Note 49 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.

In die noot bij bl. 19 (en bij bl. 4) en passim heb ik uiteengezet (nunquam satis dicitur quod nunquam satis discitur), dat en waarom Kant’s „Transcendentalproblem”: „Wie ist Erfahrung möglich?” ten slotte niets anders betekent dan het kritiese probleem zelf van de kennisleer: „Hoe zijn synthetiese oordelen a priori mogelik?” en niets te maken heeft met de „diepzinnige lekenvraag”: „hoe is ondervinding, waarneming, belevenis mogelik?”, waartoe de Kant-begriploosheid Kant’s vraag pleegt te herleiden.

Als sprekend voorbeeld diene hier nog Prof. Bolland, die op Kant’s, nu voor ieder uwer volkomen begrijpelik woord: „Die höchste Aufgabe der Transcendentalphilosophie ist also: wie ist Erfahrung möglich?” laat volgen: „Das heisst am Ende, wie ist die Möglichkeit [!] der Wahrnehmung, der sinnliche Eindruck und die Empfindung, die einzelne und die wiederholte Wahrnehmung, bzw. die Beobachtung, die Zusammenfügung der Wahrnehmungen und das Erleben, eines Systems der Erkenntnis möglich?”—Heel deze, weer individueel-subjectiverende, breedsprakigheid vermag dus evenmin Kant’s objectief begrip „Erfahrung” (in tegenstelling tot zijn subjectieve „Erfahrung”, als „Synthesis” der Wahrnehmungen, Locke’s experience, waarmee alle kennis.… begint, en waarop het empirisme alle kennis grondvest!) als begrip van de kenniskritiek te bereiken. (Zie nu deze plaats van Prof. Bolland, Uitg. Hegel’s Gesch. d. Philos. p. 906 in heel z’n compromitterend verband!). ↑