Note 16 — HOOFDSTUK I.—INLEIDING.

Men moet wel erkennen, dat alsdan de vraag naar de „mogelikheid”, dus de logiese fundering, de rechtvaardiging, de waarheidswaarde en de betrouwbaarheid dier oordelen zou inhouden de vraag naar het goed recht, de mensen-mogelikheid en de waarheidswaarde der wetenschap zelve! Niet meer of minder.—Men hore nu weer Kant: „In allen theoretischen Wissenschaften der Vernunft sind synthetische Urtheile a priori als Principien enthalten.” (K. d. r. V. 2de dr. Abschn. 5, p. 650). Daar is vooreerst de wiskunde en wel speciaal de meetkunde. Nog Leibniz, gelijk vóór Kant alle filosofen, achtte haar analyties. Kant was hier de geniale ontdekker van haar synthetiese natuur. „Dass die gerade Linie zwischen zwei Punkten die kürzeste sei, ist ein synthetischer Satz. Denn mein Begriff vom Geraden enthält nichts von Grösse, sondern nur eine Qualität. Der Begriff des kürzesten kommt also gänzlich hinzu, und kann durch keine Zergliederug aus dem Begriffe der geraden Linie gezogen werden.”16 Hetzelfde geldt van het axioma der // lijnen.