Note 6 — AAN DEN UITGEVER.

De Javaan is zeer ondergeschikt aan z’n Hoofden. Onderworpenheid aan den wil van z’n erfelyken heer is zyn godsdienst, ’n godsdienst van te bindender kracht, omdat ze niet in ’n boek staat, en dus niet afhankelyk is van verschillende uitlegging. Het kultuurstelsel is op deze verregaande onderdanigheid gebouwd.6 Dit stelsel is ’n kontrakt tusschen de Javaansche Hoofden en het Nederlandsche Gouvernement, om den geringen man uittezuigen voor gezamenlyke rekening. En hoezeer ’t nu vanzelf spreekt dat er by zoodanigen handel—ik bedoel: Schwindel, maar vindt er geen hollandsch woord voor—dat daarby sprake is van ’n leeuwen-aandeel in den buit, zou niet ieder misschien terstond op het denkbeeld komen dat er twee ruim gemeten partes leonis worden afgenomen. En toch is dit zoo.