Note 137 — REIS DOOR NOORD AMERIKA. (continued 5)

De vermindering van het hout is het alleen niet waardoor de lugtsgesteldheid van een land veranderd wordt, maar de bevolking en de bebouwing zyn het voomamelyk. De Romeinen hielden de winters in Engeland en in Duitschland voor zeer gestreng; dog gelukkiglyk genieten die twee landen tegenswoordig ene veel zagtere lugt, het geen men aan de drie genoemde oorzaken moet toeschryven. By Petersburg op 60. gr. N. werd de Rivier de Neva in ’t begin van December 1765. met ys bedekt, en raakte van het zelve niet vry voor den 11. April 1766. Te Tsaritsin, leggende op 48. gr. 40. min. N. was de Rivier de Volga reeds den 26. November 1765. toegevroren, en het ys raakte los den 27. April O. S. Het is byna ongelooflyk dat op ene plaats die by de twaalf graden meer zuidwaards ligt, de koude langduriger en sterker zoude zyn dan meer noordelyk. En schoon ’er in den omtrek van Petersburg vele bosschen zyn, was daar egter de koude min gestreng en langdurig. Tsaritsin in tegendeel heeft in de nabuurschap gene bosschen op den afstand van enige honderd Eng. mylen, indien men enige enkelde bomen en wat kreupelhout langs de Volga en op de eilanden in dezelve uitzondert. Oostwaards aan vindt men gedurende vele honderd mylen niets dan ruime vlaktens zonder hout. Het omhouwen van het geboomte kan dan alleen de lugt niet zagter maken, maar het bebouwen van het land doet ’er meer toe. Op een beploegd veld smelt de sneuw altyd veel vroeger dan op een land met gras bewassen. De ontvlambare en warme deeltjes, die met de mist op een land gebragt worden, brengen veel toe om de gestrengheid der lugt te matigen; maar de uitwaassemingen van vele duizenden van menschen en vee in een wel bevolkt land, het branden van zo vele warmte veroorzakende deeltjes, en het verspreiden van dezelven door den dampkring, zyn het die uitermate veel toebrengen tot het verzagten van de lugtsgesteldheid. Honderd vierkante mylen rondom Tsaritsin bevatten zo veel bebouwd land niet als tien rondom Petersburg. Het bebouwde land is in evenredigheid met het getal van de inwoonders dier twee plaatsen, en dit maakt het grootste onderscheid in de lugtsgesteldheid. Daar is nog iets. Petersburg ligt digt aan zee, en Tsaritsin ver binnen in het land; en in ’t algemeen heeft men opgemerkt dat plaatsen aan zee gelegen ene zagtere lugtsgesteldheid hebben dan anderen. Deze weinige aanmerkingen zullen, denk ik, voldoen om reden te geven van de veranderingen in de lugtsgesteldheden der landen, die, ontwyffelbaar, warmer en gematigder worden naar mate de bevolking en de landbouw toenemen. F. ↑