Note 40 — OPMERKINGEN TOT TOELICHTING EN BEVESTIGING.1 (continued 3)
Reading edition
Van Prof. Bolland schijnt niets te min om ten onzent school te kunnen maken: in de Gids van Aug. 1911 zie ik daar zowaar Dr. Julius de Boer datzelfde zinnetje van Heymans misbruiken tot … illustratie van een materialisties „Wij zullen weten” (van Nägeli), die bekende dogmatiese overtroeving van het reeds materialisties „Ignorabimus”!
Men kan Dr. Julius de Boer niets beters gunnen, dan dat hij nog eens zelf tot het besef moge komen, welk een onnozel mal à propos hij begaan heeft met dat simpele Heymans-nootje, zo ad hominem als ad rem!
Laat mij toch Prof. Bolland en zijn trawanten een nog veel krasser, bruikbaarder zinnetje van Heymans om op te azen aanbieden: „Gelijk herleiding van alle denkovergangen tot logische processen een postulaat is van de theorie van het denken, zoo is herleiding van alle natuurverschijnselen tot mechanische processen een postulaat der natuurwetenschap.” (Causaliteitsbegrip, p. 130) met de overeenkomstige door Heymans overgenomen uitspraak van een physicus als Rumford: „pour qu’une hypothèse en physique soit admissible, il faut qu’elle soit fondée sur la supposition d’une opération mécanique concevable”. Habetis reum confitentem! Niet alleen „in hooge mate waarschijnlijk” maar zelfs „postulaat”! Natuurlik geeft Heymans van dat postulaat als van elk ander de rechtvaardiging, d.w.z. de kennistheoretiese gronden waarop het berust, met alle vereiste hem eigen exaktheid. ↑