Note 24 — HET TRANSOBJECTIEVE („AN-SICH”). ZIJN TWEELEDIGE KENNISTHEORETIESE FUNCTIE: METAPHYSIES SUBSTRAAT DER PHAENOMENA EN GEWAARWORDINGSOORZAAK.

Berkeley denkt er dus niet aan, de objekten, de phaenomena, te loochenen, integendeel; hij ontdekt en betoogt juist hun immanentie, geheel in overeenstemming met Kant, al is bij hem van Kant’s kriticistiese onderscheiding tussen vorm en inhoud nog geen sprake.24 Maar wat Berkeley altans schijnbaar, en naar Kant’s misduiding (38), die hem Kant’s verwijt van „mystischen und schwärmerischen Idealismus” heeft op de hals gehaald, loochent, zijn … dezelfde „Sachen an sich selbst”, die … Bellaar Spruyt ontkent, die „Sachen” (Dinge an sich), waarvan Kant zei: „die zu bezweifeln ist mir niemals in den Sinn gekommen”.