Note 13 — KANT’S WAARNEMINGSLEER EN HAAR MODERNE REALISTIES-DOGMATIESE MISVATTING.
Reading edition
Hoe scherp juist Kant onderscheiden heeft tussen de „subjektieve” wetenschappen, die haar objekten, haar materiaal uit het Subjekt, uit de denkende en aanschouwende geest zelf deduceren (het terrein der „relations of ideas”), als de zuivere wiskunde en de logica enerzijds en de „objektieve” (ervarings)wetenschappen als juist de „natuurkunde” („matter of fact”) anderzijds, weet elk ingewijde. Interessant, vooral tegenover het verwijt van „subjektief idealisme” of ervaringverachtend „rationalisme” en tegenover de misvatting van Kant’s natuur-immanentie in ’t algemeen, is b.v. een plaats als K. d. r. V. p. 394, waar Kant van de natuurdingen zegt: „Dagegen gibt es in der Naturkunde eine Unendlichkeit von Vermuthungen, in Ansehung deren niemals Gewissheit erwartet werden kann, weil die Naturerscheinungen Gegenstände sind, die uns unabhängig von unseren Begriffen gegeben werden, zu denen also der Schlüssel nicht in uns und unserem reinen Denken, sondern ausser uns liegt und eben darum in vielen Fällen nicht aufgefunden, mithin kein sicherer Aufschluss erwartet werden kann.” ↑