Note 14 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.

Deze „vorm”, die een bepaald soort ordening van gewaarwordingen mogelik maakt, kan niet zelf weer gewaarwording zijn: „Da das, worinnen sich die Empfindungen allein ordnen und in gewisse Form gestellt werden können, nicht selbst wiederum Empfindung sein kann, so ist uns zwar die Materie aller Erscheinung nur a posteriori gegeben, die Form derselben aber muss zu ihnen insgesammt im Gemüthe a priori bereit liegen, und dahero abgesondert von aller Empfindung können betrachtet werden.”—Wat de betekenis van dit a priori is, en hoe wij tot ’t bewustzijn van deze „vorm” komen, is boven uiteengezet.—Ieder zal nu inzien, dat deze „vorm” iets anders is dan ’n „begrip”: dat hij tot de „Sinnlichkeit” behoort, die ons „Anschauungen liefert”—niet tot het „verstand”, waaruit „Begriffe entspringen”. (44) Deze „vorm” niet te bezitten zou een gebrek zijn van het waarnemingsvermogen, van de zinnen, niet van het verstand (45), naar de scherpe onderscheiding tussen beide, reeds door Berkeley in overeenstemming met Kant—en in tegenstelling tot het intellectualisme van Leibniz en Hegel c.s.14—gemaakt: „To perceive is one thing, to judge is another” … „Things are suggested and perceived by sense. We make judgements and inferences by the understanding.”15