Note 1 — IX. Over den Czaar als Paus en als God. Kerkelijke vervolgingen.

Wat antwoordde de paus op dezen leugen? Hij, die zich in de Keulsche aangelegenheid1 zoo fier tegenover Pruisen gedroeg, bleef in ootmoed en vreeze ten overstaan van Rusland. Binnenskamers, in een geheime vergadering met de kardinalen, deed hij niets dan zuchten slaken. Maar in ’t openbaar ontving hij den jeugdigen zoon des keizers. Ternauwernood dat hij ’t in 1842, toen de czaar de kerken en de geestelijke goederen zich toeëigende, waagde, altijd in heimelijke bijeenkomst, een eerbiedige klacht te uiten, maar in die klacht bezoedelde hij de Poolsche omwenteling opnieuw door haar een oproer te noemen.