Note 749 — LIBRO SECONDO DALLO SCISMA ALL'ERESIA (continued 3)
Reading edition
Il Renan ha chiamato l'attenzione su questo passo dell'Introduttorio: (cod. car. 139; Renan, pag. 116; cfr. D'Arg., 164). Item VIII capitulo dicit (cioè lo scrittore dell'Introduttorio) quod sicut in principio primi status apparuerunt tres magni viri, scilicet Abraham, Isaac et Jacob, quorum et tertius, scilicet Jacob, habuit XII, et sicut in principio secundi status tres, scilicet Zacharias, Ioannes Baptista et homo Jesus Christus, qui similiter secum habuit XII, sic et in principio tertii status tres similes illorum, scilicet vir indutus lineis, et angelus quidem habens falcem acutam, et alius angelus habens signum Dei vivi. (D'altra mano è scritto in parentesi scilicet Sanctus Franciscus. L'angelo della falce acuta è S. Domenico, il persecutore implacabile degli eretici). Ipse primo habuit XII, (male il D'Arg. et habebit similiter angelus), inter quos et ipse fuit unus (cioè lo scrittore dell'Introduttorio), sicut Jacob habuit XII in primo statu, et Christus XII in secundo. Item quod per virum indutum lineis intelligat Joachim scriptor (sin qui il D'Argentré, il resto fu pubblicato dal Renan, pag. 116, n. 1) hujus operis probatur XXI cap. circa medium per haec (haec omesso dal Renan) verba de quinque intelligentiis et septem tipicis (Renan: ubi sic ait) sic ait «vir indutus lineis in aperitione mysteriorum Isaiae (Renan: Jeremiae) prophetae, ecce, ait, praeter historicum morale tropologicum etc.». Item XXIII circa principium ita dicitur: «ad quam scripturam tenetur populus tertii status mundi, quemadmodum populus primi status ad vetus Testamentum et populus secundus ad novum, quantumcumque hoc displiceat hominibus generationis istius». In questo passo il Renan stesso nota: 1º che l'autore dell'Introduttorio è detto indeterminatamente scriptor hujus operis. 2º Che la frase inter quos ipse fuit unus conviendrait mieux à Jean de Parme qu'à Gerard. Queste due osservazioni basterebbero a provare che l'autore dell'Introduttorio non può essere Gherardo; ma v'ha una terza osservazione da fare. In un luogo del codice, pubblicato pure dal Renan (pag. 110, n. 2) si legge: Item in XII c. versus finem ponit haec verba: «usque ad illum angelum, qui habuit signum Dei vivi, qui apparuit circa MCC incarnationis dominicae, quem angelum frater Gerardus vocat et confitetur sanctum Franciscum». Secondo il contesto di questo estratto quei che ponit haec verba, non è lo stesso di chi vocat et confitetur. Codeste prove non sono sì lievi da poter dire col Renan: rien n'autorise à croire que Jean de Parme ait participé directement à la rédaction du livre poursuivi de tant d'anathèmes. Io direi piuttosto il contrario, che molti indizii ci menano a conchiudere essere l'autore dell'Introduttorio ben diverso da quello delle note, e molto probabilmente Giovanni da Parma.