Note 22 — HET TRANSOBJECTIEVE („AN-SICH”). ZIJN TWEELEDIGE KENNISTHEORETIESE FUNCTIE: METAPHYSIES SUBSTRAAT DER PHAENOMENA EN GEWAARWORDINGSOORZAAK.

Zeer opmerkelik is de plaats waar, en de licht te bevroeden reden waarom, Berkeley zelf zich uitdrukkelik verzet tegen „perceivable” i.p.v. „actually perceived”: Dial. III, p. 329: Daar laat hij Hylas opperen: „Yes, Philonous, I grant the existence of a sensible thing consists in being perceivable, but not in being actually perceived”. Nu voelt Ph. (Berkeley), dat dit „perceivable” realisties gedacht kan zijn, immers kan betekenen: wat een waarnemingsinhoud kan geven, evenzeer als, idealisties, wat een waarnemingsinhoud kan worden. Hij wil nu, natuurlik, alleen dit laatste doen gelden en antwoordt dus: „And what is perceivable but an idea? And can an idea exist without being actually perceived?”. ↑