MEVROUW L. VAN VELTON, VAN DER LINDEN.

’s Middags tegen vier uren hield zijn rijtuig stil voor ’t woonhuis op het Koningsplein. Hij stapte langzaam, en met iets vermoeids in zijn houding en bewegingen, door de marmeren voorgalerij.

„Velton!”

„Ja-a!”

„Kom eens gauw hier.”

„Ja, dadelijk, ik moet even naar mijn kantoor.”

Onder ’t kort en luid gesprek, dat ze te zamen voerden, was hij voortgegaan in de richting van het lokaal, waar zijn schrijftafel en zijn boekenkasten stonden.

„Neen, kom eerst hier.”

Gewillig keerde hij om en trad de kamer binnen van zijn vrouw.

Zij had er lief uitgezien als jong meisje,—thans was ze een Indisch moedertje om te stelen. Zij „hielp” haar kind zelf, op uitdrukkelijk verlangen van haar vader. Dokter Van der Linden vond, dat een moeder, als zij het doen kon, daartoe ook verplicht was. Hij had een afschuw van verdunde koemelk, farine lactée en alle andere surrogaten voor „de eerste bron.” Zijn kleinzoon mocht daardoor geen maagkwalen beloopen, meende hij; en Maleische minnen, met haar strootjes rookende zuigelingen,—neen, maar dáármee moest men den dokter van het lijf blijven.

Louise, wier grootmoeder tot het verheven corps der nina-bo-zangeressen had behoord, en onder wier huid nog heel wat Maleisch „bloed door de aderen vloeide”, was het met haar vader eens.

Van Velton niet. Hij vond het lastig en vervelend in menig opzicht. Maar hij zou dat nooit hebben gezegd. ’t Waren van die dingen, waarmede, naar zijn meening, een man zich niet moest inlaten.

Hij boog zich voorover en kuste haar goeden dag.

„Wat is het, vrouwtje?” vroeg hij vriendelijk, en meteen zoende hij den kleine, die op haar schoot lag.

Welk een verschil! Louise Van der Linden had altijd een bruin gezichtje gehad, maar of het kwam door ’t gebruik van bedag, dan wat er de reden van mocht wezen,—het verder gedeelte van haar fraai gevormd wezentje was nog veel donkerder van kleur. En daar lag nu aan haar borst een manneke van ’t reinste lelieblank, dat ooit op een Friesche hofstede te zien was, en met een reeds zeer geprononceerden aanleg voor een krullebol, even blond en even weelderig, als die van „oopa” in diens besten tijd.

Zij zei niets, maar richtte den zuigeling op, die over deze stoornis in zijn vloeibaren maaltijd volstrekt niet gesticht scheen, en met de parelwitte droppels nog in de hoeken van zijn frissche lipjes, aanstalten maakte om een bruyant protest tegen zulk een bejegening aan te teekenen.

Terwijl ze haar jongen suste in den eenen arm en hem rechtop hield, nam ze een zilveren lepeltje van de tafel, bracht dat in den mond van den kleine en bewoog het heen en weer.

„Kom nu hier dicht bij met je oor.”

Hij boog zich nog verder, zoodat de onbescheiden lange aanplant, die zijn gehoorvliezen scheen te beschermen tegen invloeden van de buitenlucht, de ronde wangetjes bijna raakte.

„Hoor je het?” vroeg zij zegevierend, terwijl ze den steel van het lepeltje op en neer liet gaan in den mond van den pruilenden kleine.

Hij trok de wenkbrauwen op en glimlachte half verlegen.

„Neen.… eigenlijk hoor ik niks.”

„Och, wat!” riep ze driftig: „luister dan toch goed!”

Hij deed zijn best, maar ’t lukte niet. Doch hij wist natuurlijk wel, wat de bedoeling was. Mijn hemel, hij had dat werk immers al voor twintig jaren bijgewoond toen zijn eerste vrouw leefde! Hij hield zich dus goed, en ofschoon hij volstrekt niets had gehoord, dat eenigszins geleek op ’t geluid der aanraking tusschen twee harde voorwerpen, zei hij, met meesterlijk gespeelde verwondering op ’t gezicht:

„Hij heeft, waarachtig, ’n tand!”

„Nou!” riep ze met een blos van vreugde en met glinsterende oogen, en ze pakte en kuste en molde haar aardige kind, dat in zijn egoïsme zich om dat alles niet bekommerde, maar wringend en draaiend met de kleine ledematen en zoekend met hand en mond, slechts één verlangen zeer duidelijk aan den dag legde: dat om terug te keeren tot zijn diner.

Toen Van Velton eindelijk naar zijn kantoor-kamer kon gaan, gleed er een pijnlijke trek over zijn gelaat. O, zeker, hij hield veel van ’t kind, doch.… hij had ook andere kinderen. Reeds twintig jaren was zijn vaderliefde in Anspruch genomen. Meer kinderen te krijgen bracht wel die liefde over op meer individuen, maar kon het kapitaal dier liefde niet vergrooten.

En eerlijk gezegd.… kleine kinderen op zijn leeftijd.… ’t was minder eigenaardig.

Kort voor de geboorte van dit jongste zoontje, had hem zijn oudste dochter uit Holland geschreven over haar genegenheid voor zekeren Weytink, een controleur bij het Binnenlandsch Bestuur met verlof in Europa. De pretendent schreef ook; de familie, die over de opvoeding der meisjes waakte, idem; alle informaties waren uitmuntend geweest; hij had zijn toestemming gegeven, en het huwelijk der jongelui was gevolgd.

Thuis, tegen zijn eigen jonge vrouw, had hij er zoo weinig mogelijk van gerept. Als hij sprak van zijn kinderen in Holland, dan kwam er een onaangename trek op het gezicht van Louise. Zij, de zelf even twintigjarige, hoorde liefst zoo weinig mogelijk van haar mans dochters van bijna gelijken leeftijd. Dat ze bestonden, en dat ze haar aandeel moesten hebben in het vermogen,—soit! Zij gaf niet om ’t geld; zij had van haar jeugd af geleefd in weelde en overvloed. Dat het eenigszins luxueuzer was in het huis van haar man dan in dat haars vaders, trof haar nauwelijks; wat meer marmer, wat kostbaarder bibelots, een grooter aantal gasvlammen en een iets ruimer huis,—’t waren alle zaken, waarvan het genot voor haar slechts luttele waarde had.

Maar die „groote meisjes”, die haar „mama” zouden noemen, wellicht met haar zouden kibbelen, natuurlijk gefêteerd zouden worden en de eerste viool zouden spelen in huis,—ze moest er niet aan denken; ze wilde er zoo weinig mogelijk over spreken. Als ze maar stil in Holland bleven, dan was het haar wèl. Hoe verder uit de buurt hoe liever!

Van Velton had spoedig ingezien hoe de jonge stiefmoeder over zijn kinderen dacht, en hij had zich daarnaar geschikt. In zijn hart vond hij het erg onaangenaam. En nu te meer, nu er een getrouwd was. Hij was van een arm een rijk particulier geworden. Noch door zichzelven, noch door zijn minder bemiddelde bloedverwanten in patria, had hij ooit in eenige betrekking gestaan tot Regeering of Landsbestuur. Dat zijn oudste dochter de vrouw was geworden van een controleur, die naar alle menschelijke berekening voor het minst den gouden pajong in het verschiet had, deed hem—hij wist zelf niet waarom—aangenaam aan. Sedert dien tijd voelde hij zich als met een dun draadje aan ’t gezag verbonden; hij sprak buitenshuis met welbehagen van: „mijn schoonzoon, den controleur Weytink”, en als er onder zijn kennissen gemopperd werd over het opvoeren van de belastingen en over de neiging der Regeering tot overdreven fiscaliteit, dan kreeg hij, die vroeger zeer heftig daarover kon uitvaren, een gevoel alsof het op zijn weg lag verzachtende omstandigheden te pleiten; dan was het hem, alsof hij voor een oogenblik algemeen gemachtigde en procuratie-houder was van „zijn schoonzoon, den controleur Weytink.”

Dat schoonvader zijn had een soort van bekoring voor hem. Het lag zoo op zijn weg, en het kwam overeen met zijn leeftijd en antecedenten; met de waardigheid van zijn burgerlijke positie,—het was in één woord zijn natuurlijke rol: een père noble, niet te oud om van het leven te genieten.

Hij verkleedde zich op zijn gemak, liet zich in slaapbroek en kabaja neder in den luierdstoel op het schabelletje voor zijn kantoor, en dronk zijn thee.

Uit de groote vierkante binnengalerij drongen luide uitroepen tot hem door, en een heldere lach. Louise was er met den kleine. Zij had hem neergelegd op een divan, en, thans verzadigd, nam de kleine despoot er welwillend genoegen mede, dat zijn mama alle geluiden maakte en alle manipulatiën uitvoerde, die haar moederlijk instinct haar scheen te zeggen, dat ZEd. konden amuseeren.

Van Velton vond het leven duur. Het hinderde hem niet of er ’n honderd gulden of wat in de maand meer of minder werden uitgegeven. De zaken gingen nog goed genoeg om dat van ondergeschikt belang te doen zijn. Maar Louise, dacht hij, was toch inderdaad een groot kind. Had ze hem niet laatst aangetoond, dat, terwijl hij tegenwoordig meer boter verbruikte dan tijdens zijn weduwnaarschap, er volgens ’t huishoudboekje eenige vaatjes per maand minder werden betaald dan vroeger, en had ze daaruit niet de dwaze gevolgtrekking geput, dat hij nu goedkooper leefde? Hij had er om gelachen, evenals om het denkbeeldige eerste tandje maarrr.…

Wat maakte ze nu een leven met het kind in de binnengalerij! ’t Was of er wel tien moeders met dozijnen telgen aan het lachen en gieren waren.

„Velton!” riep ze.

„Ja—a!”

„Och God, kom nou reis hier, en zie toch voor de aardigheid eens, wat hij doet.”

Hij ging naar binnen en zag, dat de kleine een kwast van een canapé-kussen in den mond had en met ’t hoofdje schudde, alsof het de kracht van zijn eersten tand er op wilde beproeven. Louise schudde ook, maar van het lachen, en haar man lachte plichtmatig mee.

„Haal het er uit,” zei hij, om toch iets te zeggen, „’t kon hem in de keel schieten.”

„Ben je mal?” vroeg Louise verontwaardigd. „’t Kind heeft geen mond als een staldeur.”

Het was waar! De groote kwast kon met geen mogelijkheid naar binnen, dat zag hij nu ook.

„Het is mijn bezorgdheid voor hem.”

„’n Mooie bezorgdheid!” riep ze, haar afgodje opnemend. „Kom jij maar mee met maatje, ja? Papa houdt toch niks van je.”

Mistroostig haalde hij de schouders op en ging weer naar zijn zitplaats. Zij zou waarachtig eindigen met het zóó ver te brengen. Hij hield veel van ’t kind, maar hij moest voor zichzelven erkennen, dat zijn vrouw bezig was hem er mede te vervelen. Zij bemoeide zich juist genoeg met het huishouden om het een eentonigen sleurgang te doen gaan; maar overigens: het kind. Dat was, sedert de geboorte, het eenig onderwerp van ’t gesprek. Buiten het kind bestond er niets voor haar. ’t Was het kind vóór en het kind ná, van ’s morgens tot ’s avonds. Wilde hij met haar uitgaan, dan bestonden er bezwaren: ’t kind! Wilde hij een partijtje geven, dan kon dat niet, want: ’t kind! Begon hij over kunst of literatuur, dan antwoordde zij hem met bezorgdheid, dat ’t kind zoo onrustig was, en dat de dokter moest komen. Was er quaestie van wat muziek maken, dan sliep het kind en mocht ’t niet gewekt worden; vond hij dat ’t tijd werd den kleine in slaap te maken, dan mocht dat niet: ’t kind behoefde geen slaapmuts te worden.

Het was aanvallig, lief en frisch; het was een beeld van ’n jongske,—maar Heer in Den Haag! altijd en altijd dat kind.… dat was te veel perdrix.

Daar kwam de coupé van zijn schoonvader het erf op. Met een vroolijk en vriendelijk gezicht trad de dokter op hem toe.

„Bonjour, bonjour! Hoe is het met den kleine?”

„Goed. Ga u maar binnen. Louise is in haar kamer.”

Die man was ook al veranderd, gelijk ’t blad van een boom. Dat kwam en vroeg volstrekt niet meer: hoe maak jij het, en zelfs niet: hoe gaat het Wies,—och neen! Niets en niemand telde meer mee. Van Velton dacht er ernstig over na: daar moest een einde aan komen. Waartoe kon dat ten slotte leiden? ’t Maakte hem, anders van een goed humeur, kregel; ’t bracht saaiheid, sleur en verveling in zijn huis; het maakte zelfs elke conversatie, elk genoeglijk samenzijn onmogelijk,—tenzij hij verkoos om eenig en alleen te spreken over het alles overweldigend onderwerp; en daarvoor bedankte hij.

„Wel!” riep dokter Van der Linden: „jij zoudt me niet eens verteld hebben, dat zijn eerste tand er door is!”

„Ja. Ik ben er ook nog zoo zeker niet van.”

„Wis en drie! Ik heb ’t zelf gevoeld.”

„Och,” zei Louise, die mee was gekomen, terwijl een baboe den zuigeling droeg. „Och, pa, u moet hem maar niet spreken over ’t kind. Hij hoort er liever niets van.”

Van Velton verdedigde zich, en, als altijd, practisch man, recht afgaande op het doel, toonde hij aan hoe slecht in alle opzichten de overdrijving was. Vruchteloos, dat zag hij wel. De dokter haalde met een bezorgd en teleurgesteld gezicht de schouders op; Louise keek zoo nijdig als een spin.

„U hoort hoe hij er over denkt,” zei ze tot haar vader.

„Ieder verstandig mensch moet me gelijk geven, Louise. Dat verafgoden van kinderen is een groot kwaad; daaruit komen de meeste mislukte en ongelukkige menschen voort.”

„Het is nog zoo’n klein kereltje!” zei de dokter vergoelijkend en half lachend.

„’t Is niet om aan te hooren,” meende Louise. „Ajo, boe, toeroet!”

Zij ging met haar kind naar de andere zijde van de galerij en haar vader volgde haar.

Van Velton was inwendig zeer boos. Hij had kalm en zakelijk een verstandig woord gesproken en dat was nu het resultaat! Het scheen wel dat vader en dochter het verstand hadden verloren. Tegen zulk een hardnekkigheid was geen kruid gewassen.

Voor het eerst gevoelde hij spijt. Hij had niet moeten trouwen voor de tweede maal. Verveling en afkeer van het doodend leven, dat celibatairs en weduwnaars leiden in Indië, als hun positie hen verplicht om een groot huis te bewonen, hadden hem tot den fameuzen stap gebracht. Eerst ging alles goed, maar nu had zich dit onaangenaam verschijnsel voorgedaan, dat de vrede op zeer gevaarlijke wijze dreigde te verstoren.

Toegeven wilde hij niet; ’t zou met huiselijken zelfmoord gelijk staan. Geen twist en tweedracht mochten heerschen in zijn woning,—maar een slavernij voor „het” kind, een afgodendienst, welke ’t zoontje als voorbeschikte tot een socialen vauxrien,—dat nimmer.

Hoeveel ’t hem kostte, hij zou toch beproeven met zachte hand het gevaar af te wenden.

„Kom, Louise,” zei hij, zich bij ’t hem ontvluchte drietal voegend, „laat ons niet kinderachtig wezen.”

„Jij bent het alleen.”

„Je weet heel goed, dat er niets aan is van ’t praatje, dat ik niet veel zou houden van onzen jongen.”

„Waarom wil je dan niet hebben, dat ik me met ’t kind bemoei en van hem spreek?.… Kasian,”—dit laatste doelde op den beklagenswaardigen spruit van den ontaarden vader.

„Wil—wil—je weet wel, dat ik nooit iets wil in huis.”

„Maar je maakt er toch aanmerking op.”

„Volstrekt niet, Wies. Alleen: men kan alles overdrijven, en als je nu altijd.…”

„Zeker,” viel ze hem heftig in de rede: „altijd, altijd, ALTIJD! Het is MIJN kind; het is ’t eenige wat ik heb; ik verlang ook niet anders op de wereld; ik wil er me mee bezighouden, en het liefhebben, en het vertroetelen, en het kan me niks schelen of je het goed vindt, of dat je er aanmerkingen op verkiest te maken, weet je! Je bent een nare, nare man. Ik wou, dat ik je nooit had ontmoet.”

Voor de tweede maal verliet Louise het terrein, natuurlijk met het beminde resultaat dier verfoeide ontmoeting in de armen.

„Het schijnt, dat we beiden op non-activiteit zijn gesteld,” zei Van Velton met een gedwongen glimlach tot zijn schoonvader. „Wij tellen „op de wereld” niet meer mee.”

„Nu,” zei de dokter, die volstrekt niet uit de plooi kwam, „dat is maar bijwijze van spreken. Ze heeft niet zoo heelemaal ongelijk.”

De „nare man” maakte een beweging van ongeduld.

„Ik begrijp niet, dat je me in dit geval geen gelijk geeft. ’t Is waarachtig al te gek.”

„Je moest blij wezen, Velton, dat ze zooveel van haar kind hield, en je moest er een eer in stellen, omdat het jou kind is. Er spreekt dan toch genegenheid voor jou ook uit, en van den anderen kant moest je dat van zoo’n jong vrouwtje wat waard zijn. Laat haar maar scharrelen met haar kindje, als ze dat zoo lief en aardig vindt. Zou je misschien liever hebben, dat ze veel uitging, danste, coquetteerde enzoovoort?”

„Och, dat zou ik zeker wel zoo aardig vinden.”

„En dan haar moederplichten verzuimen?”

„Psst! Overdrijving; allemaal overdrijving! Het een behoeft ’t andere volstrekt niet uit te sluiten.”

„Daar bestaat anders groot gevaar voor. Er zijn niet veel menschen die ’t juste milieu weten te bewaren tusschen huiselijke plichten en uithuizige genoegens.”

„Enfin,” zuchtte Van Velton. „Laat ons er vandaag niet verder over spreken. Blijf asjeblieft hier eten, dan zal, hoop ik, die bui wel overdrijven. Het is niet aangenaam, als men den geheelen dag op ’t kantoor heeft gezeten, t’ huis standjes te hebben.

„’t Spijt me, ik zou het graag doen, maar ik moet nog verscheiden visites maken.”

Hij had ’t best kunnen doen; die visites hadden geen beletsel behoeven te zijn om bij Van Velton te blijven eten; maar dokter Van der Linden wilde nu eens geen peacemaker zijn tusschen zijn schoonzoon en zijn dochter. Zij had geen hulp noodig, en als hij op zijn hoofd kreeg—nu, meende de dokter, wat er bezijden kwam, was zonde!

„Dan voorzie ik een genoeglijken avond,” zuchtte Van Velton.

„Je moet maar zien, dat je haar weer in haar humeur helpt. Men vangt meer vliegen met één droppel honig, dan met ’n vat azijn. Bonjour!”

Van der Linden ging zijn dochter groeten.

„Wel, wat zegt u er van, pa?” vroeg ze verontwaardigd.

„Och, kind, laat hem maar praten. Die kooplui zitten veel te laat ’s middags in de stad. Dat is een dwaze gewoonte, die hen uit hun humeur helpt.”

„Dan moet hij die gewoonte maar afschaffen.”

„Breng hem dat aan zijn verstand, als je kunt. Dag Wiesje Dag aardig kereltje,”—besloot hij, zijn kleinzoon zoo innig kussend, als Van Velton nog nooit had gedaan.

Met een zucht zag Louise hem na. Hij was toch zoo goed, die pa! Wat had hij haar altijd en in alles haar zin laten doen! En wat zag hij er nog knap en flink uit! Wel zoo goed als haar man.

Er werd een brief bezorgd. Aan het adres zag ze, dat het van Lucie was, haar vriendin, die met dien ingenieur bij den Waterstaat getrouwd was, met wien ze tijdens het engagement altijd zoo vervelend had zitten vrijen achter de groote bloempotten. Zij, Louise, vond dat destijds afschuwelijk en nog keurde zij het niet goed. Ze dacht er tegenwoordig echter veel minder streng over, dan zij vroeger als meisje deed.

„Lieve Wies! Je begrijpt, dat ik weinig tijd heb om te schrijven, nu ik voor drie menschen moet zorgen, en niet zooals jij een leger bedienden kan houden. Wij moeten het kalmpjes aanleggen om met ons traktement rond te komen, maar het gaat toch. We hebben zoo’n lief huisje hier te Soerabaia; keurig netjes, maar niet groot. Van Brakel noemt het zijn klein Paradijs, en ik ben zeker, dat je er om zoudt lachen, als je zag hoe we ’s avonds, als de kleine slaapt, samen in de voorgalerij zitten in het donker,—we branden nooit licht vóór als er geen menschen komen, en dan.… de bedienden behoeven ’t niet te zien. Hij is nu voor eenige dagen uit. ’t Is natuurlijk voor den dienst, en dat helpt omdat hij kan declareeren, weet je! Maar voor mij is het zoo gruwelijk vervelend! ’t Is of het huis is uitgestorven! Lieve Wies, wat was dat een garderobe, welke hij meebracht. Je hadt je dood gelachen, als je het gezien hadt. Eerst maanden na onzen trouwdag, is hij er toe te bewegen geweest me de sleutels te geven van eenige koffers met goed. Aan alles mankeerde wat! Nu mag je zijn linnenkast zien, hoor!—Hij is zoo goed voor me, lieve. Ik kan je niet zeggen, hoe goed. Papa lachte er laatst om toen ik hem over Van Brakel sprak. Das wird vorübergehen,” zei hij, en ik ben daar twee dagen boos om geweest. Wat kunnen oude menschen toch onaangenaam zijn! Onze kleine Wilhelm groeit als kool. Hij is pas twee maandjes, kasian! Hoe gaat het bij jullie? Schrijf me eens wat. Ik heb in geen eeuw iets van je gehoord. Dag Wies-lief! Veel groeten aan je man!

Je oude vriendin Luus.”

Mevrouw Van Velton—Van der Linden keek nog op den brief, toen ze reeds wel twintigmaal had kunnen lezen, wat er in stond. Lucie bracht haar weer geheel terug in het verleden. Wat had die avond toch veel beslist; die avond toen er een partij was bij dokter Van der Linden, en toen haar driftig humeur en jaloersche aard haar een dwaasheid hadden doen begaan. Want dat was het geweest, anders niet! Waarom behoefde zij zich zoo boos te maken, toen ze zag, dat Lucie zich door dien ingenieur liet kussen in den tuin? Waarom irriteerde haar dat toen in zóó hooge mate, dat zij het aanzoek afwees van een man, dien ze liefhad?

Had! Och ja, natuurlijk!.… ’t Was toch een vreemd, een onbegrijpelijk iets, het leven! Kom, zij zou maar gauw een antwoord schrijven. Wat tot het verleden behoorde, was de moeite niet meer waard; gedane zaken namen toch geen keer!

„Lieve Luus! Heel veel pleizier deed me je briefje; ik verheug me van harte in uw gelukkig lot. Mijn kleine njo heeft vandaag zijn eersten tand gekregen. Papa en ik hebben het heden onderzocht, en ’t puntje is er terdege door. Het is een kind, Luus, om op te eten, zoo mollig en rond, en zoo lief voor me! O, hij is heel verstandig, en wezenlijk hij kan je aanzien met ’n gezichtje, alsof hij verstaat, wat je zegt. Ik ben zoo gelukkig met mijn kleinen vent, als ik slechts wenschen kan. ’t Is mijn lust en mijn leven, en ik doe haast niets anders dan me met hem bezighouden. Over onze kennissen te Batavia schrijf ik je wel eens; ik moet nu uitscheiden, want ik hoor hem.

Adieu en omhelsd van je Louise.”

Geen woord over de wederzijdsche echtgenooten; dat manvolk,—fi donc!

Lucie’s vader, der alte Herr Drütlich, had wel gelijk: ’t zou op zijn tijd gedaan wezen met die soort van kalverliefde tusschen hen. Dat zat ’s avonds in de voorgalerij in ’t donker! Kon het nog maller, dan deden ze nog maller! Eigenlijk had ze ’n heel anderen brief moeten schrijven, want alles bijeengenomen was Lucie ’n mal wicht. Maar soedah! ’t Was nu eenmaal geschreven, en.… het kind was wakker!

’t Was Van Velton niet gelukt. Hij had den raad van zijn schoonvader gevolgd à contre-coeur. Aanvankelijk had dit in zoover een goede uitwerking, dat de booze bui van Louise week, en zij zich weer met hem verzoende. Doch nu had ze ook verwacht, dat hij haar zou omhelzen en zich onderwerpen; se soumettre, dacht ze, ou.… Maar dàt deed hij nu juist niet. Hij had A gezegd, en hij wist wel dat, naar ’t volksgebruik, iemand, die daartoe is gekomen, onherroepelijk veroordeeld is ook B te zeggen. Hij schoot in dien plicht te kort om verschillende redenen, en Louise nam hem dat kwalijk. Bovendien duurde het geen vier en twintig uren of hij bromde weer over het vertroetelen van het kind, over het vervelende in huis enzoovoort, wat een heftige uitbarsting van het lieve klokhennetje ten gevolge had.

Eenige dagen hield hij vol haar ’s morgens, als hij naar ’t kantoor ging, en ’s middags, als hij thuis kwam, te groeten; maar toen zij in haar stilzwijgen volhardde en hem geen woord teruggaf, eindigde hij met er van af te zien. Ook zijn schoonvader zag hij niet meer. Er hadden vrij hevige standjes tusschen de heeren plaats gehad, bij welke gelegenheid dokter Van der Linden had uitgevaren op een wijze, die Van Velton alleronaangenaamst had getroffen, ja, zijn oude vriend, thans zijn schoonvader, had zich niet ontzien uitdrukkingen te bezigen, die uit een physisch, zoowel als uit een psychisch oogpunt hem, Van Velton, ernstig hadden beleedigd. ’t Was ten slotte zóóver gegaan, dat de wederzijdsche partijen openlijk spijt betoond hadden, dat het ooit was gekomen tot dien trouwdag, waarop ze beiden zoo aandoenlijk hadden gespeecht.

Zoo stapte hij dan in zijn rijtuig en reed naar zijn kantoor. Gedurende den langen weg naar de kali-besar dacht hij minder aan de zaken, die hem daar wachten, dan aan zijn moeilijke huiselijke omstandigheden.

Welk een toekomst! En als alles nog maar kon blijven in status quo, dan zou het nog kunnen gaan, zoo goed en kwaad, als het gaan wilde. Maar de meisjes in Holland hadden in haar laatste brieven geschreven, dat ze naar Indië wenschten te komen en dat dit zelfs in het belang der gezondheid van een harer was, die op den duur niet bestand scheen tegen het koude klimaat, en tegen den aanstaanden winter vreeselijk opzag.

Wat zou dat weer een bron van ellende zijn!

In gemelijke stemming kwam hij in de stad, en ’t werd er niet beter op, toen de oppasser hem kwam vertellen dat er dames waren om hem te spreken. Zeker weer zoo’n bedelpartij ten behoeve van een signora of van een miss, behoorende tot een aan bloedarmoede lijdend artisten-gezelschap, dat een benefice-voorstelling gaf.

Hij liet den naam vragen en de bediende kwam terug met een boodschappenleitje, waarop geschreven stond: „Mevrouw de weduwe Donker.”

Van Velton haalde de schouders op. Donker? Nooit van gehoord!

„Laat binnenkomen.”

Ze was al oud, en ze droeg een stemmige zwarte matinée; haar grijzend haar was op Indische manier achterovergekamd en opgenomen in een kondé; ze trad ’t kantoor binnen met een ernstig gezicht en zeker gevoel van eigenwaarde. Er was geen sprake van een bedelpartij, dàt zag Van Velton dadelijk.

Hij stond op en bood haar een stoel, terwijl hij naar de deur keek om te zien, waar nummer twee bleef. „Dames” had de oppasser gezegd. Waarschijnlijk verkeerd verstaan.

Zonder te wachten tot gevraagd werd wat er van haar dienst was, ving ze aan met een zakelijk exposé. Zij wilde voor dertig mille een aandeel koopen in een land, maar daar zij wist dat de firma kapitaal had voorgeschoten aan de eigenaren om naar behooren te exploiteeren, was ze zoo vrij eens te informeeren, of de inlichtingen haar verstrekt door den medeëigenaar, die ’t aandeel verkoopen wilde, juist waren. Meneer Van Velton zou ’t wel niet kwalijk nemen; zij deed zulke zaakjes altijd graag persoonlijk af; een weduwe, die met moeite haar gering fortuintje heeft bijeengespaard, moet zoo weinig mogelijk aan anderen overlaten.

Meneer Van Velton nam het volstrekt niet kwalijk. Hij zette zijn pince-nez op en beschouwde de weduwe Donker met zakelijke belangstelling. Drommels, zoo’n arme vrouw, die haar boeltje bijeen wist te houden,—daar moest men altijd respect voor hebben; die moest men altijd helpen. Hij liet den boekhouder roepen, en binnen tien minuten had de bezoekster de inlichtingen, die zij verlangde. Met een eenvoudige dankbetuiging stond ze op.

„Geen dank, geen dank! ’t Doet me pleizier, dat ik u heb kunnen helpen.”

„Het is heel vriendelijk van u, zooveel moeite te doen. Ik ben maar een vrouw en heb weinig verstand van zaken. Als de heeren mij met hun raad.…”

„Welzeker. Als u iets hebt, kom dan maar gerust hier.”

Hij geleidde haar tot aan de deur. Daar zag hij nummer twee, die op den corridor stond te wachten; de oppas had dan toch gelijk gehad! Van Velton keek zijn oogen uit: Diantre, wat ’n aardig kind!

„Mijn dochter Lientje,” zei de weduwe Donker in antwoord op zijn vragenden blik.

Lientje kwam naderbij.

„Ik maak u mijn compliment, mevrouw!” zei hij.

„Ja, ja!” antwoordde mama met een zonderlingen glimlach: „dat is wel eens meer gezegd. Maar ze hoeft het zich niet aan te trekken. ’t Is maar bij manier van spreken.”

„Inderdaad niet.…”

Hij sprak niet door, zoo stond hij verwonderd. Lientje Donker was volstrekt niet verlegen; zij keek hem met haar heldere, blauwe oogen vlak in het gezicht, met een uitdrukking in haar wezen, die hij niet wist hoe uit te leggen, maar die in geen geval van afschuw of terughoudendheid getuigde. Was het naïviteit of onbeschaamdheid?

„U hadt hier immers niet in de gang behoeven te wachten!”

„Och, het is niet de moeite waard. ’t Heeft ook niet lang geduurd.”

„Hebt u nog meer kinderen?” vroeg hij aan de weduwe.

Zuchtend antwoordde ze, dat Lientje haar eenig kind was.

„Het is een treurige geschiedenis, die u geen belang zal inboezemen.”

„Integendeel,” antwoordde hij zonder nadenken, terwijl hij zijn oogen van het lieve, vriendelijke kopje niet kon afhouden.

„Integendeel, ik houd me toch aanbevolen.”

De weduwe Donker vertrok met haar dochter, maar vóórdat Van Velton de deur achter zich had gesloten, keerde zij nog even terug: ze had nog verzuimd een kleine informatie te nemen omtrent dat bewuste land.

„Ik zal het laten nazien,” zei Van Velton, glimlachend tegen Lientje, die in de verte stond toe te zien. „Er zal wel ’n minuut of tien mee verloopen .… zal ik het u met ’n briefje zenden!”

Het was, meende zij, àl te goed, maar ze gaf hem toch haar adres ergens te Weltevreden. ’t Verheugde hem, zonder dat hij wist waarom. Welk een charmant kind! En wat een bekend gezichtje! Hij had er op durven zweren, dat hij het meer had gezien. Waar drommel herinnerden hem toch die oogen aan?

De zaken veroorloofden hem niet verder te denken over Lientje Donker en haar oogen; maar wel tienmalen kwamen ze hem dien dag voor den geest. Welk een lief, blank deerntje! Wat had ze hem vriendelijk en vertrouwelijk aangekeken.

’s Middags, toen hij naar huis reed, pikirde hij er nog over. Op zijn voorerf zag hij dat Louise in de galerij zat met het kind; toen het rijtuig stilhield, stond ze op en ging naar achter.

Zoo’n prettige ontvangst! Hij vond het wèl.

Hij had de inlichting, die de weduwe Donker vroeg, nog niet verstrekt. ’t Stond genoteerd in zijn boekje, maar hij had geen tijd gehad, want het was maildag geweest en die verwenschte correspondentie met Europa nam als het ware met den dag grooter proportiën aan. Eigenaardig, dat hij daar nu juist aan dacht! In elk geval: hij zou haar nog schrijven dien avond, en toen hij opstond van het diner, dat gekruid werd door het ontevreden gezicht van Louise en opgevroolijkt door een onverbroken wederzijdsch stilzwijgen, ging hij zuchtend zijn kantoor-kamer binnen. Och, hij zou dat dingetje nog even afdoen, ofschoon het niet aangenaam was te schrijven des avonds na het eten.

’t Was mooi weer; over de uitgestrekte vlakte van het Koningsplein wierp de heldere maan haar rijke, fantastische lichtstroomen; door de harde bladeren der klapperboomen ruischte een lekker koeltje. Van Velton dacht niet aan een wandeling. Een enkele maal als zijn digestie gestoord was, ja, dan liep hij ’s morgens vroeg een paar erven ver langs den weg en terug. Maar loopen in Indië.… hij had er respect voor.

Een toertje rijden, dat was iets anders. Zoo in den maneschijn was dat wel aardig. Zou hij ’t nog eens probeeren? Waarom niet! Hij ging naar achteren. In een hoek der galerij, half liggend, half zittend, bekeek Louise de prentjes van geïllustreerde tijdschriften. Hij liep een oogenblik op en neer, bleef toen bij de tafel staan, en zei op een toon van vriendelijke toenadering:

„Heb je er ook pleizier in ’n eindje te toeren, Wies?”

„Dank je wel. Toer jij maar alleen.”

„Kom, wees nu niet zoo onaangenaam.”

Geen antwoord.

Haast een kwartier besteedde hij om haar te bepraten, maar vruchteloos. Toen liet hij inspannen, stak een havana op en ging alleen.

Eerst dacht hij enkel ’t Koningsplein om te rijden, maar hij bedacht zich, en gaf andere prentahs aan zijn koetsier. Hij wilde eens langs de woning van die weduwe Donker gaan. Niet om het een of ander, maar alleen om eens te zien, hoe en waar ze woonde. Doch in de aangewezen gang waren slechts weinig huizen verlicht.

Hij keek oplettend links en rechts, maar zonder eenig resultaat, en zoo keerde hij even wijs terug naar huis. Inwendig speet het hem.

Zij had hem wel gezien. Toen de beloofde inlichtingen niet schriftelijk kwamen, had ze gedacht dat hij ze persoonlijk zou komen brengen. Toch had ze geen plan hem te ontvangen. Het zou geen houding hebben als die fraaie equipage bij haar voor de deur stond, en men dien handelsvorst zag zitten bij haar en bij haar dochter.

Want zij was nu fatsoenlijk, althans zij ging daarvoor door bij de weinige menschen, die haar kenden in deze buurt!

In de duisternis zat ze in haar voorgalerij, en zij zag de reusachtige schaduwen, welke de dromedarissen van Sydneyers wierpen in het maanlicht, en ze zag ook hoe ijverig Van Velton links en rechts keek.

Zachtjes aan, zachtjes aan!

De wraak, zij wist het bij ervaring, is een artikel, dat men koud moet gebruiken, als men er genoegen van wil beleven.

Zij had altijd den wensch gekoesterd naar een oogenblik als dit, naar zulk een goed begin van uitvoering.

Maar zij had het er met vreugde aan gegeven, indien het haar gelukt was voor Lientje een man te vinden, die zijn groot-ambtenaarsexamen had gedaan. Die droom was niet verwezenlijkt.

Haar bedorven leven vervolgde haar.

Eens had zij zich weggeworpen, door de huishoudster te worden van dokter Van der Linden, toen die nog jong officier van gezondheid was. Lang was ze hem trouw gebleven, en had ze hem bij zijn talrijke overplaatsingen nagereisd, tot hij eindelijk met een ander trouwde.

Zelfs toen, toen hij weer tot haar terugkeerde, zooals ze van het begin af had voorspeld, had ze haar woning voor hem geopend.

En nu?

Jarenlang had hij, die zooveel geld verdiende en maar één wettige dochter had, haar en Lientje een kleine maandelijksche toelage gegeven,—’t was haast de moeite niet waard geweest. Ten slotte verstiet hij haar geheel. O, als zij eens niet zoo pinter was geweest!

Als zij eens niet geweten had, welke inlandsche grooten grof geld betalen voor te Batavia en elders gestolen brillanten en diamanten! Dan zou ze nu een warong kunnen houden of kabaja’s kunnen naaien en haar oogen bederven.

Zij was wijzer geweest. Geheeld, nu ja, dat had ze, en gewoekerd had ze ook. Wat zou het? Was ze minder dan zoovelen, die grooten geur maakten en wier zaken het licht soms niet konden verdragen? Op een goeden dag kon ze haar plannen voor de toekomst van Lientje verwezenlijken. Het meisje was mooi opgegroeid, en al had ze heel veel last veroorzaakt en heel leelijke streken uitgehaald,—soedah! men kon het haar niet aanzien!

Uit haar kampong was ze toen vertrokken met haar papieren, haar geld en haar dochter. ’t Was gegaan met stille trom. Dáár kende men haar volstrekt niet als de „weduwe” Donker; men wist niet beter of ze was „njonjah Kerstien.” Goed op de hoogte, als ze was, had ze een geschikte woonplaats uitgekozen in den Oosthoek.

Zoo’n lief, klein plaatsje, waar zij een net huis huurde, zich zeer goed inrichtte voor haar doen, en optrad als mevrouw de weduwe Donker.

Maar het vlotte niet.

’t Was of het kleine, min of meer verspreide publiek bij intuïtie begreep, dat er een luchtje aan was.

En wat alles bedierf, was het ergerlijk gedrag van Lientje, die weldra met een paar officieren van het garnizoen op zulk een vertrouwelijken voet verkeerde, dat spoedig alle kans om voor haar een man te vinden, die zijn groot-ambtenaarsexamen had gedaan, totaal was verkeken.

Met Lientje was niets aan te vangen. Zij lachte om vermaningen en bedreigingen, en beantwoordde scheldwoorden met schimpscheuten; alles had ze beproefd, maar jawel! Zelfs een geregeld pak slaag had geen andere uitwerking, dan een kort lamenteeren. Overigens ging alles zijn gang.

De weduwe Donker zag in, dat dit slechts kon uitloopen op een publiek schandaal, wat zij tot elken prijs wilde vermijden.

De trouwplannen voor Lien en den idealen schoonzoon had ze voorgoed opgegeven. Een gewone klerk zou nu het meisje niet meer begeerd hebben als vrouw, tenzij hij het deed om ’t lieve geld.

Een kort lied was spoedig gezongen: ze moest weg uit het plaatsje. Zoo gauw mogelijk weg! En liefst terug naar Batavia, waar men, als men dat wilde, zich gemakkelijk ergens kan afzonderen, wat overal elders onmogelijk is.

Te gelijk met dat besluit, kwam haar oude, gloeiende haat boven, tegen „dat nest”, dat bruine creatuur, dat haar zoo vinnig en uit de hoogte had bejegend; dat haar zoo diep had beleedigd, toen ze, terwijl de dokter uit was, daar aan huis was gekomen om Louise Van der Linden te vertellen, dat ze een zuster had, die, al mocht ze den naam van Van der Linden niet voeren, toch haar zuster was.

„Dat nest” was nu getrouwd, en woonde in grootheid en rijkdom op ’t Koningsplein; zij zou haar wel krijgen, zoo waar ze Christien Donker heette! En wat Lien betrof,—och, die was toch goed voor niets bijzonders; ze kon zonder verder te bederven haar moeders wraakzucht helpen bevredigen. Dan had ze ten minste iets gedaan voor het geld, dat ze van haar moeder zou erven!

Lientje zat naast haar in de voorgalerij toen Van Velton voorbijreed en zoo onderzoekend links en rechts keek.

„Daar gaat-ie,” fluisterde haar moeder met blijde verrassing.

’t Meisje rekte zich geeuwend uit. Wat kon haar die kakeh schelen? Haar moeder leek wel gek! Toen zij zich amuseerde met een stuk of wat officieren, flinke, jonge menschen, kreeg ze niets dan zure gezichten, standjes en slaag; nu ze den heelen dag hier rustig en stil thuis was, zanikte haar moeder haar over dien bejaarden man, die bovendien getrouwd was.

Och, ze wist wel waarom! Maar wat kon haar, Lientje, dat schelen? Ze had hem op ’t kantoor op haar manier heel vriendelijk aangekeken, vooreerst omdat ook hij zoo beleefd en vriendelijk was, en dan wijl ze heel goed wist, dat als ze het niet deed, thuis de duivel los zou zijn geweest.

Doch tot ver strekkende doeleinden zou zij zich niet leenen; dàt had ze zich vast voorgenomen.

Zij zou het alles vertellen aan den dokter.

Waarom kwam hij niet?

Van hem hield ze. Ze wist wel, dat ze al jaren lang heel ondeugend was geweest, maar toch hield ze in haar hart innig veel van.… haar vader. Dat hij haar moeder links liet liggen, begreep en billijkte ze volkomen. Maar waarom was hij, die vroeger altijd zoo lief en vriendelijk voor haar was, en die altijd zulke lekkere bonbons voor haar meebracht, nu ineens zóó onverschillig, dat hij volstrekt niet meer naar haar omzag?

Zij had haar moeder gevraagd of ze hem niet eens mocht gaan opzoeken, maar dat was haar op vinnige manier verboden.

Welnu, ze zou het tòch doen, bij de eerste gelegenheid de beste.

Den volgenden ochtend reeds deed zich die gelegenheid voor.

„Je moet je kleeden, Lien,” zei haar moeder aan het ontbijt, en toen zij verwonderd opkeek, liet ze er op volgen: „Straks moet je een brief voor me brengen aan meneer Van Velton.”

„Kan baboe ’t niet doen?”

„Neen.”

„Nu, ik wil niet.”

Zij zag aan ’t gezicht van haar moeder, dat haar weigering een pak slaag zou kosten.

„Wat, beest! wil je niet? Ik zal je.…”

„Maak zoo’n kabaal niet. Ik zal wel gaan.”

„’t Is je maar geraden. Je hebt me genoeg getergd. Pas op, hoor! dat je doet wat ik wil, of ik zal je vernielen.”

Ofschoon ze voor de bedreiging met mishandeling was bezweken, toonde Lientje zich voor dat „vernielen” niet bevreesd. Terwijl ze met haar vingers de rijst uit een blad zat te eten, plaagde zij haar moeder voortdurend, door op Van Velton te schelden, en was ze ontzettend langzaam in het kleeden.

’t Speet Van Velton razend, dat het kantoor volstrekt niet ingericht was voor dames-bezoeken. Hij ontving Lientje met groote voorkomendheid, en hij trachtte zich een zeker air van jeugdigheid te geven, waarover zij het wel had willen uitschateren van ’t lachen.

„Mijn excuses aan mama! ’t Is me gisteren geheel door ’t hoofd gegaan. Ik zal nu dadelijk antwoord meegeven.”

„Heel graag.”

„En woon je daar zoo alleen met maatje?”

„Ja.”

„Ik zou graag eens over die zaak komen spreken. Hier gaat dat zoo moeilijk.”

„Komt u dan maar.”

„Ja-a! Zie je”—hij kon zich die kleine familiariteit zoo nu en dan toch wel permitteeren!—„.… als ik wist dat het niet ongelegen kwam.”

De hoeken van haar aardig mondje trokken spottend omlaag. Zij vond hem zoo gek! ’t Tenteerde haar. Waarom zou ze ook niet eens een grap hebben? ’t Leven was tegenwoordig zoo saai, en kwade bedoelingen had ze immers niet.

„Het zal volstrekt niet ongelegen komen. Ma zal blij wezen u te zien.”

„Mag ik dan vanavond zoo vrij zijn?”

„Wij zijn altijd thuis.”

„Ik weet niet precies waar het huis is.”

„Neen, dat zagen we gisteravond.”

Verrast keek hij haar in de heldere, brutale oogen. Wie, drommel! had die ook weer precies eender?

„Hebt ge me dan gezien?”

„Zeker, we zaten voor. Maar we konden u toch niet ontvangen.”

„Waarom niet?”

„Wel.… iemand met zoo’n rijtuig en zulke paarden.…”

„Zoo! Hm, hm! Nu, dat is goed.”

Van Velton zag dat zijn compagnon telkens van den eenen hoek der kamer naar den anderen liep, en dan verdacht glimlachend naar hem gluurde. Hij schreef gauw het briefje voor de weduwe Donker en zond er Lientje mee weg.

„Aardige visite krijg jij,” merkte zijn compagnon op.

„’t Meisje kwam voor haar moeder om ’n informatie.”

„Hm! ’n Verduiveld aardig kind! Weet je ook waar ze woont?”

„Waar ze woont? Neen volstrekt niet. Wat kan ’t mij schelen!”

„Ze ziet wel blank, maar ’t is toch geloof ik een nonnaatje, hé?”

„Ik weet het waarlijk niet.”

Des avonds ging hij er heen met een gewonen huurwagen.

Christien Donker was heel lief geweest tegen Lientje; als zij alles had geweten, zou ze haar hebben vermoord.

Lientje was dien morgen, na haar bezoek aan ’t kantoor, bij dokter Van der Linden geweest. Hoezeer deze wist van welk gehalte ’t meisje was, en hij, blijde eenmaal van Christien Donker voorgoed af te zijn, liever niets met haar te maken wilde hebben, kon hij zekere ontroering niet bedwingen, toen Lientje zoo plotseling voor hem stond. Behalve de natuurlijke verschillen tusschen een oud man en een jong meisje, geleek zij sprekend op hem, zóó dat ’t hem zelf, die haar in twee jaren niet gezien had, trof.

Hij behoefde zich nu niet te geneeren, want hij woonde, sedert Louise getrouwd was, alleen. Toch aarzelde hij haar met goedheid te ontvangen. Die oude, oude relatie,—hij was zoo blij, dat hij er af was!

„Wat kom je doen?” vroeg hij niet erg vriendelijk.

„Wel, ik kom eens zien hoe ’t met u gaat. Waarom komt u in het geheel niet meer bij ons?”

’t Was moeielijk op die vraag een geschikt antwoord te vinden.

„Och, je weet ’t wel. Ik kom niet meer bij je moeder.”

„U kon toch wel naar mij komen!”

„Niet zonder naar je moeder te gaan.”

„Wat doet het er toe? Vroeger kwam u ook wel dikwijls bij me, zonder dat u tegen moeder sprak.”

„Stuurt je moeder je?”

„Neen, zij weet er niets van. Als ze ’t hoort krijg ik vast ’n pak slaag.”

„Waarom ben je dan gekomen?”

„Ik weet ’t niet; ik zou in elk geval toch zijn gekomen; ik wou u graag eens zien.”

Er was iets in haar stem, dat hem pijnlijk trof. Hij was een goedhartig man van nature, en hij had Lientje wel willen omhelzen; ze was toch ook zijn kind, al was ze het niet voor de wet, en al was ze, dat wist hij, verdronken vóórdat ze, zooals men ’t noemt, water had gezien.

Hij hield zich terug, maar gaf haar toch een stoel, ging naast haar zitten en zei veel minder stroef:

„Dan doet het me genoegen, Lien, dat je bent gekomen. Als je ten minste niet jokt.”

„Ik lieg niet. Waarom zou ik? Wij hebben u niet noodig. Moeder heeft veel geld.”

„Mijn hemel!” riep Van der Linden plotseling: „hoe is ze toch aan dat geld gekomen?”

„Dat heeft ze gestolen,” zei Lientje doodbedaard.

Verschrikt rees hij van zijn stoel op, zoo bleek als een doek.

„Wat? Wat zeg je daar?”

„Neen, eigenlijk niet gestolen; maar het was toch.… ziet u, ze kocht goud en zilver en steenen van allerlei volk en dan gingen we op reis.”

„Nu, en dan?”

„En dan verkocht ze het weer.”

„Wel, God bewaar me!”

Hij riep het in de volheid zijner verbazing. Dat waren dan de redenen, waarom ze van tijd tot tijd in vroeger jaren naar haar familie ging. Wat had hij door dat wijf toch gevaren geloopen! Als ze betrapt was, zou hij onvermijdelijk als getuige hebben moeten opkomen.

„Herinner je je nog dat gestolen goed van ons?”

„Jawel. Dat is ook alles op dezelfde manier door haar handen gegaan.”

De dokter vloekte, hij, die anders nooit vloekte.

„Laat maar,” zei Lientje fatalistisch. „Er is toch niets aan te doen.”

„Neen, dat is er niet. Men hoort het kwade altijd vroeg genoeg.”

Zij lachte.

„Niet altijd. Ik kom hier om u te waarschuwen. Moeder heeft iets met hem voor, dat u niet graag zult hebben.”

„Met hem?.… met wien bedoel je?”

„Uw schoonzoon, die meneer van ’t Koningsplein, Van Velton.”

„Hè?.… Van Velton?.… wat hebt jullie met hem te maken?”

Zij vertelde alles. Hij hoorde het aan met verslagenheid. Welk een gemeene intrige! En, dat wist hij zoo goed: hij stond er volkomen machteloos tegenover. Als Lientje hem hielp, dan kon hij het beletten. Maar anders kon hij niets hoegenaamd uitrichten.

„Ik ben er immers voor hier gekomen,” zei ze, toen hij vroeg of hij op haar kon rekenen.

„Dan is het goed. Maar als hij nu eens ’n jong en knap man was geweest, zou je me dan ook hebben gewaarschuwd?”

Zij stonden recht tegenover elkaar, en hij las haar gedachten op haar gezicht, toen hij in.… zijn eigen oogen keek.

„Misschien,” zei ze lachend.

De dokter schudde het hoofd. ’t Was zijn eigen bloed, dàt viel niet te loochenen. Hij wist zoo goed aan welken kant hij zijn gansche leven mank had gegaan!

Toen ze weg was, bleef hij er over nadenken. Inderdaad: wat moest hij doen? Er Van Velton, met wien hij gebrouilleerd was, over spreken—neen, dat ging niet. Louise,—dat was nog onmogelijker.

Afwachten dus.

Maar dat vond hij juist het onaangename, want hij kon Lientje niet vertrouwen. Dat ze in haar komen bij en praten met hem volkomen te goeder trouw was geweest, geloofde hij. Dan, welke waarborgen leverde haar heden op voor den dag van morgen? En wat zou er intusschen van ’t gezin van Louise moeten komen, als die gemeene intrige van Christien Donker gelukte?

Zijn ongerustheid dreef hem naar ’t Koningsplein; hij vond Louise alleen thuis, zich vermakend met haar kindje.

„Hoe is het nu tusschen jou en Van Velton?” vroeg hij onverwacht.

Onverschillig haalde zij de schouders op.

„Hoe zou het wezen?”

„Spreek jullie weer met elkaar?”

„Wel neen! Waarvoor zou het dienen?”

„Kindlief, ik zou het je toch aanraden.”

„En u hebt zelf standjes met hem gemaakt.”

„Het is waar; maar zulke onaangename verhoudingen kunnen niet eeuwig duren. Ik vind het dringend noodzakelijk dat er een eind aan komt.”

Verbaasd keek zij hem aan.

„Ik zie die noodzakelijkheid niet in, pa. Het gaat heel goed zoo.”

„Dat is niet waar, Wies; ’t gaat in het geheel niet. Het is de manier om je huishouden ten gronde te richten.”

„Komaan!”

„Zeker. ’t Is een toestand, die de ergste gevolgen kan hebben. Zulk een slechte verhouding tusschen man en vrouw levert allertreurigste dingen op. In de eerste plaats werkt het verderfelijk en nadeelig op de kinderen.”

Fier richtte zij ’t donkere kopje omhoog, en keek hem uitdagend aan.

„Volstrekt niet. Ik ben best in staat mijn kind alleen op te voeden.”

„Onzin, Wies! Dat kan je niet, en dat kan geen vrouw ter wereld. Kinderen hebben een opvoeding noodig door ouders. Niet door een vader of een moeder alleen. Als het niet anders kan, soedah! Maar hier kan het wèl zijn, zooals de natuur het aanwijst.”

„Waarom ziet hij dat niet in? Waarom wil hij de minste niet wezen? Hij heeft ongelijk. Ik niet.”

„Wie gelijk of ongelijk heeft, laat ik in ’t midden. De minste is hij al telkens en telkens geweest. Een man kan dat niet altijd zijn.”

„Het schijnt,” zei Louise met verbazing, „dat u zijn partij neemt tegen mij.”

„Volstrekt niet. Ik spreek in aller belang. Vooral in dat van jou en van den kleinen jongen. Wat moet er uit dezen toestand voortkomen?”

„Ik heb u al gezegd pa: ’t gaat heel goed zoo.”

„En ik herhaal: dat doet het niet,” riep hij zoo hard en norsch, als hij in zijn kwade oogenblikken wezen kon.

„Wat bent u onaangenaam,” zei Louise, wie het huilen nader stond dan het lachen. „Ik geloof, dat ge hier zijt gekomen om ruzie met me te maken.”

„Hoe kan je dat denken,” haastte hij zich op zachten toon te zeggen, want hij was voor Louise’s zenuwen zeer bevreesd. „Geloof me toch, als ik je zeg, dat ik alleen spreek in ons aller belang. Zulk een gespannen toestand kan alleen slechte gevolgen hebben. Velton zal ten slotte van zijn huisgezin vervreemden.”

’t Was aan haar gezicht te zien, dat zij het gevaarlijke daarvan niet kon vatten.

„Hij zal elders zoeken,” vervolgde de dokter, „wat hij thuis niet kan vinden.”

„Wel, wat dan?”

„Drommels, wat ben je traag van begrip vandaag!”

„O.… bedoelt u dat?”

„Natuurlijk.”

„Och maar.… neen maar, die is komiek.… Die pa!” Zij schaterde van het lachen. Dokter Van der Linden keek haar verstomd aan. Hij wilde een nadere uitlegging van haar woorden, maar die gaf ze niet. Zij lachte luid, schoon het niet van harte klonk, maar den dokter één langen dissonant toescheen. Nu en dan riep ze er tusschen:

„Die pa!” of: „Daar behoeft u nu volstrekt niet bang voor te zijn.”

Ten einde raad, stond hij op, en nam zuchtend afscheid van zijn dochter en zijn kleinkind. Het was soms lastig een man te zijn, zelfs als men een geneesheer was!

Een maand later was de vrede hersteld.

Van Velton was weer „de minste” geweest; Van Velton was de beleefdheid en de voorkomendheid zelf; Van Velton kon het velen, dat Louise van nooit iets anders sprak dan van het kind en de ontwikkeling zijner carnivorische eigenschappen, welke met de gewone verschijnselen gepaard ging.

Meer vroeg zij niet van hem, en toen hij zich aan dien eisch had onderworpen; toen hij verder haar baas liet spelen over het gansche huishouden,—toen verlangde zij ook niet van hem, dat hij op meer daadwerkelijke wijze toonde de echtgenoot te zijn van mevrouw L. Van Velton-Van der Linden.

Ook tegenover zijn schoonpapa was hij alweer „de minste” geweest, en schoon dat dezen verheugde in ’t belang van den huiselijken- en familievrede,—geruststellen deed het hem niet.

Dokter Van der Linden wantrouwde die overmatige vriendelijkheid, dat buitengewoon toeschietelijke.

Lientje was niet bij hem teruggeweest; hij had niets meer van de heele geschiedenis vernomen.

Hij vond dat zeer verdacht.

Wat Louise zich zoo had laten ontvallen, dan wel de hatelijke zinspelingen, welke zij zich had veroorloofd, golden voor hem niet. Hij wist hoe relatief de menschelijke eigenschappen waren, en hoe de geur der rozen personen kan in verrukking brengen, die geen neus hebben voor reseda.

Maar met al die kennis ontbrak het hem aan den moed om te onderzoeken. Wie weet! Als het was, zooals hij vreesde, dan zou er misschien toch nooit iets van aan de groote klok komen. Dan zou ’t misschien even stil en zonder gerucht afloopen, als die geschiedenis van hemzelven.

Daarom informeerde hij er niet naar.

Na veel bidden was Van Velton er in geslaagd, Louise te bewegen een feest te geven. Alleen de zakelijke redeneering, dat het niet in ’t belang der groote firma was zoo stil te leven en zoo bitter weinig menschen te zien, had haar doen besluiten hem zijn zin te geven.

Anders: zoo’n ganschen avond te recipiëeren en het kind over te laten aan de baboe, dat was voor haar een straf. En wat zou het slecht slapen van het leven en de muziek! Als het er maar geen koorts van kreeg, kasian! Het was toch al niet lekker, want het had weer zoo’n dikte in het mondje, en het was nu en dan zoo warm.

Doch ze had nu eenmaal toegegeven en ze zou zich in ’s hemels naam maar executeeren, en er al de soesah van voor haar rekening nemen.

In de dagen, die het feest voorafgingen, was ze weer een beetje de Louise van vroeger geworden, die in haars vaders huis er zulk een slag van had, alles voor bals en partijen in orde te maken, zoodat iedereen haar om strijd roemde.

Haar man zag het met vreugde. Hij wist hoe het hoorde en hij zag met bewondering, dat zij het nog beter wist. Och, als ze een beetje meer in dien geest had gehandeld, toen zij die quaesties hadden, het zou geheel anders zijn geweest dan nu.

Doch er was weinig meer aan te doen.

„Kom,” zei ze, „ga jij nu ’n beetje bij het kind; je ziet, dat ik het zoo druk heb, en me haast niet met den jongen kan bemoeien.”

En hij ging naar de kamer of achter naar de binnengalerij, en beproefde den kleine te amuseeren.

Maar dáárvan had hij nu in ’t geheel den slag niet. Dat ging hem onhandig af. ’t Was of het kind daar besef van had, want als hij beproefde er zulk een mal gezicht tegen te trekken, als men naar plicht en geweten tegen kleine kinderen trekken moet, dan begon het luid te schreeuwen, en drong zich aan tegen de baboe; dan kwam Louise hard aanloopen en keek ze hem minachtend aan, alsof hij de grootste stumperd was, die op twee beenen rondliep, en dan sloop hij quasie glimlachend en gemoedelijk hoofdschuddend naar voren, met stille woede in ’t hart.

Een paar dagen vóór de partij werd er belet gevraagd in den vooravond, door een heer.

Zij vroeg niet eens, wie het was! Wat kon het haar schelen? Er kwamen zooveel menschen zulke visites maken. Nieuwe handelslui, ambtenaren, officieren, oude kennissen van Van Velton, die „doortrekkende” waren.

„Die man komt nu al verschrikkelijk ongelegen.”

„Ja—a!” zei Van Velton.

„Kunnen we hem geen belet geven? Kunnen we niet antwoorden, dat we het zoo druk hebben, en hem te gelijk maar vragen voor de partij?”

„’t Laatste wèl; maar we dienen hem toch eerst te ontvangen. Hij is een jong advocaat, die zich pas geassocieerd heeft met den advocaat van onze firma. We kunnen elkaar dikwijls noodig hebben in zaken. Een eerste visite kan ik moeilijk afschrijven.”

„In Godsnaam dan!” zei ze met een diepen zucht. „Hoe heet hij?”

„Och je kent hem wel! Hij was vroeger hier te Batavia geplaatst bij de rechterlijke macht, maar hij is uit den dienst gegaan; hij heet Fournier.”

Louise had een gevoel, alsof haar een koudwaterstraal langs den rug liep.

„Gérard Fournier?” vroeg ze met weifelende stem.

„Precies! Er staat althans op het leitje: Mr. G. Fournier.”

„Laat hem maar komen,” zei Louise op denzelfden vreemden, haperenden toon.

Haar man lette daar niet op.

Hij was al blijde, dat er geen hatelijke woordenwisseling over dit ongelegen bezoek voorviel, en schreef den advocaat, dat hij hem met genoegen zou ontvangen.

Louise was zenuwachtig. Het denkbeeld Gérard terug te zien, die ze in een oogenblik van kwaad humeur, in een booze bui had afgewezen, terwijl ze hem werkelijk liefhad, bracht haar in verwarring.

Zij vreesde geen oogenblik voor zichzelve. In elk geval zou zij zich weten te beheerschen; bovendien was zij altijd een meisje geweest van zeer fatsoenlijke principes, en als vrouw, als gehuwde vrouw en moeder, scheen haar fatsoen haar dubbel onaantastbaar en gewaarborgd.

Doch wel was ze bang voor haar eigen ontroering. Wat beteekende dat? De enkele mededeeling van het feit, dat Fournier zou komen, deed haar beven van ’t hoofd tot de voeten. Wat zou ze ondervinden, als hij daar voor haar stond, en wat als hij hen dikwijls kwam bezoeken? Zou zij dat aanmoedigen, of zou ze toonen, dat ze ’t liever niet had? Al die vragen stelde ze wel, maar ze kon er niet één beantwoorden.

Ze dacht er den volgenden dag wel honderdmaal aan, en toen ze ’s middags zich kleedde om den nieuwen bezoeker te ontvangen, besteedde zij een buitengewone zorg aan haar toilet.

Toen ze in de voorgalerij kwam, monsterde Van Velton haar met zonderlinge gewaarwordingen. Het was toch iets anders een vrouw chic gekleed te zien op Europeesche wijze, dan dat nonchalante Indische ochtendtoilet, meende hij.

Ze had er nog sedert hun trouwen zoo goed niet uitgezien. Eenvoudig was ze gekleed, maar keurig, en alles zat als geschilderd om haar sierlijk figuurtje. Bepaald, ze had haar beau soir. Ze wierp in ’t voorbijgaan in elken spiegel een blik vol coquetterie. Was ze maar altijd zóó geweest! zuchtte Van Velton in stilte.

Een behaagzieke vrouw, die veel werk maakte van haar toilet en van de wereld, zou hij op de handen hebben gedragen; van kinderen zogende, altijd in sarong en kabaja loopende huismoeders had hij een geweldigen afkeer.

Tegen zeven uren hield een rijtuig voor ’t huis stil. Van Velton stond op; Louise zat te lezen in de courant van den dag, alsof ze die uit ’t hoofd wilde leeren; of liever ze las niet: ze keek op een stuk, waarvan ze niets begreep,—zij, die haast nooit anders las dan ’t feuilleton en de advertentiën. Het was alleen om een houding te hebben tegenover Fournier. Men zat niet op hem te wachten; men las!

Hij dacht niet aan de mogelijkheid, dat men op hem wachtte. Zijn oude liefde had hij begraven. Toen hij te Soerabaia nog in ’s lands dienst was, had hij vernomen dat Louise Van der Linden trouwen zou met Van Velton, en sedert dien dag verachtte hij haar, als een dier zelfzuchtige, hartelooze schepseltjes, die in het huwelijk niets anders zien dan een finantiëele onderneming; die niet trouwen met een man, maar met een dikke portefeuille vol bankbiljetten, bezwaard, helaas! met het servituut, dat een man er de houder van is, en men het een niet kan krijgen zonder het andere er bij te nemen.

Het is waar, dat hij, sedert hij naar de balie was overgegaan, eenigszins andere opvattingen van het leven had gekregen.

De idealist begon uit te slijten.

Hij nam genoegen met veel, dat hij vroeger niet zou hebben aangehoord zonder protest; hij haalde de schouders op over dingen, die hem vroeger woedend zouden hebben gemaakt. En hij wist en gevoelde wel, dat hij toenemende in Indische wereldwijsheid, afnam in moraliteit, maar er was niets aan te doen. Wie niet verlaten en verstooten wil achterblijven, dient mee te glijden op de baan, al is het slechts plan-plan.

„Bonjour,” zei Van Velton, hem de hand reikend. „Ik behoef je wel niet voor te stellen aan mijn vrouw. Je kent elkaar van vroeger.”

Fournier boog.

„Zeker.… En hoe gaat het u, mevrouw?.… ’t Is lang geleden sedert ik het voorrecht had.…”

Hij wist maar half, wat hij zei.

Louise was opgestaan toen hij naar haar toetrad en met de eenvoudige gratie, die welopgevoede Indische meisjes aan den dag kunnen leggen, als ze dat willen, had ze hem verwelkomd.

Zij was nu niet meer weifelend of zenuwachtig; althans daarvan was niets te bespeuren. Op vasten toon leidde ze de conversatie.

„Beviel de ambtenaars-loopbaan u niet langer?”

„Neen.”

„Ik kan het me voorstellen,” lachte Van Velton. „Het is wel zoo goed een advocaten-kantoor te hebben op een der hoofdplaatsen. Men verdient ’t kapitaal voor zijn eigen pensioen gauwer en beter.”

„Och, wat dat betreft.… Om het geld heb ik het niet gedaan.”

„Waarom dan?” vroeg Louise.

’t Was een eenigszins indiscrete vraag, dat voelde ze.

„Het is misschien wat onbescheiden van me, u dat zóó te vragen.”

„De zaak is, dat ik er moeilijk met een paar woorden op antwoorden kan.”

„A propos, hebt u pleizier om overmorgen onze gast te zijn? We geven een danspartij.”

„Met genoegen, meneer Van Velton.”

„Danst u nog?” vroeg Louise.

„Nog, mevrouw?”

„Mijn hemel, ja! De heeren worden tegenwoordig zoo gauw oud, of nemen er althans den schijn van aan.”

„’t Is waar, dat ik in langen tijd niet heb gedanst.… sedert.…”

„Is het zóó lang geleden?” vroeg Van Velton.

„Ja.… inderdaad.… het is de laatste maal geweest bij uw papa aan huis.…”

Het hartje van mevrouw L. Van Velton-Van der Linden klopte sneller. Dat was geweest op die fameuze partij, waarop Lucie gevraagd was door Van Brakel, en zij, Louise, door Fournier; die partij, waaruit ’t huwelijk van ’t eerste paar maar, door haar bitse weigering, niet dat van het tweede was voortgevloeid.

Had hij sedert niet gedanst? Had het zulk een invloed op hem gehad, zulk een diepen indruk bij hem achtergelaten? Arme jongen!

„Was er te Soerabaia zoo weinig te doen?”

„Volstrekt niet. Het is een zeer drukke plaats. Maar ik ging weinig uit.”

Terwijl Van Velton met zijn bezoeker de gewone Indische conversatie volgde, welke, in den gezelschapstoon gevoerd, toch altijd zaken tot achtergrond heeft, keek Louise van tijd tot tijd Fournier eens aan.

’t Viel waarlijk niet te ontkennen, dat hij in zijn voordeel was veranderd. Hij was flinker, manlijker, meer gedecideerd geworden, en zijn uiterlijk toonde dat aan.

Onwillekeurig dwaalde haar blik naar Van Velton. Die was ook veranderd, maar minder in zijn voordeel. Zijn haar was grijzer geworden en zijn trekken scherper gemarkeerd.

Zijn figuur was ook niet meer zoo rechtop, als toen hij nog weduwnaar was en met zijn lange, hoog dichtgeknoopte jas, zijn lorgnet en zijn wit glacé-handschoenen, half uit den borstzak overhangend, een zeer „gekleed” figuur maakte.

Dàt was nu haar man! Dáármede moest ze nu het leven doormaken, jaar in jaar uit! Gezond was hij overigens, en de kans om een jonge weduwe te worden mocht uiterst gering heeten. Die andere had haar man kunnen zijn, indien ze gewild had. Gedistingeerder dan Van Velton was die andere niet,—haar man had altijd iets bijzonder gentleman-like,—maar o! hij had zooveel op hem voor. Louise schrikte eenigszins van haar eigen gedachtenloop, toen Fournier haar beleefdheidshalve in het gesprek betrok. Hij gaf haar bij ’t heengaan evenmin de hand, als toen hij was gekomen; een ceremoniëele buiging, anders niet.

Ze had gaarne wat meer hartelijkheid gezien; ’t stelde haar teleur, dat hij zoo koeltjes was. Niet dat ze.… o neen; ze kon boos worden op zichzelve, dat er telkens van die vergoelijkende verzekeringen bij haar opkwamen.

Mijn hemel, dat had ze immers niet noodig. Nooit zou ze zich ook maar onschuldige coquetterieën veroorloven tegenover Gérard Fournier,—nooit; c’était fini,—’t was uit.

Dokter Van der Linden keek vreemd op, toen hij den volgenden ochtend onder het maken zijner visites even aanwipte bij zijn dochter op het Koningsplein, en deze hem meedeelde, dat ze van plan was het kind te spenen.

„Waarom?” vroeg hij ontstemd. „Je kunt het nog best ’n paar maanden volhouden. ’t Hindert je niets en ’t is zoo goed voor hem!”

„Maar ’t is verschrikkelijk lastig voor mij.”

„Och, wat! Kom, begin maar geen dwaasheden, Louise. Ik dacht dat je verstandiger waart en meer voor den kleinen vent over hadt.”

Zij zei er niets op. Wat het was, had ze niet kunnen zeggen, maar ze vond, nu een partij gegeven werd, dat zoo’n kind toch schrikkelijk de handen bond, vooral als men ’t zelf hielp. Gewoon haar eigen zin te volgen, meer dan die van papa of van wien ook, stond haar besluit vast: na de partij moest het maar gebeuren.

Ze vertelde het aan Van Velton toen ze ’s avonds het dessert gebruikten.

„Daar doe je heel verstandig aan,” zei hij, zorgvuldig zijn mangistan—volgens hem de eenige fatsoenlijke vrucht—genietend. „Je hadt er nooit mee moeten beginnen. Dat heb ik altijd gezegd.”

„’t Heeft hem toch goed gedaan.”

„Dat zou wel zijn terecht gekomen.”

„Moet je uit?”

„Ja, hoezoo?”

„O, nergens om. Ik vraag het zoo maar.”

„Ik heb een conferentie van avond.”

„Mon Dieu! je hoeft me niet te vertellen waar je heen gaat.”

„Ik heb overigens niet bepaald haast. Als je misschien wilt rijden.… ’t is mooi weer.”

„Geen idée! Ga jij maar gerust naar je conferentie.”

Hij ging. Onderweg beschuldigde hij zichzelven minstens van groote voorbarigheid. Nu hij vrij geregeld bezoeken aflegde bij de weduwe Donker, en zij hem alles had verteld, zou hij veel geld hebben willen geven als hij de relatie met Lientje had kunnen afbreken. Vooreerst omdat hij er nooit mee zou zijn begonnen, indien hij die verhouding tegenover zijn schoonvader had geweten. Ten tweede, omdat hij al heel gauw, als man van de wereld en van rijke ervaring, tot de overtuiging was gekomen, dat het, wèl beschouwd, niet veel zaaks was, veel minder dan hij zich had voorgesteld.

Hoe drommel was hij daar toch zoo ingeloopen?

En Lientje Donker vroeg zich hetzelfde af. Toen hij de eerste maal in haar huis kwam en zich de vrijheid veroorloofde haar onder de kin te strijken, was Van Velton zoo zenuwachtig geweest, dat ze moeite had gehad om zich goed te houden en hem niet in zijn gezicht uit te lachen. Hij was heengegaan met de overtuiging, dat hij een mal figuur gemaakt had. Dat had hem erg gehinderd en zijn eigenliefde zeer gekwetst; hij was teruggekomen een paar dagen later, ten einde de waarde zijner persoonlijkheid te releveeren en zij, Lientje, had hem niet de deur gewezen, omdat ze nieuwsgierig was.

Naar dokter Van der Linden durfde ze nu niet meer gaan.

Zoo continueerden zij de kennismaking zonder vreugde, en alleen uit vrees, hij voor Christien Donker, de welgestelde weduwe, die hij nu wist dat een immoreele helleveeg was,—zij uit een aangeboren indolentie, die zonder veel omslag berustte in haar eigen noodlot.

Zoolang het leven in huis hem zoo gruwelijk onaangenaam was, ging het nog. Maar nu werd het beter. Louise was eenigszins veranderd. Zij sprak niet meer zoo bits, ze viel hem niet altijd lastig met het kind, en deze nu afgeloopen dag had tot de aangename behoord.

Als dat nu zoo eens doorging en zijn dochter Hortense kwam uit Holland naar huis, dan had het een genoeglijk leven kunnen worden.

Wie weet wat hem nu te wachten stond!

Zoo pikirend trad hij de ’s avonds nimmer verlichte voorgalerij van de weduwe Donker binnen, die naar gewoonte op een wipstoel zat te schommelen bij den ingang.

„Goeden avond.”

’t Scheen, dat de toon, waarop hij sprak, haar niet beviel, want ze keek even naar hem op, en zei allesbehalve vriendelijk:

„Ook goeden avond!”

Van Velton wilde naar binnen gaan.

„Ze is niet thuis.”

„Zoo.”

Snel stond ze op.

„Ik heb haar uitgestuurd, Van Velton, naar een weduwe van mijn kennis hier in de buurt. Ik heb haar expres weggezonden.”

„Wel vriendelijk.”

„Ga daar zitten, asjeblieft. Ik moet eens ’n appeltje met je schillen, hoor! Dat gaat een gangetje, dat me niks aanstaat.”

„Zoo, vindt ge dat?”

„Het is schandelijk! Maar als je denkt op zoo’n gemakkelijke manier van me af te komen, dan heb je het mis!”

„Och kom!”

„Ik zeg nog eens.…”

Van Velton was niet in een stemming om de standjes van Christien Donker af te wachten, wier spel hij vrij wel doorzag, al kon hij den waren motor niet raden, en al vergiste hij zich door dien alleen te zoeken in een aanslag op zijn beurs.

Hij besloot een afdoenden maatregel te beramen. In elk geval wilde hij weten, waaraan hij toe was, en welke veeren hij bij moeder en dochter zou laten zitten. Iets minder norsch en uit de hoogte, viel hij haar in de rede:

„Zeg maar niets. Het beste is niet veel woorden noodeloos te verspillen. De waarheid is, dat de relatie me erg tegenvalt.”

„Ei?” riep ze op schamperen toon. „Ei? Ik had anders gedacht dat mijn Lien waarachtig nog veel te goed was voor zoo’n ingebeelden ouden kwast.”

Dat hij vuurrood werd en haar wel had kunnen slaan, begreep ze, maar in de duisternis kon ze het niet zien.

’t Duurde maar een oogenblik. Wat deerde hem de booze tong van dat wijf? Zijn practische geest kwam boven. Nu, na die woorden was het geen zaak om met haar te onderhandelen over het afbreken der relatie en over den prijs, waartegen dat kon gedaan worden. Zij zou overdreven eischen stellen en die volhouden naarmate hij beslister pogingen deed om aan de zaak een einde te maken.

„Je bent vanavond zóó vriendelijk,” zei hij opstaande, „dat ik de eer heb je te groeten.”

Zij hield hem vast bij de mouw van zijn jas.

„Luister nog even. We moeten bedaard spreken. Als je denkt dat ik er op uit ben je ’t vel over de ooren te trekken, dan heb je het mis. Beloof me één ding. Ga nog ’n maand voort op de gewone manier, en dan kan je mijnentwege wegblijven om nooit weer terug te komen.”

Hij zag weer een gaatje om door te sluipen.

„Waarom nog een maand? Kom, laat ons er nu maar ’n eind aan maken. We zijn nu zoover, dat we geen van drieën op elkaar zijn gesteld. Een kort en goed besluit.…”

Maar ze schudde heftig van neen.

„’t Gaat niet, Van Velton! Voor geen wereldsch goed laat ik je nu reeds schieten. ’n Maand moet het nog duren; geen dag gaat daaraf.”

„Nonsens!”

„’t Kan me niet schelen hoe je het noemt, maar ik zeg je, dat het zoo zijn moet. En ik waarschuw je, Van Velton, probeer niet weg te blijven, want ik haal je uit je huis en ik haal je van ’t kantoor op ’n manier, die je heugen zal, hoor!”

Het denkbeeld deed hem rillen. Hij wist, dat ze tot alles in staat was en zich voor niets zou ontzien, als het op wraak aankwam. Waar was hij toch ingeloopen, waar was hij toch ingeloopen!

„Ik groet je,” zei hij nogmaals en ging zijns weegs.

’t Was Christien Donker nu duidelijk: er moest gehandeld worden, en spoedig ook, anders zou alle moeite tevergeefs zijn geweest. Bah, welk een man! Nog had ze macht over hem, maar ze voelde dat het niet lang meer zou duren. Ze ging weer op haar wipstoel zitten schommelen en pikirde. Het zou eigenlijk wèl zoo verstandig wezen twee vliegen te slaan in één klap. Waarom zou ze het geld aan haar haat- en wraakzucht opofferen? Het diende nergens toe. Zij kon heel goed het één hebben en niettemin aan ’t andere voldoen.

Toen Van Velton t’huis kwam, vond hij Louise nog op, en nog bezig met ’t voorbereiden der groote partij. Kasian, wat gaf ze zich dáárvoor een moeite!

„Zoo,” zei hij, „ben je nog niet gaan slapen?”

„Neen, er valt nog heel wat te doen. Het buffet is nog volstrekt niet in orde.”

„Ik zou dat maar aan den banketbakker overlaten. De man heeft op zich genomen er voor te zorgen.”

„Dank je! Ik weet te goed, wat dat is. Dan zorgt hij misschien heel aardig voor zijn beurs, en de gasten krijgen niet wat ze verlangen.”

„Kan ik je ook helpen?”

Er was geen sprake van! Toch wilde hij niet naar bed gaan, maar stak een versche sigaar op en terwijl zij nog bevelen gaf aan de bedienden, en nazag, en opschreef, praatte hij gezellig nog een uurtje met haar, zonder dat een van beiden dacht aan de veelvuldige onaangenaamheden, die ze gehad hadden, noch aan de eigenaardige verhouding tot elkaar, waarin ze reeds zoo lang leefden.

Er ging toch, dacht Van Velton, niets boven een gezellig tehuis. Zijn hart was dien avond goed genoeg om een poging te doen tot meer intieme toenadering. Maar hij had den moed niet. Drommels, als het eens tegenviel! En daarop bestond alle kans, want ze was zoo moe, zei ze,—doodmoe! Neen, als hij dat beproefde, dan moest hij zoo’n beetje zeker wezen van zijn zaak, en dàt was hij in ’t geheel niet.

Louise kon gelukkig gaan slapen toen ze in haar kamer kwam, want ’t kind sliep. Ze was wezenlijk moe. Dat den ganschen dag op de been zijn, en door zoo’n groot huis dribbelen matte geweldig af; en ze was ook niet geheel koortsvrij; dat voelde ze aan haar hoofd.

Misschien lag in het laatste de reden, dat ze ondanks haar vermoeienis niet dadelijk den slaap kon vatten en zich rusteloos om en om wendde. Het waren eigenlijk geen gedachten die haar bezig hielden,—’t was alsof een serie tableaux voor haar geest heentrok. Nú was het zus en dàn weer zóó: het souper met al de gasten aan tafel, waaronder ze ook Fournier opmerkte; de groote zaal, waarin gedanst zou worden, en waarin ze ook Fournier zag dansen met haarzelve; gesprekken op divans, whistpartijtjes aan mahoniehouten speeltafeltjes, ongelukjes, tegenvallers, mislukte schotels, en bij en tusschen dat alles door een onbestemde vrees voor allerlei stoornissen, die zouden kunnen gebeuren, maar waarvoor nog geen enkele feitelijke aanleiding bestond.

En nauwelijks was ze ingeslapen of daar kwam de baboe haar wekken, want.… ’t kind. God, God, wat was dat lastig! Met moeite richtte zij zich op. Toen ze elken avond te halftien naar bed ging, och! toen was ze er al uit als de kleine slechts kikte. Maar nu ze zooveel had te doen gehad tot laat in den avond voor dat feest,—neen, het was toch ’n slavernij dat zelf helpen van de kinderen!

Ze dommelde in en waggelde heen en weer tot groot leedwezen van haar jongske, dat er hoogst kwaadaardig zijn verontwaardiging over te kennen gaf, en haar dan deed opschrikken uit haar sluimering.

Och, als men den heelen dag bijna niets deed, dan kon het, maar was er ook maar ’t geringste vermoeiende werk te doen, dan viel het zoo zwaar! Nu, herhaalde ze bij zichzelve, halfrood van vaak, na de partij zou ’t gauw uit wezen!

Het feest begon. ’t Was allesbehalve een gemengd gezelschap. De fine fleur van ’t Bataviaansch publiek was present. Hooggeplaatste ambtenaren, die in hun fort intérieur niets ophadden met den koopmansstand, waren er velen; de gouden uitmonstering der uniformen van hoofdofficieren schitterde in het licht; indien er enkele jongelui aanwezig waren, die nog op de lagere sporten stonden, dan hadden zij hun invitaties te danken aan geld, familie-relatiën, een klinkenden naam of dansbeenen.

Menig oog liet vol afgunst den blik gaan langs de wanden en door de zaal; menig damesmondje werd krampachtig dichtgeknepen op het zien van de toiletten-weelde der dames uit de handelswereld. Men zag er aan den anderen kant, die gekleed waren met een eenvoud, haast beleedigend voor het gezelschap, maar over het algemeen had iedereen gedaan wat in zijn of haar vermogen was, ja meer, veel meer dan dàt.

Dan wat velen dachten, werd door niemand gezegd. Slechts hier en daar tusschen vrienden en vriendinnen een fluisterend gesproken woord of een blik en een hoofdknikje, die elkaar schenen te begrijpen.

Behalve de galerijen stonden de ruime vertrekken voor de gasten open. Overal was het even rijk en smaakvol. De kostbare Europeesche ameublementen, de marmeren en bronzen beelden, de imitaties van oude bas-reliefs in koper, de zeldzaam fijne gravures, het met zilver gemonteerd antiek-porselein, de artistieke vazen van Sèvres en het deftige Saksisch,—’t was alles met smaak verdeeld, zoodat er eenige harmonie heerschte in het garnituur van elk vertrek. Maar zeer weinigen letten daarop; men taxeerde meer; men berekende bij zichzelf wat dat moest gekost hebben, en wat de vendutie van zulk een inboedel eventueel wel zou opbrengen.

Tot de weinigen, die meer aandacht schonken aan den goeden smaak en de artistieke opvatting, die uit het arrangement spraken, behoorde Fournier.

Zelf uit een goede en gegoede Hollandsche familie, waarin de kunst hoog geëerd werd, meer om haar arbeid, dan om de grondstof, die daarvoor was gebezigd, herinnerden hem sommige plekjes aan zijns vaders huis.

’t Was daar op kleiner schaal geweest en in bescheidener trant, maar toch,—er zat zekere verwantschap in.

Hij had, toen hij binnenkwam, even zijn compliment afgestoken bij de vrouw des huizes, die entouré was van nieuw aangekomen gasten. De vrouw des huizes! ’t Was haast niet te gelooven, zoo frisch zag ze er uit, ze had geheel het uiterlijk van een meisje, zoo jong scheen ze en zoo jeugdig was haar toilet.…! Fournier vond, dat het eigenlijk geen dracht was voor een getrouwde vrouw, op weg een Indische mater familias te worden.

Maar ’t stond haar goed, dat was waar, en ze zag er verrukkelijk uit. Hij danste niet, en hij speelde niet. Langzaam liep hij de galerij door, waar de speeltafeltjes stonden, en sprak hier en daar tegen een bekende. Men trachtte hem over te halen de vierde man te zijn bij een whistje, maar hij excuseerde zich.

Hij wist niet wat hem scheelde; hij gevoelde zich hoogst onvoldaan; ’t verveelde hem nu reeds. Droomerig liep hij rond en keerde ten slotte terug naar de zaal, waar gedanst werd.

Mevrouw Van Velton kweet zich ijverig van haar plichten als gastvrouw, en haar man, die ook overal te gelijk was om toe te zien, dat het niemand aan iets ontbrak en om dezen en genen een vriendelijk woord toe te voegen, zag met groot genoegen hoe dapper Louise zich weerde.

Toen alles en train was, danste zij eens mee; ze hield er zoo dol veel van, en al had ze volstrekt niet verlangd naar feesten of partijen, sedert ze getrouwd was,—nu ze de opwekkende muziek hoorde en de dansende paren om haar heen zweefden; nu ze in vroolijke en opgewekte stemming raakte, door de feestvreugde rond haar, kon ze niet nalaten aan een der vele uitnoodigingen te voldoen.

Fournier wilde heengaan, stilletjes uit de voorgalerij verdwijnen, zijn rijtuig zoeken uit de menigte wachtende equipages, en onopgemerkt naar zijn woning terugkeeren.

Terwijl hij, schijnbaar zonder eenige bedoeling, dit plan op sluwe wijze wilde uitvoeren, en daarbij voortdurend naar Louise keek, die hij voelde, dat hem elk oogenblik meer in een verzoeking bracht, waaraan hij weerstand wilde bieden, met al de kracht, die in hem was,—wendde zij ’t hoofd om en keek hem aan.

Onwillekeurig stond Fournier stil. Zij riep hem.

Niet luid en bij den naam: daarvan was natuurlijk geen sprake.

Maar dat ze hem riep, daaraan viel niet te twijfelen. Haar groote donkere oogen, haar vriendelijk lachend gezicht, de beweging van haar waaier,—alles zei hem: Kom hier!

Aan zijn stillen aftocht dacht hij niet meer. ’t Was of hij onder een magnetischen invloed verkeerde. Hij ging naar haar toe, vóór hij eigenlijk besefte, dat hij liep.

„Danst u nu nog niet?” vroeg ze hem.

„Als u me de eer wilt aandoen.…”

Hij vond zichzelven kinderachtig, verachtelijk; hij had in vollen ernst bij zichzelven uitgemaakt, dat hij voor zulk een schepsel, dat zich had weggeworpen aan een ouden weduwnaar, alleen om diens geld, niets hoegenaamd kon gevoelen; hij was op de partij gekomen, omdat hij geïnviteerd was door den chef van een huis, waaraan zijn kantoor een aardigen duit verdiende, maar met het vaste voornemen zoo spoedig mogelijk weg te gaan, en zich te bepalen tot een kort officiëel praatje met de gastvrouw, zonder meer; hij had op het punt gestaan dat program correct uit te voeren.

En één blik had hem naast haar gebracht; en een bedekte zinspeling had hem haar ten dans doen vragen.

Dat alles bedacht hij toen zij, vriendelijk glimlachend, haar arm in den zijnen legde, als een afdoend bewijs dat zij hem „de eer” wilde aandoen. Zijn eigen zwakheid ergerde hem. Toch gevoelde hij zich heel anders dan toen hij zooeven door de zaal ging. Het was of de lichten helderder brandden en de kleuren scherper uitkwamen; of de gezichten der menschen levendiger en opgewekter waren, en of de muziek vroolijker klonk.

Toen hij daar zoo naast haar wandelde, gereed tot den dans, toonde hij waarlijk niet de minste overeenkomst met iemand, die bezig is zich te executeeren.

Juist het tegendeel!

„Amuseert ge u nogal?” vroeg ze onder het dansen.

„Neen.”

„Dat is heel openhartig.”

„U hebt me toch nooit anders gekend.”

„Maar het is volstrekt niet vleiend voor mij. Verbeeld je! Daar heb ik nu alles gedaan om een prettige partij te organiseeren; en u zegt me maar eenvoudig, dat ge u niet amuseert! ’t Is galant!”

Ze sprak op den toon van lachend verwijt, pruilend zonder boosheid. En ze was ook volstrekt niet boos. Ze vond hem om te kussen. Wat was hij, ondanks alles, nog op haar verliefd, die ernstige, min of meer stroeve jonge man, op wien dozijnen mama’s het oog hadden voor haar dochters.

Zij zouden hem niet krijgen, dat wist ze nu. Nog altijd heerschte zij, Louise, waar ze had geheerscht als meisje. Ze vond het verrukkelijk en ze maakte zich diets, dat het van haar kant niets was dan een gevaarloos spelletje.

„Ik heb niets op uw partij af te dingen. Die is zeer schitterend en ongetwijfeld hoogst amusant en geanimeerd.”

„’t Is wat moois! En u amuseert u zoo weinig, dat u op mijn vraag volmondig „neen” zegt!”

„Het ligt niet aan de partij, mevrouw Van Velton.”

„Och wat? ’t Mankeert er nog maar aan dat het aan mij ligt.”

Hij gaf zoo dadelijk geen antwoord.

„Het ligt uitsluitend aan mij,” zei hij eindelijk.

„Kasian! Wat kunnen we dan doen om u op te vroolijken?”

„Ik behoef niet opgevroolijkt te worden. Maar, ik amuseer me niet, in den zin ten minste, die voor uw andere gasten geldt.”

„Ah zoo! Dus ge amuseert u op ’n bijzondere manier.”

Hij keek haar zoo ernstig aan, dat ze er van schrikte.

„Vindt u ’t toilet van mevrouw Broese niet keurig?”

Ze sprak heel graag over mooie japonnen, maar ditmaal had ze er hoegenaamd geen gevoel voor. Och, ze had nog zoo graag op het eerste onderwerp doorgegaan, en ze vond het onaangenaam, dat hij er een eind aan maakte, door zijn brusquen overgang op de toiletten der dames. ’t Was immers zoo’n volmaakt „onschuldige” plagerij!

Toen hij haar had teruggebracht naar haar plaats, kwam het denkbeeld om stil te verdwijnen niet meer bij hem op. Wel nam hij zich ernstig voor te zorgen, dat hij niet meer zoo dicht in haar nabijheid kwam, want hij wist nu hoe zwak hij feitelijk in zijn schoenen stond; maar aan vroegtijdig heengaan dacht hij niet meer.

„Ik dacht dat je niet danste.”

Mr. Droz, met wien Fournier zich had geassociëerd, zei het op een eigenaardigen toon, dien Fournier niet beviel, al was hij volstrekt niet van plan er een aanmerking op te maken.

„’t Was met de vrouw des huizes.”

„Je wilt zeggen: men is dat zoo’n beetje verplicht.”

„Nietwaar?”

„Welzeker. Bovendien is het hier waarachtig geen opoffering.”

„Zeker niet.”

„’t Is ’n alleraardigst vrouwtje, hè! Die Van Velton weet ook wel wat hij doet. ’n Slimme vent!”

„Ja, ’t is onbegrijpelijk!”

„Nu, ik vind het zoo onbegrijpelijk niet. Zij is zoo’n charmant.…”

„Ik bedoelde ’t juist andersom.”

„Ah zoo! Wel dat vind ik nog duidelijker. Hij is wel ’n groote twintig jaar ouder op zijn minst, maar hij ziet er flink uit. ’n Knap man, zoo.… en dan.…”

De oudere advocaat maakte met duim en wijsvinger ’n veelbeteekenend gebaar.

„Daarom behoefde zij het niet te doen.”

„Dat is te zeggen, dokter Van der Linden heeft wel geld, maar dat lijkt er niet naar. Ik schat Van Velton, alles en alles bijeen, op twee millioen.”

„Och kom?” riep Fournier ongeloovig.

„Waarachtig. Ik weet waar hij met zijn particulier vermogen zoo wat in zit. Het is een man in bonus.”

Fournier zweeg.

„Je kent haar van vroeger?” vroeg Mr. Droz.

„Ja, ik kwam er indertijd veel aan huis.” Hij kon ’t niet helpen, maar hij kreeg een kleur als een schooljongen, die betrapt wordt, en ze werd er niet beter op, toen de andere zijn verlegenheid opmerkte en er om lachte.

„Zoo, zoo! Dat had ik niet gedacht, hoor!”

„Wat?”

„Dat je om die oude Bekanntschaft verlegen zoudt behoeven te worden.”

„Er is geen quaestie van, Droz. Je maakt geheel verkeerde gevolgtrekkingen.”

„Wind je niet op! Geloof me, in zoo’n delicaat geval is het ergste nog niet eens erg. Nu, ik ga eens zien of het haast mijn beurt is. We homberen met een uitvaller. Adieu!”

Aan het buffet dronk Fournier een glas Rijnschen wijn, toen dokter Van der Linden op hem afkwam. Ook bij dezen had hij een bezoek gebracht, en toen de dokter ’t jonge mensch terugzag, van wien hij wist, dat ’t een vroegere serieuze aanbidder van Louise was geweest, bekroop hem een gevoel van spijt.

„Zoo,” riep hij Fournier vroolijk toe: „ben je daar ook? Wel, dat doet me nu eens genoegen.”

„Ik kon niet nalaten, dokter, van de vriendelijke invitatie van uw schoonzoon gebruik te maken.”

„Zeker niet. Het is een prachtige partij, nietwaar?”

„Magnifique!”

„En amuseert ge u nogal?”

Wat moest hij zeggen?

„O zeker, heel goed.”

„Komaan, komaan! Weet je wat me eigenlijk in deze buurt brengt?”

„Ik zou denken de dorst, waartegen ’t buffet uitstekende middelen oplevert.”

„Toch niet! Kijk eens, als ik hier naast het buffet dat trapje afga, dan kom ik in het sous-terrain; dan ga ik weer ’n ander trapje op en kom in de logeerkamer.”

„Ei!” zei Fournier, om toch iets te zeggen. Hij begreep er niets van. ’t Was of de dokter al veel te dikwijls in de buurt van het buffet was geweest.

„Nu, daar slaapt mijn arme, kleine kereltje. Hij heeft ’t veld moeten ruimen, dat begrijp je, en ik ben bang, dat hij onrustig is. Heb je hem al eens gezien?”

„Uw kleinkind? Neen, nog niet.”

„Als je er pleizier in hadt, zou ik je hem wel eens willen laten kijken. Kom eens mee voor de aardigheid.”

En met al den trots van een grootvader op een been, trok de dokter Fournier mee het trapje af naast het buffet en loodste hem de logeerkamer binnen.

’t Kind was werkelijk onrustig en kon den slaap niet vatten. Toen het den dokter zag, stak het de armpjes uit, en zonder vrees voor de smetteloosheid van het piqué-vest of de zwartheid van zijn pantalon, nam dokter Van der Linden den kleine op den arm en toonde hem aan Fournier.

Het trof goed, want Fournier had te huis in Holland kleine broertjes en zusjes en neefjes en nichtjes gehad, tot een respectabel getal. Hij was gewoon geweest met kinderen om te gaan; hij hield er veel van.

Zoo kwam het, dat hij die zekere manier had om tegen kleine kinderen te praten en hen te streelen, die ze dadelijk tot zijn goede vrienden maakte, en zoo kwam het, dat, toen mevrouw Van Velton—Van der Linden ook eens naar den kleine kwam zien, zij haar vader en Mr. Gérard Fournier op stoelen aan de tafel zag zitten, zich amuseerende met haar jongske, dat het uitkraaide van de pret.

Ze schrikte er van, en stond een oogenblik verstomd.

„Je neemt het toch niet kwalijk, Wies?” vroeg de dokter een beetje verlegen, want hij voelde nu, dat hij een dwaasheid had begaan. „Ik wou Fournier zoo graag ons kind eens laten kijken.”

„Volstrekt niet, pa,” antwoordde ze zenuwachtig. „Volstrekt niet.”

„Mooi! Nu, dan laten we hem verder nu maar aan jou over. Ziedaar,” zei hij, den kleine kussend. „Ziedaar, en geef nou je nieuwen sobat ook maar een zoen.”

De dokter stak den jongen man ’t kind toe.

Toen ze weg waren, streek Louise met een zucht de hand over haar voorhoofd.

„Die pa, die pa! Hoe kon de man toch zóó wezen? Te erg!”

Meer om zich afleiding te verschaffen en zich aan zijn eigen eenigszins verwarden gedachtenloop te onttrekken, ging Fournier weer naar de balzaal, en danste een paar maal met andere dames. Dan het was of ’t noodlot hem vervolgde; in een quadrille kreeg hij onverwacht Louise tot vis-à-vis met een overste van de artillerie, die, naar de booze wereld zei, meer pijlen op vrouwenharten had afgeschoten, dan kanonskogels in vijandelijke bentengs.

Eerst hield Fournier zich teruggetrokken, maar haar vriendelijk gezicht bracht hem al heel gauw uit de plooi.

„Er is niets aan te doen,” dacht hij onder het naar huis rijden. „Ik kan en mag er niet meer aan huis komen.”

Toch had hij het beloofd.

„Je moet maar dikwijls bij ons komen praten,” had zij bij het afscheid nemen gezegd, en hij had er op geantwoord dat hij van de vergunning gaarne zou gebruik maken.

Drie dagen hield hij zijn goede voornemens vol.

Den vierden op ’t kantoor zei zijn associé:

„Ik ga vanavond naar de Veltons. Ga je mee?”

Hij bedacht zich een oogenblik en lachend vervolgde de andere:

„Heb je het zóó bont gemaakt, dat ge er geen bezoek kunt brengen?”

Fournier haalde met een ongeduldig gebaar de schouders op.

„Praat toch zulke nonsens niet.”

Maar Mr. Droz had het er op gezet zijn jongeren collega te plagen.

„Ja, ja! Je wilt er niets van weten. Nu, ik kan daarin komen. ’t Is ’n verduiveld aardig vrouwtje, dat is zeker.”

„Droz,” zei Fournier, zoo ernstig als hij dat doen kon, „wees zoo goed en laat alle aardigheden op mijn verhouding tegenover mevrouw Van Velton achterwege.”

„Poeh!! Je bent een rare vent, hoor!”

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

„Een ander zou zijn goed gesternte danken voor zoo’n buitenkansje.”

„Ze was zoo lief tegen je, dat jullie onder het dansen veel had van een pas geëngageerd paar.”

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Het was niet mogelijk een woord meer uit Fournier te krijgen. Gelukkig kwam er een Chinees, die „een zaak” had: zijn bezoek maakte een eind aan een plagerij, die Fournier meer pijn had gedaan, dan hij gaarne zou hebben bekend.

Toch ging hij ’s avonds met Droz mee.

Mevrouw L. Van Velton-Van der Linden was zeer teruggetrokken en stil. Zij sprak zeer weinig en dan nog bij uitsluiting tegen Droz. Van Velton bemerkte het ook, en eenigszins verlegen over de onaangename bejegening, die den jongen advocaat van den kant zijner vrouw ten deel viel, deed hij zijn uiterste best om een opgewekt en vroolijk discours met Fournier gaande te houden.

Tegen acht uren gingen de bezoekers heen. Louise groette zoo stijf en vormelijk als slechts denkbaar was, tot groote ergernis van haar man, die vond dat haar houding grensde aan onbeleefdheid, en daarvan was hij een vijand.

Fournier, geheel uit het veld geslagen, rookte in het rijtuig zwijgend zijn sigaar. Droz zat stil te pikiren. Dat er meer achter stak was hem thans duidelijk. Een vrouw is zóó niet tegen een man, als er niets hoegenaamd tusschen hen bestaat; dat had hem zijn veeljarige ondervinding geleerd, en dat zei hem zijn menschenkennis.

„Je waart niet bijzonder in je humeur vanavond,” waagde Van Velton te zeggen.

„In mijn humeur?” vroeg ze bits. „Ik had ’n beetje hoofdpijn en die heb ik nog. ’t Conveniëerde me niet zoo druk te praten.”

’t Had haar moeite gekost!

Na dien avond van het bal, had ze ernstig nagedacht en toen was het haar duidelijk dat ze gevaar liep. Ze schrikte er voor terug. Zij wist nu hoe roestvrij haar oude liefde voor Fournier was gebleven. In de eerste weken na haar huwelijk had ze hem vergeten, wat toen heel natuurlijk was. Later in afwachting der geboorte van haar eersteling, had ze zooveel te denken gehad aan de gewichtige aanstaande gebeurtenis, dat ook toen geen andere dan vluchtige herinneringen aan Fournier bij haar waren opgekomen. Toen het gebeurd was, had ze zulk een nieuwen schat gevonden in haar kleine, dat ze feitelijk in haar moederliefde opging. Zelfs de minder aangename verhouding tot Van Velton had weinig of geen invloed gehad. Het feit, dat ze als het ware gescheiden was van haar man, had toen nog geen noemenswaardig verlangen bij haar opgewekt. Ze had liefde voor en van haar kind, en ze had haar vader. Al dien tijd had ze niets anders verlangd. Maar dat feest en de tegenwoordigheid van Fournier hadden voor haar de wereld weder plotseling een ander aanzien gegeven. Er waren sluimerende begeerten wakker geworden; er had zich een gevoel van verlatenheid van haar meestergemaakt; zij gevoelde thans behoefte aan die liefde, die door niets kan worden vervangen, en de man, wiens hart ze eens en naar het scheen voorgoed veroverd had; dien ze zelf zoo had liefgehad, dat ze heete tranen schreide toen ze hem door haar tinka’s en haar humeur van haar stootte,—ze voelde dat die man gevaarlijk was, want ze twijfelde of zij sterk zou wezen, indien hij eens zwak was.

En, fatsoenlijk en kuisch als haar leven altijd was geweest, mocht daarop geen smet worden geworpen. Men zou haar, mevrouw Van Velton-Van der Linden, niet nawijzen met den vinger, als.… neen, nooit, nooit!

Daarom had ze zoo’n kloek besluit genomen; daarom deed zij hem op de duidelijkste wijze gevoelen dat hij voortaan moest wegblijven. Haar houding was in het oogloopend geweest,—nu, soedah! het kon niet anders.

Maar alleen in haar kamer met haar voorgewende hoofdpijn, overviel haar een gevoel, alsof zij dien avond het doodvonnis van haar levensgeluk had geveld; alsof ze al wat de toekomst aan liefelijkheid en charme kon opleveren, gedood had en begraven.

’t Kind sliep rustig en de baboe, die voor ’t bedje lag, ronkte als.… een baboe. In het halve licht der laag gedraaide gasvlam, nog getemperd door den met donkere groepjes fraai beschilderden porseleinen ballon, schenen haar de mahoniehouten meubelen en bruin damasten gordijnen en portières van het somberste zwart. Stil en gedrukt zat ze aan haar werktafeltje met de armen leunend op het paarlemoeren blad. Hij zou niet meer terugkomen, dat was zeker! Ze had het gezien aan zijn gezicht, toen ze hem zoo afgemeten goeden avond zei bij zijn binnentreden; ze had het gehoord aan den klank zijner stem toen hij sprak met Van Velton; zijn groet bij het heengaan was een afscheidsgroet geweest.

Het was voorbij. ’t Gewone leven der laatste maanden ving weer aan. Zij zag er tegen op als tegen een zwaren last. Een bitter lachje zweefde om haar mond. Zóó te leven!

Maar het moest! Ze riep haar plichtgevoel te hulp en haar gevoel van eer. Het kon niet anders. Was haar leven vreugdeloos,—welnu, ze zou alles wezen voor haar kind. Die poëzie des levens bleef haar over, en dat plantje zou ze kweeken in haar hart; dat zou ze verzorgen en koesteren tot het een boom werd, die heerlijke vruchten voor haar droeg.

Ze stond op en stak ’t hoofd tusschen de klamboe van ’t kinderbedje. Wat sliep hij heerlijk! Hij zou haar al het andere vergoeden; al het andere, dat het leven haar scheen te onthouden.

Zacht maar hartstochtelijk kuste ze haar jongske, en ze hoorde niet, dat er te gelijk werd geklopt op de kamerdeur.

Eerst toen ze weer kalmer en tevredener was gaan zitten en het kloppen werd herhaald, lette ze er op en deed de deur open. Een bediende bracht een brief.

Wat zou het zijn? Een brief van hem? Ofschoon bevend van ontroering, hield ze zich uiterlijk kalm.

„Is meneer thuis?” vroeg ze den inlander.

„Neen. Meneer is na het eten uitgegaan.”

„’t Is goed!” en langzaam deed ze de deur weer dicht. Zenuwachtig en driftig, nu, draaide ze het licht hooger op en bekeek het adres.

Neen, ’t was niet de hand van Fournier, wiens schrift zij kende. Waarom overviel haar bij die ontdekking een gevoel van teleurstelling? Ze had toch niet gehoopt op zoo iets,—zij die zooeven vrede had gesloten met haar hart, en zoo berustend zich geschikt had in wat noodzakelijk was.

Waarom interesseerde haar die brief nu in ’t geheel niet meer, zoodat ze hem in de hand hield zonder hem te openen, verdiept in haar eigen gedachten?

Onverschillig bekeek ze het adres: ’t was een vrouwenhand, slordig en niet correct. Ze opende de enveloppe met een ivoren vouwbeentje, en terwijl ze dat deed, begon het kind te schreien. Daarom lei ze dadelijk neer wat ze in de hand had, en nam den kleine uit zijn bedje, en schopte te gelijk tegen de baboe aan, die nooit op een andere manier wakker was te krijgen.

Hij keek een oogenblik met slaperige oogjes rond, terwijl Louise hem in de armen hield; na een paar minuten dommelde hij weer in, en zoo zachtjes als alleen een moeder dat kan, lei ze hem weer in zijn bedje.