HENRIK IBSEN

KONSTRUESTRO SOLNESS

(Byggmester Solness)

(1892)

Tradukita de Odd Tangerud 1997

Eldonejo: Jec Scandinavia a/s Postboks 54, N - 3401 Lier Tlf.. 32 85 50 03. Fax. 32 85 50 82

ISBN 82-91707-62-6

KONSTRUESTRO SOLNESS

ROLOJ:

KONSTRUESTRO HALVARD SOLNESS.

SINJORINO ALINE SOLNESS, lia edzino.

DOKTORO HERDAL, familia kuracisto.

KNUT BROVIK, antaŭa arkitekto, nun asistanto ĉe Solness.

RAGNAR BROVIK, lia filo, desegnisto.

KAJA FOSLI, lia nevino, librotenistino.

FRAŬLINO HILDE WANGEL.

KELKAJ SINJORINOJ.

HOMAMASO SUR LA STRATO.

(La litero ø prononciĝas kiel franca eu aŭ germana oe)

(La agado havas lokon en la domo de konstruestro Solness.)

UNUA AKTO

(Simple ekipita laborĉambro ĉe konstruestro Solness. Duflugila pordo en la muro maldekstre kondukas al la antaŭĉambro. Dekstre estas la pordo al la internaj ĉambroj de la domo. En la fonmuro estas malferma pordo al la desegnejo. Antaŭe maldekstre estas pupitro kun libroj, paperoj kaj skribiloj. Kontraŭe al la pordo estas forno. En la angulo dekstre estas sofo kun tablo kaj kelkaj seĝoj. Sur la tablo estas akvokarafo kaj glaso. Pli malgranda tablo kaj balancseĝo kaj apogseĝo en la antaŭo dekstre. Eklumigitaj laborlampoj sur la tablo en la desegnejo, sur la tablo en la angulo kaj sur la pupitro.)

(En la desegnejo sidas Knut Brovik kaj lia filo Ragnar okupataj pri konstruaĵoj kaj kalkuloj. Ĉe la pupitro en la laborĉambro staras Kaja Fosli skribante en la ĉeflibron. Knut Brovik estas maljuna, maldika viro kun blanka hararo kaj barbo. Li estas vestita en iom uzita sed bone tenita nigra mantelo. Li portas okulvitrojn kaj blankan, iom flaviĝintan koltukon. Ragnar Brovik estas en la tridekjaroj, bele vestita, helhara, kun iom klina pozo. Kaja Fosli estas maldika, juna knabino de iom pli ol dudek jaroj, zorge vestita, sed de malsaneca aspekto. Ŝi havas verdan ŝirmilon super la okuloj. — Ĉiuj tri laboras iom da tempo en silento.)

KNUT BROVIK (subite, kvazaŭ en timo, rektigas sin ĉe la desegnotablo, suspiras peze kaj pene dum li iras al la pordaperturo) Ne, nun mi baldaŭ ne plu eltenos!

KAJA (iras al li) Ĉu estas pli malbone ĉi-vespere, onklo?

BROVIK Ho, ŝajnas al mi, ke plimalboniĝas tagon post tago.

RAGNAR (ekstaris kaj proksimiĝas) Vi devus iri hejmen, patro. Provu iomete dormi —

BROVIK (senpacience) Enlitiĝi, ĉu? Ĉu vi deziras, ke mi tute sufokiĝu!

KAJA Sed faru almenaŭ etan promenadon.

RAGNAR Jes, faru. Mi akompanos vin.

BROVIK (impete) Mi ne foriros antaŭ ol li venas! Ĉi-vespere mi alparolos lin rekte — (subpreme kolera) al li — la ĉefo.

KAJA (en timo) Ho ne, onklo, — nepre atendu pri tio!

RAGNAR Jes, atendu do, patro!

BROVIK (spiras pene) Hah, — hah —! Mi, mi vere ne havas tempon atendi multe pli longe.

KAJA (aŭskultante) Tŝ! Jen mi aŭdas lin malsupre sur la ŝtuparo!

(Ĉiuj tri reiras al sia laboro. Mallonga silento.)

(Konstruestro Halvard Solness envenas tra la antaŭĉambra pordo. Li estas iom aĝa, sana kaj forta, kun dense tondita, krispa hararo, malhelaj lipharoj kaj malhelaj, dikaj brovoj. Li portas grizeverdan, butonumitan jakon kun nefleksebla kolumo kaj larĝaj refaldaĵoj. Sur la kapo li havas molan, grizan feltĉapon, kaj sub la brako kelkajn paperujojn.)

KONSTRUESTRO SOLNESS (ĉe la pordo, montras al la desegnejo kaj demandas flustre) Ĉu ili eliris?

KAJA (mallaŭte, skuante la kapon) Ne. (Ŝi deprenas la okulŝirmilon.)

(Solness iras antaŭen sur la planko, ĵetas sian ĉapelon sur seĝon, metas la ujojn sur la tablon apud la sofo, kaj denove proksimiĝas al la pupitro. Kaja senhalte skribas, sed aspektas nerve maltrankvila.)

SOLNESS (laŭte) Kion vi tie enskribas, fraŭlino Fosli?

KAJA (ekskuiĝas) Ho, estas nur io, kio —

SOLNESS Vidigu, fraŭlino. (klinas sin super ŝin, pretendante rigardi en la ĉeflibron, kaj flustras) Kaja?

KAJA (skribante; mallaŭte) Jes?

SOLNESS Kial vi ĉiam deprenas tiun ŝirmilon, kiam mi venas?

KAJA (kiel antaŭe) Ĉar mi aspektas malbele kun ĝi.

SOLNESS (ridetas) Kaj tion do ne volas, Kaja?

KAJA (ekrigardas al li) Por nenio en la mondo. Ne en viaj okuloj.

SOLNESS (karesas milde ŝian hararon) Kompatinda, kara, eta Kaja —

KAJA (klinas la kapon) Tŝ, — ili povas aŭdi vin!

(Solness paŝadas trans la plankon dekstren, turnas sin kaj haltas apud la pordo de la desegnejo.)

SOLNESS Ĉu iu venis por konsulti min?

RAGNAR (ekstaras) Jes, la juna paro, kiu deziras konstruigi la vilaon ekstere sur Løvstrand.

SOLNESS (grumblante) Nu ili? Ili devas atendi. Mi ankoraŭ ne sufiĉe pripensis la planon.

RAGNAR (pli proksime, iom hezitante) Urĝas por ili ekhavi la desegnaĵojn.

SOLNESS (kiel antaŭe) Jes, je Dio, — tion volas ja ĉiuj!

BROVIK (ekrigardas) Ĉar ili forte sopiras transloĝiĝi en propran domon, ili diris.

SOLNESS Nu ja; jes ja. Tion ni ja scias! Kaj ili akceptas kion ajn. Kontentaj pri tia aŭ tia loĝejo. Nur ia restadejo. Sed nenia hejmo. Ne dankon! Ke ili turnu sin al iu alia. Diru tion al ili, kiam ili revenos.

BROVIK (puŝas la okulvitrojn supren al la frunto, kaj ekrigardas lin surprizite) Al iu alia? Ĉu vi volus fordoni tiun laboron?

SOLNESS (senpacience) Jes, jes, jes, je diablo! Se tiel estu —. Prefere tio ol konstrui sencele en la aero. (ekkrie) Ĉar mi ja apenaŭ konas tiujn homojn!

BROVIK La homoj estas sufiĉe solidaj. Ragnar konas ilin. Li vizitadas la familion. Tre solidaj homoj.

SOLNESS Ho, solidaj, — solidaj! Ne temas ja pri tio. Je Dio, — ĉu eĉ ne vi komprenas min? (impete) Mi ne volas implikiĝi en io kun tiuj fremdaj homoj. Ke ili turnu sin al kiu ajn!

BROVIK (ekstaras) Ĉu tio estas via sincera opinio?

SOLNESS (moroze) Jes, estas. — Definitive. (Li paŝadas antaŭen tra la ĉambro.)

(Brovik interŝanĝas ekrigardon kun Ragnar, kiu faras avertan geston. Poste li iras en la antaŭan ĉambron.)

BROVIK Permesu al mi paroli kelkajn vortojn kun vi?

SOLNESS Bone.

BROVIK (al Kaja) Eniru tien dume, vi.

KAJA (timeme) Ho, sed onklo —

BROVIK Faru kiel mi diras, infano. Kaj fermu la pordon post vi.

(Kaja iras hezitante en la desegnejon, ekrigardas timeme kaj pete al Solness, kaj fermas la pordon.)

BROVIK (iom mallaŭte) Mi ne volas, ke la infanoj sciu, kiel malbone statas pri mi.

SOLNESS Jes, vi vere aspektas malsane nuntempe.

BROVIK Pri mi estas baldaŭ finite. La fortoj malkreskas — de tago al tago.

SOLNESS Sidu iomete.

BROVIK Dankon, — se mi rajtas?

SOLNESS (tiras la apogseĝon pli konvena) Jen. Bonvolu. — Nu?

BROVIK (kun peno eksidas) Jes, estas tio pri Ragnar. Estas tio, kio estas la plej premiga. Kio fariĝos el li?

SOLNESS Via filo, li kompreneble restos ĉi tie ĉe mi tiom longe, kiom li deziras.

BROVIK Estas ja ĝuste tio, kion li ne volas. Trovas ke li ne povas — nun ne plu.

SOLNESS Nu, li havas ja bonajn kondiĉojn, mi opinius. Sed se li postulus pli, mi ne estus malinklina al —

BROVIK Ne, ne! Tute ne temas pri tio. (senpacience) Sed li devas iam havi okazon labori memstare, ankaŭ li!

SOLNESS (ne lin rigardante) Ĉu vi opinias, ke Ragnar havas talentojn necesajn por tio?

BROVIK Ne, jen la teruraĵo — ke mi komencis dubi pri la knabo. Ĉar vi ja neniam diris eĉ — eĉ unu solan kuraĝigan vorton pri li. Sed tamen ŝajnas al mi, ke nenio alia eblas. Devas esti talentoj en li.

SOLNESS Nu, sed li ja nenion lernis — tiel funde. Escepte desegni.

BROVIK (rigardas lin kun kaŝa malamo kaj diras raŭke:) Ankaŭ vi ne multe estis lerninta pri la fako, kiam vi servis ĉe mi. Sed vi tamen ekkomencis, vi. (spiras peze) Kaj progresis. Kaj superis min kaj — kaj multajn aliajn.

SOLNESS Jes, vidu, — fariĝis tiel por mi.

BROVIK Vi pravas. Ĉio fariĝis por vi. Sed vi do ne havas koron por lasi min iri tombejen — sen vidi por kio Ragnar taŭgas. Kaj mi ankaŭ dezirus vidi ilin geedziĝintaj — antaŭ ol mi forpasos.

SOLNESS (akre) Ĉu estas ŝi, kiu tion volas?

BROVIK Ne tiom Kaja. Sed Ragnar priparolas tion ĉiun tagon. (pete) Vi devas, — vi devas helpi lin al iu memstara laboro nun! Mi devas vidi ion, kion la knabo faris. Ĉu vi aŭdas?

SOLNESS (kolere) Sed, je la diablo, mi ne povas tiri mendojn por li de la luno!

BROVIK Ĝuste nun li povas ekhavi bonan mendon. Grandan laboron.

SOLNESS (maltrankvila, ekmire) Ĉu li?

BROVIK Se vi donus vian konsenton.

SOLNESS Kia laboro estas tiu?

BROVIK (iom hezite) Li povos konstrui tiun vilaon tie sur Løvstrand.

SOLNESS Tiun! Sed ĝin mi ja mem konstruos!

BROVIK Ho, vi ja ne vere emas.

SOLNESS (ekkoleras) Ne emas! Mi! Kiu kuraĝas diri tion?

BROVIK Vi ja mem ĵus diris.

SOLNESS Ho, ne atentu kion mi tiel — diras. — Ĉu ili petis al Ragnar konstrui la vilaon?

BROVIK Jes. Li ja konas la familion. Kaj li faris, — nur pro amuziĝo — faris desegnaĵojn kaj kalkulon kaj la kromon —

SOLNESS Kaj pri la desegnaĵoj ili estas kontentaj? Tiuj kiuj loĝos tie?

BROVIK Jes. Se vi nur volus trarigardi ilin kaj aprobi, ili —

SOLNESS Ili volus igi Ragnar konstrui la hejmon por si?

BROVIK Ege plaĉis al ili, kion li prezentis. Ŝajnis al ili ke estas io tute nova. Jen kion ili diris.

SOLNESS Hoho! Nova! Ne tia eksmoda senvaloraĵo, kian mi kutimas konstrui!

BROVIK Ŝajnis al ili, ke estas io alia.

SOLNESS (en subpremata kolero) Do estis pro Ragnar, ke ili venis — dum mi estis for!

BROVIK Ili venis por vin saluti. Kaj demandi, ĉu vi estus volema retiri vin —

SOLNESS (ekkoleras) Retiri min! Mi!

BROVIK Se vi trovus, ke la desegnaĵoj de Ragnar —

SOLNESS Mi! Retiri min por via filo!

BROVIK Retiri vin de la interkonsento, ili pensis.

SOLNESS Ho, tio ja estas la sama. (ridas kolere) Nu, ĉu tiel! Halvard Solness, — li nun komencu retiri sin! Doni lokon al tiuj, kiuj estas pli junaj. Al la plej junaj, eble! Nur doni lokon! Lokon! Lokon!

BROVIK Je Dio, estas ja loko por pli ol nur unu sola —

SOLNESS Ho, ne estas tiel ege sufiĉa loko ĉi tie. Nu, pri tio estu kiel estu. Sed mi neniam retiros min! Neniam cedos al kiu ajn! Neniam libervole. Neniam je mia vivo mi tion faros!

BROVIK (ekstaras pene) Mi do eliru el la vivo sen trankvilo? Sen ĝojo? Sen fido kaj kredo pri Ragnar? Sen vidi unu solan verkon de li? Ĉu tion mi faru?

SOLNESS (duone turnas sin flanken kaj murmuras) Hm, — ne plu demandu.

BROVIK Jes, respondu pri tio. Ĉu mi eliru el la vivo tute mizera?

SOLNESS (aspekte luktas kun si mem; fine li diras per mallaŭta, sed firma voĉo) Vi iru el la vivo tiel, kiel vi laŭ eblecoj scias kaj povas.

BROVIK Do, tiel estu. (li paŝas trans la plankon)

SOLNESS (postiras, duone malespera) Mi ja ne povas alie, komprenu! Mi ja estas kia mi estas! Kaj rekrei min mem mi ja ne povas!

BROVIK Ne, ne, — vi eble ne povas. (ŝancelas kaj haltas apud la sofotablo) Permesu al mi glason da akvo?

SOLNESS Bonvolu. (verŝas kaj etendas al li la glason)

BROVIK Dankon. (trinkas kaj demetas la glason)

(Solness iras kaj malfermas la pordon al la desegnejo.)

SOLNESS Ragnar, — vi devas akompani vian patron hejmen.

(Ragnar ekstaras rapide. Li kaj Kaja venas en la laborejon.)

RAGNAR Kio estas, patro?

BROVIK Prenu min sub la brako. Kaj ni iru.

RAGNAR Jes bone. Vestu vin ankaŭ vi, Kaja.

SOLNESS Fraŭlino Fosli devas resti. Nur momenton. Mi havas leteron skribendan.

BROVIK (rigardas al Solness) Bonan nokton. Dormu bone — se vi povos.

SOLNESS Bonan nokton.

(Brovik kaj Ragnar eliras tra la antaŭĉambra pordo. Kaja iras al la pupitro. Solness staras kun klinita kapo dekstre apud la apogseĝo.)

KAJA (necerta) Ĉu estas letero —?

SOLNESS (mallonge) Ne, kompreneble ne. (rigardas ŝin severe) Kaja!

KAJA (timeme, mallaŭte) Jes?

SOLNESS (montras ordone per la fingro al la planko) Venu ĉi tien! Tuj!

KAJA (hezite) Jes.

SOLNESS (kiel antaŭe) Pli proksimen!

KAJA (obeas) Kion vi volas?

SOLNESS (rigardas ŝin momenton) Ĉu estas vi, kiun mi devas danki por tio ĉi?

KAJA Ne, ne, tion ne kredu!

SOLNESS Sed edziniĝi, — tion vi ja nun volas.

KAJA (mallaŭte) Ragnar kaj mi estas gefianĉoj kvar — kvin jarojn, kaj tial —

SOLNESS Kaj vi opinias, ke tio devas havi finon. Ĉu tiel estas?

KAJA Ragnar kaj onklo diras, ke mi devas. Kaj tial mi ja devas cedi.

SOLNESS (pli indulge) Kaja, ĉu vi ne tamen iomete amas Ragnar?

KAJA Mi foje multe amis Ragnar. — Antaŭ ol mi venis al vi.

SOLNESS Sed nun ne plu? Tute ne?

KAJA (pasie, plektas la manojn antaŭ li) Ho, vi ja scias, ke nun mi nur amas unu solan! Neniun alian en la tuta mondo. Neniam amos aliulon!

SOLNESS Jes, tiel vi parolas. Kaj tamen vi foriros de mi. Lasos min sidi sola kun ĉio!

KAJA Sed ĉu mi ne povus resti ĉe vi, eĉ se Ragnar —?

SOLNESS (rifuzante) Ne, ne, tio tute ne eblas. Se Ragnar foriros, kaj komencos labori memstare, li ja mem bezonos vin.

KAJA (tordas la manojn) Ho, ŝajnas al mi, ke mi ne povas disiĝi de vi! Estas ja tute, tute neeble, mi pensas!

SOLNESS Do zorgu, ke Ragnar forlasos tiujn stultajn ideojn. Edziniĝu al li se vi volas — (ŝanĝas tonon) persvadu lin resti en sia bona ofico ĉe mi. Tiel mi ja povas reteni ankaŭ vin, kara Kaja.

KAJA Ho jes, kiel belege estus, se povus tiel aranĝiĝi!

SOLNESS (kaptas ŝin per ambaŭ manoj ĉe la kapo kaj flustras) Ĉar mi ne povas esti sen vi, komprenu. Devas havi vin ĉe mi ĉiun tagon.

KAJA (nervoze ravita) Ho Dio! Ho Dio!

SOLNESS (kisas ŝian hararon) Kaja, — Kaja!

KAJA (genuas antaŭ li) Ho kiel bona vi estas al mi! Kiel nedireble bona!

SOLNESS (impete) Ekstaru! Ekstaru do, je diab—! Ŝajnas al mi, ke iu venas! (helpas ŝin ekstari. Ŝi ŝancelas al la pupitro.)

(Sinjorino Solness aperas ĉe la pordo dekstre. Ŝi aspektas magre kaj kun ĉagrenoj, kun ioma spuro de pasinta beleco. Blondaj, pendantaj bukloj. Elegante, nigre vestita. Parolas iom malrapide kaj per plendanta voĉo.)

SINJORINO SOLNESS (ĉe la pordo) Halvard!

SOLNESS (turnas sin) Ho, ĉu vi, kara —?

SINJORINO SOLNESS (kun rigardo al Kaja) Mi venas al ĝeno, mi komprenas.

SOLNESS Tute ne. Fraŭlino Fosli nur skribos ankoraŭ letereton.

SINJORINO SOLNESS Jes, tion mi vidas.

SOLNESS Kion vi do volas de mi, Aline?

SINJORINO SOLNESS Mi nur volas diri, ke doktoro Herdal sidas en la angulĉambro. Ĉu eble ankaŭ vi envenos, Halvard?

SOLNESS (rigardas ŝin suspekteme) Hm, — ĉu la doktoro nepre volas paroli kun mi?

SINJORINO SOLNESS Ne precize nepre. Li venis al mi vizite. Kaj kompreneble li deziras saluti vin samtempe.

SOLNESS (ridas silente) Mi imagas tion, jes. Nu, vi do petu lin iomete atendi.

SINJORINO SOLNESS Kaj vi do venos al li iom poste?

SOLNESS Eble poste, — poste, kara. Post iom.

SINJORINO SOLNESS (kun denova rigardo al Kaja) Nu, ne forgesu do, Halvard. (retiras sin kaj fermas la pordon post si)

KAJA (mallaŭte) Ho Dio, ho Dio, — la sinjorino certe pensas ion malbonan pri mi!

SOLNESS Tute ne. Almenaŭ ne pli ol ordinare. Sed tamen estas pli bone, ke vi nun foriru, Kaja.

KAJA Jes, jes, nun mi devas foriri.

SOLNESS (severe) Kaj vi metos tion alian en ordo por mi. Ĉu vi aŭdas?

KAJA Ho, se vere dependus nur de mi —

SOLNESS Mi volas havi tion en ordo, mi diras! Kaj jam morgaŭ!

KAJA (timeme) Se ne eblas alimaniere, mi volonte rompos la fianĉecon.

SOLNESS (ekscite) Rompi la fianĉecon! Ĉu vi estas freneza! Vi volas rompi —?

KAJA (malespere) Jes, prefere tion. Ĉar mi devas, — mi devas resti ĉe vi! Ne povas foriri de vi! Estas tiel — tiel tute neeble!

SOLNESS (ekflamiĝas) Sed, je diablo, — kaj Ragnar! Estas ja ĝuste Ragnar kiun mi —

KAJA (rigardas lin per timigitaj okuloj) Ĉu estas precipe pro Ragnar, ke — ke vi —?

SOLNESS (regas sin) Ho ne, certe ne! Vi do nenion komprenas. (milde kaj mallaŭte) Kompreneble estas vi, kiun mi deziras havi. Unue vi, Kaja. Sed ĝuste tial vi devas persvadi ankaŭ Ragnar, ke li restu en la okupo. Nu, nu, — iru nun hejmen.

KAJA Jes, jes, bonan nokton do.

SOLNESS Bonan nokton. (kiam ŝi estas elironta) Aŭskultu! Ĉu la desegnaĵoj de Ragnar estas tie ene?

KAJA Jes, mi ne vidis ke li kunprenis ilin.

SOLNESS Do, eniru, kaj trovu ilin por mi. Eble mi povus tamen trarigardi ilin.

KAJA (ĝoja) Ho jes, faru tion!

SOLNESS Pro vi, kara Kaja. Nu, rapidu por trovi ilin!

(Kaja rapidas en la desegnejon, serĉas timeme en la tirkesto, eltrovas dokumentujon kaj alportas ĝin.)

KAJA Jen ĉiuj desegnaĵoj.

SOLNESS Metu ilin tien sur la tablon.

KAJA (demetas la ujon) Bonan nokton, do. (pete) Kaj pensu bone kaj ĝentile pri mi.

SOLNESS Ho, tion mi ja ĉiam faras. Bonan nokton, kara eta Kaja. (ekrigardas dekstren) Do foriru!

(Sinjorino Solness kaj doktoro Herdal venas tra la pordo dekstre. Li estas iom aĝa, diketa sinjoro kun ronda, memkontenta vizaĝo, senbarba, kun maldensa, hela hararo, kaj portas orajn okulvitrojn.)

SINJORINO SOLNESS (ankoraŭ ĉe la pordo) Halvard, mi ne povas plu reteni la doktoron.

SOLNESS Nu, do venu ĉi tien.

SINJORINO SOLNESS (al Kaja, kiu estingas la pupitran lampon) Vi jam finis la leteron, fraŭlino?

KAJA (konfuzita) La leteron —?

SOLNESS Jes, estis mallonga.

SINJORINO SOLNESS Certe estis tre mallonga.

SOLNESS Vi povas foriri, fraŭlino Fosli. Kaj revenu ĝustatempe morgaŭ.

KAJA Mi faros. — Bonan nokton, sinjorino. (Ŝi eliras tra la antaŭĉambra pordo)

SINJORINO SOLNESS Certe estas bone por vi, Halvard, ke vi ekhavis tiun fraŭlinon.

SOLNESS Jes, efektive. Ŝi estas uzebla por io el ĉio, ŝi.

SINJORINO SOLNESS Laŭŝajne ŝi estas.

DOKTORO HERDAL Ankaŭ lerta en librotenado, ĉu?

SOLNESS Nu, — ioman sperton ŝi ja akiris dum tiuj du jaroj. Kaj ŝi estas ĝentila kaj bonvolas fari kion ajn.

SINJORINO SOLNESS Jes tio devas ja esti granda agrableco —

SOLNESS Tiel estas. Precipe kiam oni ne estas dorlotita en tiu rilato.

SINJORINO SOLNESS (milde riproĉe) Ĉu tion vi povas diri, Halvard?

SOLNESS Ho ne, ne, kara Aline. Mi petas pardonon.

SINJORINO SOLNESS Neniu kaŭzo. — Nu, doktoro, vi do revenos poste por trinki teon ĉe ni?

DOKTORO HERDAL Tuj post la vizito al iu malsanulo mi venos.

SINJORINO SOLNESS Tre afable. (Ŝi eliras tra la pordo dekstre.)

SOLNESS Ĉu urĝas, doktoro?

DOKTORO HERDAL Ne, tute ne.

SOLNESS Ĉu ni iomete interparolu?

DOKTORO HERDAL Jes, bonvole.

SOLNESS Ni eksidu.

(Li montras por la doktoro lokon en la balancseĝo kaj mem eksidas en la apogseĝon)

SOLNESS (rigardas lin esplore) Diru al mi, — ĉu vi ion rimarkis pri Aline?

DOKTORO HERDAL Nun, kiam ŝi estis ĉi tie, vi aludas?

SOLNESS Jes. Rilate al mi. Ĉu vi ion rimarkis?

DOKTORO HERDAL (ridetas) Jes, je diablo, — ne estis eviteble rimarki, ke via edzino, — hm —

SOLNESS Nu?

DOKTORO HERDAL — ke via edzino ne aparte ŝatas tiun fraŭlinon Fosli.

SOLNESS Nenion alian? Tion mi ja mem rimarkis.

DOKTORO HERDAL Kaj tio ja ne estas stranga.

SOLNESS Kio?

DOKTORO HERDAL Ke ŝi ne precipe ŝatas, ke vi tiel tagon post tago havas alian virinon ĉe vi.

SOLNESS Ne, ne, vi eble pravas. Kaj ankaŭ Aline. Sed tiu afero, — ĝi ne povas esti alia.

DOKTORO HERDAL Ĉu vi ne povas dungi oficiston?

SOLNESS La unuan ulon sin prezentantan? Ne dankon, — per tio mi ne povas kontentiĝi.

DOKTORO HERDAL Sed ĉar via edzino —? Tiel malforta, kia ŝi estas —. Ĉar ŝi ne eltenas vidi tion ĉi?

SOLNESS Jes, je Dio, devas esti kiel estas — mi dirus. Mi devas reteni Kaja Fosli. Ne povas uzi iun alian ol ĝuste ŝin.

DOKTORO HERDAL Neniun alian?

SOLNESS (mallonge) Ne, neniun alian.

DOKTORO HERDAL (tiras la seĝon pli proksimen) Aŭskultu nun, kara sinjoro Solness. Permesu al mi fari demandon en plena konfido.

SOLNESS Jes, bonvolu.

DOKTORO HERDAL La virinoj, vidu, — en certaj aferoj ili havas damnite bonan spurflaron —

SOLNESS Ili ja havas. Certe. Sed —?

DOKTORO HERDAL Nu. Do, aŭskultu. Ĉar via edzino tute ne povas toleri tiun Kaja Fosli —?

SOLNESS Jes, kio do?

DOKTORO HERDAL — ĉu ŝi ne havas ian — ian etan kaŭzon por tiu senvola maltoleremo?

SOLNESS (rigardas lin kaj ekstaras) Hoho!

DOKTORO HERDAL Ne ofendiĝu. Sed ĉu ŝi ne havas?

SOLNESS (mallonge kaj decide) Ne.

DOKTORO HERDAL Tute neniun kaŭzon do?

SOLNESS Neniun alian kaŭzon ol sian propran suspektemon.

DOKTORO HERDAL Mi scias, ke vi konis multajn virinojn dum via vivo.

SOLNESS Jes, mi konis.

DOKTORO HERDAL Kaj ankaŭ trovas kelkajn el ili allogaj.

SOLNESS Ho jes, ankaŭ tio.

DOKTORO HERDAL Sed en tio ĉi pri fraŭlino Fosli —? Do ne estas iu tiaĵo en tiu ĉi rilato?

SOLNESS Ne. Nenio — de mia flanko.

DOKTORO HERDAL Sed de ŝia?

SOLNESS Pri tio mi opinias, ke vi ne rajtas demandi, doktoro.

DOKTORO HERDAL Ni eliris de la spurflaro de via edzino.

SOLNESS Ni ja faris. Kaj pri tio — (malaltigas la voĉon) La spurflaro de Aline, kiel vi diras, — ĝi en certa maniero eltenis la provon, ĝi.

DOKTORO HERDAL Nu, — jen jen!

SOLNESS (eksidas) Doktoro Herdal, — mi nun rakontos al vi pri stranga okazaĵo. Se vi do volas aŭskulti.

DOKTORO HERDAL Mi volonte aŭskultas strangajn rakontojn.

SOLNESS Nu, bone. Vi eble memoras, ke mi prenis Knut Brovik kaj la filon en mian servon, — kiam ege malprogresis por la maljunulo.

DOKTORO HERDAL Pri tio mi estas ja informita, jes.

SOLNESS Ĉar ili ja estas paro da lertuloj, tiuj du. Ili havas talentojn, ambaŭ siaflanke. Sed jen la filo ekpensis fianĉiĝi. Sekve, kompreneble, li volis edziĝi, — kaj komenci konstrui mem. Ĉar tiel ja pensas ili ĉiuj, la junuloj.

DOKTORO HERDAL (ridas) Jes, ili havas tiun malbonan kutimon, ke ili volas kuniĝi.

SOLNESS Nu. Sed pri tio mi ja ne povis esti kontenta. Ĉar mi ja mem bezonis Ragnar. Kaj ankaŭ la maljunulon. Li estas ja tre lerta por kalkuli porteblecon kaj volumon — kaj ĉiajn tiajn diablaĵojn, li.

DOKTORO HERDAL Nu ja, ankaŭ tio ja apartenas al la metio.

SOLNESS Jes certe. Sed Ragnar, li volis absolute komenci memstare. Nenio malhelpis tion.

DOKTORO HERDAL Sed li ja tamen restis ĉe vi.

SOLNESS Jes, aŭdu nun. Unu tagon tiu Kaja Fosli venis en ilian desegnejon kun misio. Ŝi neniam antaŭe estis tie. Kiam mi vidis kiel kore ili ĉarmiĝis unu de la alia, mi ekhavis la penson, ke se mi povis dungi ŝin en la oficejo, eble Ragnar restus, ankaŭ li.

DOKTORO HERDAL Estis ja komprenebla penso.

SOLNESS Jes, sed tiam mi neniel aludis pri io tia. Nur staris ŝin rigardante — kaj ege deziris havi ŝin ĉi tie. Mi iomete afable parolis kun ŝi, — tiel pri sensignifaĵoj. Kaj poste ŝi foriris.

DOKTORO HERDAL Nu?

SOLNESS Sed la sekvan tagon, je la vespero, kiam Brovik kaj Ragnar estis irintaj hejmen, ŝi revenis al mi kaj kondutis kvazaŭ mi estus farinta interkonsenton kun ŝi.

DOKTORO HERDAL Interkonsenton? Pri kio?

SOLNESS Ĝuste pri tio, kion kaŝe mi estis dezirinta. Sed kion mi tute ne menciis eĉ per unu sola vorto.

DOKTORO HERDAL Tre strange.

SOLNESS Jes, ĉu ne? Kaj nun ŝi volis scii kion ŝi devus fari ĉi tie. Ĉu ŝi komencu tuj la sekvan matenon. Kaj tiel plu.

DOKTORO HERDAL Ĉu vi ne opinias, ke ŝi tion faris por povi esti kune kun sia amanto?

SOLNESS Ankaŭ mi havis tiun penson en la komenco. Sed ne estis tiel. De li ŝi kvazaŭ tute forglitis, — kiam ŝi estis establita ĉe mi.

DOKTORO HERDAL Forglitis al vi do?

SOLNESS Jes, komplete. Mi povas rimarki, ke ŝi sentas mian rigardon al si de malantaŭe. Ŝi tremas, eĉ se mi nur proksimiĝas al ŝi. Kion vi pensas pri tio?

DOKTORO HERDAL Hm, — estas ja klarigeble.

SOLNESS Nu, sed jen tio alia? Ke ŝi kredis ke mi estis dirinta al ŝi tion, kion mi nur volis kaj deziris — tiel silente. Interne. Por mi mem. Kion vi diras pri tio? Ĉu vi povas klarigi al mi tiaĵon, doktoro Herdal?

DOKTORO HERDAL Ne, pri tiaĵoj mi ne okupas min.

SOLNESS Tion mi antaŭsentus. Tial ĝis nun mi ne volis paroli pri tio. — Sed estas diable embarase laŭlonge, komprenu. Jen mi devas ĉiun tagon ŝajnigi kvazaŭ mi —. Kaj estas ja bedaŭrinde por ŝi, la kompatindulino. (impete) Sed mi ne povas ion alian! Ĉar se ŝi forkuros de mi, — ankaŭ Ragnar foriros.

DOKTORO HERDAL Kaj vi ne rakontis al via edzino la konekson en tio ĉi?

SOLNESS Ne.

DOKTORO HERDAL Sed, je Dio, kial vi ne faras?

SOLNESS (fiksrigardas lin kaj diras mallaŭte) Ĉar ŝajnas al mi ke estas kvazaŭ — kvazaŭ ia bonfara memturmentado por mi en tio, ke Aline rajtas esti maljusta al mi.

DOKTORO HERDAL (agitas la kapon) El tio ĉi mi komprenas eĉ ne dian vorteron.

SOLNESS Jen vidu, — estas ja kvazaŭ iu partopago por senlima, senmezura ŝuldo —

DOKTORO HERDAL Al via edzino?

SOLNESS Jes. Kaj tio iomete malpezigas la konsciencon. Oni povas spiri iom pli libere momenton, komprenu.

DOKTORO HERDAL Je Dio, ĉu mi vorton komprenas —

SOLNESS (interrompas; denove ekstaras) Jes, jes, jes, — do ni ne plu parolu pri tio.

(Li paŝadas sur la planko, revenas kaj haltas ĉe la tablo.)

SOLNESS (rigardas la doktoron kun ŝercema rideto) Certe ŝajnas al vi, ke vi lerte ekigis min rakonti, doktoro?

DOKTORO HERDAL (iom ĉagrenita) Igis vin rakonti? Ankaŭ el tio mi nenion komprenas, sinjoro Solness.

SOLNESS Ho, diru nur tute malkaŝe. Mi ja bone rimarkis tion, komprenu!

DOKTORO HERDAL Kion vi rimarkis?

SOLNESS (mallaŭte, malrapide) Ke vi afablas ĉi tie tenante okulon sur min.

DOKTORO HERDAL Ĉu mi! Diable, kial mi tion farus?

SOLNESS Ĉar vi kredas, ke mi — (ekscite) Nu, je diablo, — vi kredas la samon pri mi kiel Aline!

DOKTORO HERDAL Kaj kion do ŝi kredas pri vi?

SOLNESS (denove sinrega) Ŝi komencas kredi, ke mi estas tiel — tiel — malsana.

DOKTORO HERDAL Malsana! Vi! Pri tio ŝi neniam eligis vivan vorton al mi. Kio do estus al vi, kara?

SOLNESS (klinas sin sur la seĝdorson kaj flustras) Aline kredadas, ke mi estas freneza. Jen kion ŝi kredas.

DOKTORO HERDAL (ekstaras) Sed kara bona sinjoro Solness —!

SOLNESS Jes, je mia eterna savo —! Tiel estas. Kaj tion ŝi ankaŭ kredigis al vi! Ho, mi povas certigi vin, doktoro, — mi klare rimarkas tion el via sinteno. Ĉar tiel facile ne estas ruzi kontraŭ mi, vi sciu.

DOKTORO HERDAL (rigardas lin en surprizo) Neniam, sinjoro Solness — neniam tian penson mi ekhavis.

SOLNESS (kun malkredema rideto) Ĉu? Vere ne, ĉu?

DOKTORO HERDAL Neniam! Kaj certe neniam via edzino. Pri tio mi opinias, ke mi povus ĵuri.

SOLNESS Nu, pri tio vi prefere rezignus. Ĉar iamaniere, vidu, ŝi — ŝi eble havus kaŭzon por kredi ion tian.

DOKTORO HERDAL Ne, nun mi vere devas diri —!

SOLNESS (interrompante, elsvingas la manon) Bone, bone, kara doktoro, — ni tion ĉi ne pli profunde priparolu. Pli bone estas, ke ĉiu tenas sin al la sia. (ŝanĝas al silenta gajeco) Sed aŭskultu nun, doktoro — hm —

DOKTORO HERDAL Jes?

SOLNESS Ĉar vi tamen ne kredas, ke mi estas — tiel — malsana — aŭ freneza — kaj tiel plu —

DOKTORO HERDAL Kion do, vi aludas?

SOLNESS Tial vi certe imagas, ke mi estas treege feliĉa viro?

DOKTORO HERDAL Ĉu tio do estus nura imago?

SOLNESS (ridas) Ne, ne, — komprenu min! Je Dio! Imagu, — esti konstruestro Solness! Halvard Solness! Ho jes, dankon!

DOKTORO HERDAL Jes, mi devas konfesi, ke al mi ŝajnas kvazaŭ la feliĉo sekvis vin en vere nekredebla grado.

SOLNESS (subpremas sombran rideton) Ĝi faris. Mi ne povas plendi pri tio.

DOKTORO HERDAL Unue ja brulis tiu malnova, terura rabistkastelo por vi. Kaj tio estis ja granda bonŝanco.

SOLNESS (serioze) Estis la familia hejmo de Aline, kiu forbrulis. Memoru tion.

DOKTORO HERDAL Jes, por ŝi tio certe estis peza aflikto.

SOLNESS Ĝis hodiaŭ ŝi ne liberiĝis el ĝi. Eĉ ne post tiuj dek du — dek tri jaroj.

DOKTORO HERDAL Kio sekvis poste certe estis la plej peza bato por ŝi.

SOLNESS Io kun la alia.

DOKTORO HERDAL Sed vi, — vi mem, — vi progresis pro tio. Komencis kiel malriĉa knabo el la kamparo, — kaj staras nun kiel la unua en via branĉo. Ho jes, sinjoro Solness, vi ja vere estis bonŝanca.

SOLNESS (ekrigardas lin eviteme) Jes, sed estas ja ĝuste tio, kion mi tiel forte timas.

DOKTORO HERDAL Timas? Ĉar la sukceso sekvas vin?

SOLNESS Frue kaj malfrue mi timas, — timas. Ĉar iam la ŝanĝiĝo ja venos, komprenu.

DOKTORO HERDAL Babilaĵo! De kie venus la ŝanĝiĝo?

SOLNESS (firme kaj certe) Venos de la junularo.

DOKTORO HERDAL Pa! La junularo! Vi ja ne estas eksmoda, vi, mi opinius. Ho ne, — Vi staras ja nun tiel solide ĉi tie, kiel neniam antaŭe.

SOLNESS La ŝanĝiĝo venos. Mi antaŭsentas. Kaj mi vidas ĝin proksimiĝi. Iu komencas postuli: retiru vin por mi! Kaj ĉiuj la aliaj sturmas post li kaj minacas kaj krias: spacon — spacon — spacon! Jes, atentu nur, doktoro. Iam venos la junuloj frapante sur la pordon —

DOKTORO HERDAL (ridetas) Nu, bona Dio, kio sekve?

SOLNESS Kio sekve? Jes, tiam estos finite pri konstruestro Solness.

(Iu frapas la maldekstran pordon.)

SOLNESS (skuiĝas) Kio estas? Ĉu vi aŭdis??

DOKTORO HERDAL Iu frapis.

SOLNESS (laŭte) Envenu!

(Hilde Wangel envenas tra la antaŭĉambra pordo. Ŝi estas meze alta, elasta kaj belstatura. Iom sunbruna. Vestita en turisma kostumo, kun suprenfiksita jupo, kaj etendita maristkolumo kaj maristĉapeto sur la kapo. Dorsosako, plejdo en rimeno kaj longa montar-bastono.)

HILDE WANGEL (iras kun brilantaj, ĝojaj okuloj al Solness) Bonan vesperon!

SOLNESS (rigardas ŝin necerte) Bonan vesperon —

HILDE (ridas) Aspekte vi ne rekonas min!

SOLNESS Ne, vere mi devas diri, ke — tiel en la momento —

DOKTORO HERDAL (proksimiĝas) Sed mi rekonas vin, fraŭlino —

HILDE (kontente) Ho, ĉu estas vi, kiu —!

DOKTORO HERDAL Jes, certe estas mi. (al Solness) Ni renkontiĝis ĉi-somere supre en montodometo. (al Hilde) Kio do okazis pri la aliaj virinoj?

HILDE Ho, ili prenis la vojon okcidenten, ili.

DOKTORO HERDAL Certe ne plaĉis al ili la bruo, kiun ni faris en la vespero.

HILDE Ne, certe ili tion ne ŝatis.

DOKTORO HERDAL (minacas per la fingro) Kaj ne estas eble nei, ke vi iomete koketis kun ni.

HILDE Tio estis ja pli amuza, ol sidi trikante ŝtrumpojn kune kun tiuj virinoj.

DOKTORO HERDAL (ridas) Mi tute samopinias kun vi!

SOLNESS Ĉu vi venis al la urbo nun-vespere?

HILDE Jes, mi ĵus venis.

DOKTORO HERDAL Tute sola, fraŭlino Wangel?

HILDE Jes!

SOLNESS Wangel? Ĉu vi nomiĝas Wangel?

HILDE (rigardas lin gaje, surprize) Kompreneble mi ja tiel nomiĝas.

SOLNESS Vi do estas filino de la distrikta kuracisto en Lysanger?

HILDE (kiel antaŭe) Jes, kies filino mi alie estus?

SOLNESS Nu, ni do renkontiĝis tie. La someron, kiam mi konstruis turon sur la malnova preĝejo.

HILDE (pli serioze) Jes, kompreneble tiam estis.

SOLNESS Nu, estas longe de tiam.

HILDE (rigardas lin firme) Estas nun precize tiuj dek jaroj de tiam.

SOLNESS Kaj tiam vi estis nur infano, mi pensas.

HILDE (pase rimarkante) Tamen dek du — dek tri jarojn.

DOKTORO HERDAL Ĉu estas la unua fojo, ke vi vizitas ĉi tiun urbon, fraŭlino Wangel?

HILDE Jes, vere estas.

SOLNESS Kaj vi eble neniun konas ĉi tie?

HILDE Neniun escepte vin. Jes, kaj vian edzinon.

SOLNESS Nu, ankaŭ ŝin vi konas?

HILDE Nur iomete. Ni estis kune kelkajn tagojn en la sanatorio —

SOLNESS Nu tie.

HILDE Ŝi diris, ke mi venu viziti ŝin, se mi venus ĉi tien en la urbon. (ridetas) Cetere inviti ne estus necese.

SOLNESS Kaj ŝi neniam tion priparolis —

(Hilde metas la bastonon apud la fornon, malligas la dorsosakon kaj metas ĝin kaj la plejdon sur la sofon. Doktoro Herdal volas helpi ŝin. Solness staras ŝin rigardante.)

HILDE (iras al li) Nu, do mi petas permeson resti ĉi tie ĉi tiun nokton.

SOLNESS Tio certe bone eblas.

HILDE Ĉar mi ne havas aliajn vestaĵojn ol tiujn, kiujn mi nun surhavas. Jes, kaj kompleton de subvestaĵoj en la dorsosako. Sed tiu bezonas lavadon. Ĉar ĝi estas tre malpura.

SOLNESS Ho jes, tio eblas. Mi nur informu mian edzinon —

DOKTORO HERDAL Kaj intertempe mi faros mian viziton al tiu malsanulo.

SOLNESS Jes, faru. Kaj poste vi ja revenos.

DOKTORO HERDAL (ŝerce, kun ekrigardo al Hilde) Jes, pri tio vi povas ĵuri! (ridas) Vi tamen profetis vere, sinjoro Solness!

SOLNESS Kiel?

DOKTORO HERDAL La junuloj tamen venis frapante vian pordon.

SOLNESS (vivigita) Jes, sed tamen alimaniere.

DOKTORO HERDAL Jes. Sendube!

(Li eliras tra la antaŭĉambra pordo. Solness malfermas la pordon dekstre, kaj vokas en la apudan ĉambron.)

SOLNESS Aline! Bonvolu enveni. Venis iu fraŭlino Wangel, kiun vi konas.

SINJORINO SOLNESS (aperas ĉe la pordo) Kiu estas, vi diras? (ekvidas Hilde) Ho, ĉu estas vi? (alproksimiĝas kaj etendas manon) Vi do tamen venis al la urbo.

SOLNESS Fraŭlino Wangel ĵus alvenis. Kaj ŝi petas resti ĉi tie la nokton.

SINJORINO SOLNESS Ĉe ni? Jes kompreneble.

SOLNESS Por ordigi siajn vestaĵojn, vidu.

SINJORINO SOLNESS Mi zorgos pri vi kiel eble bone. Estas ja nur devo. Via valizo do postvenos?

HILDE Mi ne havas valizon.

SINJORINO SOLNESS Nu, tio ordiĝos, mi esperas. Sed nun vi devas kontentiĝi ĉi tie ĉe mia edzo. Kaj mi prizorgos ĉambron agrablan por vi.

SOLNESS Ĉu ni ne povas preni unu el la infanĉambretoj? Ĉar ili ja staras tute pretaj.

SINJORINO SOLNESS Ho jes. Tie ni havas pli ol sufiĉe da loko. (al Hilde) Eksidu nun kaj iomete ripozu. (Ŝi eliras dekstren)

(Hilde, kun la manoj sur la dorso, paŝadas en la ĉambro kaj ekrigardas ion aŭ alian. Solness staras antaŭ la tablo, ankaŭ li kun la manoj surdorse, kaj ŝin sekvante per la okuloj.)

HILDE (haltas kaj rigardas lin) Ĉu vi havas plurajn infanĉambretojn?

SOLNESS Estas tri infanĉambretoj en la domo.

HILDE Oho, multe. Vi do havas ege multajn infanojn, ĉu?

SOLNESS Ne. Ni havas neniun infanon. Sed nun vi ja povas esti infano ĉi tie.

HILDE Ĉi tiun nokton, jes. Mi ne krios. Mi provos dormi kiel ŝtono.

SOLNESS Jes. Vi certe estas tre laca, mi pensas.

HILDE Ho ne! Sed tamen —. Ĉar estas terure bonege kuŝi tiel sonĝante.

SOLNESS Vi ofte sonĝas nokte, ĉu?

HILDE Ho jes! Preskaŭ ĉiam.

SOLNESS Pri kio vi pleje sonĝas?

HILDE Tion mi ne diras ĉi-vespere. Alian fojon — eble.

(Ŝi denove paŝadas sur la planko, haltas apud la pupitro kaj foliumas iomete inter la libroj kaj la paperoj.)

SOLNESS (iras pli proksimen) Ĉu vi ion serĉas?

HILDE Ne, mi nur staras rigardante tion ĉi. (turnas sin) Eble mi ne rajtas?

SOLNESS Jes, bonvolu.

HILDE Ĉu estas vi, kiu skribas en tiun grandan protokolon?

SOLNESS Ne, tion faras la librotenistino.

HILDE Virino?

SOLNESS (ridetas) Jes, kompreneble.

HILDE Tia, kian vi tenas ĉe vi tie ĉi?

SOLNESS Jes.

HILDE Ĉu ŝi estas edziniĝinta?

SOLNESS Ŝi estas fraŭlino.

HILDE Nu tiel.

SOLNESS Sed ŝi eble baldaŭ edziniĝos.

HILDE Estas bone por ŝi, tio.

SOLNESS Sed ne precipe bone por mi. Ĉar tiam mi havos neniun por helpi min.

HILDE Ĉu vi ne povas havigi iun alian, kiu estas same taŭga?

SOLNESS Eble vi volus resti ĉi tie kaj — kaj skribi en la protokolon?

HILDE (rigardas lin de supre malsupren) Nu, tion vi kredus! Ne dankon, — tio ne okazu.

(Ŝi denove paŝadas trans la plankon kaj eksidas sur la balancseĝon. Ankaŭ Solness iras al la tablo.)

HILDE (kvazaŭ daŭrigante) — ĉar ĉi tie certe estas aliaj eblecoj por okupiĝi ol tiaĵoj. (rigardas lin ridete) Ĉu ne ankaŭ vi tion opinias?

SOLNESS Kompreneble. Unue vi eble volas viziti la butikojn por provizi vin per bezonaĵoj.

HILDE (ŝerce) Ne, tion mi ne intencas!

SOLNESS Ĉu?

HILDE Jes, ĉar mi jam plene elspezis mian monon.

SOLNESS (ridas) Do, nek valizo kaj nek mono!

HILDE Nenio el ambaŭ. Sed ĉit, — ne gravas nun.

SOLNESS Jen, pro tio mi ŝatas vin!

HILDE Nur pro tio?

SOLNESS Pro diversaj kialoj. (eksidas sur la apogseĝon) Ĉu via patro ankoraŭ vivas?

HILDE Jes, patro vivas.

SOLNESS Kaj nun vi eble intencas studi ĉi tie?

HILDE Ne, pri tio mi ne ekpensis.

SOLNESS Sed vi do restos ĉi tie dum ioma tempo, mi pensas?

HILDE Laŭ la okazaĵoj.

(Ŝi sidas momenton balancante, kaj rigardante lin, duone serioze, duone kun subpremata rideto. Ŝi deprenas sian ĉapelon, kaj metas ĝin antaŭ sin sur la tablon.)

HILDE Konstruestro Solness?

SOLNESS Jes?

HILDE Vi estas tre forgesema, ĉu?

SOLNESS Forgesema? Ne, ne laŭ mia scio.

HILDE Sed ĉu vi nepre ne volas paroli kun mi pri tio tie norde?

SOLNESS (ekmiras) Norde en Lysanger? (indiferente) Nu, pri tio ne estas multe direnda, mi pensas.

HILDE (rigardas lin riproĉe) Kial vi nun sidas tie dirante tiaĵon!

SOLNESS Nu, do vi parolu al mi pri tio.

HILDE Kiam la turo estis finkonstruita, estis granda solenaĵo en la urbo.

SOLNESS Jes, tiun tagon mi ne facile forgesos.

HILDE (ridetas) Ĉu ne? Estas afable de vi, tio!

SOLNESS Afable?

HILDE Estis muziko en la preĝeja placo. Kaj multaj, multaj centoj da homoj. Ni lernantinoj estis blanke vestitaj. Kaj ni ĉiuj portis flagojn.

SOLNESS Ho jes, la flagojn, — tiujn mi ja efektive memoras!

HILDE Kaj vi grimpis rapide supren la skafaldon. Tute supren al la plej alta pinto. Kaj grandan florkronon vi kunportis. Kaj tiun florkronon vi pendigis tute supre sur la ventomontrilo.

SOLNESS (mallonge, interrompante) Tiel mi tiam faris. Ĉar estis malnova kutimo.

HILDE Estis mirinde incite stari tie sube kaj rigardi supren al vi. Imagu se li falus! Li, — la konstruestro mem!

SOLNESS (kvazaŭ deturnante) Jes, jes, jes, povus okazi. Ĉar unu el tiuj blanke vestitaj diablidoj, — ŝi kondutis tiel freneze kaj kriis supren al mi —

HILDE (brile ĝoje) “Hura por konstruestro Solness”! Jes!

SOLNESS — kaj svingadis tiel per la flago, ke mi — ke mi preskaŭ kapturniĝis rigardante.

HILDE (pli mallaŭte, serioze) Tiu diablido, — tiu estis mi.

SOLNESS (fiksas rigide la okulojn sur ŝin) Pri tio mi nun certas. Devas esti vi.

HILDE (denove vigla) Ĉar estis terure loge kaj incite. Mi ne povis kredi, ke troviĝas en la mondo konstruestro, kiu povus konstrui tian senmezure altan turon. Kaj jen tio, ke vi mem staris tie supre ĉe la plej alta pinto! Tute vivanta! Kaj ke vi tute ne kaptiĝis de vertiĝo! Tio estis ja la pli — pli — vertiĝanta imago.

SOLNESS Kiel vi do tiel certe sciis, ke mi ne vertiĝis —?

HILDE (repuŝante) Ho ne! Ne! Tion mi sentis interne. Ĉar alie vi ne estus povinta stari tie supre kantanta.

SOLNESS (rigardas ŝin mire) Kantanta? Ĉu mi kantis?

HILDE Jes, vi efektive faris.

SOLNESS (agitas la kapon) Mi neniam dum mia vivo kantis strofon.

HILDE Jes, tiam vi kantis. Sonis kiel harpoj en la aero.

SOLNESS (penseme) Estas iom stranga, — tio ĉi.

HILDE (silentas momenton, rigardas lin kaj diras mallaŭte) Sed jen, — poste, — tiam sekvis la ĝusta.

SOLNESS La ĝusta?

HILDE (brile vigle) Jes, pri tio mi ja ne bezonas memorigi vin?

SOLNESS Ho jes, memorigu min iomete ankaŭ pri tio.

HILDE Ĉu vi ne povas memori, ke oni aranĝis grandan bankedon por vi en la klubo?

SOLNESS Nu jes. Okazis certe la saman posttagmezon. Ĉar la sekvan matenon mi forvojaĝis.

HILDE Kaj post la klubo vi estis invitata hejmen al ni por la vespermanĝo.

SOLNESS Tute ĝuste, fraŭlino Wangel. Strange, kiel bone vi memoras ĉi tiujn bagatelaĵojn.

HILDE Bagatelaĵojn! Ho, vi parolas! Ĉu eble estis bagatelaĵo ankaŭ tio, ke mi estis sola en la ĉambro, kiam vi venis?

SOLNESS Vi do vere estis?

HILDE (ne lin respondante) Tiam vi ne nomis min diablido.

SOLNESS Ne, tion mi eble ne faris.

HILDE Vi diris, ke mi estas belega en tiu blanka robo, kaj ke mi aspektas kvazaŭ eta princino.

SOLNESS Vi certe tiel aspektis, fraŭlino Wangel. Kaj krome — kiom mi sentis min libera kaj vigla tiun tagon —

HILDE Kaj vi diris, ke kiam mi fariĝos granda, mi estos via princino.

SOLNESS (ridas iomete) Jen, jen, — ĉu ankaŭ tion mi diris?

HILDE Jes, vi faris. Kaj kiam mi demandis kiom longe mi devus atendi, vi diris ke vi revenos post dek jaroj, — kiel trolo, — por forrabi min. Al Hispanio aŭ ien. Kaj tie vi aĉetus reĝlandon por mi, vi promesis.

SOLNESS (kiel antaŭe) Jes, post bona tagmanĝo oni ne precize nombras la monerojn. Sed ĉu mi vere diris ĉion tion?

HILDE (ridas silente) Jes. Kaj vi ankaŭ diris la nomon de tiu reĝlando.

SOLNESS Nu?

HILDE Ĝi nomiĝus Oranĝosinio, vi diris.

SOLNESS Nu, estas ja apetitodona nomo.

HILDE Ne, al mi ĝi tute ne plaĉis. Ĉar aspekte vi mokis min.

SOLNESS Sed tio certe ne estis mia intenco.

HILDE Ne, tion oni ja ne kredus. Laŭ tio, kion vi faris poste —

SOLNESS Kion mi do poste faris?

HILDE Jes, mankis nur ke vi ankaŭ tion forgesis! Ĉar tiaĵon oni devas ja memori, mi opinias.

SOLNESS Jes, jes, iomete memorigu min, kaj eble —. Nu?

HILDE (fiksrigardas lin) Vi kaptis min kaj kisis min, konstruestro Solness.

SOLNESS (gapante ekstaras de la seĝo) Ĉu faris mi!

HILDE Jes ja, vi faris. Vi prenis min per ambaŭ manoj kaj klinis min malantaŭen kaj kisis min. Multajn fojojn.

SOLNESS Ho, sed kara, bona fraŭlino Wangel —!

HILDE (ekstaras) Vi do ne volas tion nei?

SOLNESS Jes, tion mi vere neas!

HILDE (rigardas lin malestime) Nu tiel.

(Ŝi turnas sin kaj iras malrapide tute al la forno, kie ŝi restas staranta forturnita kaj senmova kun la manoj surdorse. Mallonga paŭzo.)

SOLNESS (iras singardeme al ŝi malantaŭe) Fraŭlino Wangel —?

HILDE (silentas kaj ne movas sin)

SOLNESS Ne staru tie kiel ŝtonstatuo. Kion vi diris, devas esti io, kion vi sonĝis. (metas la manon sur ŝian brakon) Aŭskultu nun —

HILDE (faras senpaciencan movon per la brako)

SOLNESS (kvazaŭ penso eklumas en li) Aŭ —! Atendu! — Kaŝas sin io pli profunda sube, vidu!

HILDE (ne movas sin)

SOLNESS (mallaŭte sed intense) Mi eble estis pensinta tion ĉi. Mi eble volis tion. Deziris tion. Emis fari tion. Kaj —. Ĉu ne povus esti tiel?

HILDE (daŭre silentas)

SOLNESS (senpacience) Nu ja, jes, je diablo, — do mi faris!

HILDE (iomete turnas la kapon, sen lin rigardi) Vi do nun konfesas?

SOLNESS Jes, ĉion kion vi volas.

HILDE Ke vi ĉirkaŭbrakis min?

SOLNESS Jes jes!

HILDE Kaj klinis min malantaŭen?

SOLNESS Tre profunde malantaŭen.

HILDE Kaj kisis min?

SOLNESS Jes, mi faris.

HILDE Multajn fojojn?

SOLNESS Tiom da fojoj kiom vi volas.

HILDE (rapide turnas sin al li kaj reprenas la brile ĝojan esprimon) Nu vidu, ke mi fine sukcesis tion eltiri el vi!

SOLNESS (ekridetas) Jes, imagu nur, — ke mi povis forgesi tion.

HILDE (denove iomete malgajhumora, iras for de li) Ho, vi certe kisis tiom multajn dum via vivo, mi kredas.

SOLNESS Ne, tion vi do ne kredu pri mi.

(Hilde eksidas en la apogseĝon. Solness staras sin apogante al la balancseĝo.)

SOLNESS (rigardas ŝin esplore) Fraŭlino Wangel?

HILDE Jes?

SOLNESS Kiel do estis? Kio do okazis poste, — tio inter ni du?

HILDE Nenio pli okazis. Tion vi ja scias. Ĉar venis ja la aliaj gastoj, kaj — iŝ!

SOLNESS Jes ĝuste! La aliuloj venis. Ke mi povis ankaŭ tion forgesi.

HILDE Ho, vi ja efektive nenion forgesis. Nur hontis iomete. Tiaĵon oni ne forgesas, mi scias.

SOLNESS Ne. Aspektus ja tiel.

HILDE (denove vigla, rigardas lin) Aŭ eble vi ankaŭ forgesis kiun tagon tio okazis?

SOLNESS Kiun tagon —?

HILDE Jes, kiun tagon vi metis la florkronon sur la turon? Nu? Diru tuj!

SOLNESS Hm, — la ĝustan tagon mi vere forgesis. Mi nur scias, ke estis antaŭ dek jaroj. Tiel dum la aŭtuno.

HILDE (kelkfoje kapjesas malrapide) Estis antaŭ dek jaroj. La 19an de Septembro.

SOLNESS Nu ja, tiam do eble estis. Jen, ankaŭ tion vi memoras, vi! (haltas) Sed aŭdu —! Jes, — hodiaŭ estas ankaŭ la 19a de Septembro.

HILDE Jes, estas. Kaj la dek jaroj forpasis. Kaj vi ne venis, — kiel vi promesis al mi.

SOLNESS Promesis? Timigis vin per tio, vi certe pensas?

HILDE Mi opinias, ke tio ne estas io timiga.

SOLNESS Nu, moketis vin do.

HILDE Ĉu estis nur tio, kion vi volis? Moki min?

SOLNESS Nu, aŭ nur ŝerci iomete kun vi. Je Dio, mi ne ĝuste memoras. Sed io tia certe estis. Ĉar vi estis ja nur infano tiam.

HILDE Ho, mi eble ne estis tiel nura infano. Ne tia knabineto, kian vi opinias.

SOLNESS (rigardas ŝin esplore) Ĉu vi vere tute serioze pensis, ke mi revenus?

HILDE (kaŝas duone ŝercan rideton) Jes vere! Tion mi atendis de vi.

SOLNESS Ke mi revenus al vi por preni vin kun mi?

HILDE Ĝuste kiel trolo, jes.

SOLNESS Kaj fari vin princino?

HILDE Tion vi ja promesis.

SOLNESS Kaj ankaŭ donaci al vi reĝlandon?

HILDE (rigardas al la plafono) Kial ne? Ĉar ne devus ja nepre esti ia tia ordinara, reala reĝlando.

SOLNESS Sed iu alia, same bona?

HILDE Jes, almenaŭ same bona. (rigardas lin iomete) Se vi kapablis konstrui la plej altajn preĝejturojn en la mondo, vi ja certe ankaŭ povus trovi eblecon por iu reĝlando, — mi pensis.

SOLNESS (skuas la kapon) Mi vere ne kapablas kompreni vin, fraŭlino Wangel.

HILDE Ĉu ne? Ŝajnas al mi tre simple.

SOLNESS Ne, mi tute ne komprenas ĉu vi vere imagas, kion vi diras. Aŭ ĉu vi nur sidas tie ŝercante —

HILDE (ridetas) Eble mokas? Ankaŭ mi?

SOLNESS Jes ĝuste. Mokas. Nin ambaŭ. (ekrigardas ŝin) Ĉu vi longe scias, ke mi estas edziĝinta?

HILDE Jes, tion mi estas scianta la tutan tempon. Kial vi demandas pri tio?

SOLNESS (pase) Ne, ne, mi nur ekpensis tiel. (rigardas ŝin serioze kaj diras mallaŭte) Kial vi venis?

HILDE Ĉar mi volas havi mian reĝlandon. Forpasis la interkonsentita tempo.

SOLNESS (ridas senvole) Vi estas ŝercemulino!

HILDE (gaje) Prezentu mian reĝlandon, konstruestro! (frapas per la fingro) La reĝlandon sur la tablon!

SOLNESS (ŝovas la balancseĝon pli proksimen kaj eksidas) Serioze dirite, — kial vi venis? Kion vi intencas fari ĉi tie?

HILDE Ho, unue mi volas ĉirkaŭiri kaj rigardi ĉion, kion vi konstruis.

SOLNESS Do vi havas sufiĉe por ĉirkaŭkuri.

HILDE Jes, vi ja konstruis ege multe.

SOLNESS Jes, mi faris. Pleje la lastajn jarojn.

HILDE Ankaŭ multajn preĝejturojn? Tiajn ege altajn?

SOLNESS Ne. Nun mi ne plu konstruas preĝejturojn. Kaj ankaŭ ne preĝejojn.

HILDE Kion vi do nun konstruas?

SOLNESS Hejmojn por homoj.

HILDE (penseme) Ĉu vi ne povus fari ion, — ion similan al preĝejturoj ankaŭ sur tiuj hejmoj?

SOLNESS (miras) Kion vi aludas per tio?

HILDE Mi aludas ion, — ion montranta — kvazaŭ libere supren. Kun la ventomontrilo vertiĝe tute alte.

SOLNESS (pripensas) Strange ke vi tion diras. Ĉar estas ja tio, kion mi pleje ŝatus fari.

HILDE (senpacience) Sed kial vi tion ne faras?

SOLNESS (agitas la kapon) Ne, ĉar la homoj ne volas ĝin havi!

HILDE Imagu, — ke ili ne volas!

SOLNESS (pli facile) Sed nun mi konstruas novan hejmon por mi. Jen, tute proksime.

HILDE Por vi mem?

SOLNESS Jes. Ĝi preskaŭ finiĝis. Kaj sur ĝi estas turo.

HILDE Alta turo?

SOLNESS Jes.

HILDE Tre alta?

SOLNESS Homoj certe diros, ke ĝi estas tro alta. Almenaŭ por hejmo.

HILDE Tiun turon mi volas tuj rigardi morgaŭ matene.

SOLNESS (sidas la mentonon apogitan sur la mano ŝin rigardante) Diru al mi, fraŭlino Wangel, — kiel vi nomiĝas? Baptonome, mi volas diri.

HILDE Mi nomiĝas Hilde.

SOLNESS (kiel antaŭe) Hilde? Ĉu?

HILDE Ĉu vi tion ne memoras? Vi ja mem nomis min Hilde. La tagon kiam vi malbonkondutis.

SOLNESS Ĉu ankaŭ tion mi faris?

HILDE Sed tiam vi diris eta Hilde. Kaj tion mi ne ŝatis.

SOLNESS Ĉu tion vi ne ŝatis, fraŭlino Hilde?

HILDE Ne. Ne je tiu okazo. — Cetere — “princino Hilde” — Tio aspektos tre bone, mi opinias.

SOLNESS Nu jes. Princino Hilde el — el —. Kiel do tiu reĝlando nomiĝus?

HILDE Iŝŝ do! Mi ne volas aŭdi pli pri tiu stulta reĝlando. Mi volas havi iun tute alian, mi!

SOLNESS (klinas sin malantaŭen en la seĝo, kaj daŭre rigardas ŝin) Ĉu ne estas strange —? Ju pli mi pensas pri tio nun, — estas por mi kvazaŭ mi tutajn longajn jarojn turmentadis min mem por — hm —

HILDE Por kio?

SOLNESS Por memori ion — ion travivitan, kion aspekte mi forgesis. Sed neniam mi kaptis tion, kio ĝi estus.

HILDE Vi devus fari nodon sur vian poŝtukon, konstruestro.

SOLNESS Tiam mi estus devinta pensadi, kion tiu nodo signifus.

HILDE Nu ja, troviĝas ankaŭ tiaj troloj en la mondo.

SOLNESS (ekstaras malrapide) Bonege ke vi venis al mi nun.

HILDE (rigardas lin profunde) Ĉu estis bone?

SOLNESS Ĉar mi sidis ĉi tie tute sola. Kaj fiksrigardis senhelpe al ĉio. (pli malrapide) Mi diru al vi, — mi komenciĝis fariĝi timema, — ege timema pro la junuloj.

HILDE (blovas) Pa, — la junuloj, ĉu ili estas timigaj!

SOLNESS Jes, ĝuste ili. Tial mi ŝlosis kaj enfermis min. (mistere) Sciu, ke la junuloj venos frapegante mian pordon! Enrompi enen al mi!

HILDE Mi do pensas, ke vi devas eliri kaj malfermi por la junuloj.

SOLNESS Malfermi?

HILDE Jes. Por ke la junuloj envenu al vi. Tiel libere.

SOLNESS Ne, ne, ne! La junuloj, vidu — ili estas la venĝo. Ili venas fronte de la nova tempo. Kvazaŭ sub nova standardo.

HILDE (ekstaras, rigardas lin kaj diras kun trema tiko ĉe la buŝo) Ĉu vi povas uzi min por io, konstruestro?

SOLNESS Jes, mi ja povas nun! Ĉar ŝajnas al mi ke ankaŭ vi venas — kvazaŭ sub nova standardo. Junulo kontraŭ junuloj do —!

(Doktoro Herdal envenas tra la antaŭĉambra pordo)

DOKTORO HERDAL Nu, — ĉu vi daŭre sidas ĉi tie, vi kaj la fraŭlino?

SOLNESS Jes. Ni havis multe priparolindan, ni du.

HILDE Kaj novaĵojn kaj malnovaĵojn.

DOKTORO HERDAL Ĉu vere?

HILDE Ho, estis ege amuze. Ĉar konstruestro Solness — li havas tian bonegan memorkapablon, li. Ĉiujn ajn bagatelojn li tuj memoras.

(Sinjorino Solness venas tra la pordo dekstre.)

SINJORINO SOLNESS Nun, fraŭlino Wangel, la ĉambro estas preta por vi.

HILDE Ho, kiel afabla vi estas al mi!

SOLNESS (al la sinjorino) La infanĉambro?

SINJORINO SOLNESS Jes. La meza. Sed unue ni devus iri al la tablo, ĉu ne?

SOLNESS (kapsignas al Hilde) Hilde dormu en la infanĉambro, ŝi.

SINJORINO SOLNESS (rigardas lin) Hilde?

SOLNESS Jes, fraŭlino Wangel nomiĝas Hilde. Mi konis ŝin, kiam ŝi estis infano.

SINJORINO SOLNESS Ho, ĉu vi faris? Nu do, bonvolu. La tablo estas preta.

(Ŝi prenas la brakon de doktoro Herdal kaj iras dekstren)

(Dume Hilde kolektas siajn pakaĵojn)

HILDE (mallaŭte kaj rapide al Solness) Ĉu estas vero, kion vi diris? Ĉu vi povas uzi min por io?

SOLNESS (prenas ŝiajn aĵojn) Vi estas tiu, kiun mi plej kore sopiris.

HILDE (rigardas lin per ĝoje mirantaj okuloj, kaj kunfrapas la manojn) Ho vi granda, ĝuinda mondo —!

SOLNESS (ekscitite) Nu —?

HILDE Tiel mi ja havas mian reĝlandon!

SOLNESS (senvole) Hilde —!

HILDE (denove kun la tremanta tiko ĉe la buŝo) Preskaŭ, — mi dirus.

(Ŝi eliras dekstren. Solness sekvas ŝin.)

DUA AKTO

(Bele meblita, pli malgranda salono ĉe konstruestro Solness. Sur la fona muro vitra pordo elen al verando kaj ĝardeno. Dekstre angulo kun orielo, en kiu estas floroj kaj granda fenestro. Koresponda angulo maldekstre. En tiu estas malgranda panelpordo. Sur ambaŭ flankaj muroj ordinaraj pordoj. Antaŭe dekstre konzoltablo kun granda spegulo. Floroj kaj plantoj riĉe aranĝitaj. Antaŭe maldekstre sofo kun tablo kaj seĝoj. Pli malantaŭe libroŝranko. Sur la planko, antaŭ la orielo, tableto kaj kelkaj seĝoj. Estas frue antaŭtagmeze.)

(Konstruestro Solness sidas ĉe la tableto kun la dokumentujo de Ragnar malfermita antaŭ si. Li foliumas inter la desegnaĵoj kaj detale rigardas kelkajn el ili. Sinjorino Solness paŝadas senbrue kun malgranda akvujo ordigante la florojn. Ŝi estas nigre vestita kiel antaŭe. Ŝiaj ĉapelo, supervestoj kaj sunŝirmilo kuŝas sur seĝo apud la spegulo. Solness foje nerimarkite sekvas ŝin per la okuloj. Neniu el ili parolas.)

(Kaja Fosli silente venas tra la pordo maldekstre.)

SOLNESS (turnas la kapon kaj diras indiferente pase) Nu, ĉu estas vi?

KAJA Mi volis nur informi, ke mi venis.

SOLNESS Jes, jes, bone. Kaj Ragnar, ĉu ankaŭ li?

KAJA Ne, ankoraŭ ne. Li devis resti por atendi la doktoron. Sed poste li volus veni por scii —

SOLNESS Kiel statas pri la maljunulo hodiaŭ?

KAJA Malbone. Li petas pardonon, ke li devas kuŝi la tutan tagon.

SOLNESS Nu ja. Ke li faru. Sed vi do iru al via laboro.

KAJA Jes. (haltas ĉe la pordo) Eble vi volas paroli kun Ragnar, kiam li venos?

SOLNESS Ne, — mi ne scias pri io preciza.

(Kaja eliras maldekstre)

(Solness daŭre sidas foliumante la desegnaĵojn.)

SINJORINO SOLNESS (ĉe la plantoj) Mi scius, ĉu ne ankaŭ li mortos.

SOLNESS (ekrigardas ŝin) Ankaŭ li? Kiu krom li?

SINJORINO SOLNESS (ne respondante) Jes, jes; maljuna Brovik — li eble mortos nun ankaŭ li, Halvard. Vi vidos.

SOLNESS Kara Aline, ĉu vi ne devus eliri por iomete promeni?

SINJORINO SOLNESS Jes, mi ja devus fari. (Ŝi daŭrigas ordigi la florojn.)

SOLNESS (laŭte, super la desegnaĵoj) Ĉu ŝi daŭre dormas?

SINJORINO SOLNESS (rigardas lin) Ĉu estas fraŭlino Wangel pri kiu vi pensadas?

SOLNESS (indiferente) Tiel hazarde mi ekmemoris pri ŝi.

SINJORINO SOLNESS Fraŭlino Wangel ellitiĝis antaŭ longe.

SOLNESS Nu, ŝi faris?

SINJORINO SOLNESS Kiam mi enrigardis, ŝi sidis pretigante siajn vestaĵojn. (Ŝi iras antaŭ la spegulon, kaj komencas malrapide surmeti la ĉapelon.)

SOLNESS (post mallonga paŭzo) Fine ni tamen trovis uzon por infanĉambreto, Aline.

SINJORINO SOLNESS Jes, efektive.

SOLNESS Kaj ŝajnas al mi pli bone, ol ke ĉio restas malplena.

SINJORINO SOLNESS Tiu malpleno estas vere terura. Vi pravas.

SOLNESS (fermas la dokumentujon, ekstaras kaj proksimas) Vi tion vidos, Aline, ke de nun fariĝos pli bone por ni. Multe pli hejmece. Pli facile vivi. — Precipe por vi.

SINJORINO SOLNESS (ekrigardas lin) De nun?

SOLNESS Jes, kredu min, Aline —

SINJORINO SOLNESS Ĉu vi aludas, — ĉar ŝi venis al ni?

SOLNESS (regas sin) Mi kompreneble celas, — kiam ni transloĝiĝos en la novan domon.

SINJORINO SOLNESS (prenas la supervestaĵojn) Jes, ĉu vi tion kredas, Halvard? Ke tiam fariĝos pli bone?

SOLNESS Ion alian mi tute ne povas imagi. Kaj certe ankaŭ vi tion kredas?

SINJORINO SOLNESS Mi tute nenion kredas pri la nova domo.

SOLNESS (malbonhumore) Estas vere seniluziige por mi aŭdi tion. Ĉar estas ja precipe por vi, ke mi konstruis ĝin. (Li volas helpi ŝin pri la vestaĵoj.)

SINJORINO SOLNESS (evitante) Funde vi faras tro multe por mi.

SOLNESS (iom ekscitite) Ne, ne, tiaĵon vi ne devas diri, Aline! Mi ne toleras aŭdi tiaĵon de vi!

SINJORINO SOLNESS Nu, do mi tion ne plu diros, Halvard.

SOLNESS Sed mi havas opinion mian. Vi tamen vidos, ke aranĝiĝos bone por vi en la nova domo.

SINJORINO SOLNESS Ho Dio, — bone por mi —!

SOLNESS (vigle) Jes! Jes! Fidu nur tion! Ĉar tie, vidu, — tie estos nekredeble multe kio memorigos vin pri via propra —

SINJORINO SOLNESS Pri tio, kio estis post patro kaj patrino, — Kaj forbrulis — ĉio.

SOLNESS (mallaŭte) Jes, jes, vi kompatinda Aline. Estis terura bato por vi, tiu.

SINJORINO SOLNESS (ekplendas) Vi povas konstrui kiom ajn, kion vi volas, Halvard, — por mi vi ne plu povas rekonstrui veran hejmon!

SOLNESS (paŝadas sur la planko) Nu, do ni je Dio ne plu parolu pri tio ĉi.

SINJORINO SOLNESS Alie ni ja ne kutimas paroli pri tio. Ĉar vi ja ĉiam evitas la temon —

SOLNESS (abrupte haltas kaj rigardas ŝin) Ĉu mi? Kial mi tion farus? Evitas?

SINJORINO SOLNESS Ho jes, mi bone komprenas vin, Halvard. Vi volas kompati min. Kaj ankaŭ senkulpigi min. Tiom, — kiom vi povas.

SOLNESS (kun surprizitaj okuloj) Vin! Ĉu estas vi, — vi mem, pri kiu vi parolas, Aline!

SINJORINO SOLNESS Jes, devas ja esti pri mi, ĉu ne?

SOLNESS (nevole al si mem) Ankaŭ tio!

SINJORINO SOLNESS Ĉar pri la malnova domo, — pri ĝi devis esti kiel estis. Granda Dio, — kiam unue la akcidento okazis, —

SOLNESS Jes, vi pravas. Akcidenton oni ne regas, — oni diras.

SINJORINO SOLNESS Sed la teruraĵo kiu postsekvis la fajron —! Estas tio! Tio, tio, tio!

SOLNESS (impete) Pri ĝi ne pensu, Aline!

SINJORINO SOLNESS Jes, ĝuste pri tio mi devas pensi. Kaj fine ankaŭ povi paroli pri ĝi. Ĉar ŝajnas al mi, ke mi ne plu povas porti tion. Kaj ke mi neniam permesiĝas pardoni min mem —!

SOLNESS (ekkrie) Vin mem —

SINJORINO SOLNESS Jes, ĉar mi ja havis devojn al du flankoj. Al vi kaj al la etuloj. Mi estus devinta hardi min. Ne estus devinta lasi la timon ŝteli miajn fortojn. Eĉ ne la aflikton, ĉar la hejmo forbrulis por mi. (tordas la manojn) Ho, se mi estus povinta, Halvard!

SOLNESS (mallaŭte, skuita, proksimiĝas) Aline, — promesu al mi, ke vi neniam plu pensu tiajn pensojn. — Promesu al mi tion!

SINJORINO SOLNESS Ho Dio, — promesi! Promesi! Eblas ja promesi kion ajn —

SOLNESS (premas la manojn kaj paŝadas sur la planko) Ho, estas malesperige! Neniam radio de suno! Eĉ ne brileto enen en la hejmon!

SINJORINO SOLNESS Ĉi tie ja ne estas hejmo, Halvard.

SOLNESS Ho ne! Vere, vere. (peze) Kaj Dio scias ĉu vi ne pravos en tio, ke ne fariĝos pli bone por ni en la nova domo.

SINJORINO SOLNESS Fariĝos neniam. Same malplene. Same senhome. Jene kiel ĉi tie.

SOLNESS (impete) Sed, je la mondo, kial ni do konstruis ĝin? Diru al mi!

SINJORINO SOLNESS Ne, al tio vi devas mem respondi.

SOLNESS (ekrigardas ŝin suspekteme) Kion vi aludas per tio, Aline?

SINJORINO SOLNESS Kion mi aludas?

SOLNESS Jes, je diablo —! Vi eldiris tiel strange. Kvazaŭ vi havus iun subpenson.

SINJORINO SOLNESS Ne, pri tio mi povas certigi vin —

SOLNESS (proksimiĝas) Ho, multan dankon, — mi scias, kion mi scias. Kaj mi ankaŭ vidas kaj aŭdas, mi, Aline. Fidu tion!

SINJORINO SOLNESS Sed kio do? Kio?

SOLNESS (starigas sin antaŭ ŝin) Ĉu ne estas tiel, ke vi trovas ruzeman, kaŝitan sencon en la plej sincera vorto, kiun mi diras?

SINJORINO SOLNESS Mi, vi diras! Ĉu mi faras!

SOLNESS (ridas) Ho, ho, ho! Tio estas ja komprenebla, Aline! havante malsanan edzon en la domo por kiu peni —

SINJORINO SOLNESS (timigite) Malsana? Ĉu vi estas malsana, Halvard, —

SOLNESS (ekkrias) Duone frenezan edzon, do! Frenezan edzon! Nomu min kiel al vi plaĉas.

SINJORINO SOLNESS (palpas por la seĝdorso kaj eksidas) Halvard, — je Dio en la ĉielo —!

SOLNESS Sed vi eraras, ambaŭ. Kaj vi kaj la doktoro. Ne estas tiel pri mi.

(Li iras tien kaj reen sur la planko. Sinjorino Solness timeme sekvas lin per la okuloj. Poste li iras al ŝi.)

SOLNESS (trankvile) Funde mankas al mi nenio.

SINJORINO SOLNESS Ne, ĉu ne! Sed kio do estas pri vi?

SOLNESS Estas tio, ke multfoje mi preskaŭ sentas min ekfali sub tiu terura ŝuldoŝarĝo —

SINJORINO SOLNESS Ŝuldo, vi diras! Sed vi ja ne havas ŝuldon al iu, Halvard!

SOLNESS (mallaŭte, en emocio) Senfundan kulpon, kaj ŝuldon al vi, — al vi, — al vi, Aline.

SINJORINO SOLNESS (ekstaras malrapide) Kiu estas la subpenso en tio ĉi? Diru prefere tuj.

SOLNESS Sed ne estas iu subpenso! Mi neniam faris al vi malbonon. Almenaŭ ne konscie kaj intence. Kaj tamen — sentiĝas kiel premeganta kulpo kuŝanta sur mi.

SINJORINO SOLNESS Kulpo al mi?

SOLNESS Pleje al vi.

SINJORINO SOLNESS Do vi — tamen estas malsana, Halvard.

SOLNESS (peze) Do eble estas. Aŭ io tia. (rigardas al la pordo dekstre, kiu malfermiĝas) Nu! Nun lumiĝas.

(Hilde Wangel envenas. Ŝi iomete ŝanĝis ion sur sia vestaĵo. La juprando estas mallevita.)

HILDE Bonan matenon, konstruestro!

SOLNESS (kapsignas) Vi dormis bone?

HILDE Mirinde bone! Kvazaŭ en lulilo. Ho, — mi kuŝis kaj streĉis min — kvazaŭ princino!

SOLNESS (ridetas iomete) Efektive ĝuinde.

HILDE Efektive.

SOLNESS Kaj eble ankaŭ sonĝis?

HILDE Jes, jes. Sed tio estis terura.

SOLNESS Ĉu?

HILDE Jes, ĉar mi sonĝis, ke mi falas de terure alta, kruta rokaĵo. Ĉu vi neniam sonĝas ion tian?

SOLNESS Nu jes, — foje —

HILDE Estas tre ekscite — kiam oni falas kaj falas.

SOLNESS Sentiĝas glaciige, ŝajnas al mi.

HILDE Ĉu vi tiras la gambojn supren sub vin dum tio okazas?

SOLNESS Jes, tiel alte kiel eblas.

HILDE Ankaŭ mi faras.

SINJORINO SOLNESS (prenas la sunŝirmilon) Nun mi devas eliri en la urbon, mi, Halvard. (al Hilde) Kaj mi provos trovi ion por vi utilan.

HILDE (volas ĵeti sin al ŝia kolo) Ho plej kara, plej ĉarma sinjorino Solness! Vi estas vere tro afabla! Ege, ege afabla —

SINJORINO SOLNESS (deturnante, liberigas sin) Ho, tute ne. Estas ja nur mia devo, tio. Kaj tial mi volonte faras.

HILDE (ĉagrenita, pintigas la buŝon) Cetere ŝajnas al mi, ke mi povas iri en la stratoj, — tiel bele kiel mi nun ordigis la vestaĵojn. Aŭ ĉu mi eble ne povas?

SINJORINO SOLNESS Sincere dirite mi opinias, ke iuj postrigardus vin.

HILDE (blovas) Puh! Nenio alia? Tio estas ja nur amuza.

SOLNESS (en kaŝita, malbona humoro) Jes, sed homoj povus imagi al si, ke ankaŭ vi estas freneza, vi komprenu.

HILDE Freneza? Ĉu do estas tiom da frenezuloj en ĉi tiu urbo?

SOLNESS (montras al sia frunto) Jen vi vidas almenaŭ unu tian.

HILDE Vi, — konstruestro?

SINJORINO SOLNESS Uŝ! Ho ne do, kara, bona Halvard!

SOLNESS Ĉu vi ankoraŭ ne rimarkis tion?

HILDE Ne, vere ne. (regas sin kaj iomete ridas) Jes, tamen eble en unu sola rilato.

SOLNESS Nu, ĉu vi tion aŭdas, Aline?

SINJORINO SOLNESS Kiu rilato estas tiu, fraŭlino Wangel?

HILDE Ne, tion mi ne diras.

SOLNESS Ho jes, diru!

HILDE Ho ne, dankon, — tiel freneza mi ne estas.

SINJORINO SOLNESS Kiam vi kaj fraŭlino Wangel estos solaj, ŝi certe diros, Halvard.

SOLNESS Nu, — Ĉu vi tion kredas?

SINJORINO SOLNESS Ho jes ja. Ĉar vi ja konas ŝin bone de antaŭe. Ĵus ekde ŝi estis infano, — vi ja rakontas.

(Ŝi eliras tra la pordo maldekstre.)

HILDE (iom poste) Via edzino tute ne ŝatas min, ĉu?

SOLNESS Ĉu vi povis rimarki ion tian pri ŝi?

HILDE Ĉu vi mem tion ne rimarkis?

SOLNESS (eviteme) Aline fariĝis tre homoevitema la lastajn jarojn.

HILDE Ĉu ankaŭ tia?

SOLNESS Sed se vi nur pli bone koniĝis al ŝi —. Jes, ĉar funde ŝi estas tre ĝentila — kaj afabla — kaj bona —

HILDE (senpacienca) Sed se ŝi tia estas, — kial ŝi dirus tion ĉi pri devo!

SOLNESS Pri devo?

HILDE Jes, ŝi ja diris, ke ŝi volis eliri por aĉeti ion por mi. Ĉar estas ŝia devo, — ŝi diris. Ho, mi ne povas elteni tiun malbelan vorton!

SOLNESS Kial ne?

HILDE Ne, ĉar ĝi aspektas malvarme kaj pinte kaj pike. Devo — devo — devo. Ĉu ne ankaŭ vi trovas — ke ĝi kvazaŭ pikas?

SOLNESS Hm, — mi neniam pensis profunde pri tio.

HILDE Ho jes! Kaj se ŝi estas tiel afabla, — kiel vi diras, ke ŝi estas, — kial ŝi do dirus tiaĵon?

SOLNESS Sed je Dio, kion ŝi estus dirinta?

HILDE Ŝi povus diri, ke ŝi volis fari tion, ĉar ŝi tiom multe ŝatas min. Ion tian ŝi estus povinta diri. Ion kio estas vere varma kaj kora, vi komprenu.

SOLNESS (rigardas ŝin) Ĉu estas tiel, ke vi tion preferas?

HILDE Jes, ĝuste tiel. (paŝadas sur la planko, haltas apud la libroŝranko kaj rigardas la librojn)

HILDE Vi havas tre multajn librojn.

SOLNESS Ho, mi ja akiris kelkajn.

HILDE Ĉu vi ankaŭ legas ĉiujn tiujn librojn?

SOLNESS Pli frue mi provis. Ĉu vi legas?

HILDE Ho ne! Neniam — nun ne plu. Ĉar mi ne sukcesas trovi la kuntekston.

SOLNESS Ĝuste tiel estas ankaŭ pri mi.

(Hilde iom paŝadas, haltas ĉe la tableto, malfermas la aktujon kaj foliumas)

HILDE Ĉu estas vi, kiu desegnis tion ĉi?

SOLNESS Ne, estas juna viro, kiun mi dungis por helpi min.

HILDE Unu, kiun vi mem instruis?

SOLNESS Nu ja, li lernis iom ankaŭ de mi.

HILDE (eksidas) Do li certe estas tre lerta? (rigardas iomete desegnaĵon) Ĉu ne?

SOLNESS Ne malbona. Por mia bezono —

HILDE Ho jes! Li certe estas ege lerta.

SOLNESS Ĉu vi vidas tion el la desegnaĵoj?

HILDE Pa, — tiuj krifaĉoj! Sed ĉar li lernis de vi, tiam —

SOLNESS Ho, pro tio —. Estas multaj ĉi tie, kiuj lernis de mi. Kaj same mallertaj ili estas.

HILDE (rigardas lin kaj skuas la kapon) Ne, eĉ se mi mortus, mi ne komprenus, ke vi povas esti tiom stulta.

SOLNESS Stulta? Ĉu vi trovas min tiom stulta?

HILDE Jes, mi faras. Ĉar vi akceptas instruadi tiajn ulojn, kaj —

SOLNESS (ekmiras) Nu? Kaj kial ne?

HILDE (ekstaras, duone serioza, duone ridanta) Iŝŝ, ne do, konstruestro! Al kio tio celus! Neniu alia ol vi rajtus konstrui. Vi estus la sola pri tio. Fari ĉion mem. Nun vi scias.

SOLNESS (senpere) Hilde —!

HILDE Nu?

SOLNESS Kiel vi venis al tia ideo?

HILDE Ĉu vi trovas tion ĉi malĝuste pensita de mi?

SOLNESS Ne, tial ja ne. Sed nun mi diru ion al vi.

HILDE Nu kion?

SOLNESS Senĉese — en silento kaj soleco — mi pensadas pri la sama ideo.

HILDE Jes, estas ja kompreneble, ŝajnas al mi.

SOLNESS (rigardas ŝin esplore) Kaj tion vi certe jam rimarkis.

HILDE Ne, tute ne.

SOLNESS Sed antaŭe, — kiam vi diris, ke vi opiniis min — sensenca? Tiel en unu rilato —?

HILDE Ho, tiam mi pensis pri io tute alia.

SOLNESS Pri kio alia?

HILDE Povas esti indiferente por vi, konstruestro.

SOLNESS (paŝadas sur la planko) Jes, jes, — kiel vi volas. (haltas apud la orielo) Venu ĉi tien, kaj mi montru ion al vi.

HILDE (proksimiĝas) Kio estas?

SOLNESS Jen vidu, — tie en la ĝardeno —?

HILDE Jes?

SOLNESS (montras eksteren) Ĝuste trans tiu ŝtonejo —?

HILDE La nova domo vi aludas?

SOLNESS Tiu kiu estas konstruata, jes. Preskaŭ finita.

HILDE Ĝi havas tre altan turon, ŝajnas al mi.

SOLNESS La skafaldo ankoraŭ staras.

HILDE Ĉu tiu estas via nova domo?

SOLNESS Jes.

HILDE (rigardas lin) Ĉu estas infanĉambretoj ankaŭ en tiu domo?

SOLNESS Tri, kiel ĉi tie.

HILDE Kaj neniuj infanoj.

SOLNESS Eĉ ne venos.

HILDE (kun duona rido) Jes, ĉu ne estas kiel mi diris —!

SOLNESS Ke —?

HILDE Ke vi tamen estas — iomete — tiel freneza.

SOLNESS Ĉu estis pri tio ĉi, ke vi pensis?

HILDE Jes, pri tiuj malplenaj infanĉambretoj, en kiuj mi dormis.

SOLNESS (mallaŭtigas la voĉon) Ni havis infanojn, — Aline kaj mi.

HILDE (rigardas lin intense) Ĉu vi —!

SOLNESS Du knabetoj. Ambaŭ same aĝaj.

HILDE Dunaskitoj do.

SOLNESS Jes, dunaskitoj. Estis antaŭ dek unu — dek du jaroj.

HILDE (atenteme) Kaj ambaŭ do estas —? Do tiujn dunaskitojn vi ne plu havas?

SOLNESS (en silenta emocio) Ni havis ilin nur proksimume du semajnojn. Aŭ apenaŭ tiom longe. (impete ekdiras) Ho, Hilde, kiel nekompreneble bone estas por mi, ke vi venis! Ĉar nun fine mi havas iun, kun kiu mi povas paroli!

HILDE Ĉu tion vi ne povas — eĉ ne kun ŝi?

SOLNESS Ne pri tio ĉi. Ne kiel mi volas kaj devas. (peze) Kaj ankaŭ ne pri multaj aliaj aferoj.

HILDE (mallaŭte) Ĉu nur tion vi celis, kiam vi diris, ke vi bezonas min?

SOLNESS Nu ja, pli ĝuste. Almenaŭ hieraŭ. Ĉar hodiaŭ mi vere ne plu scias — (interrompante) Venu, kaj ni eksidu, Hilde. Eksidu en la sofon, — kaj vi havos la ĝardenon antaŭ la okuloj.

(Hilde eksidas en la sofoangulon)

SOLNESS (tiras seĝon pli proksimen) Ĉu vi ŝatus aŭdi pri ĝi?

HILDE Jes, mi tre ŝatus aŭskulti vin.

SOLNESS (eksidas) Kaj mi ĉion diros al vi.

HILDE Nun mi havas kaj la ĝardenon kaj vin antaŭ la okuloj, konstruestro. Rakontu do! Tuj!

SOLNESS (montras al la fenestro de la orielo) Jen sur la altejo, — kie vi nun vidas la novan domon —

HILDE Jes?

SOLNESS — jen loĝis Aline kaj mi dum la unuaj jaroj. Ĉar tie supre situis tiam malnova domo, kiu antaŭe apartenis al ŝia patrino. Kaj ĝin ni heredis post ŝi. Kaj ankaŭ la tutan grandan ĝardenon.

HILDE Ĉu estis turo ankaŭ sur tiu domo?

SOLNESS Eĉ ne spuro de tiaĵo. Estis granda, malbela, sombra ligna kesto laŭ ekstera aspekto. Sed tamen sufiĉe varma kaj hejmeca interne.

HILDE Vi do malkonstruis la malnovan rubaĵon?

SOLNESS Ne. Ĝi forbrulis por ni.

HILDE Ĉio?

SOLNESS Jes.

HILDE Ĉu estis granda malfeliĉo por vi, tio?

SOLNESS Dependas. Kiel konstruestro mi prosperis post tiu fajro —

HILDE Nu, sed —?

SOLNESS Ni tiam estis ĵus ricevintaj la du knabetojn —

HILDE La kompatindajn dunaskitojn, jes.

SOLNESS Ili venis en la mondon sanaj kaj viglaj. Kaj ili kreskis de tago al tago, videble.

HILDE Infanetoj kreskas rapide la unuajn tagojn.

SOLNESS Estis la plej bela vidaĵo por la okulo, kiam Aline kuŝis tie kun ambaŭ etuloj. — Sed jen venis la nokto de la fajro —

HILDE (intense) Kio okazis! Diru do! Ĉu iu mortbrulis!

SOLNESS Ne; ne tiel. Ĉiuj bone saviĝis el la domo —

HILDE Nu, sed kio do —?

SOLNESS La timo skuis Aline tiel terure. La fajroalarmo, — la fuĝo el la domo — tiel urĝa, — kaj eĉ en glaciiga nokta frosto —. Ĉar ni devis ja elporti ilin tiaj kiaj ili estis. Kaj ŝin kaj la etulojn.

HILDE Tion ili do ne eltenis?

SOLNESS Jes, ili eltenis, sed Aline ekhavis febron. Kaj tiu influis la lakton. Mamnutri ilin mem ŝi nepre volis. Ĉar estas ŝia devo, ŝi diris. Kaj ambaŭ niaj knabetoj, ili (kunpremas la manojn) ili — ho!

HILDE Tion ili ne transvivis?

SOLNESS Ne, tion ili ne transvivis. Estis tio, kio forprenis ilin de ni.

HILDE Certe estis terure por vi.

SOLNESS Terure por mi. Sed dek fojojn pli terure por Aline. (li pugnigas la manojn en silenta kolero) Ho, ke tiaĵo rajtu okazi en la mondo! (abrupte kaj firme) Ekde la tago kiam mi perdis ilin, mi nevolonte konstruis preĝejojn.

HILDE Eble eĉ ne la preĝejturon norde ĉe ni?

SOLNESS Ne volonte. Mi scias kiel ĝoja kaj facila mi sentis min, kiam tiu turo staris finita.

HILDE Tion ankaŭ mi scias.

SOLNESS Kaj nun mi neniam konstruas — neniam plu tiaĵojn! Nek preĝejojn nek preĝejturojn.

HILDE (kapsignas malrapide) Nur domojn en kiuj homoj povas loĝi.

SOLNESS Hejmojn por homoj, Hilde.

HILDE Sed hejmoj kun altaj turoj kaj turpintoj.

SOLNESS Jes, prefere tion. (ŝanĝas al pli facila tono) Jes, vidu, — kiel mi diris, — tiu fajro, ĝi portis min supren, ĝi. Ja, kiel konstruestro do.

HILDE Kial vi ne nomas vin arkitekto, kiel la aliaj?

SOLNESS Mi ne studis sufiĉe profunde por tio. Kion mi scias, mi ĉefe elpensis mem.

HILDE Sed supren vi tamen atingis, konstruestro.

SOLNESS Post la fajro, jes. Preskaŭ la tutan ĝardenon mi parceligis en grundojn por vilaoj. Kaj tie mi povis konstrui, ĝuste kiel mi mem deziris. Kaj sekve iris por mi glate.

HILDE (rigardas lin esplore) Vi certe estas tre feliĉa viro. Laŭ via nuna stato.

SOLNESS (sombre) Feliĉa? Ĉu ankaŭ vi tion diras? Kiel ĉiuj aliaj.

HILDE Jes, ĉar tiel ŝajnas al mi. Kiam vi nur ne plu pensas pri la du infanetoj, vi —

SOLNESS (malrapide) La du infanetoj, — ne estas facile forgesi ilin, Hilde.

HILDE (iom necerta) Ĉu ili ankoraŭ staras en la vojo? Tiel longe poste?

SOLNESS (rigardas ŝin firme, sen respondi) Feliĉa viro, vi diris —

HILDE Jes, sed ĉu vi ne estas, — tamen?

SOLNESS (daŭre rigardas ŝin) Kiam mi rakontis al vi tion pri la fajro — hm —

HILDE Nu ja!

SOLNESS Ĉu ne estis iu certa penso, kiun vi — rimarkis?

HILDE (pripensas vane) Ne. Kiu penso tiu estus?

SOLNESS (kun subpremata intenseco) Sole pro tiu fajro mi fariĝis kapabla konstrui hejmojn por homoj. Hejmecajn, varmajn, helajn hejmojn, kie patro kaj patrino kaj la tuta infanaro povas vivi en la fidema, ĝoja sento, ke estas ege feliĉa afero tio, ekzisti en la mondo. Kaj precipe tio, aparteni unu al la alia — tiel en grandaj kaj malgrandaj rilatoj.

HILDE (vigle) Jes, sed ĉu ne estas ege granda feliĉo por vi, tio, ke vi povas fari tiajn belegajn hejmojn?

SOLNESS La prezo, Hilde. La terura prezo kiun mi devis pagi por atingi.

HILDE Sed ĉu trans tio do tute neeblas pasi?

SOLNESS Ne. Por kapabli konstrui hejmojn por aliuloj, mi devis rezigni, — por ĉiam rezigni pri hejmo por mi mem. Mi aludas al hejmo por la infanaro. Kaj ankaŭ por patro kaj patrino.

HILDE (zorgeme) Sed ĉu vi tion do devis? Por ĉiam, vi diras?

SOLNESS (kapjesas malrapide) Estis la prezo por tiu feliĉo, pri kiu homoj babiladas. (elspiras peze) Tiu feliĉo, — hm, — tiu feliĉo ne estis pli malmultekoste havebla, Hilde.

HILDE (kiel antaŭe) Sed ĉu ne eblas, ke tio pliboniĝos?

SOLNESS Neniam. Neniam. Ankaŭ tio estas sekvo de la fajro. Kaj de la posta malsano de Aline.

HILDE (rigardas lin kun nedifinebla esprimo) Kaj tamen vi daŭre konstruas tiujn infanĉambretojn.

SOLNESS (serioze) Ĉu vi neniam rimarkis, Hilde, ke la neebleco — ĝi kvazaŭ allogas kaj vokas vin?

HILDE (pripensas) La neebleco? (vigle) Jes certe! Ĉu ankaŭ vi tiel sentas?

SOLNESS Jes, mi tiel sentas.

HILDE Do estas — iomete trolo ankaŭ en vi?

SOLNESS Kial trolo?

HILDE Kiel vi do volas nomi tiaĵon?

SOLNESS (ekstaras) Ne, ne, eble estas. (impete) Sed ĉu mi ne devas fariĝi trolo, — pro tio kiel ĉiam okazas por mi en ĉio! En ĉio!

HILDE Kiel?

SOLNESS (mallaŭte, en interna emocio) Rimarku kion mi diras al vi, Hilde. Ĉio kion mi sukcesis fari, konstrui, krei en beleco, en sekureco, en hejmeco, — ankaŭ en grandanimo — (pugnigas la manojn) Ho, ĉu ne estas terure imagi al si —!

HILDE Kio do estas tiel terura?

SOLNESS Ke ĉion tion mi devas konstante kontraŭpezi. Pagi. Ne per mono. Sed per homa feliĉo. Kaj ne sole per mia propra feliĉo. Sed per tiu ankaŭ de aliuloj. Jes, jes, vidu jenon, Hilde! Tiun prezon mia artista staro kostis por mi — kaj por aliuloj. Kaj ĉiun opan tagon mi devas rigardadi, ke la prezo denove pagiĝas por mi, — kaj ĉiam denove!

HILDE (ekstaras kaj fiksrigardas lin) Nun vi certe pensas pri — pri ŝi.

SOLNESS Jes. Precipe pri Aline. Ĉar Aline — ŝi havis sian vivotaskon, ankaŭ ŝi. Same kiel mi havis la mian. (la voĉo tremas) Sed ŝia vivotasko, ĝi devis esti mistraktata, subjugata, rompata en pecojn, — por ke la mia atingu — al ia granda venko. Jes, ĉar vi sciu, ke Aline, — ŝi havis talentojn por konstrui, ankaŭ ŝi.

HILDE Ŝi! Por konstrui?

SOLNESS (skuas la kapon) Ne domojn kaj turojn kun pintoj — kaj tiaĵoj, pri kiuj mi, okupiĝas —

HILDE Nu, pri kio do?

SOLNESS (mole, en emocio) Por konstrui infananimetojn, Hilde. Konstrui infananimojn tiel ke ili povas ekstari en noblaj, belaj formoj. Tiel ke ili povus altiĝi al rektaj, maturaj homoj. Tio ĉi estis por kio Aline havis talenton. — Kaj ĉio tio nun nur kuŝas tie. Neuzata — kaj ne plu uzebla. Kaj neniel utila. — Ĝuste kiel la rubaĵoj post fajro.

HILDE Jes, sed tamen se tiel estus —?

SOLNESS Estas tiel! Estas tiel! Mi scias.

HILDE Nu, sed vi almenaŭ ne estas kulpa pri tio.

SOLNESS (fiksas la okulojn al ŝi kaj kapsignas malrapide) Nu ja, tiu estas la granda, terura demando. Tiu estas la dubo, kiu mordadas min — nokton kaj tagon.

HILDE Tiu ĉi!

SOLNESS Jes, supozu nun — ke mi kulpus. Iel.

HILDE Vi! Pri la fajro!

SOLNESS Pri ĉio. Pri la tuto. — Kaj eble tamen — tute senkulpa.

HILDE (rigardas lin zorgeme) Ho, konstruestro, — dirante ion tian, vi ja tamen — tamen estas malsana.

SOLNESS Hm, — eble mi neniam fariĝos tute sana en tiu rilato.

(Ragnar Brovik singardeme malfermas la etan pordon en la angulo maldekstre.)

(Hilde iras antaŭen sur la planko.)

RAGNAR (kiam li vidas Hilde) Ho — Pardonu, sinjoro Solness — (Li volas retiri sin.)

SOLNESS Ne, ne, restu. Por ke estu farite.

RAGNAR Ho jes, — se tio eblus!

SOLNESS Pri via patro ne pliboniĝas, mi aŭdas.

RAGNAR Pri patro rapide graviĝas. Kaj tial mi ege petas vin, — skribu kelkajn favorajn vortojn sur unu el la folioj! Ion kion patro povas legi antaŭ ol li —

SOLNESS (impete) Ne plu parolu al mi pri tiuj viaj desegnaĵoj!

RAGNAR Ĉu vi rigardis ilin?

SOLNESS Jes, — mi faris.

RAGNAR Kaj ili ne taŭgas? Kaj ankaŭ mi ne taŭgas?

SOLNESS (eviteme) Restu ĉe mi, Ragnar. Kaj vi ricevos kondiĉojn laŭ via deziro. Kaj vi povos edziĝi al Kaja. Vivi senzorge. Eble ankaŭ feliĉe. Nur ne pensu memstare konstrui.

RAGNAR Nu ja, do mi devas iri hejmen kaj diri tion al patro. Ĉar tion mi promesis al li. — Ĉu mi diru tion al patro — antaŭ ol li mortos.

SOLNESS (korsuferas) Ho, diru al li, — diru al li, kion vi volas, laŭ mi. Plej bone nenion diri! (ekdire) Mi ne povas alie agi ol mi faras, Ragnar!

RAGNAR Ĉu mi do povas kunpreni la desegnaĵojn?

SOLNESS Jes, prenu ilin, — prenu ilin! Ili kuŝas tie sur la tablo.

RAGNAR (iras tien) Dankon.

HILDE (metas la manon sur la ujon) Ne, ne, lasu ilin.

SOLNESS Kial?

HILDE Jes, ĉar ankaŭ mi volas rigardi ilin.

SOLNESS Sed vi ja — (al Ragnar) Do, lasu ilin kuŝi.

RAGNAR Bonvole.

SOLNESS Kaj iru nun hejmen al via patro.

RAGNAR Jes, mi do faru.

SOLNESS (kvazaŭ malespere) Ragnar, — vi ne postulu de mi ion, kion mi ne povas! Ĉu vi aŭdas, Ragnar! Vi ne devas!

RAGNAR Ne, ne. Pardonu — (Li kapklinas kaj eliras tra la pordo en la angulo.)

(Hilde eksidas sur seĝon apud la spegulo.)

HILDE (kolere rigardas al Solness) Jeno estis tre malbona de vi.

SOLNESS Ĉu ankaŭ vi tion trovas?

HILDE Jes, estis vere abomene. Rigore, malbone kaj ankaŭ kruele.

SOLNESS Ho, vi ne komprenas kiel estas por mi.

HILDE Tamen —. Vi ne devus esti tia.

SOLNESS Vi ja mem ĵus diris, ke estas nur mi kiu rajtus konstrui.

HILDE Tiaĵon mi povas diri. Sed vi ne devas.

SOLNESS Mi pli ol iu alia. Tiel multekoste kiel mi aĉetis mian pozicion.

HILDE Nu ja, — per io kion vi nomas endoma hejmeco — aŭ io simila.

SOLNESS Kaj per mia anima paco aldone.

HILDE (ekstaras) Anima paco! (intime) Nu ja, vi pravas! — Kompatinda konstruestro, — vi ja imagas al vi, ke —

SOLNESS (kun silenta, gluglanta rido) Eksidu nun ree, Hilde. Kaj vi aŭdos komikaĵon.

HILDE (streĉita, eksidas) Nu jes?

SOLNESS Aspektas kiel io ridinde sensignifa. Ĉar la tuta afero temas nur pri fendeto en kamentubo, komprenu.

HILDE Nenio alia?

SOLNESS Ne, ne komence.

(Li translokigas sian seĝon pli proksimen al Hilde kaj eksidas.)

HILDE (senpacience, frapas sian genuon) Do, la fendeto en la kamentubo!

SOLNESS Mi rimarkis tiun fendeton en la tubo longe, longe antaŭ ol ekbrulis. Ĉiun fojon kiam mi supreniris al la subtegmento, mi ekrigardis por scii, ĉu ĝi daŭre tie estas.

HILDE Kaj ĝi estis?

SOLNESS Jes. Ĉar neniu alia sciis pri ĝi.

HILDE Kaj vi nenion diris?

SOLNESS Ne, mi ne faris.

HILDE Eĉ ne pensis pri riparo de la tubo?

SOLNESS Certe pensis, — sed ne ekfaris. Ĉiun fojon kiam mi intencis komenci, estis kvazaŭ mano intermetis sin. Ne hodiaŭ, mi pensis. Morgaŭ. Neniam fariĝis.

HILDE Jes, sed kial vi do tiel senzorgis!

SOLNESS Ĉar mi pensadis. (malrapide kaj mallaŭte) Per tiu eta nigra fendo en la kamentubo mi povus eble altiĝi — kiel konstruestro.

HILDE (rigardas antaŭ si) Certe estis streĉe.

SOLNESS Nerezisteble. Tute nerezisteble. Ĉar tiam ĉio aspektis por mi facile kaj simple. Mi volis, ke okazu mezvintre. Iom antaŭ tagmezo. Mi estus sur la vojo veturigante Aline en la sledeto. La servistoj hejme estus ege hejtigante la fornojn —

HILDE Jes, ĉar estus ege malvarme tiun tagon?

SOLNESS Ege akre — ja. Kaj ili volis, ke estu varme por Aline, kiam ŝi envenus.

HILDE Ĉar ŝi ja estas ege frostema, ŝi.

SOLNESS Ŝi estas. Kaj okazus dum la veturo hejmen, ke ni vidus la fumon.

HILDE Nur la fumon?

SOLNESS Unue la fumon. Sed kiam ni venus al la ĝardena barilpordo, ni vidus la malnovan lignan keston en ruliĝantaj fajroflamoj. — Tiel mi deziris ke okazu, komprenu.

HILDE Sed, je Dio, ke ĝi tiel okazus!

SOLNESS Jes, vi diras, Hilde.

HILDE Nu, sed aŭskultu nun, konstruestro. Ĉu vi estas tute certa, ke la fajro originis en la eta fendo en la kamentubo?

SOLNESS Ne, kontraŭe. Mi estas tute certa, ke la fendeto en la tubo havis neniun rilaton al la fajro.

HILDE Nu kio!

SOLNESS Tute klare pruviĝis, ke la fajro ekflamis en vestaĵ-ĉambreto, — en tute alia parto de la domo.

HILDE Sed kial vi do sidas tiel babiladante pri tiu fendita kamentubo!

SOLNESS Ĉu mi rajtas paroli pli kun vi, Hilde?

HILDE Jes, se vi nur parolos prudente, —

SOLNESS Mi provos. (li lokigas sian seĝon pli proksimen)

HILDE Do, ekparolu, konstruestro.

SOLNESS (konfidence) Ĉu ne ankaŭ vi tion kredas, Hilde, ke ekzistas iuj selektitaj homoj, kiuj ricevis la potencon kaj kapablon deziri ion, avidi ion, voli ion — tiel intense kaj tiel — tiel necedigeble — ke fine ili devas tion akiri. Ĉu vi ne tion kredas?

HILDE (kun nedifinebla esprimo en la okuloj) Se tiel estas, ni iam vidos — ĉu mi apartenas al tiuj selektitaj.

SOLNESS Ne estas la memo sola, kiu kaŭzas tiajn grandajn reagojn. Ho ne, — la helpantoj kaj servantoj, — ili devas ja kunagi, ankaŭ ili, se io fariĝu. Sed ili neniam venas de si mem. Oni devas ilin persiste voki. Interne en si mem do, vi komprenas.

HILDE Kiaj helpantoj kaj servantoj estas tiuj?

SOLNESS Ho, pri ili ni parolu alian fojon. Ni restu nun pri la fajro.

HILDE Ĉu vi ne opinias, ke tiu fajro venus — eĉ se vi ne estus dezirinta?

SOLNESS Se maljuna Brovik estus posedinta la domon, neniam ĝi estus brulinta tiel oportune por li. Pri tio mi certas. Ĉar li ne komprenas voki la helpantojn, li, kaj ankaŭ ne la servantojn. (ekstaras en maltrankvilo) Vi vidas, Hilde, ke tamen estas mia kulpo, ke la du knabetoj devis pagi per la vivo. Kaj ĉu mi ne ankaŭ kulpas pro tio, ke Aline ne fariĝis tio, kion ŝi devis kaj povis. Kaj kion ŝi arde volis.

HILDE Jes, sed ĉar ja nur estas tiuj helpantoj kaj servantoj, tial —

SOLNESS Kiu vokis la helpantojn kaj servantojn? Estis mi! Kaj ili venis kaj cedis al mia volo. (en kreskanta ekscito) Estas tio, kion homoj nomas, havi la bonŝancon kun si. Sed mi povas diri al vi, mi, kiel tiu bonŝanco sentiĝas! Ĝi sentiĝas kiel granda, senhaŭta loko ĉi tie sur la brusto. Kaj la helpantoj kaj la servantoj senhaŭtigas aliulojn por kovri mian vundon! — Sed la vundo tamen ne saniĝas. Neniam, — neniam! Ho, se vi scius, kiel ĝi foje suĉas kaj brulas.

HILDE (rigardas lin atente) Vi estas malsana, konstruestro. Tre malsana, mi inklinas kredi.

SOLNESS Diru freneza. Ĉar tion vi ja pensas.

HILDE Ne, mi opinias, ke ne mankas al vi prudento.

SOLNESS Kio do? Eldiru!

HILDE Mi dezirus scii, ĉu vi ne naskiĝis en la mondon kun malsana konscienco.

SOLNESS Malsana konscienco? Kia diablaĵo estas tio?

HILDE Mi pensas, ke la konscienco en vi estas ege malforta. Tro sentema. Ne toleras ekagon. Ne kapablas levi kaj porti tion, kio estas peza.

SOLNESS (grumblas) Hm! Kia do la konscienco devus esti, se mi rajtas demandi?

HILDE En vi mi dezirus, ke la konscienco estus tiel — tiel vere fortika.

SOLNESS Ĉu? — Fortika? Nu. Ĉu vi havas fortikan konsciencon?

HILDE Mi opinias ke jes. Mi ne rimarkis ion alian.

SOLNESS Ĝi eble ne vere submetiĝis al pruvo, mi pensas.

HILDE (kun trema tirado ĉe la buŝo) Ho, ne estis tiel facile forlasi patron, kiun mi ege amas.

SOLNESS Ho ĉu! Por monato aŭ du —

HILDE Mi eble neniam plu revenos hejmen.

SOLNESS Neniam? Kial vi do forlasis lin?

HILDE (duone serioze, duone ŝerce) Ĉu vi nun denove forgesis, ke la dek jaroj pasis?

SOLNESS Ho babilaĵo. Ĉu estis problemoj hejme? Nu?

HILDE (tute serioze) Estis tio ĉi ene en mi, kio pelis kaj vipis min ĉi tien. Eĉ logis kaj tiris min.

SOLNESS (vigle) Jen la afero! Jen la afero, Hilde! Loĝas troloj ankaŭ en vi. Kiel en mi. Ĉar tio troviĝas interne, komprenu, — estas tio, kio vokas la potencojn eksterajn. Kaj tiam oni devas cedi, — ĉu vole, ĉu senvole.

HILDE Mi preskaŭ kredas, ke vi pravas, konstruestro.

SOLNESS (paŝadas sur la planko) Ho, estas tiel absurde multaj diabloj en la mondo, kiujn oni ne vidas, Hilde!

HILDE Ankaŭ diabloj?

SOLNESS (haltas) Bonaj diabloj kaj malicaj diabloj. Helharaj diabloj kaj nigreharaj. Se oni nur scius, ĉu estas la helharaj aŭ la nigreharaj, kiuj kaptas onin! (paŝadas) Hoho! Tiam ne estus malfacile!

HILDE (sekvas lin per la okuloj) Aŭ se oni havus fortan, ege sanan konsciencon. Tian ke oni kuraĝus fari, kion oni plej arde volus.

SOLNESS (haltas apud la konsoltablo) Mi opinias, ke la plimulto estas same malfortuloj kiel mi en tiu rilato.

HILDE Povas ja esti.

SOLNESS (apogas sin al la tablo) En la sagaoj —. Ĉu vi ion legis en tiuj malnovaj sagaoj?

HILDE Ho jes! Dum la tempo kiam mi legis librojn, mi —

SOLNESS En la sagaoj rakontiĝas pri vikingoj, kiuj velis al fremdaj landoj kaj rabis kaj bruligis kaj mortbatis homojn —

HILDE Kaj rabis virinojn —

SOLNESS — kaj tenis ilin ĉe si —

HILDE — kaj prenis ilin hejmen sur la ŝipoj —

SOLNESS — kaj kondutis al ili kiel — kiel la plej aĉaj troloj.

HILDE (rigardas antaŭen kun duone vualita okulo) Ŝajnas al mi, ke tio estus incite.

SOLNESS (kun mallonga, grumblanta rido) Jes, kapti virinojn, jes?

HILDE Fariĝi rabata.

SOLNESS (rigardas ŝin momenton) Nu, tiel.

HILDE (kvazaŭ interrompante) Sed kien vi do celas per tiuj vikingoj, konstruestro?

SOLNESS Jes, ĉar tiuj uloj, ili havis fortikan konsciencon! Kiam ili revenis hejmen, ili povis kaj vori kaj drinki. Kaj ĝojaj kiel infanoj ili ankaŭ estis. Kaj la virinoj! Multajn fojojn ili tute ne volis forlasi ilin. Ĉu vi komprenas tiaĵon, Hilde?

HILDE Tiujn virinojn mi tre bone komprenas.

SOLNESS Hoho! Ĉu vi eble mem povus agi sammaniere?

HILDE Kial ne?

SOLNESS Vivi kune — libervole kun tia perfortulo?

HILDE Se estus perfortulo, kiun mi vere amus, —

SOLNESS Ĉu eblus ami tian ulon?

HILDE Bona Dio, oni ja ne povas regi sin por kiu oni amu, mi pensas.

SOLNESS (rigardas ŝin penseme) Ho ne, — eble estas la trolo en ni, kiu regas tion.

HILDE (kun duona rido) Kaj ankaŭ tiuj benitaj diabloj, kiujn vi tiel bone konas. Kaj la helharaj kaj la nigreharaj.

SOLNESS (varme kaj silente) Do mi deziras, ke la diabloj elektu saĝe por vi, Hilde.

HILDE Por mi ili jam elektis. Por ĉiam.

SOLNESS (rigardas ŝin profunde) Hilde, — vi estas kiel sovaĝa arbarbirdo.

HILDE Tio ne. Mi ne kaŝas min sub la arbustoj.

SOLNESS Ne, ne. Pli kredeble estas iom de rabobirdo en vi.

HILDE Pli ĝuste tio — eble. (en granda impeto) Kaj kial ne rabobirdo! Kial mi ne irus rabe, ankaŭ mi? Preni la predon, kiu min logas? Se mi do kapablas piki la ungegojn en ĝin. Venki ĝin.

SOLNESS Hilde, — ĉu vi scias kio vi estas?

HILDE Jes, mi ja estas tia stranga birdo.

SOLNESS Ne. Vi estas kiel tagiĝo. Kiam mi rigardas vin, — tiam estas kvazaŭ mi rigardus al la sunleviĝo.

HILDE Diru, konstruestro, — ĉu vi estas certa, ke vi neniam vokis min? Tiel interne?

SOLNESS (mallaŭte kaj malrapide) Mi preskaŭ kredas ke mi estas tion farinta.

HILDE Kion vi volis pri mi?

SOLNESS Vi estas la juneco, Hilde.

HILDE (ridetas) La juneco, kiun vi tiel timas?

SOLNESS (kapsignas malrapide) Kaj al kiu mi profunde kore sopiras.

(Hilde ekstaras, iras al la eta tablo kaj serĉas la dokumentujon de Ragnar.)

HILDE (etendas la ujon al li) Nun pri tiuj desegnaĵoj —

SOLNESS (abrupte, rifuzante) Formetu tiujn aĵojn! Mi sufiĉe rigardis ilin.

HILDE Jes, sed vi ja devas skribi ion sur ilin por li.

SOLNESS Skribi sur ilin! Neniam en la mondo!

HILDE Sed ĉar la bedaŭrinda maljuna viro nun kuŝas antaŭ la morto! Ĉu vi ne povas fari al li kaj al la filo ĝojon antaŭ ol ili disiĝas? Kaj eble li ankaŭ povus konstrui laŭ ili.

SOLNESS Jes, estas ja ĝuste tio, kion li povas. Tion li ja certigis al si, — tiu monsinjoro.

HILDE Sed, bona Dio, — ĉar tiel estas, — ĉu vi ne povas iomete mensogi?

SOLNESS Mensogi? (kolere) Hilde, — foriru de mi kun tiuj diablaj desegnaĵoj!

HILDE (tiras la ujon iomete al si) Nu, nu, nu, — ne mordu min. — Vi parolas pri troloj, vi. Ŝajnas al mi, ke vi mem kondutas kiel trolo. (ĉirkaŭrigardas) Kie vi havas plumon kaj inkon?

SOLNESS Mi ne havas tiaĵon ĉi tie.

HILDE (iras al la pordo) Sed ĉe la fraŭlino certe —

SOLNESS Restu kie vi estas, Hilde! — Mi mensogu, vi diris. Nu ja, pro lia maljuna patro mi povus fari. Ĉar lin mi iam rompis. Ĵetis lin teren.

HILDE Ankaŭ lin?

SOLNESS Mi bezonis lokon por mi mem. Sed tiu Ragnar, — por neniu prezo li devas elstari.

HILDE La kompatindulo, tion li ja certe ne faros. Ĉar li ja ne taŭgas —

SOLNESS (pli proksime, rigardas ŝin kaj flustras) Se Ragnar progresos, li frapos min al la teron. Rompas min, — kiel mi faris al lia patro.

HILDE Rompas vin? Ĉu li do taŭgas?

SOLNESS Jes, estu certa, ke li taŭgas! Li estas la junulo, kiu staras preta por frapi la pordon al mi. Kaj forpeli la tutan konstruestron Solness.

HILDE (rigardas lin en silenta riproĉo) Kaj vi tamen volis bari lin ekstere. Fi, konstruestro!

SOLNESS Ĝi postulis sufiĉe da sango, la batalo, kiun mi luktis. — Kaj mi timas, ke la helpantoj kaj la servantoj ne plu obeos min.

HILDE Vi do antaŭeniru memstare. Nenio alia eblas.

SOLNESS Senespere, Hilde. La ŝanĝiĝo venos. Frue aŭ malfrue. La venĝo, ĝi estas senindulga.

HILDE (en timo, kovras siajn orelojn) Tiaĵon do ne diru! Ĉu vi volas preni mian vivon! Forpreni de mi tion, kio estas pli valora ol la vivo!

SOLNESS Kaj kio tio estas?

HILDE Vidi vin granda. Vidi vin kun florkrono en la mano. Alte, alte sur preĝeja turo. (denove trankvila) Nu, prenu la krajonon. Ĉar krajonon vi certe havas?

SOLNESS (elprenas ujeton) Jen mi havas.

HILDE (metas la dokumentujon sur la tablon ĉe la sofo) Bone. Kaj nun ni eksidu, ni du, konstruestro. (Solness eksidas ĉe la tablo)

HILDE (malantaŭ li, klinas sin super la seĝodorson) Kaj ni skribu sur la desegnaĵojn. Vere bele kaj varme ni skribu. Por tiu malbona Roar — aŭ kiel li nomiĝas.

SOLNESS (skribas kelkajn liniojn, turnas la kapon kaj ekrigardas ŝin) Diru al mi ion, Hilde.

HILDE Jes?

SOLNESS Ĉar vi nun atendadis min dum dek jaroj —

HILDE Kio do?

SOLNESS Kial vi ne skribis al mi? Kaj mi estus ja povinta respondi.

HILDE (rapide) Ne, ne, ne do! Estis ja ĝuste tio kion mi ne deziris.

SOLNESS Kial ne?

HILDE Mi timis, ke tiam rompiĝus por mi. — Sed ni devis ja skribi sur la desegnaĵojn, konstruestro.

SOLNESS Ni ja devis.

HILDE (klinas sin antaŭen kaj inspektas, dum li skribas) Tiel bone kaj korvarme. Ho, kiel mi malamas — kiel mi malamas tiun Roald —

SOLNESS (skribante) Ĉu vi neniam vere amis iun, vi Hilde?

HILDE (akre) Kion vi diras?

SOLNESS Ĉu vi neniam amis iun.

HILDE Amis iun alian, vi sugestas?

SOLNESS (ekrigardas ŝin) Amis iun alian, jes. Ĉu neniam? Dum ĉi tiuj dek jaroj? Neniam?

HILDE Ho jes, foje. Kiam mi forte koleriĝis, ĉar vi ne venis.

SOLNESS Tiam vi interesiĝis pri aliuloj?

HILDE Iomete. Dum semajno. Bona Dio, konstruestro, vi do scias kiel tiaĵo okazas.

SOLNESS Hilde, — kial vi venis ĉi tien?

HILDE Ne perdigu la tempon per babilaĵo. La bedaŭrinda maljunulo povus ja morti dume.

SOLNESS Respondu al mi, Hilde. Kion vi atendas de mi?

HILDE Mi volas havi mian reĝlandon.

SOLNESS Hm —

(Li ĵetas rigardon al la pordo maldekstre kaj daŭras skribi sur la desegnaĵojn.)

(Sinjorino Solness envenas sammomente. Ŝi kunportas iujn pakaĵojn.)

SINJORINO SOLNESS Jen mi kunprenis ion por vi, fraŭlino Wangel. La grandaj pakoj sendiĝos poste.

HILDE Ho, kiel kore afable de vi tamen!

SINJORINO SOLNESS Nur simpla devo. Nenio alia.

SOLNESS (tralegas kion li skribis) Aline!

SINJORINO SOLNESS Jes?

SOLNESS Ĉu vi vidis ĉu ŝi — la librotenistino estas tie?

SINJORINO SOLNESS Jes, kompreneble ke ŝi estas tie.

SOLNESS (metas la desegnaĵojn en la ujon) Hm —

SINJORINO SOLNESS Ŝi staris apud la pupitro, kiel ŝi kutimas — kiam mi iras tra la ĉambro.

SOLNESS (ekstaras) Mi do donos ĝin al ŝi. Kaj diros al ŝi, ke —

HILDE (prenas de li la ujon) Ho ne, lasu min havi tiun ĝojon! (iras al la pordo, sed turnas sin) Kiel ŝi nomiĝas?

SOLNESS Ŝi nomiĝas fraŭlino Fosli.

HILDE Iŝ, aspektas malvarme! La baptonomon, mi petas?

SOLNESS Kaja, — mi kredas.

HILDE (malfermas la pordon kaj vokas eksteren) Kaja! Envenu! Rapide! La konstruestro volas paroli kun vi.

(Kaja venas internen de la pordo)

KAJA (rigardas lin timigite) Jen mi estas —?

HILDE (donas al ŝi la dokumentujon) Jen vidu, Kaja! Vi povas kunpreni tion ĉi. Ĉar nun la konstruestro surskribis.

KAJA Ho, fine do!

SOLNESS Donu ĝin al la maljunulo plej eble rapide.

KAJA Mi tuj iros hejmen kun ĝi.

SOLNESS Jes, faru. Kaj nun Ragnar povos eble konstrui.

KAJA Ho, ĉu li rajtas veni por danki vin pro ĉio —?

SOLNESS (akre) Mi volas neniun dankon! Salutu kaj diru tion de mi.

KAJA Jes mi —

SOLNESS Kaj diru al li, ke de nun mi ne bezonas lin. Kaj ankaŭ ne vin.

KAJA (mallaŭte kaj treme) Ankaŭ ne min!

SOLNESS Nun vi ja ekhavos aliajn aferojn por pripensi. Kaj prizorgi. Kaj tio estas ja nur bona. Do, iru hejmen kun la desegnaĵoj, fraŭlino Fosli. Rapide! Ĉu vi aŭdas!

KAJA (kiel antaŭe) Jes, sinjoro Solness. (Ŝi eliras.)

SINJORINO SOLNESS Je Dio, kiajn ruzajn okulojn ŝi havas.

SOLNESS Ŝi! Tia azenino.

SINJORINO SOLNESS Ho, — mi vidas kion mi vidas, mi, Halvard. — Ĉu vi vere maldungas ilin?

SOLNESS Jes.

SINJORINO SOLNESS Ankaŭ ŝin?

SOLNESS Ĉu tiel ne estas laŭ via deziro?

SINJORINO SOLNESS Sed ke vi povas malhavi ŝin —? Nu ja, vi certe havas iun rezerve, vi, Halvard.

HILDE (gaje) Mi almenaŭ ne taŭgas por stari apud la pupitro.

SOLNESS Nu, nu, nu, — ordiĝos, Aline. Nun vi nur pensu pri la transloĝado en la novan hejmon — plej eble rapide. Ĉi-vespere ni levos la florkronon supren — (turnas sin al Hilde) — tute supren sur la turpinton. Kion vi diras al tio, fraŭlino Hilde?

HILDE (rigardas lin per brilaj okuloj) Estos ege ĝoje denove vidi vin tiel alte.

SOLNESS Min!

SINJORINO SOLNESS Ho Dio, fraŭlino Wangel, ne imagu al vi ion tian! Mia edzo —! Tiel kapturnema kiel li estas!

HILDE Kapturnema! Ne, tia li vere ne estas!

SINJORINO SOLNESS Jes, efektive li estas.

HILDE Sed mi ja mem vidis lin tute supre sur alta preĝeja turo!

SINJORINO SOLNESS Jes, mi aŭdas homojn paroli pri tio. Sed tute ne eblas —

SOLNESS (impete) Ne eblas, — ne eblas, jes! Sed mi tamen staris tie supre, mi!

SINJORINO SOLNESS Kiel vi do povas diri tiaĵon, Halvard? Vi ja eĉ ne toleras eliri sur la balkonon ĉi tie en la supra etaĝo. Tia vi ja ĉiam estis.

SOLNESS Vi eble spertos ion alian ĉi-vespere.

SINJORINO SOLNESS (timigita) Ne, ne, ne! Tion mi ja, je Dio, neniam vidos! Ĉar mi tuj skribos al la doktoro. Kaj li certe deturnos vin.

SOLNESS Sed Aline do —!

SINJORINO SOLNESS Jes, ĉar vi ja estas malsana, Halvard! Tio ĉi ne povas esti io alia! Ho Dio, — ho Dio! (Ŝi eliras rapide dekstre.)

HILDE (rigardas lin atente) Ĉu estas tiel, aŭ ĉu ne?

SOLNESS Ke mi estas kapturnema?

HILDE Ke mia konstruestro ne kuraĝas, ne povas grimpi tiel alte kiel li mem konstruas?

SOLNESS Ĉu tiel vi rigardas la aferon?

HILDE Jes.

SOLNESS Aspekte neniu angulo en mi povas esti sekura kontraŭ vi.

HILDE (rigardas tra la orielfenestro) Tie supre do. Tute supre —

SOLNESS (proksimiĝas) En la plej supra turĉambreto vi povus loĝi, Hilde. — Povus loĝi tie kiel princino.

HILDE (nedifineble, inter seriozeco kaj ŝerco) Jes, tion vi ja promesis al mi.

SOLNESS Ĉu mi vere faris?

HILDE Fi, konstruestro! Vi diris, ke mi fariĝu princino. Kaj ke mi ricevu reĝlandon de vi. Kaj tiam vi — Nu!

SOLNESS (konsidereme) Ĉu vi estas tute certa, ke ne estas ia revo, — ia imagaĵo, kiu fiksiĝis en vi?