IV
Reading edition
QUAEDAM EPIGRAMMATA
I
DE PRIMAVERA
Multicoloritam recipit iam terra camoram, bellaque florettos dat pradaria novos. Montagnae rident, boscamina virda fiuntur, quaeque sibi charum cercat osella virum. Frigida per caldas rampat luserta muraias, et bona florigeros pecchia sachezat agros. Exit graniferas formica sacenta masones, ranaque domandat quo peregrinus eat. Pastorella suum cantat damatina morosum, cui texit variis serta galanta rosis.
II
DE AESTATE
Caldus afogatum iam schiappat Apollo terenum, cunctaque boiento brostolat arva foco. Vult eat addagium pigris caretta cavallis, ipsaque straccatur dextra tirando briam. Omnia maturis ita flavent rura biavis, ut iam polledris fraina negatur equis. Cantat supra palum, crepatque canendo cicala, stigat mastinos mosca tavana canes. Arsus comportat villanus apena camisam, caneva todeschis semper aperta manet.
III
DE AUTUMNO
Ut cibet invernum mater natura famatum multa magazenis stipat edenda suis. Formichetta trahit segetum ad granaria somas, mellaque caeratis condit apetta casis. Stramina pro bobus mangianda bovarus adunat, idque facis pegoris, bel pegorare, tuis. Rumor ab obscuris cantinis maximus exit, dum cerchiant vino vasa paranda novo. Mustolenta replet graspis fameia tinazzos, todeschique canunt:—Ehu ohe, trincher io.
IV
DE INVERNO
Tornat hyperboreis iam borra gaioffus ab Alpis, manticibus sfoliat qui nemus omne suis. Flumina deventant vitrum, campique biacca, brumaque candelas spargit ubique suas. Cheta stat in gusso foribus limaca seratis, frigore iam moritur mosca, cigala fame. Vecchiarella parat coctae convivia rapae, nec pransat, nisi sit voda conocchia prius. Pallidat insomnes oliosa lucerna pedantos, tuque malenconica nocte, studente, godis.
V
FACETE DICTUM
Quare si quamquam chiamamus, dicimus:—Ola,— et qui respondet consonat ore:—Che la?— Si quis forte huius causam vult scire facendae, dicam… si dicat hoc prius ille mihi.
VI
DE QUODAM PARASITO
Est poltronus homo; sguataro poltronior omni; bos plus vergognae, plusque rasonis habet. Trat sine respetto, turba praesente, corezas, nec pingit guanzas ulla rubedo suas. Semper enim fortum paret mangiasse fenocchium, semper et aiorum quinque vel octo capos. Saepe cativeria tamen hac usatur et arte, quum tuscit retro, tuscit et ante simul, ne quisquam valeat crepitum sentire scapatum, ac odor alterius pareat esse viae. At tuscis vocem bombardae vellet habere, tanto croccatur stricta coreza sono.
VII
DE BENACO
Quam bene disposuit cunctis natura facendis, quam bene procedunt ordine cuncta suo! Est laghus Italiae, qui nunc Degarda vocatur, quique procellosis, ut mare, balzat aquis. Non nisi bon pisces mangiantur semper ab illo: sardenae, anguillae, carpio, tenca, trotae. Sed nil palladio piscis valet absque liquore, nonne oleo pisces nigra padella coquit? Ergo per intornum ripae carigantur olivis, datque vasos ferri Bressa propinqua sui. Nascitur hic oleum, piscis, piscator, et ipsa piscibus assandis apta padella simul.
VIII
DE MORTE TONELLI
Venerat ad mortem terzana febre Tonellus, cui stabat praesens mater et una soror. Affuit hic candela sefi, constata quatrino, quam tenet in propria povera vecchia manu. Dum brusat, et culum iam iam focus ardet ad imum, mater ait:—Fili, iam moriare, precor, nam neque tu moreris, nec ego meschinula filo, et iam candelae culus adustus abit.
IX
DE BALDRACCO
Baldraccus nunquam nisi de mangiamine pensat; quum mangiat, satiam nescit habere gulam. Scit dare praeceptum galantiter omne coquinae, namque lecatoria semper in arte studet. Sic ait:—In speto rostirier ocha tenetur, plenaque sint spetiis interiora bonis. Quae dum arrostitur, quae dum gyratur atornum, non cesset lardi serva butare brodum. Haec est materies atque ars et forma coquendi, haec venit a nostris regula docta scholis.
X
AD BRIOSSUM
Quisquis olympiacas poterit numerare fasellas, vel maris in fundo sabbia quanta latet, aut quisquis foias quantas fert sylva Bacani, aut quantas muscas Puia boienta parit, nempe tuas poterit numerare, Briosse, bosias: mentiris subito, quum tua labra moves. Miraculum reputo, quando parlare quiescis, qui neque de tacita nocte tacere potes. Tyrhenum potius biberet formica profundum, et ferret Zenovae piccola musca ratem, quam tua veridicam ferat unquam lingua parolam, nil nisi, quum parlas, bocca bosia tua est. Dens tibi si caderet quoties mendacia profers, iam tua non posset pane ganassa frui. In solo flatu dicis sex mille bosias, post quas sex alias mille spudare paras.
XI
AD FALCHETTUM
Legiadram mea stalla tenet, Falchette, cavallam, quam quicumque videt percupit esse suam. Stare parangono Gonellae nempe cavalli posset, qui tantum pellis et ossa fuit. Longior ipsius sex est magra schena cavezzis, crustas de marzo sanguine semper habet: quas polmoncellos vocat ars merscaltica crustas, quas de pellibovo sella vodata facit. An sit mula quidem dubitas, an sitve cavalla, orecchias longas tres habet illa pedes. Zardarum dicunt duplex genus esse, quod omne possidet, in pedibus prima venire solet; altera quando cavat sibi fraenum, meque pedestrum linquens, calcagnis pagat eundo viam. Cursito post illam, clamo:—Sta, bestia, pru, sta,— fert mea bastonem dextra, sinistra briam. Sed potius muro tunc possem dicere—Sta, sta;— non audit quamvis grandis orecchia patet. Dum curro, per mille cavas, per mille zapellos casco, nam laqueat spronus uterque pedes. Quando cavalco illam, mihi paret habere morenas, et bogas pedibus rozza ribalda gerit. Quum me scavalcat, morsu fugit inde cavato, turchescos etenim vincere posset equos. Et quamvis oculo nihil uno cernat, et altro pochinum, nunquam decidit illa tamen. Decidit illa nihil, quando sine pondere scappat, sed portans aliquem tota stravaccat humi. Incastellata est, non mancant rogna, spinellae, denique quicquid habet digna cavalla boni. Digna cavalla boni quod habet (pro pascere dico moscones) dubitet nullus, haec ipsa gerit. Ergo comprandi si cui foret ullula voia, hanc emat, et faciat, sicut usanza, provam. Est unum, quod sit poledrina, signale galantum: vermibus haec alios semper amorbat equos. Non patitur vermes senior, sed parvulus infans, quapropter venas ungueo saepe suas. Utilitas erit haec compranti, sola valebit ledammo campos imboazare suos.
XII
AD BALDRACCUM
Te nascente, dei nasum, Baldracche, tufarunt; Iuppiter in colera sic ait:—Oybo, quid est? quae latrinia sapit? quae fex ammorbat Olympum? qua penetrat nostros parte carogna polos?— Respondere dei:—Ventrem natura soravit, et qua forbiret pezza niuna fuit.— Pezza niuna fuit, qua nasum retro netaret: quam bellus nostro tempore stronzus olet.
XIII
AD BOCCALUM
Vidimus, et, provae si fas est credere, provo: nulla procul dubio pestis amazzat ocam. Noscere vin quare? non Phoebus apena cavallos spronat orizonto, protinus illa bibit. Non igitur mirum tibi si palearia pendent, cui nunquam panzam trovat Apollo vodam.
XIV
AD BALDUM
Mittimus in gabia pulchram tibi, Balde, gazolam, quam, ceu cornacchias das mihi, dono tibi. Dono tibi gazam de tali sorte, quod ipsam poentibis cameris intro tulisse tuis. Istam non unquam speres audire canentem, ni fuerit suppis imbriagata bonis. Crede mihi, nunquam cantat sine robore suppae; et quando cantat, nil nisi—Che che—iacit. Interdum tamen illa, licet pochissime, secum gorghezat, dicens:—Vacca to, pola, puta.— Tu tamen irrides poveri munuscula vatis. Irrides? dat quod pauper amicus habet. Non tamen est hominis, mi Balde, trepanda povertas, namque povertatem phillosophia sequit. Non vult scarlattum, granam, finumque velutum, sed sua strazzolas undique vesta cagat. Pauper et ignuda est, sicut Plato firmiter inquit, subque repezzatis praticat illa togis. Ergo quod poverus sic sim, ne, Balde, caleffa: paupertas savium nam facit atque ladrum.
XV
DE CINGARE, FACETIA
Squassabat quondam pelagi fortuna schirazzum, qui de salata carne pienus erat. Frangitur arbor, aquas sorbet sfondata carina, et plorans coeli quisque domandat opem. Cingar se misit tantum rosegare mezenos, ac si non esset tunc prigolandus aquis. Scridatur quare mangiat nec donat aiuttum, respondet:—Quia sum sat bibiturus, edo.
XVI
IN OBITU EPISCOPI CIPADAE
Chiesa Petri, falso quae sub pastore cridabat: —Oy mihi quam longo tempore panza dolet!— iam guarrita canit dicens:—Procul ite, cirotti, implastri, pilolae, crysteriique simul. En tandem moruit poverorum boia pretorum, agnaque mazzato saltat alegra lupo. Ille lupus, dico, pegorae qui veste copertus non ultra falso proferet ore «be be».