Note 76 — INLEIDING.

Dat Witsen het Journaal van Hamel—wiens naam hij nergens noemt—heeft gekend en geraadpleegd, blijkt overtuigend uit hetgeen over Korea in zijn werk voorkomt en bovendien uit eene vergissing welke hij begaat. In den eersten druk van “Noord en Oost Tartarye” verduidelijkt hij de ligging van het door de Chineezen Fungma genoemde eiland met de marginale aanteekening: “Nu Moese of Quelperts eiland”, terwijl hij op een andere plaats spreekt van: “Quelpaerts-eiland, Moese by d’ inwoonders genoemt.” Ook in den tweeden druk herhaalt hij dat de inlanders zelf dit eiland Moese noemen76. Vergelijkt men hu hiermede de plaats in Hamel’s Journaal: “’s middags gecomen in een stadt gent Moggan77, sijnde de residentieplaats van den Gouverneur van ’t eijland bij haar Mocxo genaemt78”—waarvan uitgevers hebben gemaakt: “bij haer genaemt Moese”79—dan is het duidelijk dat Witsen’s bron is geweest een gedrukt Journaal van Hamel en dat hij het Koreaansche woord voor den gouverneurstitel80 heeft gelezen alsof het eiland zelf daarmede was aangeduid.