Note 7 — OVER VRYEN-ARBEID IN NEDERLANDSCH INDIE.

By dien brief aan van Twist waren vele stukken gevoegd, alle aantoonende dat ik volkomen in myn recht was.7 ’t Is me onmogelyk thans optegeven welke, maar als ’t vereischt wordt, zal ik ’t kunnen. Ik ben in ’t bezit van ’n autentiek uittreksel uit ’n policie-register, dat aantoont hoe er op-eenmaal 57 of 59 personen—ik meen te Pandeglang—zyn afgestraft met GEESELING, en gevankelyk teruggevoerd naar Lebak, dat ze, als Saïdjah’s vader, hadden verlaten “zonder pas” om den druk hunner hoofden te ontgaan. Dat waren dagelyksche zaken. Men herleze die vertelling van Saïdjah, waar ik in korte woorden samengryp wat me gelegenheid zou gegeven hebben tot uitvoerige schilderingen, als ik daarin lust had gevoeld. In den Havelaar heb ik de werkelykheid verkort, verzacht, teruggebracht tot de eenvoudigste uitdrukking. Laat van Twist het tegendeel beweren, als-i durft! Laat hem zeggen dat ik overdreven heb. Dan zal ik, in-stede van uit de lucht gegrepen namen, de juiste, de letterlyk juiste namen opgeven van de arme lieden die door verdrukking waren verdreven uit hun land. Ik zal die namen opgeven met vermelding van geboorte- en woonplaats, dagteekening, beroep... ach, ’t waren allen landbouwers als Saïdjah’s vader. Verlangt men meer?