Note 12 — OPMERKINGEN TOT TOELICHTING EN BEVESTIGING.1

15: p. 35. Reeds physiologies kan dit zonder enige geleerdheid in enkele regels ook aan niet-geschoold intellekt worden duidelik gemaakt: Nemen we maar het zien van b.v. een rood gebonden, met goudletters bedrukt boek. Wat is physiologies dit hele zien? Aethertrillingen (billioenen per sekonde!) bereiken en veranderen (scheikundig waarschijnlik) de millioenen staafjes en kegeltjes der beide netvliezen. (Daarop zouden nog, van buiten af, 2 onderling verschillende omgekeerde gekleurde vlakke beeldjes te zien zijn, maar zelf plegen wij onze netvliezen niet aldus te bezien!). Nu ontstaan in de gezichtszenuwen, met hun vezel- en cellen-werelden, twee onderling verschillende, onvoorstelbaar samengestelde (chemiese of elektriese of wat voor) bewegingsprocessen, die van kleur noch boek- of lettervorm ook maar een spoor of zweem „bewaard” kunnen hebben. Geen licht of kleur noch lettervorm dringt in der eeuwigheid van buiten door die zenuwen heen. Nog is er geen gewaarwording. Deze ontstaat niet, eer (na de bekende splitsing en kruising van de gezichtszenuwen) de zenuwprocessen een wederom chemiese of elektriese of hoe dan ook mechaniese wijziging van bepaalde hersengedeelten hebben teweeggebracht. Op dat ogenblik pas is aan het subject (onverschillig wat dit physiologies moge zijn of niet-zijn) iets „gegeven” (het geheel van gewaarwordingen, waardoor hij de rode band met de gouden letters ziet), dus nooit iets anders, dan wat physiologies (in de wereld van de ruimtedingen) een hersenproces zou blijken, als zodanig voor het subject zelf onwaarneembaar, maar bovendien onbelicht en evenmin op boek- of lettervorm als op het rood of goud ook maar in de verste verte gelijkend en alleen reeds door die eeuwig ondoorzichtelike zenuwmuur van alle daarachter eventueel aanwezige licht, kleuren en gestalten gescheiden! En nu zouden de kleuren en vormen, die wij zien, overeenkomen (of zelfs één zijn!) met, of maar gelijken op, kleuren en vormen, die zich achter die muur, in de „buitenwereld” zouden bevinden? O wonderbaarlike toverij! En nog groter toverij, dat wij van die overeenstemming of gelijkenis ooit zouden weten, want hoe willen we „vergelijken”, controleren met die „werkelike” kleuren en gestalten, waar wij evenmin ooit door die lichtloze muur kunnen heendringen naar „buiten” (want al onze physiologiese „gegevens” zijn binnenmuurs!) als achtermuurse letters of kleuren kunnen doordringen naar „binnen”!12