser Heyse: Afer Munro 158 nota D: nota (suprascr. a) R bona ap: bono Ω: semina nata boni Peiper 160 mihi dulce est Ω: dulce mihi om. est D

LXIX

Noli admirari, quare tibi femina nulla, Rufe, uelit tenerum supposuisse femur, non si illam rarae labefactes munere uestis aut perluciduli deliciis lapidis. 5 laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur ualle sub alarum trux habitare caper. hunc metuunt omnes: neque mirum: nam mala ualde est bestia, nec quicum bella puella cubet. quare aut crudelem nasorum interfice pestem, 10 aut admirari desine cur fugiunt.

LXIX IN RVF(F)VM Ω: spatium unius uersus in O: totum carmen om. D

2 rufe Ven: ruffe GORCAha 3 nos illa mare Ω: corr. Ald. I Orientius Common. I. 557, 8 ed. Bellanger Quo tibi perlucens habitus qui tegmine raro Offerat ignotis membra tegenda oculis?

4 pro luciduli (-oli Laur. 33.12) RVenB Laurentiani 5 qua ADG: quae uel que ORVenCha

8 nec qui cum Ba: nec cui cum GORVen h: nec cum qua (qua om. C) AC et Santenianus

10 fugiant a

LXX

Nulli se dicit mulier mea nubere malle quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat. dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti, in uento et rapida scribere oportet aqua.

LXX cum LXIX continuatur in codicibus, nullo spatio relicto

1 male OLa¹

2 iuppiter R: iupiter GOVenCAha 4 in uino Blaydes

LXXI

Si quoi, Virro, bono sacer introsum obstitit hircus, aut si quam merito tarda podagra secat, aemulus iste tuus, qui uestrum exercet amorem, mirifice est a te nactus utrumque malum. 5 nam quotiens futuit, totiens ulciscitur ambos: illam affligit odore, ipse perit podagra.

LXXI cum LXX continuant codices, nullo spatio relicto

1 Si qua (quo Laur. 33.12, qua al. quo R) uiro bono sacrorum (sacratorum O) obstitit (obstit D ei R m. pr.) hircus codd.: si quoi Virro Parthenius: si quoi iure Palladius sacer introsum scripsi: sacer alarum Calp. 1481 Si quoi iure Bonae sacratorum o. h. Froehlich: Si quoi, Vare, bonae sectatorum o. h. Palmer 2 quam Ω: quem p, uulgo: qua Munro secat (serat a) Dap: secunt O: secum Ω 4 a te] fato Hermann

LXXII

Dicebas quondam solum te nosse Catullum, Lesbia, nec prae me uelle tenere Iouem. dilexi tum te non tantum ut uulgus amicam, sed pater ut natos diligit et generos. 5 nunc te cognoui: quare etsi impensius uror, multo mei tamen es uilior et leuior. qui potis est? inquis. Quod amantem iniuria talis cogit amare magis, sed bene uelle minus.

LXXII AD LESBIAM Ω: spatium unius uersus in OD

2 prime O: per me G 3 tunc D

6 multo” me “ita nec C unde scripsi multo mei (datiuus est) tamen es m. ita me nec Ω

7 quod D et Santenianus: quam Ω 8 Donatus ad Andr. iv. 3. 3 item Catullus ‘cogit... minus.’

LXXIII

Desine de quoquam quisquam bene uelle mereri, aut aliquem fieri posse putare pium. omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne prodest, immo etiam taedet obestque magis; 5 ut mihi, quem nemo grauius nec acerbius urget, quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.

LXXIII cum LXXII continuant Ω, nullo spatio relicto

1 quisquam Ω: quicquam Da

3 Post benigne additum fuerat est ante Lachm. qui ad Lucret. v. 533 docuit est pro licet usurpatum uerae et germanae latinitatis non esse 4 immo etiam tedet obestque (sic GOh, ọḅstetque R, stetque cett.) magisque magis codd. prodest ed. Trinc. Guiet Buecheler; cf. quae de figura etymologica scripsit Reid ad Cic. Sull. 12 immo etiam taedet, si fit, obestque magis Lachm.: Caelei, taedet Schwabe: immo taedet obestque et magis atque magis Postgate 5 quem a: quae uel que Ω 6 sic O amicum habet GACD: a. habet marg. habuit RVen

LXXIV

Gellius audierat patruum obiurgare solere, siquis delicias diceret aut faceret. hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam uxorem et patruum reddidit Harpocratem. 5 quod uoluit fecit: nam, quamuis irrumet ipsum nunc patruum, uerbum non faciet patruus.

LXXIV cum LXXIII continuant Ω, nullo spatio relicto

1 Gellius (Gelius h) Laur. 33.12 hp: Lelius al. Gellius RVen: Selius (suprascr. l) O sed Madano Ge(l)lius potius uisum est: Lelius GCDB Laurentiani solere Parthenius: flere Ω

3 perdepsuit Scal.: perdespuit Ω

LXXV

Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa, atque ita se officio perdidit ipsa suo, ut iam nec bene uelle queat tibi, si optima fias, nec desistere amare, omnia si facias.

LXXV cum LXXIV continuant Ω, nullo spatio relicto

1 Huc Ω: hunc Phil.: nunc p unde Scal. hoc tetrastichon a c. LXXXVII per errorem abscissum et cum eo coniungendum putauit hoc modo: Nulla potest mulier tantum se dicere amatam Vere, quantum a me Lesbia amata mea es. Nulla fides nullo fuit umquam foedere tanta, Quanta in amore meo ex parte reperta mea est. Nunc est mens adducta tua, mea Lesbia, culpa, Atque ita se officio perdidit ipsa suo, Vt iam nec bene uelle queam tibi, si optima fias, Nec desistere amare, omnia si facias. Scaligerum plerique secuti sunt et Lachm., qui errorem ad transpositas paginas archetypi referebat deducta Ω: diducta Lachm.: adducta p 3 uelle queat tibi Lachm.: uelleque tot tibi Ω: uelle queam tibi p ex corr. Itali ignoti

LXXVI

Siqua recordanti benefacta priora uoluptas est homini, cum se cogitat esse pium, nec sanctam uiolasse fidem, nec foedere in ullo diuum ad fallendos numine abusum homines, 5 multa parata manent in longa aetate, Catulle, ex hoc ingrato gaudia amore tibi. nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt aut facere, haec a te dictaque factaque sunt. omnia quae ingratae perierunt credita menti. 10 quare iam te cur amplius excrucies? quin tu animo offirmas atque istinc te ipse reducis, et dis inuitis desinis esse miser?

LXXVI cum LXXV continuant Ω, nullo spatio relicto

3 in ullo p: nullo Ω 4 numine Ω: fort. nomine Cic. Font. xiv. 30 Iuppiter cuius nomine maiores nostri uinctam testimoniorum fidem esse uoluerunt 5 manent Laur. 33.12 Dap: manenti Ω: manentum O: manent tum Schulze

9 omniaque Ω

10 iam te cur Da: cur te iam Ω: cur curis te amplius Busche: cur te iam pluribus e. Peiper: cur iam tete a. e. Housman

11 qui tu (tui GO, tuị R) animo affirmas (offirmas GO) atque instinctoque (-teque O) reducis Ω: quin Laur. 33.12, ap: atque istinc teque Heinsius: itaque (Scal.) istinc teque r. Lachm.: tuaque istinc teque r. Froehlich: teque istinc tute r. Heyse: atque istinc te ipse r. scripsi, Ov. Trist. v. 7. 65, Met. ix. 746 12 des Ω: deis h Lachm.

difficile est longum subito deponere amorem. difficile est, uerum hoc qua lubet efficias: 15 una salus haec est, hoc est tibi peruincendum, hoc facias, siue id non pote siue pote. o di, si uestrum est misereri, aut si quibus umquam extremam iam ipsa in morte tulistis opem, me miserum aspicite et, si uitam puriter egi, 20 eripite hanc pestem perniciemque mihi, sei mihi surrepens imos ut torpor in artus expulit ex omni pectore laetitias. non iam illud quaero, contra ut me diligat illa, aut, quod non potis est, esse pudica uelit: 25 ipse ualere opto et taetram hunc deponere morbum. o di, reddite mi hoc pro pietate mea.

13 Extat in Compend. Moral. Notab. Hieremiae Iudicis de Montagnone P. iiii. 5. 11 amic̣ụṃ (suprascr. orem) R, non Ven

14 hec O: om. B quam lubet Ω officias Oh 15 hec est hec GO 16 hec G fac(t R)ies RVenBCAap

18 extrema (extremo GO, prius R, extreme̸a Ven) iam ipsam Ω: extremam Dp: extremo uindicauit Schmidt ex Nep. Hamilc. ii. 3 ipsa in Ald. I 21 sei scripsi: seu Ω: se Bod. Lat. Class. e. 15: quae Calp. 1481 torpor ed. 1473: corpore Ω 22 ḍeḷiṭiạs letitias R

23 contra ut me Da: contra me ut me Ω: contra me ut Heyse

26 dei GO: dii RVen mi] mi(c)hi GO, prius R pro pietate Ven: proprietate Ω Carm. Epigraph. Buecheler 1141.24 hunc titulum scripsit pro pietate sua

LXXVII

Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice (frustra? immo magno cum pretio atque malo), sicine subrepsti mei, atque intestina perurens ei misero eripuisti omnia nostra bona? 5 eripuisti, heu heu nostrae crudele uenenum uitae, heu heu nostrae pestis amicitiae. sed nunc id doleo, quod purae pura puellae suauia comminxit spurca saliua tua. uerum id non impune feres: nam te omnia saecla 10 noscent, et qui sis fama loquetur anus.

LXXVII AD RVF(F)VM Ω: spatium unius uersus in OD

1 Ruffe Ω nequiquam Ven m. pr.: ne quicquam GOR et plerique amice Oh: amico Ω Lachm. 3 siccine subrec(rep OVen Laur. 33.12)ti mei Ω: subrepsti Calpurnius mei datiuum reuocauit Lachm. 4 ei Lachm.: si GOCAh: sic Da: si al. mi RVen: mi B Laurentiani

5 heripuisti GA 5, 6 heu heu CDaVen: he heu G: heu ^heu R: heu OBLa¹h 6 nostre Oh: nostro Ω pestis Ald. I.: pectus Ω heu non uerae pectus a. Palmer

7-10 qui in codicibus post LXXVIII.6 leguntur huc reuocauit Scaliger, post XCI.10 ponebant Conr. de Allio et Bergk 8 conminxit Scal.: connuxit O: coniunxit Ω nisi quod conuinxit est in La¹

9 uerum id non Oh: uerum non id G: id uerum non cett. 10 quis GRCA Laurentiani fama loquetur anus Calp. 1481: famuloque tanus (tanus al. tenus RVen, canus G, tenus B) codd.

LXXVIII

Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx alterius, lepidus filius alterius. Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores, cum puero ut bello bella puella cubet. 5 Gallus homo est stultus, nec se uidet esse maritum, qui patruus patrui monstret adulterium.

LXXVIII cum LXXVII continuant Ω, nullo spatio relicto

6 patruum a

Post 6 secuntur in codicibus LXXVII.7-10 sed nunc... loquetur anus, dein LXXIX nullo spatio

LXXIX

Lesbius est pulcer. quid ni? quem Lesbia malit quam te cum tota gente, Catulle, tua. sed tamen hic pulcer uendat cum gente Catullum, si tria natorum suauia reppererit.

LXXIX 1 quid ni quem h et marg. Santeniani: quid inquam Ω mallit GRVen a 2 Catule R 4 notorum O: not. (suprascr. a) Brixianus: amatorum Heinsius: aratorum Peiper: nostrorum Schoell reppererit O: repererit GRAC Laurentiani

LXXX

Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella hiberna fiant candidiora niue, mane domo cum exis et cum te octaua quiete e molli longo suscitat hora die? 5 nescio quid certe est: an uere fama susurrat grandia te medii tenta uorare uiri? sic certe est: clamant Victoris rupta miselli ilia, et emulso labra notata sero.

LXXX AD GELLIVM Ω: spatium unius uersus in O

3 domum Dh cum exisset cum Ω: corr. Da 4 e] te D: num de? 6 tenta Dh Laur. 33.12 Paris. 7989: tanta al. tenta R Ven: tanta Ω 7 Victoris] num fictoris? cf. Non. 308 8 ilia Palladius: ilia et emulso Pierius Valerianus et Gabriel Faernus, teste Statio: ille (illạ (suprascr. e) Ven) te mulso Ω

LXXXI

Nemone in tanto potuit populo esse, Iuuenti, bellus homo, quem tu diligere inciperes, praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri hospes inaurata pallidior statua, 5 qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis audes, et nescis quod facinus facias?

LXXXI cum LXXX continuant Ω, nullo spatio relicto

1 iuuenti La¹: uiuenti Ω: diuuenti uisus sum legere in Paris. 7989 3 ab GOhap: a VenCD 5 qui Calp. 1481: quid Ω 6 quod p: quid Ω Num Quid tibi nunc cordi est? quem tu praeponere nobis audes, et nescis quod facinus facias?

LXXXII

Quinti, si tibi uis oculos debere Catullum aut aliud si quid carius est oculis, eripere ei noli, multo quod carius illi est oculis seu quid carius est oculis.

LXXXII cum LXXXI continuant Ω, nullo spatio relicto

3, 4 om. BLa¹a

LXXXIII

Lesbia mi praesente uiro mala plurima dicit: haec illi fatuo maxima laetitia est. mule, nihil sentis: si nostri oblita taceret, sana esset: nunc quod gannit et obloquitur, 5 non solum meminit, sed, quae multo acrior est res, irata est: hoc est, uritur et loquitur.

LXXXIII cum LXXXII continuant Ω, nullo spatio relicto

2 h(a)ec GOR Laur. 33.12 D m. pr.: hoc (suprascr. e) Ven: hoc BLa¹C Bodl. Lat. Class. e. 15 3 mule O: mulle Ω Hoc uindicabat Vmpfenbach ex prouerbio Μυλλος παντ᾽ ἀκούει ἐπὶ τῶν κωφοτητα προσποιουμενων καὶ παντα ἀκουόντων. Cf. etiam quae in libello Quaestiones de nominibus quae Graecis in prouerbio fuerunt scripsit Wiesenthal p. 42 4 sanna O: samia al. sana RVen: samia GACB: salua Palmer quod] num quom? 5 quae] quam C: num qua m. a. e. re h.e. quae res multo maiorem stimulum ei admouet? 6 hec ORVen a coquitur Dousa filius, Lipsius, Heinsius

LXXXIV

Chommoda dicebat, si quando commoda uellet dicere, et insidias Arrius hinsidias, et tum mirifice sperabat se esse locutum, cum quantum poterat dixerat hinsidias. 5 credo, sic mater, sic Liber auunculus eius, sic maternus auus dixerat atque auia. hoc misso in Syriam requierant omnibus aures: audibant eadem haec leniter et leuiter, nec sibi postilla metuebant talia uerba, 10 cum subito affertur nuntius horribilis, Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset, iam non Ionios esse, sed Hionios.

LXXXIV cum LXXXIII continuant Ω, nullo spatio relicto

Quintil. Inst. Orat. I. 5. 20 H litterae ratio mutata cum temporibus est saepius. Parcissime ea ueteres usi etiam in uocalibus, cum oedos ircosque dicebant, diu deinde seruatum ne consonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis: erupit breui tempore nimius usus ut choronae chenturiones praechones adhuc quibusdam inscriptionibus maneant, qua de re Catulli nobile epigramma est 1 Chommoda Calp. 1481: Com(m)oda Ω 2 arrius O Laur. 33.12 idemque credo significasse scribam RB: acrius p insidias he (hee O) GOR, sed R ita ut he post deletum sit: hinsidias Politianus an potius hinsidias... insidias? Arrius] fort. Atrius, cf. Caes. B. G. v. 9 3, 4 post 10 habent Ω, huc reuocauit Politianus 4 insidias Ω 5 eius p: eius est Ω: ei est Da fort. Liber (auonculus ēīst) sicut apud Lucretium; uide Cartault La Flexion dans Lucrèce p. 63 7 hoc Dah: hic uel hec Ω Syriam Parthenius: Syria (Siria OBLa¹) Ω, nisi quod in G super Syria linea est solito tenuior 8 audiebant Ω: corr. Dp leniter] leuiter Bod. Lat. Class. e. 15 fort. lēuiter et lĕuiter quod ante me coni. Santen 11 artius GRVen a Laur. 33.12: arcius O: arctius BLa¹ACDh et Bod. Lat. Class. e. 15 12 hionios p Politianus: ionios... ionios Ω

LXXXV

Odi et amo: quare id faciam, fortasse requiris. nescio, sed fieri sentio et excrucior.

LXXXV cum LXXXIV continuant Ω, nullo spatio relicto

1 amạ (suprascr. o) RVen 2 sed] si Oh

LXXXVI

Quintia formosa est multis, mihi candida, longa, recta est: haec ego sic singula confiteor. totum illud formosa nego: nam nulla uenustas, nulla in tam magno est corpore mica salis. 5 Lesbia formosa est, quae cum pulcerrima tota est, tum omnibus una omnis surripuit Veneres.

LXXXVI cum LXXXV continuant Ω, nullo spatio relicto

2 haec ego, si singula, confiteor Markland si Carpentoractensis omisso ego 6 omnis O: omnes G et plerique subrip. ODh Quintil. Inst. Orat. VI. 3. 18 Nam et Cicero omne quod salsum sit ait esse Atticorum, non quia sunt maxime ad risum compositi, et Catullus cum dicit ‘Nulla est in corpore mica salis’ non hoc dicit nihil in corpore eius esse ridiculum

LXXXVII

Nulla potest mulier tantum se dicere amatam uere, quantum a me Lesbia amata mea es. nulla fides nullo fuit umquam in foedere tanta, quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.

LXXXVII cum LXXXVI continuant Ω, nullo spatio relicto

1 potest] pone G 2 es Scaliger: est Ω 3 nulla] nullo (suprascr. a) R nullo] D Lachm.: ullo Ω in add. Doering: om. Ω tanta Da: tanto Ω Post 4 Scal. ponebat LXXV nunc est mens... omnia si facias: quem plerique secuti sunt

LXXXVIII

Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore prurit et abiectis peruigilat tunicis? quid facit is, patruum qui non sinit esse maritum? ecquid scis quantum suscipiat sceleris? 5 suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys nec genitor Nympharum abluit Oceanus: nam nihil est quicquam sceleris, quo prodeat ultra, non si demisso se ipse uoret capite.

LXXXVIII cum LXXXVII continuant Ω, nullo spatio relicto

1 faciṣ (suprascr. t) R furore in sorore correctum R 2 prorurit O: prorui t C: proruit cett.: num prourit? 3 facis O et D m. pr 4 et qui Da: ecqui Lachm. quantum GO et corr. R: tantum Ven R m. pr., AB Laurentiani et Bod. Lat. Class. e. 15 5 tethis La¹Ven: thetis GORC 6 lympharum L. Mueller occ. Ω

LXXXIX

Gellius est tenuis: quid ni? cui tam bona mater tamque ualens uiuat tamque uenusta soror tamque bonus patruus tamque omnia plena puellis cognatis, quare is desinat esse macer? 5 qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est, quantumuis quare sit macer inuenies.

LXXXIX IN GELLIVM Ω: spatium unius uersus in O

1 Tellius O: Bellius D: Mellius Laur. 33.12 4 macer ACVen Paris. 7989: mater GO, R nondum mutatus, D, Laur. 33.12, Bod. Lat. Class. e. 15 6 fit GORVenC Bod. Lat. Class. e. 15