AANTEEKENINGEN.
Reading edition
I. Op Slavante.
II. Te Rolduc.
III. Een man over boord.
IV. Bij het Koloniaal Werfdepôt.
I. Naar zee.
II. In de Noordzee.—Kennismaking.
III. Verdere kennismaking.—In het Kanaal.
IV. In den Atlantischen Oceaan.
V. Eene stortzee.
VI. Dobberende bij de Canarische eilanden.
VII. Tusschen de keerkringen.
VIII. De Muiterij.
IX. Eene lijkplechtigheid aan boord.
X. Naar Brazilië’s hoofdstad.
XI. Weer naar zee.
XII. Een onderhoud—Bruinvisschen.
XIII. Storm.—Om de zuid.
XIV. Kaapsche duiven en Albatrossen.
XV. In den Zuidoostpassaat.
XVI. Straat Sunda.
Notes in this chapter
Note 1 · In viam pacis.… In nomine Domini! (bladz. 8). Dit is het begin van een gebed, dat door vrome Katholieken als reisgebed gepreveld wordt. Die Note 2 · Mompeer, mameer, momfreer en maseur, (bladz. 8) zijn Maastrichter uitdrukkingen, afkomstig van de Fransche uitdrukkingen: mon père, ma mère,Note 3 · Pangue lingua (bladz. 8) zijn de beginwoorden van een lofzang, die veelal bij de opheffing van of bij den zegen met de Hostie aangeheven worNote 4 · De „Lévrier” (bladz. 9) is sedert jaren het voornaamste hotel van Maastricht. ↑Note 5 · Vade retro Satanas (bladz. 11) beteekent: Wijk terug, o Satan. ↑Note 6 · Crypte, (bladz. 24). Zoo wordt een onderaardsch gedeelte eener Roomsche kerk genoemd, hetwelk gewoonlijk onder het koor aangetroffen wordt. Note 7 · De Eerw. heer Canoy, (bladz. 24) destijds professeur en philosophie, was een der humaanste en liefderijkste docenten te Rolduc. ↑Note 8 · Sancta Lydia, ora pro nobis (bladz. 25) beteekent: Heilige Lydia, bid voor ons. ↑Note 9 · Compareat (bladz. 33) beteekent: dat hij verschijne! ↑Note 10 · Vere dignum et justum est (bladz. 41) beteekent: het is inderdaad waardig en billijk. Het zijn de eerste woorden van een indrukwekkenden gebNote 11 · Ecce agnus Dei qui tollit peccata mundi (bladz. 41) beteekent: Zie hier het lam Gods, dat de zonden der wereld draagt. ↑Note 12 · In manus tuas Domine, commendo spiritum meum (bladz. 45) beteekent: In uwe handen, o Heer, beveel ik mijnen geest. ↑Note 13 · De profondis clamavi ad te Domine, Domine exaudi vocem meam (bladz. 45) beteekent: Uit de diepte heb ik tot u geroepen, o Heer! Heer, verhooNote 14 · Zoo is menige toekomst ergerlijk verwoest geworden, (bladz. 77). Thans is het aannemen van handgeld geen beletsel meer om officier te wordenNote 15 · De Balg (bladz. 97) is eene uitgestrekte zandbank, die oostwaarts van Nieuwediep in de Zuiderzee gelegen is. ↑Note 16 · Het Enkhuizer zand (bladz. 99) is eene belangrijke zandbank, die zich in de Zuiderzee tusschen Enkhuizen en het eiland Urk uitstrekt. ↑Note 17 · Lutjeswaard (bladz. 100) is eene zandbank in de Zuiderzee ten noorden van het eiland Wieringen. ↑Note 18 · Bakboord (bladz. 106) wordt de linker- en stuurboord de rechterzij van het schip genoemd. ↑Note 19 · Brassen (bladz. 109) is de benaming van het stellen der razeilen in de gewenschte richting om den wind op te vangen. Vierkant brassen is de Note 20 · Bezaanschoot aan! (bladz. 110). Het aanhalen van den schoot van het bezaanzeil, duidt steeds op goed weer en goede gelegenheid. Daarom wordtNote 21 · A. V. H. (bladz. 111) de voorletters eener handelsfirma te Rotterdam, is het merk van een der beste jeneversoorten, die naar Indië verscheepNote 22 · Boontje (bladz. 113). Boon, of liever witte boon, was destijds een schimpnaam, die door het volk in Nederland jegens militairen, maar vooralNote 23 · Te kooi (bladz. 116). De zeelieden noemen hunne hangmat of slaapstede kooi. De wacht te kooi beteekent dus: in bed liggen. ↑Note 24 · Noord-Hinder (bladz. 116) is eene zandbank in de Noordzee, waarop een lichtschip op 51° 47′ noorderbreedte en op 2° 38′ oosterlengte van GreNote 25 · De koebrug (bladz. 120). Op de Fernandina Maria Emma stond de groote boot op het dek tusschen den grooten- en fokkemast gesjord. Boven die bNote 26 · Rosa Damascena (bladz. 120) is de geleerde naam van onze Perzische roos. ↑Note 27 · Kerk (bladz. 121) is een vertrek in het achtergedeelte van het schip, waarop de hutten der passagiers uitgang hebben. Bij groote passagiers-Note 28 · Fokkemast (bladz. 123) is de naam van den voorsten mast. De tweede heet groote mast en de derde, bij een fregat zooals de Fernandina Maria ENote 29 · Sandettie en Goodwin’s sand (bladz. 123) zijn zandbanken in de Noordzee meer onder de Engelsche kust. Eerstgenoemde nagenoeg in het midden vNote 30 · Grietje geien (bladz. 123). Een fregat heeft aan den kruismast de navolgende vierkante zeilen: beneden het bezaanzeil, daarboven het bagijneNote 31 · Vaam (bladz. 124) of vadem is eene lengtemaat gelijk aan 1.83 M. ↑Note 32 · Den Burg (bladz. 139) was destijds en is nog, meen ik, het voornaamste logement te Nieuwediep. ↑Note 33 · Dum nihil est in poculo! (bladz. 140) beteekent: Wijl niets meer in den beker is! ↑Note 34 · Kondeh (bladz. 142). In Indië kammen, zoowel de Europeesche dames als de vrouwen des lands, zich het haar glad naar achteren, en binden den Note 35 · Zeilen tegengebrast (bladz. 150). Tegenbrassen noemt men de zeilen zoo stellen, dat de wind aan den voorkant invalt. Wanneer een gedeelte deNote 36 · Een melkmeisje er van maken (bladz. 159). Wanneer het schip aan beide zijden lijzeilen voert, hetgeen slechts met zeer ruimen wind kan geschNote 37 · Een oppertje (bladz. 168) komt van opperwal, welke term door de zeelieden gebezigd wordt, om een eiland, eene kust, eene landtong, eene kaapNote 38 · Pardoens (bladz. 174). De stengen, de verlengstukken der masten, worden voor gesteund door de stagen en zijdelings-achterwaarts door de pardNote 39 · Sapada, bawa minoeman! (bladz. 185) beteekent: Hei daar, breng drank! Het woord sapada is verbasterd van si apa ada, hetgeen beteekent: Wie Note 40 · Dobberende bij de Canarische eilanden (bladz. 191). De schrijver bracht in October 1872 met het schip Kosmopoliet III vier dagen tusschen deNote 41 · Theorie houden (bladz. 192) wordt in de Indische militaire wereld genoemd: het geestdoodend opdreunen van de van buiten geleerde reglementenNote 42 · Een halfdekje slaan (bladz. 197) beteekent: Het halfdek—dat gedeelte van het dek, hetwelk zich tusschen den grooten mast en den spiegel uitsNote 43 · Cocospalm (bladz. 201) = Cocos nucifera; Dadelpalm = Phoenix dactylifera; Drakenbloedboom = Dracaena draco; Pisang-soorten = Musaceën, waaroNote 44 · De drakenbloedboom te Orotava (bladz. 203) bestaat niet meer. Ongeveer twaalf jaren geleden werd hij door een orkaan midden doorgescheurd enNote 45 · Kaap Clear en Mizen Point (bladz. 207) zijn de zuidelijkste en zuidwestelijkste punten van Ierland. ↑Note 46 · Teneriffe-wijn (bladz. 209) is een soort Madeira-wijn. ↑Note 47 · Corregidor (bladz. 217). Zoo werd in Spanje en in de koloniën van dat rijk, voor de invoering der nieuwe gemeentewet, de voorzitter van den Note 48 · Het kabelgat (bladz. 231) is een nauw hok voor den fokkemast, waarin gewoonlijk kabels, touwwerk, oude zeilen, enz. geborgen worden. Wordt vNote 49 · Blikvuren (bladz. 240) zijn vuurwerkerssignalen met gekleurd licht. ↑Note 50 · De patrijspoortjes (bladz. 254) zijn de luiken of vensters in de zijden van het schip, waardoor licht en lucht toetreden kan. De naam patrijNote 51 · Het phosphoresceeren der zee (bladz. 258) wordt veroorzaakt door microscopische zeedieren, waaronder de Noctiluca miliaris eene hoofdrol verNote 52 · Spinnekop (bladz. 259) wordt genoemd: een blok met ingeschoren lijntjes, waaraan de zonnetent bevestigd is. Door dit blok, hetwelk gewoonlijNote 53 · Makreelen (bladz. 264) = Scomber scombrus. ↑Note 54 · Menschen-haaien (bladz. 265) = Squalus carchrias. ↑Note 55 · Thonijn (bladz. 266) = Thynnus vulgaris. ↑Note 56 · Boniet (bladz. 266) = Thynnus pelamys. ↑Note 57 · De Doraden (bladz. 271) behooren tot de Makreelen (Scomberoïdei). De geleerden noemen die vischsoort met den algemeenen naam Coryphaena. Er Note 58 · De hoogvlieger (bladz. 273). Onder de vliegende visschen is de Exocoetus volitans. ↑Note 59 · De op bladz. 277–280 en later volgende mededeelingen omtrent Rio Janeiro zijn getrokken uit een manuscript-dagboek van een officier van het Note 60 · Palmwijn (bladz. 281). De hier bedoelde is afkomstig van de Mauritia vinifera, wel het grootste, prachtigste en nuttigste specimen van de paNote 61 · Djarak (bladz. 292) = Ricinus communis. ↑Note 62 · Stormzwaluwen (bladz. 303) heeten bij de geleerden Procellaria pelagica. ↑Note 63 · Ikan poes (bladz. 320). Ikan beteekent visch. Het woord poes is afkomstig van het geluid, hetwelk de visch maakt bij het uitblazen van de luNote 64 · Kaap Agulhas, de zuidelijkste punt van Afrika, ligt op 32° 23′ zuiderbreedte en 19° 44′ oosterlengte niet ver van de Kaap de Goede Hoop (blaNote 65 · Slingerlatten (bladz. 325) zijn latten, nagenoeg drie vingeren breed, die loodrecht op en langs den rand der tafel geplaatst worden. Met hetNote 66 · Slingerborden (bladz. 325) zijn in den regel schijfvormige plankjes, die door middel van drie touwtjes, welke zich in het ophangspunt vereenNote 67 · IJzerhoudend water (bladz. 327). De watervoorraad aan boord is gewoonlijk besloten in ijzeren ketels, waarin het water eene roodachtige kleuNote 68 · Die voorspelling kwam uit (bladz. 329). De Stad Leiden kwam drie dagen na de.… Fernandina Maria Emma—laten wij dien naam ook in de aanteekenNote 69 · Zuidwesters (bladz. 332) zijn bolvormige petten, gewoonlijk van geölied doek vervaardigd, die eene ver achteruitstekende klep van achteren hNote 70 · Jan in den zak (bladz. 350) is eene koeksoort van meeldeeg, dat in een zak gekookt wordt. Behoort tot de lekkernijen aan boord. ↑Note 71 · Spen (bladz. 351) is op Java eene verbastering van dispens. ↑Note 72 · Marion (bladz. 356). In December 1872 stevende de schrijver met het schip Kosmopoliet III langs het eiland Marion. De hiervermelde bijzonderNote 73 · Vetganzen (bladz. 357), ook Pingouïnen genaamd, behooren tot de familie der Alcinae. Bij de geleerden heeten zij Aptenodytes Patagonica. ↑Note 74 · De eilanden Sint Paul en Amsterdam (bladz. 367) liggen in den Indischen Oceaan op 37° zuiderbreedte. ↑Note 75 · De tjoemi-tjoemi of inktvisch (bladz. 374), is een weekdier uit de klasse der Cephalopoda (koppootigen) en uit de afdeeling der Decapoda (tiNote 76 · Tandjoeng Blimbieng (bladz. 381) beteekent de Blimbieng-kaap. Blimbieng is oen boom, die van 15 tot 20 voet hoog wordt. Hij heet bij de geleNote 77 · Mangistan (bladz. 382) = Garcinia Mangostana, eene overheerlijke vrucht, die door een Engelschman Sir E. Tennent vergeleken werd met: welrieNote 78 · Doerian of Doeren (bladz. 382) = Doerio Zebethinus, eene lekkere, maar zeer sterk riekende vrucht. Wij vonden ergens door een Franschman omtNote 79 · Slamat tahoen baroe (bladz. 382) = nieuwjaars-heilwensch. ↑Note 80 · Ramboetan (bladz. 382) = Nephelium lappaceum, ook eene zeer gewilde vrucht. ↑Note 81 · Tien kojangs prauwen (bladz. 384) zijn vaartuigen, die tien kojangs kunnen laden. Een kojang = 30 pikols. Een pikol = 61,76125 kilogram. Een