Note 51 — RESULTATEN. DE VERHOUDING VAN GEEST EN NATUUR, LICHAAM EN ZIEL.

En noch voor Kant (naar wij boven zagen, bl. 204) noch voor enig niet-realist geldt tegen de leer, die de hersenprocessen voor phaenomeen van het zieleleven houdt, het bezwaar (van realisten als Busse en Becher) van de samengesteldheid, de atomistiese struktuur51 der materie, van de „Vielheit abtrennbarer, selbständiger materieller Teile” (Becher, Gehirn und Seele, p. 357) tegenover de éénheid of de continuïteit van het reale. Want niet alleen kan de éne continu verlopende werkelikheid haar vele velerlei diskrete statistieken hebben, niet alleen heeft de gedachte die één en ondeelbaar is haar vele gescheiden klanken in de taal en haar nog talrijker „abtrennbare”, „selbständige” letters in het schrift, maar bovendien is ook het geestesleven, de menselike ziel b.v., niet één en ondeelbaar als een meetkundig punt of als het dogmatiese zieleding van het oude dualistiese „spiritualisme”, maar—onverschillig of aktualisties dan wel substantialisties gedacht—in elk geval een produkt van honderd- en duizendvoudige geestelike „synthese”, die wel geen samen-stelling, maar toch een „versmelting”, een éénwording onderstelt van wat een veelheid te voren was en zelfs als „element” of „factor” tot ander zielsverband, andere individualiteit kan hebben behoord. Zó alleen zijn meta-physies, psychisties, geboorte, erfelikheid en bevruchting (éénwording van twee individuele geestelike kiemwerelden, de substrata van spermatozoön en eicel), het sterven als ont-binding en die ondoorgrondelike assimilatie-processen der voeding altans enigermate te begrijpen52, terwijl b.v. nog Busse zowel als Lotze in het begriploos creatianisme zijn blijven steken.