The See Of Killaloe In The Sixteenth Century.

In the year 1463, Matthew or Mahoun O'Griffa was appointed by Pope Pius II., Bishop of Killaloe. He had hitherto held the canonry and prebend of Teampul-monin, in the diocese of Limerick, the annual revenue of which amounted to twenty marks, and the Monumenta Vaticana preserve an interesting fragment, which records the appointment of Donald Magillapadrig as his successor in that dignity: “Confertur ipsi canonicatus et prebenda de Tampolmonin in Ecclesia Limericensi quorum fructus viginti marcharum sterlingorum non excedunt et quos Mattheus electus Laonensis tempore suae promotionis obtinebat” (17 Decemb., 1463; pag. 455).

Dr. O'Griffa died in 1482, and was succeeded the same year by Terence O'Brien, who ruled the see for forty-three years, and, as Ware informs us, “was a prelate of great account among his people for his liberality and hospitality”.

Richard Hogan, a Franciscan, was chosen his successor in 1525, and after an episcopate of fourteen years, was translated to Clonmacnoise by Pope Paul III., on 16th June, 1539. He, however, enjoyed this new dignity only for a little while, as, a few days after his translation, he was summoned to his eternal reward.

It is remarkable that the episcopate of his successor in the see of Killaloe was equally short; for, Tirlogh, in Latin Theodoricus O'Brien, appointed its bishop in June, 1539, died before December the same year. Both sees being thus vacant at the same time, Dr. Florence O'Gerawan, i.e. Kirwan, was appointed bishop of Clonmacnoise and Killaloe on 15th December, 1539, the union of these sees being at the same time limited to the lifetime of this bishop. The following is the consistorial entry:—

“Anno 1539, 15 Decembris: Sua Sanctitas providit Ecclesiis Claonensi et Laonensi in Hibernia vacantibus per obitum Richardi et Theodorici de persona fratris Florentii Igernam (sic) ord. Fratrum Min. cum dispensatione ex defectu natalium et unione duarum Ecclesiarum ad vitam dicti Florentii”.

We have already had occasion to speak of this bishop when treating of the see of Clonmacnoise (Record, part 1., pag. 157); his episcopate was marked by many signal events, and his zeal in the defence of the Catholic faith merited for him the hatred of the enemies of our holy Church. He died in 1554, and had for his successor Terence O'Brien, who received his appointment in the beginning of Queen Mary's reign, and continued [pg 465] to administer the see till his death, which is registered by the Four Masters in 1569.

Malachy O'Molony was next proclaimed in consistory on 10th January, 1571. He suffered much from the agents of the Protestant establishment: “Plurima ab haereticis mala et nonnunquam carceris acrumnas passus est” (Mooney, MS. Hist. Francis.); and on 22nd of August, 1576, his translation to Kilmacduagh was solemnly promulgated in the Roman court.

His successor, Cornelius O'Melrian, O.S.F., was appointed the same month, viz., 26th August, 1576, and for forty-one years, till his death in 1617, he continued bishop of this ancient see. This prelate played an important part in the last great struggle of the Desmond chieftains; and we have intentionally passed rapidly over the preceding bishops, that space might remain for dwelling on the unpublished documents connected with his history. At the time of his appointment to the see of Killaloe, James Fitzmaurice was actively engaged on the Continent in enlisting the aid of the Catholic powers in favour of the Irish confederates. Before setting sail from Lisbon on 30th October, 1577, this chieftain wrote to Gaspar de Quiroza, Archbishop of Toledo, acquainting him with the disaster which had befallen our Bishop Cornelius, who, a little while before, having sailed from Rochelle for the Irish coast, was captured by pirates, and being despoiled of all he possessed, was obliged to return to the Continent. Fitzmaurice adds:—

“He (Dr. O'Melrian) is most devoted to us, and we confide to him all the secrets which are to be communicated to you connected with the succour which is to be sent to us; it would be most useful that he should accompany the expedition of troops, to instruct them as to the place for landing; as well as to conduct them to our quarters”.

The letter terminates with the sweet old Irish invocation “spes nostra Jesus et Maria”.

When at length a considerable body of Spanish troops set sail for Ireland, under the command of the unfortunate colonel St. José, the bishop of Killaloe accompanied them, but soon quitted their ranks to join the Irish camp and assist the native Desmond princes by his sacred ministry and counsel. In 1582 he was instructed by the Earl of Desmond to proceed to Spain and Rome, and negotiate whatever measures might tend to the succour of Ireland. The following letters addressed by this Irish chieftain to the reigning pontiff Gregory XIII., will be read with interest by all who are acquainted with that sad period of our history; they are extracted from the Vatican archives:

“Sanctissime Pater,

“In vinca Domini exercituum laboramus expugnando luteranam istam Angliae Reginam; toto enim hoc triennio elapso, prout [pg 466]jam bellum gerimus, in armis sumus. Nostrum omnemque statum omniaque nostra exposuimus periculo evidentissimo semper perdendi, bellumque istud in Hibernia propter causas subsequentes his tribus annis elapsis in manus libentissime assumpsimus, nimirum quod sanctae matris Ecclesiae causa erat, ac quod Vestra Sanctitas jussit, atque hortabatur ut rem inciperemus. Mihi meisque omnibus minime peperci, oppida, villas et pagos, arces et castra cum fratribus nostris Joanne et Jacobo de Geraldinis ac sexdecim aliis ex nostra domo, in hoc bello perdidimus: nihilominus quamdiu vita comes fuerit istud bellum prosequemur contra Angliae maledictam Reginam donec S. Sanctitas ac sua majestas Catholica nos juverit ut possimus haereticos propellere ex Hibernia totumque Regnum subjicere legibus sanctae matris Ecclesiae. Et quia hactenus praestolationem istius subsidii experimur, harum latorem Episcopum Laonensem nostro et omnium nobilium hujus causae consensu ambasciatorem et sollicitatorem universi negotii ad Suam Sanctitatem et ad S. majestatem Catholicam mittimus cui V. Sanctitas omnem fidem dabit, illumque ita auscultet non secus quam nos si praesentes fuissemus auscultaret, rogantes obnixe V. Sanctitatem (cui pedes humili animo exosculamur) ut nostram inquietudinem et longam perturbationem animadvertat auxiliumque cum hoc nostro ambasciatore mittatur quo poterimus confringere audaciam adversariorum Christi Ecclesiae. Expediret denique ut V. Sanctitas auctoritatem nuncii in negotiis ecclesiasticis mitteret ad Laonensem Episcopum et potissimum ut ipsi liceat pontificalia officia exercere ubicumque se invenerit cum licentia ordinarii; vir enim spectatae vitae et virtutis magnaeque spei apud omnes est, huicque causae addictissimus, ac fidelissimus.

“Datum in Castris Catholicorum in Hibernia,

die 1 Septembris, 1582.

"Sanctitatis Vae. addictissimus servus,

“Gerol Desmond”.

Two months later the second letter was addressed to the same great pontiff:

“Sanctissime Pater,

“Accepimus a presbytero Hiberno Sanctitatis vestrae litteras per Cardinalem Comensem datas Romae 6to Augusti, quibus nobis patuit Sanctitatis Vestrae propensissimus animus, curaque vigilantissima nedum erga nos sed etiam erga salutem totius Regni Hiberniae, adeo ut ad ejus voluntatem in hoc nihil addi potest, quam pollicetur nos reipsa experturos supernâ elementia opitulante. Quod vero commissum erat latori qui tulerit litteras ut spem nobis augeat ac ut in negotio hoc sancto persistamus pedefixo, suo muneri in hoc satisfecit. Intelligat V. Sanctitas quod quamquam nos omnia pene temporalia in hoc bello, fidei defensionis causa, amisimus, et quod multo vehementius nos angit in conflictibus contra Anglos Ecclesiae feroces hostes nostrum consobrinum D. Jacobum Geraldinum cum nostris postremo fratribus D. Joanne et Jacobo [pg 467]ac nonnullis aliis ex nostra domo qui successive in hoc bello occubuere, nihilominus tamen in hac Dei et Sanctitatis Vestrae causa immobilis permaneo, superni Dei optimi maximi ac Sanctitatis vestrae praestolaturus auxilium quo possem severos Ecclesiae hostes propellere ex Regno, illiusque integrum statum legibus sanctae matris Ecclesiae subjicere; proinde V. Sanctitas quemadmodum in ea omnem spem habemus non differat nos juvare et quod reliquum erit cum Rege Catholico ferventissime et quam citissime agere ut auxilium jam nobis mittatur plenum et sufficiens quo finem huic rei intentae imponamus.

“Ad sollicitandum istud negotium, mense Septembri praeterito misimus nostrum ambasciatorem Epum. Laonensem ad S. Vestram et ad Regem Catholicum quem plurimi faciat V. Sanctitas omnem fidem illi praebendo in omnibus rebus attinentibus ad nos et ad universum statum illius belli; post cujus discessum ducentos Anglos in uno conflictu interfecimus, ea enim quae Deus operatus est per nos contra Anglos ante ejus discessum, autumo illum S. Sanctitati aperuisse: expediret denique omnino ut cum hoc subsidio postulato veniat aliquis Nuncii auctoritatem habens inter nos, qui judicio omnium censendus esset Laonensis, ad quem S. Sanctitas dignetur etiam harum responsum dirigere ut via sibi cognita nos mox certiores reddat. Vivat V. Sanctitas nobis in multos annos.

“Ex Castris Catholicorum in Hibernia,

die 6to Novembris, 1582.

“Gerol Desmond”.

A third letter, dated 18th June in the following year, repeats the same sentiments of devoted attachment to the Holy See, and petitions that the lands of the deceased James Geraldine should be granted to his son, Gerald. It thus concludes:

“Litteras vero super praedictas terras confectas, V. Sanctitas dignetur mittere per Nuntium Apostolicum Hispaniarum ad nostrum Ambasciatorem Cornelium Episcopum Laonensem cui cupimus ut V. Sanctitas fidem in omnibus adhibeat, eumque fretum auctoritate Nuntii cum subsidio mittendo ad nos dignetur mittere, quia aliis palmam praeripit, quibus hoc esset concedendum. Valeat ac vivat V. Sanctitas in Nestoreos annos.

“Ex Castris Catholicorum in Hybernia, 18 Junii.

“Stis. Vae. servus addictissimus prout opera ipsa comprobant contra adversarios hostesque ecclesiae.

“Desmond”.

In the Vatican archives is also preserved a series of letters of our bishop Cornelius, addressed to Rome in the years 1582, 1583, and 1584. They are all connected with the diplomatic mission which he received from the Geraldine princes, and some of them throw considerable light on the contemporary civil and ecclesiastical history of our island.

Before, however, we present them to the reader, we deem it [pg 468] necessary to remark that the relations of our bishops and of the Holy See with the native princes during the wars of Elizabeth's reign have often been misconstrued, in the writings of those who were led away by the frenzy of political agitation. The Irish chieftains had at this period the title and privileges of independent princes; and as such they were entitled to defend with the sword those religious and civil rights which the government of Elizabeth attempted to destroy. Hence, their struggle merited the sympathy of the Holy See and the blessing of our martyr-clergy. But far more distant than heaven is from earth were the chivalry of James Fitzmaurice and the heroism of Hugh O'Neill from that accursed Fenian blight which, alas! has now-a-days fallen upon some of our benighted and deluded countrymen!

We give these letters in chronological order, and in their original language, that thus our readers may be the better able to appreciate the sentiments of this distinguished bishop of Killaloe.

1. The first letter is dated Lisbon, 22nd September, 1582, and was addressed to his Eminence Cardinal de Como:—

“Illustrissime Domine,

“Litteras comitis Desmoniae Generalis Catholicorum in Hibernia cum nostris litteris mittimus ad suam Sanctitatem ex quibus sua Dignatio Illustrissima plenius intelligat negotium, operamque det, quaeso, ut huic sanctissimae caussae jam tandem subveniatur: alioquin actum erit de comite Desmoniae caeterisque Catholicis qui arma elevarunt fidei defensionis causâ, patriaque illa Hibernia impiâ potestate reginae maledictae Angliae omnino subjiciatur. Sua Dignatis Illustrissima dignetur responsum illarum litterarum suae Sanctitatis per Nuntium Apostolicum Hispaniarum ad nos mittere. Caeterum talis clausula habetur in mea Bulla quod extra meum episcopatum etiam cum licentia ordinarii non possem exercere pontificalia. Proinde rogo suam Dominationem Illmam. ut dignetur alloqui ea de re Suam Sanctitatem, mihique hinc oris oraculo vel in scriptis impetrare ut possim cum licentia ordinarii exercere pontificalia, multum enim hoc proderit. Valeat sua dominatio Illustrissima in Christo Jesu.

“Ex Ulissipona 22 mensis Sept., 1582.

“Illustrissimae Dominationis vestrae,

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

2. The second letter is addressed to Pope Gregory XIII., from Madrid, the 4th December, 1582:

“Beatissime Pater,

“Cum primum appuleram Ulissiponam ex Hibernia, scripsi Suae Sanctitati omnem statum totius istius negotii Hiberniae litterasque [pg 469]comitis Desmoniae Generalis Catholicorum per Nuntium Apostolicum Hispaniarum suae Sanctitati misi. Tandem usque modo omni diligentia egi cum rege Catholico, ut negotio subveniret: hanc resolutionem jam recepi, usque quod sua Majestas sit parata ut subveniat ac quod in Lusitania habet milites paratos ad expeditionem istius negotii, et quod istud cum sit negotium sanctae matris Ecclesiae et fidei restituendae in Hibernia, necesse esse, ut Vestra Sanctitas juvet atque subveniat, et istud subsidium quod exigitur est pecuniarum ut praedictis militibus stipendia solvantur. Tandem jussum est ut ego conferrem me Madritium ut cum Nuntio Apostolico et Cardinali Granvelano agerem ut ipsi cum Sua Sanctitate solertes agant, ut Sua Sanctitas ordinet quibus mediis et quo ordine hoc fiat: quare cum istud negotium sit positum in sinu Sanctitatis Vestrae, atque ab ipso omnino emanat, rogo atque obtestor S. Sanctitatem ut dignetur subvenire, ordinemque praescribere, ut pecuniae in subsidium et ad expeditionem istius negotii dentur ut militibus stipendia solvantur, digneturque cum sua Majestate agere ut videlicet sine dilatione incipiat vel cum ipsa postulat, ut non differatur, alioquin actum erit de statu totius regni Hiberniae et scintilla fidei quae illic adhuc remanet omnino extinguetur, illudque Regnum quod semper in gremio sanctae matris Ecclesiae quievit et floruit omnino subjicietur impiae potestati Reginae maledictae Angliae. Comes enim Desmoniae postquam perdidit in hoc bello suos fratres germanos cum nonnullis nobilibus ex sua domo, ingenue fatetur se non posse amplius sustinere istud bellum sine subsidio sibi pollicito: est igitur illi cito subveniendum antequam viribus omnino enervetur. Vestra Sanctitas recordetur hanc caussam esse suam, fidei et sanctae matris ecclesiae, et Hibernorum qui semper vere filii Sedis Apostolicae sunt, et potissimum comitis Desmoniae qui omnia sua omnemque suum statum periculo semper perdendi exposuit fidei defensionis causâ. Valeat et vivat Sanctitas Vestra in Nestoreos annos.

“Madritii, quarto die mensis Decembris 1582.

“Sanctitatis V. humilis filius et addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

3. The letter to the Holy Father was accompanied by another short letter addressed to the Cardinalis Comensis as follows:

“Illustrissime Domine,

“In litteris Suae Sanctitatis poteris videre responsum regis Catholici: respondet enim se habere milites in Lusitania ad expeditionem nostri negotii Hiberniae, sed necesse esse ut Sua Sanctitas subministret pecunias ut parti militum stipendia solvantur. Proinde cum regis ordine veni Ulissipona Madritium ut satagerem cum Nuntio Apostolico et Cardinali Granvelano, et hoc Suae Sanctitati detegatur ut cum ejus ordine et subsidio res incipiatur; demonstrat enim rex nobis se promptissimum esse ut jam subveniat. Cum igitur istud negotium omnino emanet a sollicitatione Dominationis suae Illmae. tum cum Sua Sanctitate, tum etiam cum Rege Catholico, rogo [pg 470]atque obtestor suam Dominationem Illmam. ut omni diligentia agat, ut non differatur istud subsidium mittere ad illos nobiles qui toto hoc triennio elapso istud exspectant quique omnia sua fidei defensionis causa perdiderunt....

“Ex Madritio 4 Decemb., 1582.

“Illustrissimae ac Reverendissimae Dominationis Vestrae,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

4. On the 26th of May, the following year, the next letter was addressed from Madrid to the same cardinal:

“Illustrissime ac Reverendissime Domine,

“Accepi suae Dominationis Illustrissimae litteras datas Romae die 4 Januarii quibus hactenus distuli respondere donec ultimam resolutionem a sua Majestate Catholica reciperem, quam suae Dominationi Illustrissimae significare censui ut eam detegat Suae Sanctitati. Quae quidem est haec, nempe quod sua Majestas sit impedita donec videat exitum classis euntis in insulas Tertiae, et ea ratione ducebatur ut me detineret quia comes Desmoniae scripsit ad suam Majestatem quod si in meo adventu (in quem tum ipse tum caeteri nobiles tantum confiderunt) istud negotium Hiberniae non haberet prosperum successum, statim sisteret gradum gerendi bellum, inducias foedusque componeret cum regina maledicta Angliae. Jam vero ad nutriendum interim bellum in Hibernia, sua Majestas Catholica praestitit nobis magnam summam pecuniarum, armorum et victualium cum quibus ego hinc proficiscor ad portum maris ut illa necessaria sine dilatione et cum omni diligentia illinc transmittam ad comitem Desmoniae. Restat jam ut Sua Sanctitas persaepe commendet istud negotium Hiberniae suae Majestati Catholicae ut finito negotio praedictae insulae statim negotium nostrum incipiat.

“Caeterum secretarius suae Majestatis Catholicae rogat me ut exerceam Pontificalia in quodam episcopatu hîc cum certa pensione donec sua Majestas parata erit ad mittendam classem in Hiberniam gratumque hoc esse, minusque fastidiosum regi affirmat qui tantis oneribus sumptibusque premitur. Jam in superioribus litteris petii facultatem exercendi pontificalia et de hoc jam recepi responsum Suae Sanctitatis per suam Dominationem Illustrissimam videlicet Suam Sanctitatem dixisse hoc adversari decretis concilii Tridentini et propterea nullatenus posse concedi. Intelligat Sua Sanctitas hanc clausulam non esse positam in mea Bulla propter meam culpam, neque etiam esse positam in Bullis Episcoporum Hibernorum post me creatorum qui nihil perpessi sunt in hoc bello Hibernico, quemadmodum ego perpessus sum nullaque praeclara facinora ediderant quemadmodum longe lateque constat me edidisse, nobilesque Hibernos esse valde offensos quando dicebam, in campo me non posse exercere pontificalia extra meum episcopatum etiam cum licentia ordinariorum loci. Proinde sua Dominatio Illustrissima rogabit Suam Sanctitatem ut dignetur in praemium laborum susceptorum et suscipiendorum in hoc bello Hibernico mihi vivae vocis oraculo vel in scriptis concedere facultatem exercendi pontificalia, et hîc interim [pg 471]quoad rex me detineat, cum licentia ordinariorum, vel, sede vacante, jussu regis et in Hibernia eodem modo et ubi non sunt Episcopi Catholici, jussu comitis Desmoniae generalis Catholicorum possem similiter exercere pontificalia, servatis servandis a jure et a sacro concilio Tridentino, contra quod aliquid moliri illicitum esse semper duxi. Quare obtestor suam Dominationem Illustrissimam ut statim et sine dilatione dignetur de hoc agere cum Sua Sanctitate, hancque licentiam mihi mittere per Nuncium Apostolicum Hispaniarum, hocque intelligat non minus gratum esse regi quam comiti Desmoniae, aliisque nobilibus ejus partem tuentibus in Hibernia. Christus Jesus suam Dominationem Illustrissimam perquam diutissime nobis sospitem conservet.

“Madritii, die 26 Maii, 1583.

“Illustrissimae Dominationis Suae,

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

5. Six weeks later, the Bishop of Killaloe again writes to the Cardinal de Como, acquainting him with the measures taken by the Spanish monarch:

“Illustrissime ac Reverendissime Domine,

“Quamquam ternas ante has de eadem scripsi tibi litteras superioribus diebus, tamen ne forte ad ejus manus minime devenerint, censui rursus has tibi scribere litteras ut intelligat regem Catholicum mihi respondisse impossibile esse jam classem mitti in Hiberniam antequam sua Majestas intelligat exitum classis quae jam proficiscitur ad insulas Tertiae contra Dominum Antonium. Interim tamen ut bellum facilius sustentetur, in Hibernia praestitit mihi subsidium pecuniarum, armorum et victualium transmittendum mox in Hiberniam ad comitem Desmoniae; quorum omnium causa et ex mandato regio in hoc portu permaneo, donec praedicta omnia mittam ad Hiberniam quod spero fiet propediem cum nihil aliud praestolatur nisi ventus prosperus. Interea Rex Catholicus jussit ut pensio mihi assignaretur qua honeste potuissem me sustentare super Episcopatu Tigitanensi, interimque classis praeparabitur, cujus proprius pastor oblitus sui status se junxit Domino Antonio contra Regem Catholicum...

“Ex portu de Scetufill, 5 Julii, 1583”.

6. The next letter is dated from Lisbon, the 1st August, 1583, and is addressed to the Holy Father Gregory XIII.:

“Sanctissime Pater,

“Comes Desmoniae generalis Catholicorum ferventer scripsit ad me superioribus diebus ut cum Sua Sanctitate agerem ut dignaretur per Bullam authenticam vel per Breve Apostolicum concedere terras possessionesque illorum qui interfecerunt Dominum Jacobum Geraldinum generalem vestrae Sanctitatis in Hibernia, Geraldo Geraldino filio praedicti D. Jacobi ut ipsi Geraldini vehementius habeant ansam inserviendi Sedi Apostolicae atque Suae Sanctitati, ac ut adversarii [pg 472]hoc concedendo terreantur ne Sedem Apostolicam impugnent neve istius Sedis Sanctissimae sint adversarii inter nos qui Anglis faveant atque opitulentur posthac quemadmodum hactenus. Quocirca nonnihil conducet negotio atque ad augmentationem fidei in Hibernia ut Sua Sanctitas consideret servitium Geraldinorum et potissimum Jacobi Gerald generalis Vestrae Sanctitatis et istius postremo comitis Desmoniae qui totis viribus impugnat maledictam reginam ejusque fautores quique progressus felices ipsam impugnando hactenus habuit. Proinde in praemium horum omnium Vestra Sanctitas dignetur concedere litteras atque possessiones istorum qui interfecerunt D. Jacobum Geraldinum, Domino Geraldo Geraldino filio praedicti D. Jacobi Generalis Vestrae Sanctitatis prout comes Desmoniae Suae Sanctitati fusissime scripsit: quod si fecerit Sua Sanctitas rem gratissimam comiti factura sit coeterosque pene nobiles Hibernos concitabit ut sibi Sedique Apostolicae inserviant, domumque Geraldinorum semper sibi addictissimam et promptissimam experietur. Christus Jesus Suam Sanctitatem nobis sospitem conservet in multos annos.

“Ex Ulissipona, 1 Augusti, 1583.

“Sanctitatis Vestrae,

“filius atque addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

7. The seventh letter is addressed from Lisbon on 26th Nov. 1583, to Cardinal de Como:

“Persaepe hactenus egi litteris cum Sua Sanctitate atque praesentia et verbo cum sua Majestate Catholica ut omnia tandem dignentur subvenire Regno Hiberniae misere hactenus desolato. Sed cum jam tempus adest subveniendi, censui rogare suam Dominationem Illustrissimam ut dignetur agere cum Sua Sanctitate, ut cum Rege Catholico agat, ut haec classis quae revertitur ex insula Tertiae transmittatur ad Hiberniam, qua transmissa Hibernia legibus sanctae matris ecclesiae atque Anglia propediem subjicietur. Denique haec erit proximior via qua sua Majestas habebit Flandriam quietam sibique subjectam....

“Valeat Dominus meus Illustrissimus, in Christo Jesu.

“Ex Ulissipona, 26 Novemb., 1583.

“Dominationis Suae Illustrissimae,

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

8. Three months later another letter was addressed to the same cardinal, conveying the sad intelligence of the assassination of the Earl of Desmond:

“Illustrissime Domine,

“Suam Dominationem Illustrissimam certiorem reddere censui de hoc negotio Hiberniae ut Suam Sanctitatem dignetur de illo informare. Imprimis intelligat Illustrissimus Dominus, Geraldum Comitem Desmoniae generalem Catholicorum qui erat caput istius [pg 473]belli Hibernici occubuisse nuperrime et traditorie in bello, ejusque caput post ejus mortem a nefariis Anglis erat abscissum et transmissum ex Hibernia ad maledictam Angliae nominatam reginam. Tristissima ac longe moestissima nova nobis sunt ista ac prorsus de reductione Hiberniae ad fidem principia desperandi, nisi S. Sanctitas mox manus adjutrices porrigat, tum subveniendo militibus aut pecuniis, tum etiam scribendo quam effectuosissime ad suam Majestatem Catholicam, ut non differat jam mittere classem ad Hiberniam, qua transmissa universa Hibernia legibus sanctae matris Ecclesiae subjicietur eritque etiam principium et solidum fundamentum reductionis Angliae ad fidem: quod si hoc non fiet mox antequam Regina maledicta iniquis suis legibus subjiciat sibi regnum cum non sit aliquis principalis qui resistat, actum erit de toto negotio et scintilla fidei quae huc usque illic viguit omnino extinguetur, eritque Hibernia non secus quam Anglia referta iniquis legibus maledictae Reginae....

“Ex Ulissipona, 13 Februarii, 1584.

“Illustrissimae Dominationis Vestrae,

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

IX. On the 7th of September, 1584, our Bishop again writes to His Eminence:—

“Illustrissime Domine,

“Hactenus praestolabar cupidissimo animo profectionem classis Suae Sanctitatis ac majestatis Catholicae in Hiberniam quod cum mihi in mandatis a magnatibus Hiberniae et potissimum a Comite Desmoniae incumbebat, ut hoc sollicitarem, officio non defui hactenus ut probe novit Sua Dominatio Illustrissima. Jam vero cum praedictus comes Desmoniae generalis Catholicorum sit interfectus in bello neminemque alium moliri bellum in Hibernia post ejus mortem, quinimo omnes obtemperant Reginae, comperio negotium esse tepidum frigidumque, ac proinde censui oratum iri suam Dominem. Illustrissimam ut dignetur alloqui Suam Sanctitatem, erga meam penuriam et necessitatem rerum necessariarum, ob id quod nihil ex propriis reditibus recipio, et cum Sua Sanctitate satagere ut aliquid mihi quolibet mense vel annue subministretur per collectorem Apostolicum commorantem Ulissiponae, ubi cupio commorari prope nova Hiberniae, donec co classis mittatur aut Regina moriatur, quia sine una aut altera nequeo adire Hiberniam....

“Ulissiponae, 7 Septembris, 1584.

“Sua Dominatio Illustrissima dignetur favere Roberto Laseo Cancellario Limericensi qui nedum est vir probus ac generosus sed etiam quam multa perdidit in bello praeterito Hibernico cum Comite Desmoniae.

“Illustrissimae ac Reverendissimae Dom. V.

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

X. Another letter was addressed to the Pope on the same day:

[pg 474]

“Beatissime Pater,

“Postquam in campo Catholicorum cum comite Desmoniae, caeterisque nobilibus Regni Hiberniae solus episcopus tribus annis manseram labores improbos sustinens praedicando, admonendo et imperando quae expediebant saluti hominum progressuique belli contra rabidissimos ferocesque ecclesiae hostes Anglos, nihilque interim recipiens ex proprio Episcopatu, cujus redditus percipiuntur a quodam haeretico nominato Episcopo qui illic residet ex parte Reginae maladictae Angliae, me tandem contuli ad has partes jussu comitis Desmoniae Generalis Catholicorum caeterorumque nobilium sibi adhaerentium ut officio Ambasciatoris fungerer, nedum cum Sua Sanctitate sed etiam cum sua Majestate Catholica ut dignaretur sibi mittere classem vel saltem mediocre subsidium quo bellum feliciter incoeptum ad optatum finem deduceret, quemadmodum ipse comes suis litteris adhuc vivens persaepe detexit Suae Sanctitati. Ego hactenus saepissime egi cum sua Majestate sed subsidium illud exiguum quod extorsi a sua Majestate adeo dilatum erat ut comes Desmoniae viam universae carnis ingrederetur in bello, antequam navicula illa cum armis illis et pecuniis Hiberniam appulerat, unde rediit cum eodem subsidio ad ministros suae Majestatis Ulissiponam. Porro post mortem praedicti comitis Desmoniae nullus est in Hibernia qui agit bellum contra Reginam neque autumo fore postquam viderant comitem Desmoniae se suumque statum exspectando subsidium tanto tempore, ne se suumque statum similiter, deperdant quin potius tota Hibernia obtemperet Reginae. Proinde opus non erit posthac subsidio mediocri sed classi: quod Sua Sanctitas dignetur agere cum sua Majestate. Quod si transmittatur, statim universa Hibernia atque postmodum Anglia legibus sanctae matris ecclesiae subjicietur; brevior, aptiorque haec via quoque erit ut Rex Catholicus habeat Flandriam quietam sibique subjectam.

“Ulissiponae, 7 Sept., 1584.

“Sanctitatis V. filius,

“atque addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

XI. The last and most important of Dr. O'Melrian's letters is dated the 29th October, 1584. It is addressed to Cardinal de Como, and besides many particulars connected with the Archbishops of Cashel and Tuam, and the Bishops of Emly, Ferns, Ossory, Ross, and Limerick, we also gather from it that our bishop, before his promotion to Killaloe, had held some other see, probably that of Kilmacduagh:

“Illustrissime Domine,

“Decem sunt anni elapsi ex quo Sua Sanctitas me creavit Episcopum: tamen postquam me contuli ad Hiberniam nullum ingressum habui ad meum Episcopatum qui occupatus a quodam Pseudo-Episcopo Reginae qui dumtaxat colligit reditus, minime gerens curam animarum, totoque hoc tempore neque ingressum unius diei in Episcopatum, neque obolum ex meis redditibus potui habere [pg 475]neque spero me habiturum nisi post mortem Reginae, aut nisi classis a S. Sanctitate et Majestate Catholica mittatur cum qua eo irem. Itaque hactenus cum Comite Desmoniae caeterisque nobilibus sibi adhaerentibus mansi in Hibernia in castris Catholicorum, me praebens ut decuit praeclarum exemplar omnium virtutum improbos labores et inediam sustinens, praedicando, exhortando, admonendo, severitatem aliquoties cum lenitate adhibendo in corrigendis vitiis, et persuadendo semper quae expediebant saluti hominum progressuique belli contra rabidissimos atque feroces Ecclesiae hostes Anglos. Placuit tandem comiti Desmoniae generali Catholicorum, caeterisque proceribus me mittere huc, fretum auctoritate Ambasciatoris ut cum Sua Sanctitate atque Majestate Catholica agerem de classe vel subsidio mittendo ad Hiberniam quod cum omni diligentia cum Sua Sanctitate litteris egi ut probe novit sua Dominatio Illma.; verbo voce et praesentia egi cum sua Majestate Catholica vixque extorsi naviculam unam cum armis et pecuniis, quae antequam appulerat Hiberniam, repererat comitem Desmoniae interfectum esse in bello, caeterosque suos dilapsos esse adeo ut mentio belli minime habebatur: tunc rursum idem subsidium rediit huc, quod ego integrum restitui ministris suae Majestatis Catholicae. Jam nihilominus solerter ago cum sua Majestate ut dignetur classem vel saltem subsidium mediocre mittere ad Hiberniam cum Domino Mauritio Geraldino consobrino comitis Desmoniae qui his diebus causâ implorandi subsidium tum a S. Sanctitate tum a Rege Catholico evolavit ex Hibernia huc. Vehementer etiam rogo suam Dominationem Illustrissimam ut dignetur agere cum Sua Sanctitate ut hinc subveniatur ac ut S. Sanctitas mox dignetur ea de re agere cum sua Majestate; quia iste est vir strenuus, nobilis et expertissimus in rebus bellicis, qui in bello hoc praeterito comitis Desmoniae nonnullas victorias principales habuit contra Anglos: Sua enim Sanctitas plurimum tenetur Geraldinis qui se suumque statum exposuerunt periculo semper perdendi in servitio Suae Sanctitatis. Caeterum sua Dominatio Illustrissima intelligat me hic Ulissiponae morari prope nova Hiberniae et sollicitando continue cum sua Majestate ut mittat subsidium alicujus momenti vel classem ad Hiberniam....

“Creatio Episcoporum jam, nisi mittatur classis nedum est inutilis sed nociva quia hoc tempore aegre possunt creari atque prodesse in Hibernia vel in Anglia (praeter partes Ultoniae in Hibernia) quia utrobique non habent nisi latere et incedere vestitu saeculari vel militari strictis cinctisve gladiis et pugionibus sine tonsura aut corona, sine habitu clericali sine reditibus et obedientia a suis: et ita adhuc si convincantur episcopos esse poena capitis vel perpetui carceris plectentur et eorum parentes vel consanguinei apud quos versabantur secrete, omnia bona sua et terras per edictum Reginae fisco perdent....

“Archiepiscopus Cashellensis gloriosissime et constantissime martyrium perpessus est Dublinae, qui quamvis acerrimis poenis agitabatur nullo pacto poterat duci, ut iniquis legibus Reginae obtemperaret; qui ex primo die quo se contulit ad Hiberniam in habitu saeculari (aliter enim non potuit) versabatur, donec erat comprehensus ut [pg 476]explorator, qui quidem cum erat percontatus si erat Ecclesiasticus necne, fassus est se Archiepiscopum esse et in fide constantissime et gloriosissime mortuus est. Sed, quod doleo, jam non publice sed secreto et sine plebe martyrio coronantur, quem ad modum iste archiepiscopus a tribus dumtaxat militibus erat suspensus ne alios incitaret aut inflammaret ad Christianam religionem.

“Episcopus vero Imolacensis constans in fide carceribus Dublinae detinetur cui jam preparant ocreas plumbeas ut adhibito igne (quem ad modum fecerunt prius Archiepiscopo) in tormentis fidem deneget. Episcopus vero Feruensis, prius consentiens Anglis, poenitentia ductus ultro se obtulit pro fide qui jam teterrimis carceribus sine foramine lucis detinetur. Archiepiscopus Tuamensis non aliter erat in Hibernia quam in habitu saeculari, qui postquam rediit ad Hispaniam, diem clausit extremum. Thomas vero Ossoriensis Episcopus mansit in Hibernia aliquot mensibus in habitu saeculari, tandem contulit se ex Hibernia ad Hispaniam. Episcopus Limericensis et Episcopus Rossensis postquam venerant Roma in curia Regis Hispaniarum degunt.

“Videat Dominus meus Illustrissimus quod horum Episcoporum creatio magis obest quam prodest, quamvis illic affirmarunt se posse prodesse; proinde alii non sunt audiendi qui petunt promoveri ad Episcopatus, quum obesse potius possunt quam prodesse. Valeat Dominus meus Illustrissimus in Christo Jesu.

“Ulissiponae, 29 Oct. 1584.

“Illustrissimae ac Reverendissimae Dominationis V.

“addictissimus servus,

“Cornelius Laonensis Episcopus”.

This is the last letter we have met with from the illustrious Bishop of Killaloe, Dr. O'Melrian. His episcopate continued till 1617; yet the only event recorded concerning him during this long interval is his having examined the work of Stanihurst, De Moribus et Rebus Hiberniae, and on the margin opposite each error his solemn condemnation was found marked with the simple formula: mentitur (Hist. Cath., pag. 121).

As regards the bishops of the Establishment, that of James Curyn, or Corrin, seems to have been the first appointment made by King Henry VIII. Some call him Bishop of Killaloe as early as 1529, during the episcopate of Dr. Hogan; others date his appointment from 1539/40. At all events it is probable he is the bishop that is referred to in the letter of Dr. Browne to Lord Cromwell on 16th February, 1539/40, when he complains that the Lord Deputy in O'Brien's country “deposed a bishop who was promoted by the king's highness, ... and he that the Lord Deputy hath now promoted to the same is a Gray Friar (Dr. O'Kirwan), one of the holy confessors of the late Garrantys, even as rank a traitor as ever they were” (State Papers, iii. 123). Dr. Corrin resigned the see in 1546, and Cornelius O'Dea was appointed by the king in July, the same year, and, [pg 477] as Ware tells us, he held the see about nine years. The next crown nominee was Moriertach O'Brien. Though appointed by Queen Elizabeth in 1570, he was for a long time content with the enjoyment of the temporalities of the see, and it was only in 1577 that he received episcopal consecration. John Rider, the next Protestant bishop, was appointed in 1612: he is chiefly remarkable for a Latin dictionary which he compiled, and in which he was accused of taking both the substance and words from the Lexicon of Thomas Thomatius.