TWADDE UTKOMSTE

I. WELMOED, THORA.

Selde plak as yn de foarste útkomste; rûzige hjerstjoun, bytiden binne de wynfleagen to hearren. De kearsen barne. Welmoed sit rêstich oan hjar borduerwirk. Thora, bleker wirden, yn mimer by de fjûrhutte.

THORA. Frjemd sa’t ik joun de sé wer rûzjen hear. Hja hat hwet driigjends yn. De wylde loft Driuwt jachtich en oerstjûr it jounljocht oer; Sims gûlt de wyn fûl stjittend om de stins, Mar sterker riist de grime sé syn lûd, Dy’t skier en rûzjend as it stoarm-wiid sels, Hiel dizze stiltme oerbrûzet en oerspielt En minsk’ne siel hjar lêste warkrêft nimt... Welmoed, hwet tinkt dy? stekt de stoarm wer op? Syn machtich lûd is dy mear hiem as my.

WELMOED. De loft, de wyn, it great liet fen de sé Dreauwen as weitsers om ús widzen gear, En wy forstean hjar driuw en longrjen wol. De stoarm nimt wer syn wâld, to nacht miskien Ef oars moarnier tsjin ’t stiigrjen fen de floed, Al nei’t de hear fen loft en wiid it wol. Sa seagen wy, jier nei gelikens jier, D’ ûnkearbre wintling fen de tiid fen nijs: De Maitiid mei hjar blomte en dream-ûnthjit, Den blinkend oer it gouden skyld fen ’t dún De simmer dy’t hjar swird fen strielen swaeit, Den wer de hjersttiid, brûzjend út it djip, Unlijich driuwend oer it rou swart swirk, Oan’t hiel it gea om winter-stiltme skriemt.

THORA. Sa rêstich astû ’t seist! Niis seach ik dy Stil glimkjen as oertochtst in mylde dream Bûgd oer dyn wirk, wylst om de stins de wyn De driging gûlde oer ’t rizen fen de stoarm! Krimpt dyn hert nea fen eangst en ûnrêst gear? My weacht en twingt de skymring fen de joun, As brekt yn ’t skiere djip in krêft him frij Dy’t him al hymjend nei de brânning jowt, En doarp en minsken sûgend nei him nimt.

WELMOED. Ien eangst hat driigjend oer myn maitiid stien: Dat wier earstû hjir wierst en Frâns syn hert En tinzen joech oan mismoed en frjemd leed, En nêst syn fiet it gean tocht fen de dea— Dat wier sa blyn, dêr bleau ik machtleas tsjin. Mar noustû kaemst en hy sa sterk en wis ’t Libben oerwoun mei ’t hearskjen fen syn wil, En eltse dei him sjucht yn ljocht en krêft, Nou’t einlings nei myn iens’me eangst om him Ik bliid oertinke mei myn lok dat bliuwt, Nou sjongt de stoarm oerwinnings-psalm, nou leit Hiel ’t libben iepen yn triomf en ljocht,— En sa moatstû, frjeondinne, it ek forstean.

THORA. Ik doch ’t, ik wol ’t, mar ’t is sa swier, sa bang— ’t Is det ik yn myn lok gjin frede fyn, En ivich fiel, der is hwet frjemds, hwet wylds, Dat al myn langst en swietste dream forhúnt, Ik kin ’t net neame en ’t bliuwt aloan my by, Ik wit net hwet it mient, mar ’t jowt my eangst.

WELMOED. Kom, siz my alles Thora. Faeks koe ik Dy riede en stypje yn hwet dy riedling is; Ik wol ’t sa jern, dû bist ek my sa ljeaf— De lêste tiid mirk ik aloan oan dy Der wier hwet dat dy pleage en eangstme brocht— En bleek wierst faeks dêrst eren laitsje koest— Dû hast dyn ljeafde dochs, dû witst dy ryk? En yn ’t bigjin wier al dyn ljeavjen nocht,— Dû, blide, lûkt ek dy de sénoed mei?

THORA. Dat is it, dû hast rjucht; my weacht it wiid En d’ eangst en niid dy’t ik dêr wenjen wit, En det der mear is as myn ljeafde-dream... ’t Is komd, dy jouns, do’t ik mei him de stoarm For ’t earst hjir woedzjen seach yn ’t krôljend wiet, En dêr’t ik stie de dúnkling him bijoech Det ik foaroer foel, en it swolgjend wiet My meifierd hie yn ’t wieljen fen syn macht, Hie net syn krêft my rêdden út dy need; Do’t ik wer bykaem seach ik yn syn each In wyld frjemd glânzgjen—’k hie it neat net sjoen— Dat barnde oan’t yn myn siel, en twingend, fier, Hearde ik syn lûd my lústrjen: „Wierstû bang?”

WELMOED. En do?

THORA. ’k Wier bang, ik bin it yette—ik sei him neat, Ik húvre, eange en ik forstie hwerom. Ik hie myn dea yn ’t antlit sjoen, ik wist Hwet my hjir bide yn ’t gounzjen fen de stoarm, Ienris, in joun as my myn krêft bijowt: In fier griis grêf yn d’ ûndergroun fen ’t djip.

WELMOED. Thora, dû praetst sa frjemd... Bitink syn krêft Hie dy dochs rêdden fen de dea, dy joun, Sa scil er jimmer hoedzjend nêst dy stean...

THORA. Sûnt wist ik det ik machtleas wier tsjin dit, En ûnfolslein ús ljeafde. Ik haw ’t forstien, Him bynt in greater macht, in heger geast, Dy’t ik forslein tocht fen ús ljeafde en trou, Mar nou wer long’rjend boppe ús ljeavjen riist. En hy èn ik ha greater ljeafde yn ’t hert, Him ropt de Sé, my is to Libjen ’t meast.

WELMOED. Mar as dat wier is—’t heart my wûnder ta, My tinkt, der kin neat boppe ljeafde gean— En dochs bynt ljeafde jim, en bliuwt hja sterk Ek dêr’t hja by hwet oars hjar minder wit, Den scil hja ienris weiwirde as in dream, Ef hwet jim skaet en sa jim lok forslacht Dat moat ta’n offer wijd oan ljeafde’s wâld.

THORA. Welmoed, der is mar ien wei oer for heil. Hy moat hjirwei. Myn ljeafde dy’t ik joech Sa great en ryk, mear as ik mûglik tocht, Is machtleas tsjin de tsjoenkrêft fen de sé; En wint er ek yn krêft en hill’ge moed, En hâldt myn ljeafde ek fen de dea him fier, To wylder riist dy frjemde ûnsizbre krêft Yn him omheech, en hwet myn ljeafde wint, ’t Wirdt wer fen nijs de weld’ge sé ta’n bút, D’ oerginst’ge dy’t my hatet, eang for my, Lyk as s’ ek my ta húv’ring twingt en eangst. Ik wit, ik praet oerstjûr, myn selskrêft swynt, Mar Welmoed, djip yn ’t hert forstean ik ’t klear, By al ús skynwinst wirdt de dea it lean For ljeafde en lok, as hjir it longrich wiid Stadich ús laitsjen mei syn lûd oerstimt; Iensum by stoarm en ’t gûlen fen de sé Swalket er jountiids oer it lykbleek strân En heart eft yn de fierte it lûd ek ropt Oer ’t hymjend gean fen weach en brânning-slach, En ik dy’t gean moat nêst him, dy’t mei him De driging skôgje moast fen striid en dea, Ik doar net mear sûnt dy forflokte nacht Det ik dêr foel yn dat ôfgryslik grêf.

WELMOED. ’t Is dy yet frjemd, de sé by hjerst to sjen As jouns de weagen stean to stiigrjen, wyld: Nea hiest hjar sjoen, as dêr’t hja dreamend laei Ef reauntsjend yn de glâns fen simmerwyn, Mar haw bitrou: is dy hjar grym biwend Den scilstû laitsje om hjar oerstjûr gedriich, En sterk dy witte yn ’t lûken fen hjar stoarm As ljeafde nêst dy bliuwt, en each en hert Allinken ek oan wylder tiid biwent...

THORA. Nea, nea—yn wyn en weagen klinkt hjar haet; Dwylsin is hwet hja sjongt en dead hjar skaed: Gjin soen bistiet twisken hjar wiid en my, Dy’t hjar forflok, en for hjar eangje, en lij.—

II. WELMOED, THORA, RIXT FEN DONIA, DS. MARLÉUS.

RIXT. (opkommend): Untskildging praet hwet ûnrjucht is net wei. Men hat ús húnd yn ’t djipste, ús rjucht forstaet, En hy dy’t him forgrypt oan oarljue goed, Ho heech er stiet, ef froed en dildich sjucht Det yn syn namme it Rjucht ûntkrêftge wirdt, Mei tasjen det God’s grym him fen syn troan Net delslacht yn de hel fen skande en hún!

DS. MARLÉUS. Dochs hat de keizer ’t heechste wâld op ierd’, En syn heech wird is al syn foltsen wet; Dêrby, geneed’ge frouwe, is him de macht— Hwa scoe bistean tsjin ’t stúnjen fen syn wrok, Wylst die men him yn hearsumheit in bea, Syn ear faeks iepenstie for ’t krêftich rjucht Dat grif jim kant yn dit swier pleit skewielt, En hy goedginstich ta jim heil bisleat.

RIXT. Genôch fen freegjen, bidd’lers bin wy net. Mei hiel myn krêft wol ’k oanstean by myn soan, Det hy de bea om rjucht lyk ik dy die, As frijhear net by ’t heechst biwâld fornijt, Dêr’t dochs ús freegjen húnd wirdt en bispot, Mar giet d’ únskamsmens fen de niid sa fier, Det men ús oantaest yn ús erflik lân, Men ljeaver as únweardich lef gekrûp De striid forkiest en God de útspraek lit.

DS. MARLÉUS. As frede-man klinkt my de kriichsrop wyld, Mar hâldt men soks de iene wei for ’t rjucht Sa scil wis ’t Aemlân trou wêze yn de striid, Ho’n bytke it ek formei mei wapentúch, As do’t it dijde yn jins woltierich wâld.

RIXT. Sa tocht ik ek. God jaen ús goed bislút! Hwêr is de frijhear, Thora?

THORA. Dêr’t de wyn Gûlt by it rizen fen it jounbleek dún, Deun dêr’t de dea út djippe hoalen gûlt, En fier fen hjar dy’t rjucht hat op syn hert.

RIXT. Bitink hy is in eilânsfoarst, hwaens hert Lúkt nei de widens dêr’t syn gea út riisd En hiel syn jonkheitstiid fen hill’ge is. Dit lân is him bitroud; ik wit syn wird Dat klinke scil as hy dit ûnrjucht heart, Wy fen ús rjucht ûntset, in oar hjir foarst, En ’t keizerswird ús tsjinpartij ta’n skyld!

WELMOED. Wy weidreaun fen ús honk? Dy tynge is hird. Fen ’t oard dêr’t ús bistean mei fêstgroeid is En dat Mem noede hat mei ljeafde en trou, Forballe en skaet út habsucht fen in frjemd? Nou fetsje ik det Mem frege om striid, as ’t rjucht Forkwâns’le wirdt for flaeikjen en kâld jild!

THORA. My bliuwt it frjemd. Striid for dit weardleas gea Dêr ’t libben is ien wraks’ljen tsjin de langst Fen ’t wide dat de minske oermast’rje wol, Oant him de krêft bijowt en hja him nimt As brêgeman yn ’t glinzgjen fen hjar hoal? Tink om de frijhear sels, ho’t hiel de tiid Ear’t ljeafde ek him to ljochtsjen kaem yn ’t hert, Ien driging wier fen noed en twiivlichheit, En siz eft goed is det men him hjir bynt! Ik swige as frjemd, joech ljeafde my gjin rjucht, To tsjûgjen sa’t myn herte it djip forstiet: Him is it heil as fen dit lân de tsjoen Net eltse dei syn siele yn finznis slacht, En dêr’t de lânnen lizze yn feilger fiem Hy, fier fen ’t lûd dat yn syn noegjen twingt, Yn fêster libben rêstme fynt en lok!

RIXT. Hy sels scil ’t oars forstean. Syn hiel bistean Is geargroeid mei it wêzen fen syn lân En dat fordiignjend striidt er for syn sels, Dat drôvje moat as men ’t de groun ûntkeart Syn ropping, al syn plicht, leit, Thora, hjir, Dêr’t hiel syn herte út berne en foarme waerd. En hwa’t syn leed en blidens partsje wol En him skewiele yn d’ iens’mens fen syn dei, Lyk dû it dochst as dielster fen syn hert, Moat hjir syn moed forbliidzje mei hjar jaen, Fen minsken ’t heechst, mar yn hjarsels forsteand Det der hwet is, dat troanet boppe hjar.

DS. MARLÉUS. Mei wiisheit sprekt de frouwe. Plicht giet foar. Dêr’t Gods lûd ropt wirdt minsk’ne stimme wei, Sa’t elts dy’t ljeafhat witte moat yn ’t hert, Det ljeafde nea de weardleaze ierdskens jildt, Mar ’t meast de geast, sa’t dy Gods ropping fielt.

WELMOED. Thora hat noed, nou’t yn de fierte it wiid Ropt as de driging fen in dûnk’re God, Mar spielt de Maitiid skielk hjar ljocht wer oan, En riigje weagen rimpeljend en klear Wylst oer it strân in iere moarnswyn sjongt, Den heart hja wis ho’t yn de sé hjar sang De Hear ek nou in hillich boadskip bringt En det ús rjucht op ’t Aem’lan Godsrjucht is!

THORA. Hâld sterk dyn hert! ’t Is d’ ingel fen it tsjoed Dy’t dêr yn ljocht-klaed oer de weagen giet! God is hjir net! Ik hear de djipten fol Fen grousum leed, fen gjalpen wyld en rou; It is de hel dy’t dêr to sieden leit, En ropt der ien, den is it Satan sels! Hjir is gjin ivich ljocht! Hjir is de dea. En hwa’t hjir toevet, sinkt yn nacht en wea!

III. WELMOED, THORA, RIXT FEN DONIA, DS. MARLÉUS, FRANS DUCO, JELMER.

FRANS DUCO. Hillich de krêft dy’t losbrekt oer myn sé! Mem, Mem hwet joun! Al grizer kringt de loft Syn driigjen wyld yn wolkensteapels gear, De weagen roppe en stiigrje nei de wyn, Ien wûnder feest fen swiere oerstjûre nocht; Griisskommich stoarmje s’ oan út tsjustre kym, Unlijich, wyld, as út de dea bifrijd, Yn great jûchhei priizgjend hjar macht’ge God, Dy’t hjar wer wekke út wêzenleaze dream Det se ûnbiteamme opstoarmje oant it swirk! Wy stienen op it dún en seagen ’t oan: It bleke ljocht, mind’rjend oan westerkym, ’t Wyld driuwen fen it swirk, it brânningwyt, Wy hearden hûndert lûden troch de loft, En oer it gûlen fen it spoekrich wiid— ’t Wier ljeafde en haet, eangstgâl en himelpsalm It kjirmjen fen de finz’nis, ’t lûd gerop Fen hwa’t oerwinne yn grymste en wyldste need, ’t Wier ûndergean en rizing, skiere dea— By God, opstânning ek! De sé stie op, Tobriek de bân fen hjar ûnmjitlik grêf, En riisde út rotshoal nei God’s troane omheech; Wy seagen hjar foldiedich, foarstlik, wyld— Jelmer, joun bin wy ta hjar ridders slein!

RIXT. Myn bern, forjow as ik dyn bliid sterk lok Brek mei ûngaedlik wird, dat wis krekt nou Dy djipper wounje scil yn ’t hert, meidetst De skientme fen dyn lân sa djip forstiest, Dat lân dat fiere hate ús herte ûntstriidt...

FRANS DUCO. Hwet mient Mem? Neam it frij, it let my net.

RIXT. De keizer, rjucht dwaend yn it pleit dat Zuhm By him tsjin ús oer ’t Aemlân oangien hat, Hat him ús lân forwiisd en ús ûntsein Yn ’t erflik rjucht op hwet ús eindom wier, En wy ha hjir gjin oar rjucht as in frjemd.

FRANS DUCO. Hy doar hwet oan! Ik mocht syn skatkist sjen Ho’t dy oan ynhâld woun hat mei dit rjucht, Op ho’n stik jild hear Zuhm soks kaem to stean! ’t Is drôf det hy syn earmtlik skyn-biwâld Det hjit fen keizerskip en slaefskip is, Ek yet bismodzet mei ûnweardich dwaen, In pop hwaens pronk fen mot en rust forgiet!

DS. MARLÉUS. Wêz dildich hear, al ried ik selsbitwang. By him birêst yn ’t each fen minsk’ne wrâld It heechst biwâld en him is d’ earbied ’t meast.

FRANS DUCO. Earwearde, ik knibb’lje net for keizerswird. Ik ken ien God, for hwaens heech rjucht ik niig En djip yn ’t hert trillet Syn biedwird nei Dat wiisheit, hearlikheit en ivich is, En ierdsk biwâld dat tsjin dy wierheit striidt, Lyk God dy skepen hat yn elts ierdsk hert, In pearel, ljochtsjend yn forgeande skulp, Is my ûnkrêftger as it dúngers sels En striid ik tsjin yn syn misdied’ge driuw.

THORA. By God, bitink, dyn warkrêft is sa lyts, Dû hast gjin hynstefolk, gjin wapenreau, Gjin boun fen feinten om dyn lieding gear, Gjin foetfolk dat as streamen komt en spielt Dy’t alles delslaen hwet hjar driigjen keart— Dû haste neat as bounsnoat as dysels!

FRANS DUCO. Ik haw de sé. Hja biedt in trêftich war! Hja spraet hjar goud’ne earmen noedzjend út, En hwet ús lân yn ’t hert bidriigje wol Wirdt dêryn gearre en ta de strânning wijd. Ik wit hjar ljeafde en det hjar hillge ginst Eltse ûre my oerbôget as in skyld, Ta lean for ’t boun dat ik mei hjar hert sleat!

THORA. Dû hast dyn libb’ne siel hjar dea forkoft; Dû bist dysels net mear! In wûndre krêft Trochrûzet dy en docht dy stean yn glâns, Dêrst eartiids sonkst yn grize twiivlichheit, Mar ’t is de libb’ne krêft net fen dyn hert! Hjàr siel sjongt yn dyn wird! En hwetstû droechst Yn ’t siikjend boarst oan rykdom fen dysels, Dat is toraend yn hjar ûnmjitlik wiid, En dû bist neat as hjar, hjar stjerlik bern!

FRANS DUCO. Ik bin ’t! Hjar bern dy’t hjir hjar boadskip bringt De lêste Camminga, de weage-prins! Hja is myn ryk, myn heitlân, myn forlangst; Myn herte is hiem de heimnis fen hjar blomt; Yn djipten weagjend mei hjar weage-gean, De glâns dy’t silvrich nêst hjar hoalen falt Dêr’t grien it wier syn wiete slingers wynt, En roazge skulp en dûnker bloedkorael Triljende wjerskyn mank de djipten spraet, En geasten troanje op perlemoeren sit! Dêr, dêr is ljeafde en wûnderdiedich nocht, Great, wyld en sterk as hjir gjin minske dreamt, En dêrút is myn siel riisd do’t hja teach Yn stjerlik omskot mank de minskebern, Dêr’t ik it wâld naem oer hjar ienlik strân, For ivich ien mei ’t rûzjen út hjar djip En neat as hjar great hearskjen ûnderdien, In libben ien mei hjarres, en dat bleat Oan hjar hert ljeafde fynt, en treast en nocht!

THORA. Unsill’ge dreamer, sjuch den my! Hwet ik?

FRANS DUCO. God dû ... ik tocht net mear ... hwet haw ik sein? Die ik dy leed?... Forjow my, ’t wier sa great, Ik seach hjar sa yn ’t witten fen hjar krêft, Al ’t oare sonk dêrby, waerd wei ... sels dû... Dat wier forkeard ... bitink, ik libbe aloan Hjir yn de skôging fen hjar wiid bifiem, En minsk’ne ljeafde ûntstjert myn tinken tel As ik my ien wit mei hjàr krêft, hjàr preal...

THORA. Untskildgje it net, ik seach dy nea sa great As dost dy wirden spriekst; dêr spriek in God Troch dyn bisiele mûle, al woune it my— Mar ’k bid dy, ûndersiikje en ken dyn hert, Ef ’t wierheit wier hwetst yn bisieling seist, Det ik dyn djipst bistean for ivich wit En ik erken hwet for my weilein is.

FRANS DUCO. Sa gau dos al ... wis, Thora, ’t is dyn rjucht, En astû ’t wolst, den scilst myn antwird ha— Faeks hie it earder foech jown detst it witst, Mar eltse dei dy’t nei de jountiid lûkt Docht freegjen det it ljocht yet toevje mei— Mar it is goed, neat scil ik twiivlich dwaen; Jim, lit my ienlik mei mysels, in skoft, Det ik myn libben skôgje mei sa’t is, En moed fyn ta in great en swier bislút Neidet myn plicht it seit en God it wol— Haw goed bitrou noch wêz net twiivlich mear. Ik wit in ljocht, dat as it deiljocht sinkt Yn ’t roungean fen de nacht my strieljen bliuwt; Bitrou en bid oan God, det hy ús hert Forklearje mei en ús ta wiisheit laet— Dû Jelmer, bliuw en diel myn striid mei my.

IV. FRANS DUCO, JELMER.

JELMER. Dyn wirden bin my eangst. Hwet wolstû dwaen? Dû scilst dochs hjar dy’t al dyn swiermoed naem, En út dyn slom dyn ûntrochgrounbre krêft Mei ljeafde’s ynlik jaen towekker rôp, Net gean litte yn de grizens fen de kym En wer fen nijs dyn wei yn iensmens gean? Sjuch ta det hwetstû wounst dy net ûntgiet Mei ’t gean fen ’t ljocht dat nou dyn siele oerskynt, Mar den dyn hert wer oan de nachttiid lit! Tink detst hjar nedich hast, lyk hja gjin dei Mear seinje kin det hja dyn lûd net heart En yn dyn each hjar libbenstreast net fynt, Tink oan hjar komste en ho’t hja ’t hûs forliet, Hjar âlden, sibben, gea, út noed for dy, En det hjar gean hjar jonge krêft tobriek En dy it heechste, ’t libben sels ûntstiel!

FRANS DUCO. Myn frjeon, ik striid. Ik smyt neat achtleas wei, It minst, hwet my de blanke libbenskroan’ Sêft foege hat yn ’t wynbitiisde hier, En nou sa great en djip blinkt yn myn siel’, Det, as dat giet, myn siikjend hert tobrekt— Mar ik haw plicht dy’t my ta’n offer twingt. Hastû net sjoen ho’t hja hjir stil forkwynt, In blom, yn hôven dijd fen simmer-ljocht, En mylde lústring fen in blider wyn, Mar net bihirde yn ’t brûzjen fen de stoarm, En tel ûntblêdde yn smerte en leed-forfal? En ’t mei net, misdied wier ’t oan hjar bigien, Scoe hja hjir wylgje nei in ljochtleas ein, Wylst hja Gods skientme hat yn ’t blide hert En yn hjar eagen stille wûnderglâns De keine ûnthjitting speeglet fen hjar bloei, Sa myld en ryk, dat elts hjar groetsje scil As ljochtgeast mids in wrâld fen leed en niid!

JELMER. Mar sjuchst den net, det neat hjar langjen is As dy to jaen hwet God yn hjar biskoep Oan skientme en ljocht en wijing fen ûnthjit? Witst net det hwet hjar eangjen, húvrjen docht, Net is de driging fen de stoarmge sé Noch d’ ienlikheit fen ’t bleke fiere strân, Mar det hja dy net nêst hjar striden fielt Mar earder tsjin hjar, nêst de sé hjar twang? Det hwet hjar weacht in dûnker eangjen is, Dat hja nêst dy en opnomd yn dyn hert, Wylst hja it libben wol yn skientme en lok En nêst dy troanje yn libben’s godlik feest, Earder hjar ljocht en blidens sinken sjucht En nêst dy dielt yn ’t driigjen fen de nacht?

FRANS DUCO. Hostû de wierheit fen myn siel forstiest! Dû nimst de swierens wei dy’t op my woech, Det ik dy sizze moast hwet heimnis wier, Forhoalen djip yn ’t swijen fen myn hert, Mar eltse stoune oerstrieljend mei syn gloed, Hiel ’t libben weevjend yn syn wis bifiem— Wêz sterk en wird net drôf: my is it bliid... Myn libben rint nei d’ ein. Hwet dagen yet, En ik moat gean. Myn hert docht my de dea. Ik wist it lang, mar yn myn twiivlich hert, Ear’t Thora kaem, hie ’k for myn libben noed, Hwent ik forstie, ik scoe sa earmtlik gean, As ierde’s hillichst jaen my fierbleaun wier... Hja kaem, ik haw de skientme yn ’t antlit sjoen, Diel hawn oan ierde’s ljocht en ljeafde’s bloei, Neat wier my mear to winskjen bleaun, neat twong My mear to fjuchtsjen fen myn ierdsk bistean, Dat neat mear hie, dêr’t ik nei langje mocht. Do doarst ik libje, libje, ien simmertiid, Al wist ik wol, ’t kaem my op dea to stean, En alles naem ik op yn ’t iepen hert, De weage-glâns, de rook fen sé en blomt, De heechtiidsglâns fen ’t simmerdeiljocht sels, En mear as dat, hwet twiske minsken is, Dyn frjeonskip yn hjar djipste en swiidste steat En Thora’s ljeafde yn hiel hjar skientme en trêft— En ’k wist aloan it neij’rjen fen de dea Nei’t ús de hjerst riisde oer it dúnjend djip, En ’t wier my goed: myn siele is sterk en ré It wûnderlân to sjen oan d’ oare ich sé, Dat rize scil út dit, as út it wiid In eilân, wyt fen timpels, wâld-bigroeid,— Dat bidet skielk, en ik kin tankber gean; Tankber for ’t ljocht dat my hjir laitsje mocht En tankberder for hwet ik skôgje scil.

JELMER. Ik húvrje fen hwetst seist. Dû meist net gean. Scilst ús hjir litte yn iensumheit en leed, Earm yn de neitins fen dyn great bistean, En langjend nei hwet nea mear rykdom wirdt? Frâns, Frâns, ho koest! hiest noed stien for dysels Faeks wierst ûntkomd en nêst ús libjen bleaun... Drystmoedich hast dy priis jown oan ’t fordjer, Wylst wy dy soun tocht hawwe en miend, dyn hert Socht sterk to libjen yn fornijde krêft— Hwerom dy sa to offrjen oan de dea!

FRANS DUCO. Ik offre net. My waerd to kiezen bean, Twisken in libben lang fen ierdske tiid, Mar lef fen lytse soargen, earm oan djip En godlik nocht, in feal en skier bistean, Ef koart, romroft mar ljocht fen lok en krêft. Ik keas it lêste en achtsje it my in winst. Hwet tinkt dy nou, moat Thora gean? ef sjen Ho’t heger krêft my oan hjar ljeafde ûntwynt, En mei my stjerre, oan myn bistean forboun, Ef frij wêze en hjar jaen nei minskne wrâld, Dêr’t hja nei egen ropping libje mei, Hja oan de wrâld mei al hjar langsten fêst?

JELMER. Mar as hja bleau salang’st hjar nedich hiest, En den hjar honk socht yn de wrâld, en dêr Yn ’t libben nije moed en blidens woun—

FRANS DUCO. Dat kin net Jelmer. Ljeafde stjert net wei Mei skieding fen de dea. Is ienris hja Djip opnomd yn de stiltmen fen de siel, Ta ’t ynlikst wêzen fen ús wêzen wijd, Den hat hja wâld yn ’t hert salang’t it slacht. De heechste sill’gens wirdt mar ienris bean; Elts oar lok liet, hie Thora ienris foun Dêr’t nou de langst bleau by in hope, in dream, Hjar letter ienlik mids de rykste bloei, En wylst hja stie foar libben’s yngongsdoar Yn rou en leed, in widdou yn hjar hert.

JELMER. ’t Is wier, sa is ’t. Mar den moat Thora gean. Better de skieding dy’t hja drage kin, Nou’t hjar de hjerst mei eangstme slacht en soarch, En ’t yn hjar ropt om feil’ger lok en ljocht, As skielk as hja, fêst oan dyn hert forboun Yet libjen bleau yn oantins fen hwet wier, Wylst hja net berne is for it krús fen ’t leed.

FRANS DUCO. Rop Thora hjir. Dit wier myn greatste striid. God hat my ljeafde jown, mar offrjen ek. ’t Is swier as sa it herte sill’gens woun Iensum de wei to gean nei d’ ein... Mar ’t moat.

JELMER. Ien bea yet, Frâns...

FRANS DUCO. Neam hwetstû winskje scoest.

JELMER. Lit my den bliuwe meije ... oan d’ ein, oan ’t lêst.

FRANS DUCO. ’t Is goed, ik tankje dy. Rop Thora hjir. (Jelmer giet) Sa rint myn dei ta’n ein. Myn hert, haw moed! Ho earmer dû, ho heger himelgloed.

V. FRANS DUCO, THORA.

FRANS DUCO. Thora, dû woest de wierheit?

THORA. Wierheit wol ’k; Lit hwetstû seist, de stim wêze út dyn hert, En driuwt hja my út dyn bistean den wei, Den scil ik gean omdet dyn hert it wol.

FRANS DUCO. Bern, wier myn hert it heechste oardiel jown Oer hwet myn libben foarmet en tobrekt, Gjin wird ûntkaem my, dat dy twiivljen die Oer ’t ivich hâld fen hwet ús siel forboun; Mar God hat my in wei wiisd, fier en frjemd, Oars as myn hert’ it faek bijeart en wol, Mar dy’t ik gean moat oant de dea my ropt, Gean moat, al blet de soal, al brekt myn krêft. Fen minsk’ne bern bistû myn siele it neist; En sims, dizz’ simmertiid, in swijs’me joun, As fen de kym it bûnte deiljocht swoun, Mei tinte en gloede útstreamend oer it djip, En dû gyngst nêst my oer it ienlik strân Den bylde ik my, hwet west hie wier forstoarn En njunken dy sette ik nij libben yn... It is net bleaun. Ik mei mysels net jaen; Ik bin net mear fen d’ ierde. Ut fiere kym Komt mei it rûzjen fen it wiid in lûd, Dat my weromropt nei it fier ljocht lân Dat ik forliet for ierdske moeite en need; En ienlik wynt myn wei de romten troch, My inkeld wiisd nei ’t rizen fen dy stins, En wylst it lûd ropt út de tsjustre kym Sinkt d’ ierde my yn frjemde húvring wei...

THORA. Siz my den dit: hwerom is ’t my net gind Dy wei to gean? Hwerom wier my it paed Troch jountiid-stiltme en oer it rêstend dún Allinnich iepen, mar de striiddoar ta? Haw ik dy sein det ik gjin soargen woe Noch noed, noch leed, ef haw ik weegrich west Fen dyn frjemd langst, dat ik sa min forstie, To tôgjen hwet ik koe, en mear as dat?

FRANS DUCO. Thora, tink om de joun do’t fûl en wyld De westerstoarm geide oer it neaken strân Dêr’t ik de krêften rizen wist yn ’t djip, Dy’t, mear as minske yn ljocht en striid en macht, My hiem binne as hertsfrjeonen út it gea Dêr’t hiel myn aerd yn foarme waerd en wijd, En dystû do for ’t earste seachst, nêst my. Ik seach de wylde stoarm yn ’t branningskom, It rou swart swirk, fûl jachtsjend oer de loft, It sân dat stoude, it dún dat him bijoech— En dy dêrby, in simmermearke, in dream Fen ljocht, dat glinstrjend oer it marwiid rint En tear en fyn mank wetterlyljes rêst; Dy, mei de langst yn ’t hert nei skientme en lok, Dy, sels in blom út simmer’s rûzich hôf, En ik forstie, der wier in iivge striid Steld twiske dyn stil langst en ’t stoarmich wiid, En dyn krêft wier de lytste, en sinke scoest Lyk astû do foelst mei it ynstoart dún, In wytging fen dyn lot, dy hjir biskern— En siz it sels, wierst bang? Sloech net it hert Dy lûd fen eangst dostû dat woedzjen seachst, Naem it dyn tinken en dyn krêft net wei, Ef wier ’t dy goed det ienlik paed to gean Lykmoedich dêr’t it laette, eft lok ef dea Dy biidzje mocht fier oan it rizend ein?

THORA. Om ’t lyk eft ljeafde ef haet myn herte stjûrt Dêr’t ik it wiid sjuch yn syn skomjend langst En ’t macht’ger as myn machtleas winskjen wit, Om ’t lyk eft libben ropt ef dûnkre dea— For dy, om dy, astû ’t yn ljeafde wolst, Scil ’k elts paed gean en al myn eangst forslaen, As ’t mei yn blidens fen it strieljend ljocht, As ’t moat yn ’t woedzjen fen de winterstoarm.

FRANS DUCO. Thora, hear den myn bea. Unthâld it wol: Wier net dyn hert’ my hill’ger as mysels, Hie ’k dy net mear ljeaf as myn ljochtleas paed, Ik hie gjin krêft ta hwet ik freegje scil. Ik wol net detstû hjir fen rou forgiest: Sjuch, dû bist moai, God hat dy skientme jown, Dyn blide siel’ mei bloei en maitiid sierd, Sadetst Syn ljeafde hast yn ’t hoopjend hert, En dû de wrâld, lyk hja yn tsjuster leit En longret nei in blink fen blider ljocht, In wûnder bist fen siele-frede en dream, En langjen dochst nei keiner ljeafde en treast Lyk God de minskheit yn syn goedens biedt. Noch dû noch ik ha rjucht dyn ljocht bistean To drinzgjen mei it dizich skier fen ’t leed, Noch dû noch ik mei’ dyn forheld’re wei Tsjin Gods wil yn, bûge nei rou en dea: Hwent dyn plicht is to bloeijen lyk in roas Dy’t dreamt yn ’t skaed fen in oerstoarme beam, Dêr’t mennich treast fynt as hy moedleas bidt: In teiken Gods him op syn krúswei bean. Sa wol ik detstû bliuwst, en hill’ger yet: Forlit myn hûs dêr ’t leed al tichter komt, Gean nei de wrâld werom, ûnthâld myn bea, En hast my ljeaf lyk ik it djip, djip wit, Forstean den det myn ljeavjen fen dy wol Detst lokkich bist, detst giest yn skientme en ljocht, En hwetst my joechst út rykdom fen dyn hert Jowst oan de wrâld, dy’t longrje scil nei treast Lang nei’t de sé wer oer myn wegen sleat.

THORA. Oars winskest neat?

FRANS DUCO. Dit wier myn iene bea.

THORA. Farwol den, ik scil gean. Dyn bea is wet. Al hwet ik doch, hwer’t ek myn wei my fiert, Mei triennen earst, mar ienris mei triomf, Scil wijd wêze yn de hill’ging fen dyn wird, En oer myn hert scil mar ien winsk mear stean: To libjen sa allyk dyn ljeafde it bea, Myn plicht bistribjend lyk dyn wird it wiist, Ek nei in tiid det ik sa die, for dy, Dyn hill’gjend wird yet harkjend yn myn dea.

FRANS DUCO. God mei dy hoedzje en stypjend nêst dy gean! Hwa’t alles off’re en joech, hat ivich lean.

VI. FRANS DUCO, THORA, JELMER.

JELMER. My driuwt in wytging dy’t gjin útstel lijt. In fiskersfaem, dy’t ik yet nea hjir seach, Bidt det men daelk hjar foar de frijhear fiert, Dy’t hja in tynge bringt fen sa’n great wicht Det minske-libben der mei gearweve is.

FRANS DUCO. Sa lied hjar hjir. (Jelmer giet). Bliuw Thora en hear mei,— Faeks hearst yet mear as dy myn ealgjen sei.

VII. FRANS DUCO, THORA, JELMER, DE FISKERSFAEM.

DE FAEM. Hear gin det ik jo tsjuster boadskip bring. Myn heit, mei ’t boat fier swalkjend yn it east, Ear’t yet de stoarm grym opstiek oan de kym, Hat, boppe Skiermûntseach, tsien skippen sjoen, Utrist mei kriichsfolk en frjemd wapenreau, Dêr dúdlik biidzjend oant de jountiid kaem En ’t skyld fen ’t Aemlân oan de bûgde stjûn’, As gou it oanslach op ús machtleas lân; Hysels, de driging fen de stoarm foarsjend, Flechte nei hûs en kaem it woedzjen foar, Mar net de float dy’t er dêr doarmjen seach, Dy’t tinkt him, strânne mòàt, hjir Noard fen ús, Hwent út it Noard bliest fûl en wyld de stoarm Dy’t al hwet swalket tsjin ús strân tobrekt.

FRANS DUCO. Priizge de sé dy’t sa myn bounsnoat is! Hja ropt, hja striidt, hja lever’t groulik slach!

DE FAEM. Yet mear Hear, det ik wytgje moat, al neamt Myn mûle it twiivlich en yn noed en eangst: Ear’t yet de stoarm riisde út it siedend wiid En ’t swirk yet net de loft yn ’t roun oerdiek, Blonk heech yn ’t Noard de kym yn frjemd stil ljocht, Ien wiid bifiem fen gloede, silvrich wyt, En hill’ger as it each by deitiid sjucht: In glâns, as siichd út himels heechste seal Troch iepen poarte oer ’t riigjen fen it wiid— Nea sjoen noch wytge sûnt de stoarm’ge joun Do’t, roppen nei dat ljocht, jins heit forstoar.

FRANS DUCO. Weagen sjong op! Blies fûlder, greate wyn! Jim machtich lûd hat swiidste wytging yn! Ho rûz’t jim lok, ho kleit sa djip jim smert Greatmachtich langst fen mear as minsklik hert! De loft set gear, de nacht driuwt driigjend oan Mids lûde weage-psalm en wyngedroan, En wyld oer wolkens strûst de feale skym Fen dún ta kleijend dún, fen kym ta kym, Wyld slacht syn stoarmjen troch de ein’ge dei, It dúngers brekt, ek minskne krêft stjert wei— Blies lûd en sjong, gean geijend, júbljend, roun, Hwent dream forstjert en al hwet blonk forswoun, Yn skiere need leit skolperjend it rom— Mar, breid fen stoarm en strân fen krêft, ik kom, En ré is ’t hert de wyldste wei to gean: Hwet alles joech, dat hat in ivich lean!

(Hy jowt him nei de doar, wyn en weagen tomjitte. Thora skriemt sêft).

—Gerdyn—