Note 38 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.

„Kantische grondstelling is de opmerking, dat er onderscheid is in het wezen tusschen het ding voor mij en het ding op zichzelf …”38 louter wanbegrip; over „wezen” spreekt Kant niet; en zijn tegenstelling is: ding voor (i.e. afhankelik van, in verhouding tot) algemeen denkbeeldig waarnemingsvermogen a.z. of zelfs Bewusstsein überhaupt, en ding, onafhankelik van elk waarnemingsvermogen of zelfs elk bewustzijn; „en het ware is zoo voor hem eigenlijk de ononderscheidene duisternis, die door een valsch licht van subjectief gekleurde of onware kennis beschenen, doch nooit doorschenen wordt”… dat valse licht werpt gij op Kant;39 dit „valse” „onware” van onze „kennis” is zuiver dogmaties (reproductief) gedacht, voor Kant is onze kennis juist zuiver en waar en objectief (i.e. voor elk subject noodwendig geldig), omdat en zover ze alleen een betrekking, alleen phaenomena mitsgaders hun „wezen” geldt; en ten aanzien van het An sich als zodanig is er geen „valse”, maar in ’t geheel geen „kennis” zelfs denkbaar. Nu krijgen we dus bij Bolland het echte vulgaire misverstand: phaenomeen = schijn = onwaarheid: „de kennis der Kantische stelling heet niet zelve weder kennis van een slechts [!] subjectief bepaald verschijnsel, maar algemeen geldige kennis van het noodzakelijk wezen aller menschelijke kennis op en voor zich zelve. Terwijl Kant de kenbaarheid eener boven subjectiviteit [!] uitgaande waarheid loochent [een onwaarheid: over de kenbaarheid van waarheden heeft Kant het absoluut niet, als hij van „Erkenntniss” spreekt, en altans loochent hij die niet, maar verklaart en grondvest haar juist, sc. de redelike mogelikheid van algemeen-geldige, noodwendige en toch niet-analytiese waarheden] wil hij de bekendheid met zulk eene waarheid aan hare loochening verwekken40 [Kant verbollandst tot een goochelaar met „eenheid van tegendeelen”!]; terwijl hij het weten tot iets onwezenlijks maakt [hij! die het weten tot rede, de rede tot weten heeft gebracht!] moet het weten, waarin de kenbaarheid van onwaarheden en de onwaarheid van onkenbaarheden beseft wordt.…” enz. enz. „Zoo geraakt de Kantisch kritische rede met zichzelve in eenen strijd waardoor zij boven haar subjectief [!] idealisme wordt uitgedreven tot het ‚absoluut idealistische’ besef, dat het tot zichzelf komende ware uit zichzelf idee, dat het op zichzelf en voor zichzelf sub- en objectief, objectief en subjectief in eenen … is.” enz. enz. Zo gaat het naar „de, door het Kantische kriticisme henen tot ‚absoluut idealisme’ verhelderde zienswijze van Hegel.” (Z. R. p. 167, 2e dr. p. 20741).