Note 28 — OPMERKINGEN TOT TOELICHTING EN BEVESTIGING.1 (continued 2)

De tweede fout is deze: gesteld al, ondervinding leerde ons, wat van iets „het andere” mag heten (des nimmer), dan begrijpt toch wel elk van m’n getrouwe lezers, dat noch ondervinding, noch „analysis der ondervinding” ooit een synthesis a priori kan leveren en dat het dus slechts een schijnkrities en ietwat blasphemies schermen met Kant’s kennistheoretiese woorden is, als p. 866 C. L. verkondigt: „Wanneer ik ‚het tegendeel’ [te weten, van het subjectieve, dat hier aan de beurt is] het ‚objectieve’ tegendeel noem, dan spreek ik synthetisch uit, wat … bij het subjectieve hóórde en ons bij ondervinding als zoodanig bekend is, wat ieder uwer uit z’n eigen kennis dan ook halen kon, zoodat om zoo te zeggen de synthesis hier a priori gerechtvaardigd was [!], juist omdat de analysis de analysis was van eigen ondervinding. Zoo blijkt het denken in zuivere rede a priori analytisch en a posteriori synthetisch en het blijkt a priori synthetisch of analytisch a posteriori [n.b.], al naar men het neemt” enz.—Voor deze biezondere overgang komt er nog een derde fout bij. Immers, eeuwig vergeefs blijft elk beroep op persoonlike ondervinding, juist ter bereiking van … het objectieve. Prof. schijnt zelf te beseffen, dat het met deze „overgang” „niet pluis” is, want trots die allemanservaring, en ofschoon die objectiviteit zelfs … „van zelf spreekt” (p. 868) blijft het „een moeilijk punt”!28—Dus noch gevolgtrekking, noch ervaring. Wat er dan overblijft toont een verklaring als van p. 680: