Note 1 — Voorrede

Niets schijnt mij inderdaad belangrijker dan dit innerlijke gevoel (bij den mensch en de dieren met een daarop ingericht, zenuwstelsel) opgewekt door physische en psychische1 behoeften en op zijn beurt weer de bron, waaruit bewegingen en handelingen hun middelen tot uitvoering putten. Niemand had er aandacht aan besteed, voor zoover ik weet, zoodat alle mogelijke verklaringen voor de voornaamste verschijnselen in het dierlijk organisme onvoldoende bleven door deze leemte in de kennis van een hunner hoofdoorzaken. Intusschen hebben wij een soort donker besef van het bestaan van deze innerlijke macht bij het gewagen van de ontroeringen, die wij zelf in tallooze omstandigheden ondergaan. Want het woord gemoedsbeweging (dat ik niet gevormd heb) wordt in het spraakgebruik nogal vaak aangewend, om bovengenoemde feiten aan te duiden.