Note 45 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.

Ten bewijze, dat in deze „Zuivere Rede” met „natuur” inderdaad niets anders dan „natuur”, dan ruimtewereld of „voorwerpelijkheid” bedoeld wordt, in tegenstelling tot het geestelike, dat dus onze kritiek niet maar een naam doch de wezenlike bedoeling treft, diene voor ingewijden b.v.: „Dat de Idee zich als Natuur laat gáán, wil zeggen dat zij hier voorloopig van zichzelve afziet en de Natuur, ofschoon van de Idee niet af te scheiden, voorshands zonder leven, ziel of geest is te denken als ruimtelijke zelfstandigheid zonder meer. Zoo zonder geest heeft dan de Natuur geene waarheid, een besef waarin het stelselmatige denken later uit het tweede in het derde deel der encyclopaedische begripsleer overgaat.” (p. 252, 2e dr. 281). In de tekst wordt aangetoond, hoe vergeefs de Hegeliaanse pogingen zijn, het dogmatiese van deze „overgang” aan „verstandig misverstand” oftewel wanbegrip … der tegenstanders toe te schrijven. ↑