Note 16 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.

Voor deze „vorm” zelf, noch voor onze wetenschap daaromtrent, is dus een zuiver psychologiese term te vinden, omdat het een onbewuste functie of wettelikheid is van ons waarnemingsvermogen, die wel is waar uitsluitend zich doet gelden, in werking treedt („Statt findet”) „bij gelegenheid van” waarnemingen—maar toch geenszins door of uit deze ontstaat, in tegendeel, deze ordent, bepaalt, voor zover dit van het waarnemend subject afhangt, terwijl alle concrete bepaaldheden dezer ordening (dus wat Wundt de „Form” noemt)—afhangen van de op het subjekt inwerkende werkelikheid.16