Note 13 — RESULTATEN. DE VERHOUDING VAN GEEST EN NATUUR, LICHAAM EN ZIEL.

Ver beneden Spinoza blijft Fechner, waar hij hem zijn zuiver parallelisme wil verwijten (dat geen teleologies ingrijpen in de natuur toelaat) omdat men toch „beliebig von Standpunct wechseln” kan. Daar als elders (vooral in het einddeel III: 356 tot het slot van zijn Zend-Avesta, zijn kerkelik-klinkende 12 stukken des geloofs, bijbeluitleg en woordenkeus, waarmee hij voor een orthodox christen toch de wijsgerige heiden blijft, die uit hem als uit Goethe gegroeid is, en voor een heiden de christen, die nog in hem steekt) blijft hij de halve theoloog tegenover de hele filosoof Spinoza, die niet (als Fechner) „zwischen beiden hin und her schlingt”—immers juist zulk „heen en weer slingeren”,—‏זלל‎—. wel voorvaderlik zal hebben veracht. ↑